“Καλημέρα, είμαι ο Αλέξανδρος”.
Συχνά οι άνθρωποι δυσκολεύονται να διακρίνουν την αυτοεκτίμηση από τον ναρκισσισμό, καθώς οι δύο έννοιες μοιάζουν να επικαλύπτονται. Πράγματι, κάθε φορά που συστηνόμαστε και κάνουμε μια χειραψία, εκπέμπουμε μηνύματα που δίνουν σημαντικά στοιχεία για την εσωτερική μας αξία. Επιπλέον, ο άλλος τα αντιλαμβάνεται άμεσα και διαισθαντικά. Η στάση του σώματός μας, το αν ή πόσο σφίγγουμε το χέρι, ο τρόπος που χαμογελούμε, ο τόνος και η ένταση της φωνής μας, το ντύσιμό μας και το αν κοιτούμε τον άλλον στα μάτια, είναι καθοριστικά.
Όλα αυτά εκπέμπουν μηνύματα για την αυτοεκτίμησή μας και για το είδος του ατόμου που είμαστε, κάτι που καθορίζει και την εξέλιξη της επικοινωνίας μας. Κάποιοι εκπέμπουμε μηνύματα σαφή, ενώ άλλοι μηνύματα συγχυτικά και αντιφατικά, χωρίς να συνειδητοποιούμε πώς συμβαίνει αυτό. Η πρώτη εντύπωση χρειάζεται μερικές φορές να τροποποιηθεί, όμως στις περισσότερες περιπτώσεις αποδεικνύεται εκκωφαντικά σωστή.
Η χαμηλή αυτοεκτίμηση αντιπροσωπεύει συχνά έναν εσωτερικό διάλογο στον οποίο κατακρεουργούμε τον εαυτό μας για αυτό που είναι και για όσα κάνει. Αυτό είναι για πολλούς τόσο σύνηθες, που δεν συνειδητοποιούν καν πως υπονομεύουν συνεχώς τον ίδιο τους τον εαυτό. Συνδέεται πάντα με αρνητικές εικόνες εαυτού, οι οποίες διαβρώνουν τα θεμέλια της προσωπικότητάς μας και παγιώνουν την αίσθηση απαξίας.
Αυτοεκτίμηση και ναρκισσισμός: Ουσιαστικές διαφορές
Δεν είναι λίγες οι φορές που οι όροι «ναρκισσισμός» και «αυτοεκτίμηση» χρησιμοποιούνται ως συνώνυμα, παρά τις μεγάλες διαφορές τους. Θα μπορούσαμε να πούμε πως ο ναρκισσισμός προσπαθεί να επιβληθεί διαμέσου της επίδειξης, ενώ η αυτοεκτίμηση απλά και μόνο με την ίδια της την ύπαρξη.
[Image comparing healthy self-esteem versus narcissism characteristics]
Ένας τρόπος να διαπιστώσει κάποιος αν ένα άτομο έχει καλή αυτοεκτίμηση ή ανήκει στο ναρκισσιστικό φάσμα είναι η ερώτηση: “Μπορείς να περιγράψεις πώς ένιωσες στις καλύτερές σου στιγμές;”.
Το άτομο με καλή αυτοεκτίμηση λεκτικοποιεί τις στιγμές αυτές, αναφέροντας την προσπάθεια που κατέβαλε και όσους τον στήριξαν.
Το άτομο με ναρκισσιστική προσωπικότητα θα αρκεστεί σε μια ωραιοποίηση και υπερμεγέθυνση της προσπάθειάς του, δείχνοντας αυταρέσκεια, επειδή θεωρεί πως είναι καλύτερο όλων.
Δύο εκδοχές ναρκισσισμού
Ερευνώντας αυτοεκτίμηση και ναρκισσισμό, παρατηρούμε πως ο ναρκισσιστής επιζητά συνεχή επιβεβαίωση. Οι έρευνες διαχωρίζουν τις ναρκισσιστικές διαταραχές σε δύο κατηγορίες: τη «μεγαλειώδη» και την «ευάλωτη» εκδοχή.
1. Μεγαλειώδης Ναρκισσισμός
Τα άτομα αυτά προσδοκούν ή σχεδόν απαιτούν ιδιαίτερη μεταχείριση, επειδή θεωρούν πως είναι σημαντικότερα όλων.
2. Ευάλωτος Ναρκισσισμός
Κύρια χαρακτηριστικά εδώ είναι το αίσθημα ανημπόριας, η αίσθηση κενού και η έντονη αυτοκριτική. Τα άτομα αυτά προσδοκούν ιδιαίτερη μεταχείριση επειδή νιώθουν ευάλωτα. Συνήθως, ο ευάλωτος ναρκισσιστής καμουφλάρει την αίσθηση μεγαλείου του πίσω από ένα προπέτασμα μετριοπάθειας. Παραδείγματα μπορεί να είναι ένας «καλός Σαμαρίτης» ή ένας «φιλάνθρωπος», χωρίς αυτό να σημαίνει πως κάθε τέτοιο άτομο κρύβει έναν νάρκισσο εντός του.
Πράγματι, τα άτομα αυτά μπορεί αρχικά να μας εντυπωσιάσουν. Μία μεγαλύτερης διάρκειας επαφή μαζί τους, όμως, δημιουργεί συχνά μια αίσθηση εκνευρισμού. Είναι σαν να εισβάλλουν μέσα μας και να επιβάλλονται. Επομένως, η «καλοσύνη» και η «γενναιοδωρία» τους μπορεί σύντομα να βιωθούν ως μη αυθεντικές.
Η σύγκριση ανάμεσα σε αυτοεκτίμηση και ναρκισσισμό στην πράξη Αντίθετα, η μεγαλειώδης εκδοχή είναι πολύ ευκολότερα αναγνωρίσιμη. Εδώ, δεν υπάρχει κανενός είδους μετριοπάθεια ή προσπάθεια του ατόμου να αποκρύψει το ποιος πραγματικά είναι. Ένας αυθεντικός ναρκισσιστής δεν θα έλεγε, για παράδειγμα, «Όταν θα πεθάνω» αλλά «Εάν θα πεθάνω». Επιπλέον, κάνουν τα πάντα προκειμένου να εισπράξουν την επιβεβαίωση που τόσο ανάγκη έχουν.
Συμπερασματικά, η ανάγκη τους για επιβεβαίωση είναι απύθμενη. Έλκονται από καθετί ανταγωνιστικό και διψούν για εξουσία. Η οποιαδήποτε κριτική προς το πρόσωπό τους ερμηνεύεται ως ζήλεια ή απορρίπτεται ως ανοησία. Αυτό αποτελεί μια βασική διαφορά όταν μελετάμε την αυτοεκτίμηση και ναρκισσισμό, καθώς η υγιής αυτοεκτίμηση δεν απαιτεί την υποτίμηση των άλλων.
Όπως επισημαίνει η Cleveland Clinic, η κατανόηση της διαφοράς ανάμεσα σε αυτοεκτίμηση και ναρκισσισμό είναι κρίσιμη για την υγεία των σχέσεών μας.
Ναρκισσισμός vs Ψυχοπάθεια
Τα άτομα με ναρκισσιστική διαταραχή, παρά την απουσία ενσυναίσθησης για τους άλλους, δεν θα πρέπει να συγχέονται με άτομα που έχουν ψυχοπαθητική προσωπικότητα (ψυχοπαθείς). Ανάμεσά τους υφίσταται μία σαφής διαφορά.
Οι ψυχοπαθητικές προσωπικότητες αδιαφορούν πλήρως για το τι λένε ή πιστεύουν οι άλλοι, δηλαδή η κοινωνία, για το άτομό τους. Οι ναρκισσιστές, αν και αδιαφορούν στην ουσία για τους άλλους, δεν αδιαφορούν καθόλου για τη γνώμη τους. Εξαρτώνται από αυτήν, τρέμουν την περιθωριοποίηση και δεν θα άντεχαν με τίποτα τυχόν φυλάκισή τους.
Ανάμεσα σε αυτές τις καταστάσεις υφίσταται μια σαφής διαφορά. Σύμφωνα με το Psychology Today, η διάκριση ανάμεσα σε αυτοεκτίμηση και ναρκισσισμό είναι θεμελιώδης για την κατανόηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς.
Ανοιχτός και Συγκαλυμμένος Ναρκισσισμός
Ο μεγαλειώδης ναρκισσισμός και η ναρκισσιστική ευαλωτότητα διαχωρίζονται, με τη σειρά τους —ανάλογα με τον τρόπο που εκδηλώνονται— σε δύο επιπλέον υποομάδες: τον ανοιχτό και τον συγκαλυμμένο ναρκισσισμό.
Ανοιχτός Ναρκισσισμός: Τον χαρακτηρίζει η εξωστρέφεια, η επιθετικότητα, η υπερβολική σιγουριά για τον εαυτό και μια μεγάλη ανάγκη για την επιβεβαίωση των άλλων. Οι σύντροφοι των ατόμων αυτής της ομάδας τα περιγράφουν ως παρορμητικά, επιθετικά, υπεροπτικά και αντιδραστικά.
Συγκαλυμμένος Ναρκισσισμός: Χαρακτηρίζεται από εσωστρέφεια, υπερευαισθησία, άγχος και διαφόρων μορφών αμυντικές συμπεριφορές. Οι σύντροφοι των ατόμων αυτών τα χαρακτηρίζουν ως επιφυλακτικά και με χαμηλή αυτοεκτίμηση.
Φυσιολογικός ναρκισσισμός
Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τη διάκριση ανάμεσα σε αυτοεκτίμηση και ναρκισσισμό, ώστε να αναπτύξουμε υγιή ενσυναίσθηση στην καθημερινότητά μας. Θα πρέπει να τονίσουμε πως ναρκισσιστικά στοιχεία υπάρχουν, ευτυχώς, στον καθένα μας χωρίς να δημιουργούν απαραίτητα προβλήματα στον τρόπο που λειτουργούμε ως άτομα. Είναι, για παράδειγμα, φυσιολογικό να επιζητούμε —ιδιαίτερα αν έχουμε καταβάλει σημαντική προσπάθεια— μια επιβράβευση ή αναγνώριση. Καλή αυτοεκτίμηση σημαίνει να τρέφουμε μια μετριοπαθή αγάπη για τον εαυτό μας και να τον βλέπουμε με θετική ματιά, επιείκεια και συγκατάβαση. Αν αυτό συμβαίνει, σημαίνει πως υπάρχει εντός μας μια ναρκισσιστική ισορροπία.
Ο ναρκισσισμός δεν είναι παρά η ικανότητα να αγαπούμε τον εαυτό μας. Η αγάπη, όμως, προς τον εαυτό δεν σημαίνει αυτομάτως και ικανότητα αγάπης προς τους άλλους. Ο παθολογικά νάρκισσος μπορεί απλά να ερωτευθεί, όχι όμως και να αγαπήσει πραγματικά, δηλαδή να αναπτύξει βαθύτερα αισθήματα για τους άλλους.
Εκτός από την αγάπη προς τον εαυτό, χρειάζεται ταυτόχρονα να διαθέτουμε την απαραίτητη προσωπική και συναισθηματική ωριμότητα, αλλά και την ικανότητα να μπαίνουμε στη θέση των άλλων (ενσυναίσθηση). Μόνο έτσι είμαστε σε θέση να δημιουργούμε διαπροσωπικές σχέσεις που χαρακτηρίζονται από αλληλοσεβασμό και αμοιβαιότητα. Η αγάπη προς τον εαυτό αποτελεί απλά ένα πρώτο βήμα.
Αυτό είναι κάτι πολύ διαφορετικό από το να είμαστε εγωκεντρικοί και εγωιστές. Ο φυσιολογικός ναρκισσισμός διαφέρει από τον παθολογικό στο ότι, στον δεύτερο, τα ναρκισσιστικά στοιχεία είναι ακραία και ανεξέλεγκτα. Η ανάγκη για επιβράβευση, επιβεβαίωση, αναγνώριση και θαυμασμό αποτελεί αυτοσκοπό, χωρίς καν να έχει καταβληθεί η οποιαδήποτε προσπάθεια για να έχουν κάποια βάση ή «νομιμοποίηση» οι απαιτήσεις αυτές. Στις μέρες μας, συγχέεται συχνά η φυσιολογική αγάπη για τον εαυτό με τον παθολογικό ναρκισσισμό, με συνέπεια ο όρος να έχει αναχθεί σε ένα είδος «βρισιάς».
Η ενίσχυση της αυτοεκτίμηση και ναρκισσισμός μέσα από την ψυχοθεραπεία σάς βοηθά να χτίσετε μια αυθεντική σχέση με τον εαυτό σας.
Τι είναι η αυτοεκτίμηση;
Αυτοεκτίμηση είναι η βασική αίσθηση που έχουμε οι ίδιοι για τον εαυτό μας. Αποτελεί μέρος της αυτογνωσίας μας και δείκτη του πόσο πολύ εκτιμούμε τον εαυτό μας. Αντιπροσωπεύει τη συναισθηματική σχέση που έχουμε με τον εαυτό μας, όσον αφορά στο μέγεθος του αισθήματος εσωτερικής ικανοποίησης, στην εμπιστοσύνη που τρέφουμε προς αυτόν και στο πόσο τον αξιολογούμε.
Η αυτοεκτίμηση επηρεάζει, μεταξύ άλλων:
Τη συναισθηματική μας κατάσταση.
Τα κίνητρά μας και την προσωπική μας εξέλιξη.
Την ψυχική υγεία και το ευ ζην μας.
Συνήθως παραμένει σταθερή στη διάρκεια της ζωής μας, με ενδιάμεσες αυξομειώσεις ανάλογα με τις περιστάσεις.
Καλή αυτοεκτίμηση σημαίνει πως, γενικά, αισθανόμαστε καλά με τον εαυτό μας, αποδεχόμαστε αυτό που είμαστε και έχουμε αυτοσεβασμό. Τολμούμε να βάζουμε όρια όταν το κρίνουμε αναγκαίο, δεν επιτρέπουμε στους άλλους να μας μειώνουν ή να μας προσβάλλουν και δεν βάζουμε συστηματικά στην άκρη τις δικές μας ανάγκες για χάρη τρίτων.
Στις ερωτικές και συντροφικές σχέσεις, η καλή αυτοεκτίμηση σημαίνει πως δεν γαντζωνόμαστε απεγνωσμένα στον Άλλον, ούτε παρερμηνεύουμε συστηματικά τις προθέσεις ή τα αισθήματά του. Δεν σημαίνει αίσθημα υπεροχής, αλλά την πεποίθηση πως αυτό που είμαστε έχει μια σταθερή αξία, ανεξαρτήτως επιτευγμάτων.
Η αποδοχή των αδυναμιών και η αυτοεκτίμηση
Ένα άτομο με καλή αυτοεκτίμηση δεν φοβάται την κριτική. Γνωρίζει τις αδύναμες πλευρές και τις ανεπάρκειές του, αποδεχόμενο πως και αυτές αποτελούν μέρος του εαυτού του. Δεν αισθάνεται πως η αξία του μειώνεται αν δεν τα καταφέρει κάπου καλά. Αποδέχεται όχι μόνο τα θετικά του στοιχεία αλλά και τα όποια «μειονεκτήματά» του, επιτρέποντας στον εαυτό του να έχει και κάποιες «κακές στιγμές», χωρίς να κατακλύζεται από αισθήματα ντροπής και ενοχής. Έχει, επίσης, ρεαλιστικές απαιτήσεις και προσδοκίες από τον εαυτό του.
Η καλή αυτοεκτίμηση αποτελεί κίνητρο για νέες προκλήσεις, δημιουργώντας ένα ρεαλιστικό αίσθημα αισιοδοξίας πως όλα μπορούν να έχουν αίσιο τέλος. Τα άτομα με καλή αυτοεκτίμηση είναι δημιουργικά, αντλούν συνήθως χαρά από αυτό με το οποίο ασχολούνται και έχουν το σεβασμό των άλλων. Αντίθετα, τα άτομα με υβριδική αυτοεκτίμηση, δηλαδή με ναρκισσιστικά στοιχεία, γίνονται —αργά ή γρήγορα— αντιπαθή στους άλλους. Δεν καταφέρνουν να χτίσουν καλές και αυθεντικές σχέσεις και δεν εμπνέουν το σεβασμό του περίγυρού τους.
Με άλλα λόγια, η ύπαρξη καλής αυτοεκτίμησης είναι σαν να έχουμε εντός μας μια εσωτερική πυξίδα που μας καθοδηγεί και την οποία εμπιστευόμαστε. Ένα άτομο που διαθέτει αυτοεκτίμηση δημιουργεί ένα αίσθημα ασφάλειας σε αυτούς με τους οποίους συνδιαλέγεται, εκπέμπει μια ευχάριστη αύρα και είναι γενναιόδωρο με τους άλλους. Θα μπορούσαμε να πούμε πως η καλή αυτοεκτίμηση λειτουργεί σαν εσωτερική άγκυρα, προσφέροντας σταθερότητα και την ικανότητα να πραγματοποιούμε τους στόχους μας.
Ένα άτομο με καλή αυτοεκτίμηση διαχειρίζεται αποτελεσματικότερα τις δυσκολίες της ζωής. Η βάση γι’ αυτό τίθεται στην παιδική ηλικία, όταν το παιδί νιώθει πως το περιβάλλον του το αποδέχεται και το αγαπά γι’ αυτό που πραγματικά είναι, χωρίς προϋποθέσεις ή υπερφίαλες επιβραβεύσεις για το τίποτα.
Τι είναι η χαμηλή αυτοεκτίμηση;
Η χαμηλή αυτοεκτίμηση είναι το αποτέλεσμα ενός εσωτερικού διαλόγου στον οποίο κυριαρχεί μια αυτοκριτική και επικριτική διάθεση. Σκέψεις όπως “Πάλι ρεζίλι έγινες” ή “Τίποτα δεν μπορείς να καταφέρεις” είναι συχνές, ανακυκλώνοντας μια κακή αίσθηση που μπορεί να φτάσει στα όρια της πλήρους απαξίωσης ή και της σκληρής αυτοτιμωρίας.
Όταν υπάρχουν κενά στην αυτοεκτίμηση, κυριαρχεί μια αίσθηση αυτοακύρωσης και εσωτερικής απειλής που μειώνουν την ποιότητα ζωής. Η σύγκριση με τους άλλους γίνεται ταπεινωτική, καθιστώντας το άτομο ευάλωτο στο άγχος, την ένταση και την κατάθλιψη.
Οι ρίζες της αυτοεκτίμησης είναι βαθύτερες από την εξωτερική εμφάνιση ή τα πνευματικά χαρίσματα. Υπάρχουν άνθρωποι με πολλά προσόντα που ζουν ένα εσωτερικό μαρτύριο. Καμία εξωτερική επιβεβαίωση δεν τους δίνει διαρκή χαρά, καθώς η ανάγκη τους είναι ακόρεστη.
Ο μόνος τρόπος για να αλλάξει αυτή η συνθήκη είναι να καλυφθούν —μέσα από τη δουλειά με τον εαυτό και τη βοήθεια ενός ψυχοθεραπευτή— οι «τρύπες» στη δομή του εαυτού. Στόχος είναι να τροποποιηθούν οι υποσυνείδητες αρνητικές εσωτερικές εικόνες που ακυρώνουν κάθε ικανοποίηση.
Οι συνέπειες μιας χαμηλής αυτοεκτίμησης
Η χαμηλή αυτοεκτίμηση εκδηλώνεται με ποικίλους τρόπους στην καθημερινότητα. Αδιαμφισβήτητα, επηρεάζει την ψυχολογία και τη συμπεριφορά του ατόμου. Συνεπώς, τα κυριότερα χαρακτηριστικά περιλαμβάνουν την αυτοκατηγορία και την απαισιόδοξη στάση ζωής :
Αυτοκατηγορίες: Συνεχής απόδοση ευθυνών στον εαυτό.
Απαισιόδοξη στάση ζωής: Κυριαρχία αρνητικών σκέψεων για το μέλλον.
Συνεχής σύγκριση: Μόνιμη τάση σύγκρισης με τους άλλους, συνήθως με μειονεκτικό τρόπο.
Δυσκολία στην επιβράβευση: Αδυναμία αποδοχής της εκτίμησης ή των επαίνων από τρίτους.
Τελειοθηρία: Υπερβολικά υψηλές απαιτήσεις από τον εαυτό που οδηγούν σε εξάντληση.
Άγχος αλλαγής: Έντονη ανησυχία ενόψει προκλήσεων και νέων δεδομένων.
Φόβος απόρριψης: Μόνιμη αγωνία για το πώς μας κρίνουν οι άλλοι.
Ναρκισσιστική αντιστάθμιση
Η ειδοποιός διαφορά ανάμεσα σε αυτοεκτίμηση και ναρκισσισμό κρύβεται στον τρόπο που το άτομο αξιολογεί τις διαπροσωπικές του σχέσεις. Τα άτομα με κάποιου είδους ναρκισσιστική διαταραχή αντισταθμίζουν τη χαμηλή τους αυτοεκτίμηση με τη δημιουργία μιας εικόνας ενός μεγαλειώδους εαυτού. Παράλληλα, προβάλλουν όλες τις αρνητικές τους πλευρές σε άλλους, ώστε να νιώθουν οι ίδιοι τέλειοι.
Η οποιαδήποτε επισήμανση αρνητικών στοιχείων σε άλλους προκαλεί τον θυμό και την απαξίωσή τους. Πρόκειται για μια απεγνωσμένη προσπάθεια να ξορκίσουν τον ευάλωτο και μισητό εαυτό τους, τον οποίο δεν αντέχουν να βλέπουν. Ένας ναρκισσιστής δεν είναι συνήθως φυσικά επικίνδυνος (όπως ένας ψυχοπαθής), αλλά πνευματικά.
Η ειδοποιός διαφορά: Ένα άτομο με υψηλή αυτοεκτίμηση αξιολογεί τις διαπροσωπικές σχέσεις ως πηγή σύνδεσης. Για τον ναρκισσιστή, οι σχέσεις είναι απλά μέσα άντλησης θαυμασμού. Επίσης, η υγιής αυτοεκτίμηση αναγνωρίζει τη διαφορετικότητα, ενώ ο ναρκισσισμός αναζητά πάντα την υπεροχή.
Αυτοεκτίμηση που βασίζεται σε επιδόσεις
Αυτού του είδους η αυτοεκτίμηση επηρεάζεται άμεσα από τις επιτυχίες κάποιου και από το αν αυτές αξιολογούνται θετικά από τον περίγυρο.
Αυτή η στάση οδηγεί το άτομο σε μια διαρκή, εξουθενωτική προσπάθεια να αποδεικνύει την επάρκειά του. Λόγω της δυσκολίας να θέσει όρια και να πει «όχι», το άτομο αναλαμβάνει υπερβολικές υποχρεώσεις, κάτι που οδηγεί συχνά σε εργασιακή εξουθένωση (burnout) και κατάθλιψη.
Επίλογος
Το κυνήγι μιας «ιδανικής» αυτοεκτίμησης, όπως παρουσιάζεται συχνά από τα Μ.Μ.Ε., μπορεί να οδηγήσει σε αισθήματα ανεπάρκειας. Η καλή αυτοεκτίμηση δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά το αποτέλεσμα μιας βαθιάς διεργασίας που οδηγεί στην αποδοχή του εαυτού μας γι’ αυτό που πραγματικά είναι. Σημαίνει να είμαστε φιλικοί και επιεικείς τόσο με εμάς όσο και με τους ανθρώπους που αγαπάμε.
Μια σημαντική παρατήρηση: Εάν εσύ που διαβάζεις αυτό το κείμενο αναρωτιέσαι αν είσαι ναρκισσιστής, να είσαι σίγουρος πως δεν είσαι! Ένας αυθεντικός ναρκισσιστής ποτέ δεν θα έμπαινε σε αυτή τη διαδικασία αυτοαμφισβήτησης.
Η καλλιέργεια μιας υγιούς σχέσης με τον εαυτό μας είναι ένα ταξίδι αποδοχής. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου για online συνεδρίες ή συνεδρίες δια ζώσης. Κλείστε το ραντεβού σας σήμερα για να ανακαλύψουμε μαζί την αυθεντική σας αξία.
Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.
Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.
Πνευματικά Δικαιώματα: Το περιεχόμενο της ιστοσελίδας www.i-psyxologos.gr αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Σάββα Σαλπιστή. Η αναδημοσίευση επιτρέπεται αποκλειστικά με την παράθεση ενεργού συνδέσμου (active link) στην πηγή.
