Πατέρας με ναρκισσιστική διαταραχή: Η επίδραση στον ψυχισμό του παιδιού

Εισαγωγή – Ο αθέατος ναρκισσισμός πίσω από την πατρική φιγούρα

Υπάρχει μια εικόνα του πατέρα που διαπερνά τις γενιές: ο ισχυρός, ο ατσαλάκωτος, ο σοβαρός, αυτός που «ξέρει» και καθορίζει τα πάντα. Πίσω, όμως, από αυτόν τον ρόλο, ένας πατέρας με ναρκισσιστική διαταραχή μπορεί να κρύβει κάτι πολύ πιο σκοτεινό, που επηρεάζει βαθιά την ψυχή του παιδιού.

Πρόκειται για έναν ναρκισσισμό που δεν φωνάζει, αλλά διαποτίζει τις σχέσεις σιωπηλά και διαβρωτικά. Είναι η περίπτωση για έναν πατέρα που δεν βλέπει πραγματικά το παιδί του, αλλά μόνο τον εαυτό του μέσα από αυτό.

Οι μορφές του ναρκισσισμού στον πατρικό ρόλο

Αρχικά, ο ναρκισσισμός στους άνδρες εκδηλώνεται συχνά με τη μορφή της απόστασης ή της υπερβολικής προσδοκίας. Πράγματι, ένας πατέρας με ναρκισσιστική διαταραχή δεν αναγνωρίζει τα συναισθήματα του παιδιού του. Επιπλέον, απαιτεί αριστεία όχι για το καλό του παιδιού, αλλά κυρίως για τη δική του κοινωνική εικόνα.

Αορατότητα και συναισθηματική απόσταση

Σε αντίθεση με τη μητρική ναρκισσιστική κακοποίηση, η πατρική μορφή συνδέεται συχνά με την αορατότητα. Ουσιαστικά, ο γονέας αυτός δεν είναι ποτέ ψυχικά παρών, παρά μόνο όταν πρέπει να επιβληθεί. Ταυτόχρονα, αγνοεί τη μοναδικότητα του παιδιού του, επειδή το βλέπει απλώς ως μια προέκταση του εαυτού του.

Το εσωτερικό βάρος του παιδιού

Το παιδί που μεγαλώνει με έναν τέτοιο πατέρα δεν καταλαβαίνει πάντα τι του λείπει. Δεν μπορεί να το ονομάσει. Ξέρει μόνο ότι ένιωθε πάντα ένα βάρος όταν ήταν μπροστά του. Ότι δεν μπορούσε να είναι ο εαυτός του.

Ένιωθε ανεπαρκές, ακόμα κι όταν προσπαθούσε με όλη του τη δύναμη. Η σιωπή, η κριτική, η απαξίωση και το βλέμμα της αποδοκιμασίας γίνονται τελικά μέρος του εσωτερικού του διαλόγου.

Αυτό το άρθρο επιχειρεί να φωτίσει μια μορφή πατρικής παρουσίας που πληγώνει βαθιά. Όχι απαραίτητα με κραυγές, αλλά με την ανεπάρκεια αγάπης. Στόχος είναι να μιλήσουμε για την ανάγκη απελευθέρωσης από τη σκιά της, όχι μέσα από καταγγελία, αλλά μέσα από την επίγνωση.

Ο πατέρας με ναρκισσιστική διαταραχή ως καθρέφτης: Όταν το παιδί υπάρχει για να τον επιβεβαιώνει

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά ενός πατέρα με ναρκισσιστικά στοιχεία είναι η ανάγκη του να «αντικατοπτρίζεται» στα παιδιά του. Δεν βλέπει το παιδί ως ανεξάρτητο πρόσωπο, με δικές του επιθυμίες, εσωτερικό κόσμο και δικαιώματα. Αντίθετα, το βλέπει ως έναν καθρέφτη που θα τον αναδείξει, θα τον δικαιώσει και θα τον δοξάσει.

Η επιτυχία του παιδιού είναι καλοδεχούμενη, αρκεί να επιβεβαιώνει τον ίδιο. Ωστόσο, η αποτυχία δεν συγχωρείται, γιατί θεωρείται προσωπική προσβολή απέναντι στο δικό του κύρος.

Οι ρόλοι και η υπό όρους αγάπη

Πολλά παιδιά μαθαίνουν να «παίζουν» ρόλους που δεν τους ανήκουν, προκειμένου να ευχαριστήσουν έναν τέτοιο πατέρα. Γίνονται υπερβολικά φιλότιμα, τελειομανή, υπεύθυνα και ελεγχόμενα. Δεν επιτρέπουν στον εαυτό τους να αποτύχει ή να αμφισβητήσει, γιατί έχουν μάθει πως, αν δεν το πράξουν, αυτός θα αποσύρει την αγάπη του.

Το μήνυμα είναι σαφές, ακόμη και όταν δεν λέγεται ρητά: «Να είσαι αυτό που θέλω, αλλιώς δεν είσαι τίποτα».

Η έλλειψη ενσυναίσθησης και ο κοινωνικός προσωπείο

Η έλλειψη ενσυναίσθησης είναι βαθιά και σταθερή. Ο πατέρας δεν ρωτάει πώς νιώθει το παιδί του, ρωτάει μόνο τι έκανε. Δεν ακούει το παράπονο ή τον πόνο του, γιατί το βιώνει ως αδυναμία ή επίθεση.

Μπορεί να επαινεί, αλλά με έναν τρόπο που κάνει το παιδί να νιώθει υπεύθυνο για την αίσθηση αξίας του πατέρα του. Συχνά κρίνει το παιδί αυστηρά, δήθεν «για το καλό του», δημιουργώντας ένα κλίμα μόνιμης αβεβαιότητας και φόβου αποδοκιμασίας.

Σε μια τέτοια σχέση, η στοργή είναι υπό όρους. Ο πατέρας μπορεί να είναι χαρισματικός προς τα έξω, ακόμη και αγαπητός στην κοινωνία, αλλά μέσα στο σπίτι να εκπέμπει ψυχρότητα και έλεγχο. Αυτό το ψυχικό τοπίο δημιουργεί μια μόνιμη εσωτερική ένταση στο παιδί και μια βαθιά αίσθηση πως η αγάπη είναι κάτι που πρέπει να κερδηθεί, όχι κάτι που απλώς προσφέρεται.

Η σιωπηλή πληγή – Το παιδί που δεν ένιωσε ποτέ αρκετό

Μεγαλώνοντας με έναν πατέρα που έχει ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά, το παιδί διαμορφώνει βαθιά, σχεδόν ανεξίτηλα, εσωτερικά σχήματα όπως:

• «Δεν αξίζω αν δεν αποδίδω»

• «Η αγάπη είναι ανταμοιβή, όχι δικαίωμα»

• «Δεν πρέπει να στενοχωρώ τον άλλον με τα συναισθήματά μου»

Έτσι διαμορφώνεται ένας ενήλικος που μπορεί να μοιάζει επιτυχημένος, αλλά να ζει κάτω από ένα πέπλο διαρκούς αυτοαμφισβήτησης.

Η συνειδητοποίηση ότι μεγαλώσατε στη σκιά ενός ναρκισσιστή πατέρα είναι το πρώτο και πιο δύσκολο βήμα προς την ελευθερία. Αν οι φωνές της ακύρωσης και της ανεπάρκειας συνεχίζουν να ορίζουν τη ζωή σας, θυμηθείτε ότι δεν χρειάζεται να τις αντιμετωπίζετε μόνοι.

Μέσα από έναν ασφαλή θεραπευτικό χώρο, μπορούμε να επεξεργαστούμε μαζί αυτές τις πληγές και να βοηθήσουμε τον ενήλικο εαυτό σας να βρει τη δική του, αυθεντική φωνή.

Επικοινωνήστε μαζί μου για να ξεκινήσουμε τη διαδικασία της επούλωσης

Το τραύμα της ακύρωσης και της απουσίας

Το τραύμα εδώ δεν είναι πάντα φανερό. Δεν υπάρχει απαραίτητα φωνή ή ξύλο. Υπάρχει, όμως, μια συνεχής αίσθηση απογοήτευσης που το παιδί νιώθει πως το ίδιο την προκαλεί. Ένας πατέρας που δεν σε βλέπει, σε ακυρώνει με το βλέμμα ή την απουσία του. Το «δεν είσαι ό,τι περίμενα» πλανάται διαρκώς στον αέρα.

Η περίπτωση του Γιάννη – Ένα παράδειγμα προς μελέτη

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό του Γιάννη, ενός 35χρονου άνδρα. Από μικρός ένιωθε ότι έπρεπε να φτάσει ψηλά για να είναι άξιος για τον πατέρα του. Παρ’ όλο που πέτυχε επαγγελματικά, η αίσθηση πως «δεν ήταν αρκετός» δεν έφυγε ποτέ.

Ο πατέρας του δεν ήταν κακός, αλλά ήταν πάντοτε απόμακρος. Κάθε φορά που ο Γιάννης μοιραζόταν κάτι προσωπικό, η απάντηση ήταν πρακτική, ψυχρή ή επικριτική. Ποτέ ένα «μπράβο», ποτέ μια ανοιχτή αγκαλιά χωρίς όρους.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, η σιωπή πληγώνει πιο πολύ από τα λόγια. Το παιδί μεγαλώνει κυνηγώντας ένα βλέμμα επιβεβαίωσης που δεν θα έρθει ποτέ. Ως εκ τούτου, το χειρότερο είναι πως μαθαίνει να συνεχίζει αυτή την εσωτερική κακοποίηση μόνο του, πιέζοντας τον εαυτό του και απορρίπτοντας ό,τι δεν είναι “τέλειο”. Ουσιαστικά, το τραύμα της μη αποδοχής διαβρώνει την εικόνα του εαυτού σε βάθος χρόνου.

Ο πατέρας που ζητά θαυμασμό αντί για σύνδεση

Ο ναρκισσιστής πατέρας δεν αντέχει την ιδέα της ισοτιμίας. Δεν βλέπει το παιδί ως ξεχωριστή προσωπικότητα που αναπτύσσεται και ανθίζει, αλλά ως προέκταση του εαυτού του. Περιμένει θαυμασμό, υπακοή, συχνά ακόμη και υποταγή, όχι όμως συναισθηματική ανταλλαγή.

Έτσι, η σχέση που αναπτύσσει είναι ιεραρχική και εξουσιαστική. Το παιδί δεν έχει δικαίωμα να «μην θαυμάζει» τον πατέρα. Αν το κάνει, τότε κατηγορείται για αχαριστία, ασέβεια ή αδιαφορία. Αυτός ο πατέρας μιλά πολύ για τον εαυτό του, τις επιτυχίες του και τις θυσίες του, ενώ συχνά υπερβάλλει ή εξιδανικεύει το παρελθόν του.

Η ακύρωση του συναισθηματικού σήματος

Αντί να ακούει, ο πατέρας συχνά διακόπτει τον λόγο του παιδιού. Παράλληλα, αντί να κατανοεί, σπεύδει να διορθώνει, ενώ συχνά αντί να στηρίζει, επιλέγει να κρίνει αυστηρά Κι έτσι, το παιδί μαθαίνει ότι πρέπει να προσαρμόζεται συνεχώς στις συναισθηματικές ανάγκες του πατέρα. Το συναισθηματικό του σήμα —οι χαρές, οι φόβοι, οι ανασφάλειες— ακυρώνονται ή υποβαθμίζονται.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Νίκης, μιας 28χρονης γυναίκας. Όταν ανακοίνωσε πως θα σπουδάσει Καλές Τέχνες, ο πατέρας της απάντησε ειρωνικά: «Κι εγώ θα γίνω αστροναύτης. Τι θα έχεις να τρως με τη ζωγραφική;». Οτιδήποτε δεν ταίριαζε με τις δικές του αξίες θεωρούταν άκυρο και ανούσιο.

Η Νίκη εγκατέλειψε τις σπουδές της και στράφηκε σε ένα επάγγελμα «σοβαρό». Χρόνια αργότερα, εξομολογήθηκε: «Ακόμα κι όταν πετυχαίνω κάτι, δεν νιώθω περήφανη. Δεν ξέρω ποιο κομμάτι από αυτό είναι πραγματικά δικό μου». Αυτή η φράση συνοψίζει το κενό που αφήνει η σχέση με έναν πατέρα που απαιτεί θαυμασμό αλλά δεν προσφέρει συναισθηματική παρουσία.

Ο πατέρας-ανταγωνιστής και η ανάγκη υπεροχής

Ένα από τα λιγότερο ορατά αλλά βαθιά επώδυνα πρόσωπα του ναρκισσιστή πατέρα είναι αυτό του ανταγωνιστή. Πρόκειται για τον πατέρα που δεν μπορεί να αποδεχτεί την πρόοδο ή την επιτυχία του παιδιού του, ιδιαίτερα όταν αυτή απειλεί τη δική του εικόνα ή πρωτοκαθεδρία.

Η σχέση δεν είναι πλέον σχέση ενθάρρυνσης, αλλά πεδίο σύγκρισης και έμμεσης αντιπαλότητας. Αντί να ενθαρρύνει το παιδί του, ο πατέρας-ανταγωνιστής το υπονομεύει διακριτικά.

Η υπονόμευση της επιτυχίας

• Αν ο γιος πάρει προαγωγή, ο πατέρας μπορεί να τον ειρωνευτεί: «Μπράβο, αλλά να δούμε αν θα κρατήσεις αυτή τη θέση».

• Αν η κόρη έχει επιτυχία στη δουλειά, ίσως απαντήσει: «Εσύ είσαι τυχερή. Εγώ δεν είχα τέτοιες ευκαιρίες».

Κάθε νίκη του παιδιού λειτουργεί ως τραυματισμός του εύθραυστου εγώ του πατέρα. Η ανάγκη για υπεροχή τού στερεί τη δυνατότητα να είναι ουσιαστικός συνοδοιπόρος. Κάθε φορά που το παιδί μεγαλώνει —συμβολικά ή κυριολεκτικά— ο ναρκισσιστής πατέρας νιώθει να μικραίνει.

Το παράδειγμα του Στέφανου

Ο Στέφανος, ένας 35χρονος δικηγόρος, βίωσε αυτή την αντιπαλότητα όταν άνοιξε το δικό του γραφείο. Ο πατέρας του (επίσης δικηγόρος) αντί για συγχαρητήρια, άρχισε τις συγκρίσεις: «Εγώ στα δικά σου χρόνια είχα ήδη πελάτες και φήμη. Εσύ πας με ρυθμούς χελώνας».

Ο Στέφανος πάγωσε. Το παιδικό του τραύμα ξύπνησε: πως ό,τι κι αν πετύχει, δεν θα είναι ποτέ αρκετό — ή, χειρότερα, δεν θα είναι ποτέ “ανώτερος” από τον πατέρα του. Ο ανταγωνιστικός πατέρας νιώθει απειλή όταν το παιδί εξελίσσεται. Έτσι, δημιουργείται ένα ψυχρό πεδίο σύγκρισης, όπου η σχέση χάνει τον πυρήνα της: την άνευ όρων αγάπη.

Η απουσία ενσυναίσθησης και οι συνέπειες για το παιδί

Ένα από τα χαρακτηριστικότερα γνωρίσματα ενός ναρκισσιστή πατέρα είναι η ανικανότητα για ενσυναίσθηση. Δεν πρόκειται απλώς για έναν πατέρα που δυσκολεύεται να κατανοήσει συναισθηματικά το παιδί του. Πρόκειται για έναν πατέρα που δεν βλέπει το παιδί ως ξεχωριστή οντότητα με δική του ψυχή, ανάγκες και εμπειρίες.

Το παιδί υπάρχει για να αντανακλά τον ίδιο, να ενισχύει το “εγώ” του ή να καλύπτει τις εσωτερικές του ανεπάρκειες. Αυτή η έλλειψη ενσυναίσθησης εκφράζεται ποικιλοτρόπως:

• Υποτίμηση των συναισθημάτων του παιδιού.

• Έλλειψη στήριξης σε κρίσιμες στιγμές.

• Ειρωνεία ή απαξίωση των ευάλωτων πλευρών του.

Όταν το παιδί χρειάζεται κατανόηση, ο πατέρας απαντά με αυστηρότητα. Όταν εκφράζει φόβο ή λύπη, εκείνος του λέει “μην είσαι αδύναμος”, “ξεπέρασέ το”, “μην κλαις σαν κορίτσι”.

Η σιωπηλή και διαβρωτική απαξίωση

Η απουσία ενσυναίσθησης δεν είναι πάντα θορυβώδης. Μπορεί να είναι σιωπηρή και διαβρωτική. Ένα βλέμμα απαξίωσης, ένα μειδίαμα ειρωνείας, μια σιωπή εκεί που έπρεπε να υπάρξει στήριξη. Όλα αυτά μεταφέρουν το ίδιο μήνυμα: “Δεν σε βλέπω. Δεν σε καταλαβαίνω. Δεν με αφοράς”.

Τα αποτελέσματα αυτής της στάσης δεν γίνονται, συχνά, αμέσως αντιληπτά. Ωστόσο, αργότερα στη ζωή, αυτά τα παιδιά μπορεί να δυσκολεύονται να κατανοήσουν τα δικά τους συναισθήματα. Μπορεί να μη νιώθουν άξια να αγαπηθούν ή να θεωρούν την ευαλωτότητα ως ένδειξη αδυναμίας.

Σε πολλές περιπτώσεις, το παιδί αναπαράγει το μοντέλο σχέσης που γνώρισε: βρίσκει συντρόφους που δεν το «βλέπουν» ή το ακυρώνουν συναισθηματικά, επειδή αυτό του είναι κάτι “οικείο”.

Η ιστορία της Μαριάννας

Η ιστορία της Μαριάννας, μιας 28χρονης γυναίκας, είναι αποκαλυπτική. Ο πατέρας της, αυστηρός και συναισθηματικά αποκομμένος, της έλεγε πάντα “αν δεν τα καταφέρνεις, να μην προσπαθείς”. Κάθε φορά που ένιωθε απογοήτευση ή φόβο, εκείνος την έκανε να νιώθει λίγη.

Σήμερα, η Μαριάννα νιώθει διαρκώς πως αποτυγχάνει. Όχι γιατί αποτυγχάνει πραγματικά, αλλά γιατί μεγάλωσε με μια πατρική φωνή μέσα της που δεν αναγνώρισε ποτέ πειστικά την αξία της. Η ενσυναίσθηση δεν είναι πολυτέλεια· είναι το θεμέλιο της ψυχικής υγείας.

Οι δυσκολίες στη μετέπειτα ενήλικη ζωή – Το βάρος ενός ανύπαρκτου πατέρα

Τα παιδιά ναρκισσιστών πατέρων δεν κουβαλούν μόνο τις αναμνήσεις μιας δύσκολης παιδικής ηλικίας. Συχνά κουβαλούν κι ένα εσωτερικευμένο μοντέλο σχέσης. Μια πατρική φωνή που συνεχίζει να μιλά, ακόμη και όταν εκείνος απουσιάζει από τη ζωή τους.

Το αποτέλεσμα είναι ένας ενήλικας που παλεύει με:

• Ενοχές και ανασφάλεια.

• Παθολογική τελειοθηρία.

• Επιθετικότητα, παθητικότητα ή αδυναμία εμπιστοσύνης.

Πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους νιώθουν μια διαρκή ανάγκη επιβεβαίωσης. Ποτέ δεν την έλαβαν από τον πρώτο και πιο καθοριστικό ανδρικό καθρέφτη: τον πατέρα τους. Νιώθουν πως πρέπει να αποδεικνύουν την αξία τους μέσα από επιδόσεις. Όμως ό,τι κι αν κατακτήσουν, κάτι μέσα τους ψιθυρίζει: «Δεν είναι αρκετό».

Αυτοϋπονόμευση και τοξικές σχέσεις

Άλλοι καταλήγουν να αυτοϋπονομεύονται, θεωρώντας ότι δεν δικαιούνται να ευτυχήσουν. Έχουν μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον όπου η αγάπη ήταν όρος και όχι δώρο. Έτσι, φτιάχνουν σχέσεις όπου αναπαράγουν αυτό που γνώρισαν: επιλέγουν ανθρώπους που δεν τους βλέπουν ή που τους απαξιώνουν με τρόπο γνώριμο.

Η περίπτωση του Δημήτρη

Ο Δημήτρης, 35 ετών, περιγράφει πώς κάθε φορά που πλησιάζει συναισθηματικά κάποιο άτομο, νιώθει ασφυξία. Ο πατέρας του ήταν απορριπτικός και σκληρός. Στοργή υπήρχε μόνο όταν ο Δημήτρης ήταν πρώτος στους αγώνες.

Πλέον, κάθε φορά που μια γυναίκα τον αγαπά χωρίς όρους, εκείνος απομακρύνεται. Η ζεστασιά τού είναι άγνωστη, ενώ η σκληρότητα φαντάζει ασφαλής. Στην ψυχοθεραπεία προκύπτει συχνά πως ο πατέρας δεν έλειπε ως παρουσία, έλειπε όμως συναισθηματικά.

Αυτή η απουσία είναι μια από τις πιο σιωπηλές μορφές κακοποίησης. Ο ενήλικας μπορεί να λειτουργεί επαγγελματικά, αλλά να ζει με ένα διαρκές αίσθημα κενού. Όχι επειδή του λείπει κάτι τώρα, αλλά επειδή του έλειψε τότε, και αυτό δεν γιατρεύτηκε ποτέ.

Η θεραπευτική διαδικασία – Σπάζοντας τον κύκλο

Η θεραπευτική διαδρομή για τα παιδιά ναρκισσιστών πατέρων δεν είναι απλή. Συχνά περιλαμβάνει μια βαθιά αποδόμηση του παλιού εαυτού. Πρόκειται για τον εαυτό που χτίστηκε πάνω στην έλλειψη, στην ανάγκη να αρέσει, να αποδείξει και να μην απορριφθεί.

Ο δρόμος για την αποκατάσταση ξεκινά από τη συνειδητοποίηση: πως η πατρική συμπεριφορά δεν ήταν “φυσιολογική” κι αναμενόμενη, ούτε η απόρριψη που βίωσαν ήταν δικό τους φταίξιμο.

Χτίζοντας έναν νέο εσωτερικό διάλογο

Η ψυχοθεραπεία βοηθά στο να χτιστεί ένας νέος εσωτερικός διάλογος. Η παλιά φωνή του πατέρα που έλεγε «δεν είσαι αρκετός» αντικαθίσταται, σιγά-σιγά, από μια στοργική, δική τους φωνή που λέει: «είσαι εντάξει έτσι όπως είσαι».

Δεν πρόκειται για άρνηση του παρελθόντος, αλλά για επανανοηματοδότηση του ρόλου του. Είναι η αναγνώριση της πληγής, χωρίς να επιτρέπουμε πλέον σε αυτή να αιμορραγεί.

Απενοχοποίηση και η θέση ορίων

Σημαντικό βήμα είναι και η απενοχοποίηση της αποστασιοποίησης. Δεν είναι κάθε πατέρας “ιερός”. Αν ένας γονιός ήταν κακοποιητικός ή χειριστικός, δεν οφείλουμε να τον κρατούμε στη ζωή μας με κάθε κόστος.

Κάποιες φορές χρειάζεται απόσταση για να μπορέσουν να γιατρέψουν τις πληγές της ψυχής τους. Άλλοι επιλέγουν επαφή με όρια. Δεν υπάρχει μία λύση, μόνο αυτό που είναι υγιές και καλό για τον καθένα.

Η πιο απελευθερωτική στιγμή είναι όταν ένας ενήλικας καταφέρει να μην ορίζει πια την αξία του μέσα από τα μάτια του πατέρα του. Όταν δεν χρειάζεται πια την αποδοχή του, γιατί έχει μάθει να αποδέχεται ο ίδιος τον εαυτό του. Τότε το παρελθόν παύει να κυβερνά.

Επίλογος

Οι πατεράδες με ναρκισσιστικά στοιχεία μπορεί να άφησαν πίσω τους τραύματα σιωπηλά, αλλά όχι ασήμαντα. Η δύναμη όμως των ανθρώπων να επιβιώσουν, να επουλώσουν τις πληγές τους και να αποκτήσουν φωνή, είναι ακόμη μεγαλύτερη.

Η αλήθεια τους αξίζει να ειπωθεί, όχι για να κατηγορήσουν, αλλά για να κατανοήσουν. Όταν η κατανόηση έρχεται, μαζί της έρχεται και η λύτρωση. Κι εκεί ξεκινά μια άλλη ζωή, όχι πια στη σκιά, αλλά στο φως!

Η διαχείριση της σχέσης με έναν πατέρα που πάσχει από ναρκισσιστική διαταραχή είναι μια εξαιρετικά επίπονη διαδικασία που απαιτεί υποστήριξη και στρατηγική. Αν αισθάνεστε εγκλωβισμένοι σε ένα τοξικό σχήμα που επηρεάζει την ψυχική σας ισορροπία, η επαγγελματική βοήθεια μπορεί να σας προσφέρει τα εργαλεία για να επουλώσετε τις πληγές σας.