Τι είναι η κλεπτομανία; Συμπτώματα, αίτια και η ψυχολογία πίσω από την παρόρμηση
Η κλεπτομανία είναι μια ψυχική διαταραχή που συχνά παρεξηγείται από την κοινωνία, προκαλώντας σύγχυση ανάμεσα στην ασθένεια και την εγκληματικότητα. Δεν πρόκειται για κάποιους Ρομπέν των Δασών, αλλά ούτε και για εγκληματίες που κλέβουν χωρίς ενοχή. Οι εγκληματίες προσχεδιάζουν με κάθε λεπτομέρεια τις πράξεις τους. Αντίθετα, ο κλεπτομανής είναι ένα ψυχικά διαταραγμένο άτομο. Λειτουργεί παρορμητικά, καθώς αδυνατεί να ελέγξει τον εαυτό και τη συμπεριφορά του. Δεν έχει σκοπό να βλάψει κάποιον με τις πράξεις του. Απλά, μέσα από αυτή την παρόρμηση, προσπαθεί να μετριάσει τα οδυνηρά αισθήματα που τον διακατέχουν τη δεδομένη στιγμή.
Ορισμός της κλεπτομανίας
Συγκεκριμένα,η κλεπτομανία θα μπορούσε να ορισθεί ως η ακατανίκητη επιθυμία κάποιου να κλέβει διάφορα πράγματα. Συνήθως, αυτά τα αντικείμενα δεν του χρειάζονται πραγματικά. Επιπλέον, η αξία τους είναι συχνά μηδαμινή και το άτομο δεν σκοπεύει να κερδίσει χρήματα από τη μεταπώλησή τους.
Βέβαια, αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχει περίπτωση κάποιος κλεπτομανής να βγάλει χρήματα από τα κλοπιμαία. Ωστόσο, από ένα και μόνο περιστατικό δεν μπορούμε να βγάλουμε βέβαιο συμπέρασμα. Πρέπει να αποσαφηνίσουμε εάν μια κλοπή είναι αμιγώς εγκληματική πράξη ή αποτέλεσμα μιας παρορμητικής συμπεριφοράς. Στη δεύτερη περίπτωση, η πράξη αποτελεί σύμπτωμα κάποιας ψυχικής νόσου.
Τα συμπτώματα της κλεπτομανίας
Τα κυριότερα συμπτώματα που χαρακτηρίζουν την κλεπτομανία περιλαμβάνουν τα εξής:
Μία παρόρμηση κλοπής αντικειμένων που δεν είναι απαραίτητα ούτε έχουν κάποια ιδιαίτερη χρηματική αξία.
Η ύπαρξη μιας έντονης αίσθησης έντασης και διέγερσης, ακριβώς πριν από την κλοπή.
Η ύπαρξη μιας αίσθησης ευφορίας και ικανοποίησης, κατά τη διάρκεια της κλοπής.
Η ύπαρξη έντονων αισθημάτων ενοχής ή ντροπής, αμέσως μετά την κλοπή.
Τι χαρακτηρίζει έναν κλεπτομανή και ποια είναι τα χαρακτηριστικά που έχει η κλεπτομανία;
Η κλοπή δημιουργεί στον κλεπτομανή αισθήματα ευφορίας, ικανοποίησης και ανακούφισης. Η διαδικασία αυτή μοιάζει με τον καταναγκαστικό υπερκαταναλωτισμό, το γνωστό «shopping therapy». Και στις δύο περιπτώσεις, η συμπεριφορά αποβλέπει σε μια πρόσκαιρη μείωση του υπάρχοντος άγχους. Με ανάλογο τρόπο, λοιπόν, όταν ο κλεπτομανής δεν νιώθει καλά ψυχικά, κατακλύζεται από μια έντονη παρόρμηση. Αυτή η ανάγκη να κλέψει αποτελεί μια προσπάθεια διαχείρισης του άγχους που τον διακατέχει τη δεδομένη χρονική στιγμή.
Με άλλα λόγια, για τον κλεπτομανή, ευφορία προκαλεί η ίδια η πράξη της κλοπής. Το αντικείμενο που καρπώνεται μέσω αυτής δεν έχει πραγματική σημασία για εκείνον.
Ο αυθορμητισμός και η έλλειψη σχεδίου
Επιπλέον, ενα επιπρόσθετο χαρακτηριστικό ενός κλεπτομανούς ατόμου είναι το ότι οι κλοπές του γίνονται αυθόρμητα και παρορμητικά. Συγκεκριμένα, δεν υπάρχει κάποιος προσχεδιασμός ή συνεργασία με άλλο άτομο για τη διάπραξή τους. Αυτό διαφοροποιεί τον κλεπτομανή από άτομα που ανήκουν στον χώρο του εγκλήματος. Επίσης, τον ξεχωρίζει από παρορμητικούς εφήβους που συχνά συμπαρασύρουν φίλους τους για κοινές πράξεις. Κάτι τέτοιο, λοιπόν, δεν ισχύει ποτέ για έναν κλεπτομανή.
Ο χώρος δράσης και η τύχη των κλοπιμαίων
Ένα ακόμα χαρακτηριστικό στοιχείο των κλεπτομανών είναι πως κλέβουν, συνήθως, από διάφορες μπουτίκ ή πολυκαταστήματα. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, θύματα της συμπεριφοράς τους μπορεί να πέσουν και διάφοροι φίλοι ή γνωστοί τους.
Επιπλέον, τα προϊόντα των κλοπών τους συνήθως δεν χρησιμοποιούνται. Αντίθετα, κρύβονται σε κάποιο ασφαλές σημείο από το άτομο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί ακόμα και να δοθούν σε κάποιους ως δώρο. Υπάρχει μάλιστα το ενδεχόμενο τα αντικείμενα να επιστραφούν κρυφά εκεί από όπου κλάπηκαν.
Η ντροπή και οι ενοχές που συνοδεύουν αυτές τις πράξεις συχνά εμποδίζουν το άτομο να μιλήσει ανοιχτά. Αν νιώθετε εγκλωβισμένοι σε έναν φαύλο κύκλο, η online ψυχοθεραπεία παρέχει ένα απόλυτα εχέμυθο περιβάλλον για να κάνετε το πρώτο βήμα.
Ποιοι γίνονται κλεπτομανείς και γιατί;
Οι αιτίες της κλεπτομανίας δεν είναι ιδιαίτερα γνωστές και επαρκώς τεκμηριωμένες. Πράγματι, οι θεωρίες είναι πολλές, περιλαμβάνοντας τόσο βιολογικούς όσο και ψυχολογικούς παράγοντες.
Έχει διαπιστωθεί, πάντως, πως η πλειοψηφία των κλεπτομανών, περίπου τα δύο τρίτα, είναι γυναίκες. Οι γυναίκες αυτές προβαίνουν συχνά στις πράξεις τους λίγο πριν την έμμηνο ρύση. Αυτό το γεγονός ερμηνεύεται με τη λογική πως οι ορμόνες πρέπει να παίζουν κάποιο σημαντικό ρόλο.
Επιπλέον, έχει παρατηρηθεί πως η συχνότητα των συμπτωμάτων αυξάνεται μετά από διαζύγια ή απώλειες αγαπημένων προσώπων. Τέτοιες επώδυνες ψυχικά καταστάσεις αυξάνουν κατά πολύ την ψυχική φόρτιση του ατόμου. Ως προς το σημείο αυτό, η κλεπτομανία φαίνεται πως έχει κοινά στοιχεία με τη συστηματική χρήση αλκοόλ και ναρκωτικών.
Συνήθως, τα άτομα που παρουσιάζουν το σύμπτωμα της κλεπτομανίας έχουν και κάποια άλλη ψυχική νόσο. Συγκεκριμένα, μπορεί να συνυπάρχει διπολική διαταραχή, κάποια διαταραχή προσωπικότητας ή διαταραχή στη λήψη τροφής, όπως η ψυχογενής ανορεξία και η βουλιμία. Επίσης, είναι συχνή η συνύπαρξη με την κατάθλιψη, το άγχος και την εξάρτηση από ουσίες.
Θεραπευτική αντιμετώπιση για την κλεπτομανία
Η κλεπτομανία είναι μια δύσκολα αντιμετωπίσιμη κατάσταση. Ο φόβος και η ντροπή κάνουν τα πράγματα ακόμα δυσκολότερα, καθώς αποτρέπουν το άτομο από την αναζήτηση βοήθειας.
Κατά συνέπεια, η θεραπευτική αντιμετώπιση οφείλει να λαμβάνει υπόψη τη συνολική κατάσταση της ζωής του ατόμου. Βασική προϋπόθεση αποτελεί η διάθεση και το κίνητρο του ατόμου να απαλλαγεί από το βασανιστικό σύμπτωμά του. Αυτό το κίνητρο σχετίζεται άμεσα με το μέγεθος των αισθημάτων ενοχής που το διακατέχουν.
Βασικός στόχος της θεραπείας είναι η αντιπαράθεση του ατόμου με τα επώδυνα συναισθήματα που το οδηγούν στην κλοπή. Η συνειδητοποίηση των λόγων ύπαρξης αυτών των συναισθημάτων βοηθά σταδιακά. Συγκεκριμένα, διευκολύνει την αναζήτηση πιο γόνιμων και δημιουργικών τρόπων διαχείρισης του εσωτερικού πόνου. Αναλόγως της γενικότερης προβληματικής, μπορεί να χορηγηθεί και φαρμακευτική αγωγή, αν αυτό κριθεί αναγκαίο από τον ειδικό.
Η αντιμετώπιση των παρορμητικών συμπεριφορών απαιτεί θάρρος και εξειδικευμένη υποστήριξη. Είμαι εδώ για να διερευνήσουμε μαζί τα βαθύτερα αίτια και να βρούμε διέξοδο. Μπορείτε να κλείσετε μια συνεδρία για online ψυχοθεραπεία ή να προγραμματίσετε ένα ραντεβού στο γραφείο μου.
Πνευματικά Δικαιώματα: Το περιεχόμενο της ιστοσελίδας www.i-psyxologos.gr αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Dr. Σάββα Σαλπιστή. Η αναδημοσίευση ή χρήση μέρους του κειμένου επιτρέπεται αποκλειστικά και μόνο με την παράθεση ενεργού συνδέσμου (active link) που θα οδηγεί στην πηγή.
