ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ : Είδη, θεραπευτική αντιμετώπιση



Γενικά

Η προσωπικότητα ορίζεται ως εκείνα τα σταθερά διαχρονικά σχήματα σκέψεων, συναισθημάτων και συμπεριφορών που χαρακτηρίζουν το μοναδικό τρόπο ζωής και προσαρμογής ενός ατόμου. Τα σχήματα αυτά δεν είναι παρά ο συνδυασμός συγκεκριμένων χαρακτηριστικών της προσωπικότητας, όπως η εξάρτηση, η καχυποψία, η παρορμητικότητα κ.ά., που ποικίλουν από άτομο σε άτομο.

Η διαταραχή προσωπικότητας (Δ.Π.) είναι μία συγκεκριμένη και οριοθετημένη ψυχιατρική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από ένα σταθερό σχήμα βιωμάτων και συμπεριφορών το οποίο αποκλίνει εμφανώς από το γενικώς προσδοκώμενο στο κοινωνικο-πολιτισμικό περιβάλλον του εν λόγω ατόμου.

Το σχήμα βιωμάτων και συμπεριφορών είναι άκαμπτο και προκαλεί σημαντική ψυχική επιβάρυνση ή έκπτωση της λειτουργικότητας του ατόμου σε κοινωνικό, διαπροσωπικό και εργασιακό επίπεδο. Οι διαταραχές προσωπικότητας είναι συχνές, και, σύμφωνα με έγκυρες επιδημιολογικές έρευνες, αφορούν στο 10% περίπου του ενήλικου πληθυσμού. Ο βαθμός σοβαρότητάς τους ποικίλει. Πολλά άτομα με Δ.Π. ανταποκρίνονται ικανοποιητικά στις απαιτήσεις της καθημερινής τους ζωής, ενώ κάποια άλλα εμφανίζουν σοβαρές δυσκολίες σε πολλούς τομείς και χρίζουν ψυχιατρικής/ψυχολογικής περίθαλψης.

Ιστορικά, οι διαταραχές προσωπικότητας θεωρούνταν, συνήθως, ως ιδιαίτερα δύσκολα αντιμετωπίσιμες καταστάσεις, με ελάχιστες πιθανότητες βελτίωσης. Η άποψη αυτή δεν ισχύει τις τελευταίες δεκαετίες και οι έρευνες δείχνουν πως ένα μεγάλο ποσοστό ατόμων με Δ.Π.  βελτιώνονται σημαντικά μετά από μια κατάλληλη θεραπεία, σε σημείο που για κάποια από αυτά η διάγνωση «Δ.Π.» να μην τους αφορά πλέον.

 

Διαχωρισμός διαταραχών προσωπικότητας

Οι διαταραχές προσωπικότητας χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:

1.   Τις παράξενες και εκκεντρικές, που σε αρκετά σημαία θυμίζουν  ψυχωσικές καταστάσεις :

–    παρανοειδής (βιώνουν τον περίγυρο ως απειλητικό)

–    σχιζοειδής (έχουν υπερφυσικές πεποιθήσεις)

–    σχιζότυπη (σχεδόν πλήρης απόσυρση από κάθε είδους κοινωνική επαφή)

 

2.  Τις δραματικές, παρορμητικές και συναισθηματικές :

–    αντικοινωνική (παρορμητικότητα, ριψοκίνδυνη συμπεριφορά, αδιαφορία για τους άλλους, απουσία ενοχών και μετάνοιας για τις πράξεις τους)

–    μεταιχμιακή (συναισθηματική αστάθεια, παρορμητικότητα, ασταθείς και δύσκολες διαπροσωπικές σχέσεις)

–    οιστριονική ή δραματική (υπερβολική συναισθηματικότητα και ανάγκη προσοχής) και

–    ναρκισσιστική (αβάσιμα μεγάλη ιδέα για τον εαυτό, οι προσωπικές ανάγκες έχουν πάντα απόλυτη προτεραιότητα)

 

3.   Τις φοβικές και αγχώδεις :

–     αποφευκτική (διάχυτα αγχώδης και φοβική στάση/συμπεριφορά)

–     εξαρτημένη (χαμηλή αυτοεκτίμηση, εναπόθεση ευθυνών σε άλλους)

–     ψυχαναγκαστική-καταναγκαστική (υπερβολική τελειοθηρία και ανάγκη ελέγχου)

–     παθητική-επιθετική (έντονος αρνητισμός, αναβλητικότητα, δυστροπία, επιθυμία ελέγχου/τιμωρίας των άλλων)

 2

Διαταραχές προσωπικότητας : Είδη, θεραπευτική αντιμετώπιση

Εκτίμηση και διάγνωση

Η διάγνωση των Δ.Π. γίνεται μετά από μια λεπτομερή κλινική συνέντευξη με το άτομο, από παρατηρήσεις του τρόπου που συμπεριφέρεται σε διάφορες καταστάσεις, από πληροφορίες προσώπων του άμεσου περιβάλλοντός του και διάφορα τεστ προσωπικότητας.

Διαγνωστικά, είναι σημαντικό να διαπιστωθεί εάν οι δυσκολίες του ατόμου υπήρχαν ήδη από την εφηβική του ηλικία και εάν η έναρξή τους δεν είναι το αποτέλεσμα μιας όψιμα εμφανιζόμενης ψυχικής διαταραχής.

Αρκετές φορές, άτομα, που ζητούν βοήθεια για άγχος, κακή διάθεση και διάφορα άλλα συμπτώματα, υποκρύπτουν κάποια μορφή Δ.Π.

 

Θεραπευτική αντιμετώπιση

Η θεραπευτική αντιμετώπιση των Δ.Π. είναι πολύ απαιτητική και έχει μεγάλο βαθμό δυσκολίας, μεταξύ άλλων, επειδή το άτομο θεωρεί τη συμπεριφορά του ως φυσιολογική και πως για τα όποια συμπτώματα, συναισθήματα και ενέργειές του ευθύνονται οι άλλοι.

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες ιδιαίτερα, έχουν εξελιχθεί διάφορα θεραπευτικά μοντέλα με πολύ καλά αποτελέσματα. Σε αρκετές περιπτώσεις, όμως, θα πρέπει να έχουμε υπόψη πως άτομα με σοβαρή Δ.Π. θα συνεχίσουν να είναι ευάλωτα σε διάφορους τομείς της ζωής τους και να υποτροπιάζουν, σε περιόδους έντονου στρες.

Για την υπηρεσία online ψυχολόγος , (online συνεδρίες) κάντε κλικ ΕΔΩ

Για ραντεβού στο γραφείο του Σάββα Ν. Σαλπιστή , Ph.D. , κάντε κλικ ΕΔΩ

Σάββας Ν. Σαλπιστής, Ph.D., Κλινικός Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής

Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης

Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής

Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης

Share on Facebook


Σάββας Ν. Σαλπιστής, Ph.D.

 
Σάββας Ν. Σαλπιστής, Ph.D., Κλινικός Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης