Εισαγωγή & θεωρητικό πλαίσιο
Υπάρχουν σχέσεις που δεν ξεκινούν ποτέ με τον τρόπο που γνωρίζουμε. Δεν υπάρχει καθημερινή συνύπαρξη, καμία σταθερή αλληλεπίδραση, ούτε οι συνθήκες εκείνες που δοκιμάζουν την αμοιβαιότητα. Και όμως, οι σχέσεις αυτές καταλαμβάνουν τεράστιο χώρο στη σκέψη και την ψυχή. Υπάρχει ένταση, αναμονή, η αίσθηση πως κάτι σημαντικό βιώνεται ή θα βιωθεί, ακόμα κι αν αυτό δεν επαληθεύεται στην πράξη.
Η τάση του ανθρώπου να προσκολλάται σε «ιδανικούς» Άλλους συντρόφους δεν είναι απλώς θέμα ρομαντικής φαντασίωσης, αλλά έκφραση βαθύτερων τραυματικών σχημάτων δεσμού που διαμορφώθηκαν στις πρώιμες σχέσεις με τους γονείς/φροντιστές. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις, η αναζήτηση μιας τέτοιου είδους ιδανικής σχέσης μπορεί να οδηγήσει σε καταστάσεις όπου οι προσδοκίες υπερβαίνουν την πραγματικότητα, προκαλώντας απογοήτευση και συναισθηματική επιβάρυνση.
Όταν ένα παιδί μεγαλώνει σε περιβάλλον αβεβαιότητας, αστάθειας ή ανεπαρκούς συναισθηματικής φροντίδας, μαθαίνει πως η αγάπη και η αποδοχή είναι αναξιόπιστες ή δίνονται υπό όρους. Αυτό δημιουργεί ένα μοτίβο όπου η ασφάλεια φαίνεται να εξαρτάται από την προσαρμογή στις ανάγκες του Άλλου, οι δε προσωπικές ανάγκες για εγγύτητα, συχνά, υποχωρούν. Συνήθως, ο «ιδανικός Άλλος» δεν είναι παρά ένα κατασκεύασμα του νου, μια φαντασίωση που δεν μπορεί να υλοποιηθεί, με αποτέλεσμα η προσκόλληση σε τέτοιου είδους σχέσεις να έχει, συνηθέστατα, μακροχρόνιες συνέπειες στην ψυχική μας διάθεση και ισορροπία.
Καθώς το άτομο ωριμάζει, αυτά τα μοτίβα μεταφέρονται στις ενήλικές του σχέσεις. Η φαντασίωση του ιδανικού Άλλου λειτουργεί ως ψυχολογικό φίλτρο, προβάλλοντας στον σύντροφο ιδανικά χαρακτηριστικά που, συνήθως, δεν αντιστοιχούν στην πραγματικότητα. Η προσκόλληση σε τέτοιου είδους σχέσεις οδηγεί σε αμφιθυμία και εσωτερική σύγκρουση: ναι μεν το άτομο επιθυμεί τη σύνδεση, αλλά, ταυτόχρονα, βιώνει επανειλημμένα ματαίωση, από τη στιγμή που η πραγματικότητα δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του.
Οι άνθρωποι που παραμένουν ανέφικτοι μπορεί να είναι συναισθηματικά απόμακροι, δεσμευμένοι αλλού ή ασταθείς. Οι σχέσεις μαζί τους δεν ξεκινούν ποτέ πλήρως, αλλά ούτε και διαλύονται. Παρέχουν μία ψυχική «ζώνη ασφαλείας» όπου η επιθυμία διατηρείται, χωρίς, όμως, να εκτίθεται στην πραγματική δοκιμασία.
Η ψυχοδυναμική θεωρία επισημαίνει πως η φαντασίωση του ιδανικού Άλλου συνδέεται άμεσα με μια προσπάθεια διαχείρισης πρώιμων τραυματικών εμπειριών. Τα μοτίβα αυτά είναι υποσυνείδητα, αλλά καθορίζουν τις επιλογές συντρόφων, την αντίδραση στην απόρριψη και τη στρατηγική προσέγγισης ή αποφυγής συγκρούσεων. Η αναγνώριση αυτών των μοτίβων αποτελεί το πρώτο βήμα για μια υγιή συναισθηματική ανάπτυξη και δημιουργία σχέσεων που να βασίζονται στην πραγματικότητα και στην αμοιβαιότητα.
Στόχος αυτού του άρθρου είναι να εξετάσει τους παράγοντες που ενισχύουν την προσκόλληση σε ανέφικτες σχέσεις, τον ρόλο της αυτοεκτίμησης και της εσωτερικής ασφάλειας, τα όρια και τις ανάγκες του ατόμου, καθώς και τις θεραπευτικές στρατηγικές που μπορούν να οδηγήσουν σε πιο συνειδητές και υγιείς σχέσεις. Μέσα από αυτήν την προσέγγιση, η φαντασίωση του ιδανικού Άλλου παύει να είναι απλώς παγίδα και μετατρέπεται σε εργαλείο ενσυνείδητης προσωπικής εξέλιξης.
Εξιδανίκευση
Προβολές στον ιδανικό Άλλον
Όταν ο Άλλος δεν είναι διαθέσιμος, γίνεται φορέας προβολών. Δεν μας απογοητεύει, δεν μας αποκαλύπτει τυχόν αδυναμίες του και παραμένει ιδανικός στην εσωτερική μας εικόνα. Οι επιθυμίες, οι ανάγκες και οι ανεκπλήρωτες προσδοκίες μας γεμίζουν το κενό, δίνοντας στον Άλλον μια ψευδαίσθηση τελειότητας.
Αυτή η εσωτερική κατασκευή δεν είναι αυθαίρετη. Αντλεί από προσωπικά μοτίβα, πρώιμες εμπειρίες απουσίας και ανάγκες που ποτέ δεν εκπληρώθηκαν. Όσο λιγότερα γνωρίζουμε πραγματικά για τον Άλλον, τόσο μεγαλύτερη είναι η δυνατότητα της φαντασίας να τον «συμπληρώσει», να τον πλάσει κατά πως έχει ανάγκη, και τόσο ισχυρότερη γίνεται η συναισθηματική επένδυση.
Η ασφάλεια της απόστασης και η φαντασίωση ως άμυνα
Η πραγματική σχέση απαιτεί ρίσκο: δηλαδή, έκθεση, δυνατότητα να εκφράζουμε ανοιχτά αυτό που έχουμε ανάγκη με πιθανότητα να μας το αρνηθούν, αμφισβήτηση και πιθανή απογοήτευση. Το ανέφικτο προσφέρει μια παράδοξη ασφάλεια: η σχέση δεν χρειάζεται να δοκιμαστεί, δεν χρειάζεται να αντέξουμε κάποια απογοήτευση ή σύγκρουση. Η απουσία διατηρεί την επιθυμία ζωντανή, ενώ, ταυτόχρονα, η ψυχή προστατεύεται.
Η προσκόλληση στο μη διαθέσιμο δεν σημαίνει πως δεν επιθυμούμε σχέση. Σημαίνει πως η φαντασίωση λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι στον κίνδυνο μιας πιθανής ματαίωσης ή ενός ψυχικού τραυματισμού.
Η φαντασίωση του ιδανικού Άλλου προστατεύει από μη συνειδητούς φόβους: εγκατάλειψης, εξάρτησης, συναισθηματικής απώλειας. Στη φαντασία, ο Άλλος δεν μπορεί να πληγώσει απρόβλεπτα. Η σχέση παραμένει ελεγχόμενη και προβλέψιμη, ακόμη κι αν είναι επώδυνη.
Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν η φαντασίωση αντικαθιστά τη ζωή. Τότε η επιθυμία καθηλώνεται, η ενέργεια παραμένει εγκλωβισμένη, και η ψυχή περιορίζεται σε έναν φαύλο κύκλο που καθιστά αδύνατη μια αληθινή σύνδεση.
Φαντασιακή σχέση
Η εξιδανίκευση και η αποφυγή της συνάντησης και η ένταση της απουσίας
Η εξιδανίκευση διασφαλίζει ότι ο Άλλος παραμένει απρόσιτος, προστατεύοντάς μας από απογοήτευση. Παράλληλα, εμποδίζει την αληθινή συνάντηση: ο Άλλος δεν γίνεται ποτέ άνθρωπος με αδυναμίες, εμείς δεν γινόμαστε παρόντες με τις αδυναμίες μας. Η σχέση παραμένει ιδέα, όχι εμπειρία.
Η εξιδανίκευση λειτουργεί ως προστασία, αλλά ταυτόχρονα ως φυλακή.
Στις ανέφικτες σχέσεις, η επιθυμία τρέφεται από την απουσία και όχι από την ανταπόκριση. Η αναμονή, το «ίσως», η αβεβαιότητα δημιουργούν μια συνεχή ψυχική ένταση και διέγερση. Η σχέση δεν ολοκληρώνεται, αλλά ούτε και τελειώνει.
Το άτομο βιώνει έντονα συναισθήματα, αλλά δεν προχωρά προς συνάντηση του Άλλου. Η ψυχική ενέργεια εγκλωβίζεται σε έναν κύκλο επιθυμίας–αναμονής–ματαιότητας, που μπορεί να διαρκέσει ακόμα και χρόνια.
Αιτίες και παράγοντες τραυματικού δεσμού
Η προσκόλληση σε ανέφικτες σχέσεις έχει, όπως προαναφέρθηκε, συχνά τις ρίζες της στις πρώιμες εμπειρίες προσκόλλησης. Όταν ένα παιδί μεγαλώνει σε περιβάλλον όπου η αγάπη και η φροντίδα είναι ασταθείς, αναξιόπιστες ή δίνονται υπό όρους, τότε δημιουργούνται ψυχικά μοτίβα ανασφάλειας που μεταφέρονται στην ενήλικη ζωή. Τέτοιου είδους εμπειρίες περιλαμβάνουν παραμέληση, υπερβολικό έλεγχο, ασυνεπή συναισθηματική ανταπόκριση ή ακόμα και κακοποίηση.
Ο πρώιμος τραυματικός δεσμός χαρακτηρίζεται από αμφιθυμία: το παιδί επιθυμεί μεν εγγύτητα και αγάπη, αλλά, ταυτόχρονα, φοβάται την απόρριψη ή την εγκατάλειψη, σε περίπτωση που δεν συμμορφωθεί στις ανάγκες του Άλλου. Αυτή η διπλή ανάγκη μετατρέπεται σε γνωστικο-συναισθηματικό σχήμα, όπου η ασφάλεια φαίνεται να εξαρτάται από την απόλυτη συμμόρφωση και την απόλυτη προτεραιότητα των επιθυμιών του Άλλου. Το μοτίβο αυτό οδηγεί, συχνά, σε εξαρτητικές σχέσεις, δηλαδή σε υπερβολική προσαρμοστικότητα, θυσία προσωπικών αναγκών και διαρκή αναζήτηση επιβεβαίωσης.
Παράγοντες που ενισχύουν την προσκόλληση σε ανέφικτα πρόσωπα περιλαμβάνουν:
- Χαμηλή αυτοεκτίμηση: Το άτομο αμφισβητεί την αξία του και προσκολλάται σε άλλους για να επιβεβαιώνει την ύπαρξή του.
- Έλλειψη εσωτερικής ασφάλειας: Η δυσκολία να νιώσει συναισθηματική σταθερότητα χωρίς τον Άλλον οδηγεί σε εμμονική προσκόλληση.
- Επαναλαμβανόμενα τραύματα: Προηγούμενες απογοητεύσεις ή σχέσεις με απρόβλεπτους και χωρίς εσωτερική ισορροπία συντρόφους αναπαράγουν τα παιδικά μοτίβα.
- Κοινωνικά πρότυπα και επιρροές: Πολύ ρομαντικές ιδέες για «το ιδανικό ταίρι» ενισχύουν την τάση να βλέπει κάποιος στον σύντροφο χαρακτηριστικά που δεν διαθέτει στην πραγματικότητα.
Η κατανόηση αυτών των αιτιών και παραγόντων είναι κρίσιμη, για να μπορέσει το άτομο να αναγνωρίσει τις μη ρεαλιστικές προσδοκίες του και να αρχίσει να διακρίνει τη φαντασίωση από την πραγματικότητα. Η αναγνώριση αυτή αποτελεί το θεμέλιο για την ανάπτυξη αυτογνωσίας, συναισθηματικής αυτορρύθμισης και ικανότητας επιλογής συντρόφων που να ανταποκρίνονται πραγματικά στις ανάγκες του.
Συναισθηματική εξάρτηση
Ο ρόλος της αυτοεκτίμησης, της εσωτερικής ασφάλειας και της αυτογνωσίας
Η αυτοεκτίμηση και η εσωτερική ασφάλεια παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση σχέσεων και στην τάση προσκόλλησης σε ανέφικτα πρόσωπα. Άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση αμφισβητούν, συχνά, την αξία τους, αναζητώντας επιβεβαίωση από τους άλλους, ενώ η έλλειψη εσωτερικής ασφάλειας δημιουργεί την ανάγκη ύπαρξης μιας συνεχούς συναισθηματικής «ασπίδας» μέσω της σχέσης.
Η συνδυασμένη επίδραση αυτών των παραγόντων οδηγεί σε μοτίβα όπου το άτομο επιλέγει συντρόφους που υπόσχονται αποδοχή και ασφάλεια που, όμως, δεν μπορούν να τις προσφέρουν πλήρως. Η φαντασίωση του «ιδανικού Άλλου» λειτουργεί εδώ ως ψυχολογικό καταφύγιο, μειώνοντας μεν προσωρινά το αίσθημα ανασφάλειας, ενισχύοντας, όμως, μακροπρόθεσμα την εξάρτηση και το αίσθημα απογοήτευσης.
Η δημιουργία υγιούς αυτοεκτίμησης και εσωτερικής ασφάλειας απαιτεί συνειδητή προσπάθεια και πρακτικές στρατηγικές, όπως:
- Αυτοπαρατήρηση και αυτογνωσία: Αναγνώριση των προσωπικών αναγκών, των φόβων και των μοτίβων προσκόλλησης.
- Συναισθηματική αυτορρύθμιση: Τεχνικές διαχείρισης έντονων συναισθημάτων, όπως mindfulness (ενσυνειδητότητα) ή καταγραφή συναισθημάτων.
- Αναγνώριση αξιών και προσωπικών ορίων: Κατανόηση του τι είναι σημαντικό για το άτομο και ύπαρξη σαφών ορίων στις σχέσεις.
Όταν το άτομο ενισχύει την αυτοεκτίμησή του και νιώθει εσωτερικά ασφαλές, μειώνεται η ανάγκη του να προσκολλάται σε ανέφικτα πρότυπα. Οι σχέσεις γίνονται πιο ρεαλιστικές και αμοιβαίες, και η φαντασίωση του ιδανικού Άλλου μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο προσωπικής ανάπτυξης και αυτογνωσίας, αντί για πηγή μόνιμης απογοήτευσης.
Σημαντικός είναι και ο ρόλος της αυτογνωσίας. Η αυτογνωσία είναι η γέφυρα από τη φαντασίωση στη ζωή. Όταν αναγνωρίζουμε τι μας έλκει, τι φοβόμαστε και ποια μοτίβα επαναλαμβάνουμε, τότε έχουμε τη δυνατότητα να δράσουμε συνειδητά.
Η γνώση αυτή δεν απαλύνει τον πόνο της απομάκρυνσης από την φαντασίωση, δημιουργεί, όμως, χώρο για επιλογές που οδηγούν σε σχέσεις ουσιαστικές και αληθινές.
Συναισθηματικό κενό
Συναισθηματικά όρια και αναγνώριση προσωπικών αναγκών
Η δυσκολία διατήρησης συναισθηματικών ορίων είναι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά των ατόμων που προσκολλώνται σε ανέφικτες σχέσεις. Όταν ένα παιδί μεγαλώνει με τραυματικά σχήματα δεσμού, συχνά μαθαίνει να θυσιάζει τις δικές του ανάγκες για να διατηρήσει τη σχέση με τον φροντιστή. Στην ενήλικη ζωή, αυτό οδηγεί σε σχέσεις όπου το άτομο παραμελεί προσωπικές επιθυμίες και συναισθήματα για να αποφύγει την απόρριψη ή την εγκατάλειψη.
Η αναγνώριση των προσωπικών αναγκών αποτελεί το πρώτο βήμα για την ανάκτηση της αυτονομίας. Το άτομο χρειάζεται να κατανοήσει τι του προκαλεί δυσφορία, τι του προσφέρει χαρά και ποια όρια χρειάζεται να θέσει για να διατηρήσει τη συναισθηματική του ισορροπία. Αυτή η διαδικασία δεν είναι εύκολη, καθώς τα τραυματικά σχήματα δεσμού δημιουργούν έντονη ενοχή ή φόβο όταν το άτομο προσπαθεί να υπερασπιστεί τα όριά του.
Η ψυχοθεραπεία και η καθοδήγηση μπορούν να βοηθήσουν στην ανάπτυξη δεξιοτήτων για θέσπιση σαφών ορίων χωρίς φόβο. Μέσα από τεχνικές αυτοπαρατήρησης, καταγραφής συναισθημάτων και αναστοχασμού, το άτομο μαθαίνει να ξεχωρίζει τις ανάγκες του από τις ανάγκες του Άλλου και να παίρνει αποφάσεις με βάση την πραγματικότητα και όχι την παιδική του ανασφάλεια.
Η ενίσχυση της ικανότητας αναγνώρισης και επικοινωνίας των ορίων οδηγεί σε σχέσεις που βασίζονται στην αμοιβαιότητα και στον σεβασμό, μειώνοντας την ανάγκη προβολής φαντασιακών ιδανικών στον σύντροφο. Η αναγνώριση των προσωπικών αναγκών αποτελεί, επίσης, θεμέλιο για την ανάπτυξη αυτοεκτίμησης και εσωτερικής ασφάλειας, μετατρέποντας τη φαντασίωση του ιδανικού Άλλου από παγίδα σε εργαλείο προσωπικής ανάπτυξης.
Από την ασφάλεια στην εμπειρία και η ελευθερία μέσα στη σχέση
Η φαντασίωση προσφέρει μεν ασφάλεια, αλλά εμποδίζει την εμπειρία. Η αληθινή ζωή απαιτεί ρίσκο: αποδοχή, έκθεση, πένθος, αλλά και ανακάλυψη της πραγματικής αξίας της σχέσης.
Η εμπειρία αυτή διδάσκει, γεμίζει την ψυχή, και προσφέρει πραγματική σύνδεση, όχι μόνο ψυχική ένταση.
Αφήνοντας πίσω τη φαντασίωση, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για αληθινή ελευθερία: η επιλογή να αγαπάμε χωρίς προστατευτικά φίλτρα, να συνδεόμαστε χωρίς αναμονές, να υπάρχουμε με όλες τις ατέλειές μας.
Η σχέση σταματά να είναι ιδέα και γίνεται κοινή ζωή, δυνατή, εύθραυστη αλλά αληθινή.
Φόβος εγκατάλειψης
Η διαφορές ανάμεσα στην «επιλογή τιμωρητικών συντρόφων» και στη «φαντασίωση του ιδανικού Άλλου»
Πριν ολοκληρώσουμε το άρθρο αυτό, αξίζει τον κόπο να κάνουμε τη διάκριση ανάμεσα σε αυτά τα δύο μοτίβα.
Ναι, τα δύο θέματα σχετίζονται, αλλά ΔΕΝ είναι το ίδιο πράγμα.
Η προσκόλληση στο ανέφικτο μπορεί να οδηγεί στην επιλογή τιμωρητικών συντρόφων, αλλά δεν ταυτίζεται με αυτήν. Είναι δύο διαφορετικές ψυχολογικές διαδρομές που συχνά συναντώνται.
1. «Η φαντασίωση του ιδανικού Άλλου – Γιατί προσκολλούμαστε σε ανέφικτες σχέσεις»
Τι πραγματεύεται: Εστιάζει στο φαντασιακό επίπεδο
- Την ιδέα ενός τέλειου, ιδανικού προσώπου που έρχεται να καλύψει κενά.
- Την ψυχική τάση να εξιδανικεύουμε και να δημιουργούμε στο μυαλό μας σχέσεις που δεν υπάρχουν πραγματικά.
- Το πώς η φαντασίωση λειτουργεί ως άμυνα απέναντι στην πραγματική οικειότητα και εγγύτητα.
- Το πλαίσιο του τραυματικού δεσμού, της ανάγκης να θεραπεύσουμε παλιά τραύματα μέσα από ανέφικτες μορφές αγάπης.
Πυρήνας θέματος:
- Συχνά, αυτό που ονομάζουμε έρωτα δεν είναι παρά μια προσεκτικά επιλεγμένη απόσταση. Δεν επιλέγουμε τυχαία ανθρώπους που δεν μπορούν να μας συναντήσουν πραγματικά, τους επιλέγουμε γιατί εκεί η έκθεση μοιάζει ελεγχόμενη.Ερωτεύομαι το μη διαθέσιμο, όχι από έλλειψη επιθυμίας, αλλά ως έναν τρόπο να αποφύγω τη δοκιμασία μιας πραγματικής σχέσης, αλλά και τον κίνδυνο ενός αληθινού τραυματισμού. Έτσι, η επιθυμία παραμένει ζωντανή, αλλά η οικειότητα δεν χρειάζεται ποτέ να δοκιμαστεί στην πράξη.
- Εδώ έχουμε ιδεατότητα, όχι απαραίτητα σκληρότητα. Με άλλα λόγια, αυτό σημαίνει πως το άτομο έλκεται από μια φαντασιακή εκδοχή του Άλλου, δηλαδή μια εικόνα τέλεια, ανώτερη, εξιδανικευμένη, σχεδόν «σωτήρια», και όχι πως έλκεται από σκληρούς, τιμωρητικούς ή κακοποιητικούς συντρόφους. Ο πυρήνας της έλξης δεν είναι ο πόνος, αλλά η τέλεια ελπίδα (η εσωτερική ανάγκη για κάτι τέλειο).
2. «Επιλογή τιμωρητικών συντρόφων – Όταν η αγάπη που μας αξίζει μάς τρομάζει»
Τι πραγματεύεται:
- Την επιλογή συντρόφων που είναι ψυχικά απορριπτικοί, επικριτικοί, τιμωρητικοί, θυμίζουν συχνά τον τραυματικό γονεϊκό δεσμό.
- Την επανάληψη του οικείου πόνου: επιλέγω αυτό που με πληγώνει γιατί μου είναι γνώριμο.
- Τον φόβο να στραφώ προς μια υγιή σχέση, γιατί δεν την αναγνωρίζω ως οικεία.
- Θέματα όπως: αυτοαπόρριψη, χαμηλή αυτοαξία, εσωτερικευμένος κριτής.
Πυρήνας θέματος:
- Η προσκόλληση στο επώδυνο, δηλαδή στο γνώριμο τραύμα που αναπαράγεται στις ενήλικες σχέσεις.
- Εδώ, έχουμε συντρόφους που πληγώνουν, όχι εξιδανικευμένες φαντασιώσεις.
Συμπέρασμα:
Ποια είναι η σχέση των δύο;
Τα δύο άρθρα ανήκουν στην ίδια “οικογένεια θεμάτων” -ανασφάλειες, τραύμα, δεσμοί- αλλά είναι ουσιαστικά διαφορετικά. Είναι σαν δύο κεφάλαια από το ίδιο βιβλίο, όχι όμως σαν το ίδιο κείμενο. Η προσκόλληση στο ανέφικτο ΜΠΟΡΕΙ να είναι μία μορφή επιλογής τιμωρητικού αντικειμένου. Όμως δεν είναι η μόνη. Και όχι πάντα.
Ιδανική αγάπη
Επίλογος: Από τη φαντασίωση στην πραγματική ζωή
Η φαντασίωση του «ιδανικού Άλλου» και η προσκόλληση σε ανέφικτες σχέσεις συνδέονται στενά με τα τραυματικά σχήματα δεσμού που διαμορφώθηκαν στις πρώιμες εμπειρίες προσκόλλησης. Αναγνωρίζοντας αυτά τα μοτίβα, το άτομο μπορεί να κατανοήσει γιατί επαναλαμβάνει ανεπιτυχή ή αμφιθυμικά σενάρια στις σχέσεις του.
Η συνειδητοποίηση των αιτιών και η αναγνώριση προσωπικών αναγκών αποτελούν τα πρώτα βήματα για πιο υγιείς σχέσεις. Όταν ενισχύεται η αυτοεκτίμηση, εδραιώνεται η εσωτερική ασφάλεια και καθορίζονται σαφή συναισθηματικά όρια, μειώνεται η ανάγκη κάποιου να προβάλει φαντασιακά ιδανικά χαρακτηριστικά στον σύντροφο. Αντίθετα, οι σχέσεις γίνονται ρεαλιστικές, αμοιβαίες και ισορροπημένες, βασισμένες σε πραγματικά χαρακτηριστικά και συναισθηματική συνδεσιμότητα.
Η θεραπευτική παρέμβαση προσφέρει εργαλεία που να οδηγήσουν σε αυτογνωσία, συναισθηματική αυτορρύθμιση και ενδυνάμωση προσωπικών ορίων. Μαθαίνοντας κάποιος να διακρίνει τις παιδικές του ανάγκες από τις ανάγκες της ενήλικης ζωής, αποκτά τη δυνατότητα να επιλέγει συντρόφους που να ανταποκρίνονται πραγματικά στις προσδοκίες του, αντί να κυνηγά ανέφικτα ιδανικά.
Στο τέλος, η φαντασίωση του ιδανικού Άλλου μετατρέπεται από παγίδα σε εργαλείο προσωπικής εξέλιξης και αυτογνωσίας. Προσφέρει έναν καθρέφτη των εσωτερικών αναγκών, των αξιών και των περιορισμών, δίνοντας ταυτόχρονα τη δυνατότητα να δημιουργίας σχέσεων που προάγουν συναισθηματική ωριμότητα, αμοιβαιότητα και πραγματική σύνδεση.
Η συνειδητή προσπάθεια προσωπικής ανάπτυξης και ψυχολογικής αυτονομίας επιτρέπει στο άτομο να δημιουργεί και να διατηρεί σχέσεις που βασίζονται στη σταθερότητα και την αμοιβαιότητα, απελευθερωμένο από τα παιδικά μοτίβα ανασφάλειας και εξάρτησης. Με αυτόν τον τρόπο, η φαντασίωση του ιδανικού Άλλου μπορεί να γίνει μια θετική δύναμη για ενσυνείδητη και υγιή συναισθηματική ζωή.
Η φαντασίωση του ιδανικού Άλλου δεν είναι αδυναμία χαρακτήρα, αλλά ψυχική στρατηγική που κάποτε προστάτευσε. Όταν, όμως, παραμένει, στερεί την εμπειρία μιας πραγματικής σχέσης.
Η τελική ερώτηση δεν είναι αν θα πονέσουμε, αλλά αν θα τολμήσουμε να βιώσουμε τον πόνο μέσα σε μια υπαρκτή σχέση. Μόνο εκεί, μέσα στην αληθινή εγγύτητα, υπάρχει η δυνατότητα να αγαπήσουμε και να αγαπηθούμε, όχι ιδανικά, αλλά πραγματικά.
Η φαντασίωση του ανέφικτου Άλλου μετατρέπεται τότε από φυλακή σε γέφυρα προς την προσωπική ωριμότητα και την ουσιαστική συναισθηματική σύνδεση.
Dr. Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc, Ph.D.
Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων
Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής
Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης
Για την υπηρεσία online ψυχολόγος (online συνεδρίες) κάντε κλικ ΕΔΩ
Για ραντεβού στο γραφείο του Σάββα Ν. Σαλπιστή Ph.D. κάντε κλικ ΕΔΩ
