Παιδοφιλία: Όταν ο δράστης δεν ταιριάζει στο στερεότυπο

Μήπως αναγνωρίζετε ανησυχητικά σημάδια ή μνήμες; Δεν είστε μόνοι σε αυτό. Η εξειδικευμένη υποστήριξη μπορεί να γίνει από απόσταση, με ασφάλεια. Συνεδρία Ψυχοθεραπείας Online

Οι λόγοι που η παιδοφιλία από γυναίκες μένει στο σκοτάδι

Συγκεκριμένα, σχεδόν σε όλους τους πολιτισμούς, τις κοινωνίες, αλλά και τις εποχές, η μητρότητα έγινε αντικείμενο μιας ιδιαίτερα έντονης εξιδανίκευσης. Κύρια χαρακτηριστικά στοιχεία ήταν η φροντίδα, η αυτοθυσία, η ασφάλεια και η καθολική αφοσίωση στο παιδί.

Συνεπώς, μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, και μόνον η σκέψη πως μια μητέρα θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει το ίδιο της το παιδί για κάλυψη προσωπικών σεξουαλικών της αναγκών, φάνταζε ως ιεροσυλία.

Επιπλέον, έχει διαπιστωθεί πως ακόμα και πολλά παιδιά -θύματα σεξουαλικής κακοποίησης- ανασκευάζουν και αναπροσαρμόζουν συχνά, μέχρι και την τελευταία στιγμή, τις καταθέσεις τους. Αυτό γίνεται ώστε να συμφωνούν με τα υφιστάμενα κοινωνικά στερεότυπα για τα δύο φύλα.

Μάλιστα, κάποια από αυτά φθάνουν ακόμα και μέχρι του σημείου να ισχυρίζονται πως η σεξουαλική κακοποίηση έγινε από τον πατέρα ή κάποιο μεγαλύτερο αδελφό. Αυτό συμβαίνει πριν αποκαλυφθεί πως ο πραγματικός δράστης ήταν η μητέρα. Ως εκ τούτου, μόνον οι πολύ ακραίας μορφής σεξουαλικές κακοποιήσεις με θύτη μία γυναίκα φθάνουν συνήθως μέχρι τις αίθουσες των δικαστηρίων.

Ωστόσο, τα διάφορα κοινωνικά στερεότυπα για τα δύο φύλα δημιουργούν προβλήματα. Για παράδειγμα, υπάρχει η άποψη πως οι άνδρες, γενικώς, αποβλέπουν μόνιμα στην ικανοποίηση των σεξουαλικών τους αναγκών στη σχέση τους με το αντίθετο φύλο.

Το γεγονός αυτό έχει ως συνέπεια να μη λαμβάνεται σοβαρά υπόψη -ακόμα και από επαγγελματίες της ψυχικής υγείας– το ενδεχόμενο ή ακόμα και μια υπαρκτή περίπτωση σεξουαλικής κακοποίησης/εκμετάλλευσης ενός παιδιού από μία γυναίκα. Πολύ περισσότερο δε, όταν η γυναίκα αυτή είναι η ίδια του η μητέρα.

Στερεότυπα που καλύπτουν τη γυναικεία παιδοφιλία

Εξάλλου, το στερεότυπο πως ένας άνδρας/έφηβος από τη φύση του σκέφτεται μονίμως το σεξ, είναι σεξουαλικά επιθετικός και «κυνηγός» είναι ισχυρό. Αντιθέτως, η γυναίκα ή το κορίτσι θεωρείται πως έχει έναν παθητικό τρόπο έκφρασης της σεξουαλικότητάς του. Ως εκ τούτου, η αντίληψη ότι ο άνδρας έχει πάντα διάθεση για σεξ, δημιουργεί δυσκολίες. Συγκεκριμένα, εμποδίζει την κατανόηση και αποδοχή της εκδοχής να έχει εξαναγκασθεί να κάνει σεξ, χωρίς ο ίδιος να το επιθυμεί.

Παράλληλα, ένας άλλος παράγοντας είναι πως η οποιαδήποτε αναφορά σε σεξουαλική κακοποίηση ή εκμετάλλευση ενός παιδιού παραπέμπει συνήθως σε συνειρμούς διείσδυσης. Ωστόσο, αυτή η πράξη προϋποθέτει την ύπαρξη πέους. Δηλαδή, κάτι που μια γυναίκα δεν διαθέτει ώστε να θεωρηθεί άμεσα ως πιθανή ένοχος.

Έτσι, δύσκολα μπορεί κάποιος να φαντασθεί πως ένα αγόρι είναι δυνατόν να βιασθεί -με την κλασσική έννοια του όρου- από μία γυναίκα. Όμως, θα πρέπει να έχουμε υπόψη πως ο βιασμός ή η σεξουαλική εκμετάλλευση ενός αγοριού μπορεί να γίνει με πολλούς άλλους τρόπους. Συνεπώς, δεν είναι ταυτόσημα με τη διείσδυση, δηλαδή, με μια κανονική συνουσία.Η φυσική αντίδραση του σώματος ενός αγοριού δεν σημαίνει απαραίτητα και συναίνεση. Επίσης, η σοβαρότητα των συνεπειών μιας σεξουαλικής κακοποίησης δεν προϋποθέτει την ύπαρξη διείσδυσης.

Τα ασαφή όρια μεταξύ φροντίδας και κακοποίησης

Τα όρια ανάμεσα σε ορισμένες μορφές σεξουαλικής κακοποίησης και στη μητρική φροντίδα είναι ασαφή. Καθώς εμπεριέχει από τη φύση της, σε μεγάλο βαθμό, σωματική επαφή. Είναι ασαφή, τόσο για τον περίγυρο όσο και για το ίδιο το παιδί.

Ποιος θα μπορούσε, για παράδειγμα, να υποπτευθεί ή να ισχυρισθεί πως μια μητέρα χρησιμοποιεί το 2χρονο, 3χρονο ή 4χρονο παιδί της για να ικανοποιήσει σεξουαλικές της ανάγκες; Αν την έβλεπε να παίζει μαζί του, όντας η ίδια ξαπλωμένη στο κρεβάτι. Κλείνοντάς το ανάμεσα στα σκέλια της ή κάνοντας μαζί του μπάνιο στη μπανιέρα. Πλένοντας και χαϊδεύοντας το κορμάκι του. Αγκαλιάζοντας και σφίγγοντάς το επάνω της με τρόπο που η ίδια επιθυμεί;

Η ανοχή και αποδοχή της φυσικής εγγύτητας ανάμεσα σε μια γυναίκα και σε ένα παιδί είναι μεγάλη και αυτονόητη. Κάτι που σε καμία περίπτωση δεν ισχύει, τουλάχιστον στον ίδιο βαθμό, για τη σχέση ενός άνδρα με ένα παιδί. Γεγονός που επηρεάζει την αποσαφήνιση και τον προσδιορισμό της πράξης αυτής.

Μήπως αναγνωρίζετε ανησυχητικά σημάδια ή μνήμες; Δεν είστε μόνοι σε αυτό. Η εξειδικευμένη υποστήριξη μπορεί να γίνει από απόσταση, με ασφάλεια. Συνεδρία Ψυχοθεραπείας Online

Μύθοι γύρω από την παιδοφιλία και την κακοποίηση

Το τι βλέπουμε εξαρτάται άμεσα από το τι θέλουμε ή αντέχουμε να δούμε. Έτσι, λοιπόν, οι παρακάτω ισχύοντες μύθοι γύρω από τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών από γυναίκες, ιδίως μητέρες, έχουν καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τις προϋποθέσεις αναγνώρισης και ανάδειξης αυτής της συγκεκριμένης πλευράς του φαινομένου αυτού:

• Οι γυναίκες δεν κακοποιούν ή εκμεταλλεύονται σεξουαλικά μικρά παιδιά

• Αυτό μπορεί να το κάνουν μόνο με αγόρια

• Οι γυναίκες που κάνουν κάτι τέτοιο εξαναγκάζονται από κάποιον άνδρα ή είναι οι ίδιες ψυχικά διαταραγμένα άτομα

• Η σεξουαλική κακοποίηση ή εκμετάλλευση από γυναίκες είναι λιγότερο επιβλαβής από αυτή των ανδρών

Συχνότητα του φαινομένου

Μέχρι και πριν από 50 περίπου χρόνια, διάφορες επιστημονικές αναφορές υποστήριζαν πως η συχνότητα της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, γενικώς, δεν ξεπερνά την αναλογία του ενός παιδιού ανά εκατομμύριο. Η δε σεξουαλική κακοποίηση παιδιών από γυναίκες θεωρούνταν ουσιαστικά ως μη υπάρχουσα.

Όμως, οι ολοένα αυξανόμενες σε αριθμό αναφορές ενήλικων ατόμων προς θεράποντες ειδικούς πως έχουν πέσει, ως παιδιά, θύματα σεξουαλικής κακοποίησης οδήγησε σταδιακά στην ολική αναθεώρηση της προσέγγισης του φαινομένου της παιδοφιλίας. Με αποτέλεσμα τη διαπίστωση πως το πρόβλημα είναι απείρως συχνότερο αλλά και πολύ σοβαρότερο.

Κάτι ανάλογο μοιάζει να συμβαίνει τώρα πλέον -τηρουμένων των αναλογιών- και με τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών όπου οι θύτες είναι γυναίκες.

Η ChildLine είναι μια υπηρεσία στη Μ. Βρετανία στην οποία κάθε παιδί, που έχει πέσει θύμα σεξουαλικής κακοποίησης, μπορεί να τηλεφωνεί και να την καταγγέλλει. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η υπηρεσία το 2009, οι περιπτώσεις παιδιών που κατήγγειλαν πως κακοποιήθηκαν από γυναίκες αυξήθηκαν κατά 132%, στη διάρκεια των 5 προηγούμενων χρόνων. Η αντίστοιχη αύξηση, κατά το ίδιο χρονικό διάστημα, των σεξουαλικών κακοποιήσεων από άνδρες ήταν της τάξης του 27%. Παρόλ΄αυτά, το μεγαλύτερο μέρος του συνόλου των καταγγελιών σεξουαλικής κακοποίησης αφορούν κορίτσια που κακοποιήθηκαν από άνδρες.

Πολλές είναι οι ενδείξεις που αποκαλύπτουν την ύπαρξη μιας, κατά κάποιον τρόπο, πολιτισμικής προκατάληψης που έχει ως συνέπεια να καταγγέλλονται πολύ σπανιότερα κακοποιήσεις που έχουν διαπραχθεί από γυναίκες -ιδιαίτερα μητέρες-, σε σχέση με τον αριθμό των αναφερόμενων περιπτώσεων στις διάφορες έρευνες.

Στατιστικά στοιχεία και έρευνες

Επιπλέον, συστηματικές έρευνες από πολλές χώρες δείχνουν τα εξής. Τουλάχιστον το 20% των γυναικών και το 5-10% των ανδρών έχουν πέσει, ως παιδιά, θύματα σεξουαλικής κακοποίησης ή εκμετάλλευσης.

Από το σύνολο αυτών των σεξουαλικών κακοποιήσεων, περίπου το 1/3 από αυτές έχουν διαπραχθεί από γυναίκες. Κυρίως, από μητέρες. Δεν υπάρχει πλέον καμία αμφιβολία μεταξύ των ειδικών επιστημόνων. Είναι βέβαιο πως ο συνολικός αριθμός των σεξουαλικών κακοποιήσεων παιδιών είναι πολύ μεγαλύτερος από αυτόν που γνωστοποιείται.

Το ίδιο, και ακόμα περισσότερο, φαίνεται πως ισχύει και για τις περιπτώσεις σεξουαλικών κακοποιήσεων που έχουν διαπραχθεί από γυναίκες.

Παράλληλα, στοιχεία ερευνών από διάφορες χώρες καταδεικνύουν, επίσης, κάτι σημαντικό. Πως το 45% των περιπτώσεων σεξουαλικής κακοποίησης μικρών παιδιών σε βρεφονηπιακούς σταθμούς διαπράττονται από γυναίκες.

Τέλος, θα πρέπει, επίσης, να αναφερθεί πως τα ποσοστά που προαναφέρονται, ποικίλουν. Διαφέρουν από χώρα σε χώρα καθώς και μεταξύ των διαφόρων ερευνών.

Μορφές που λαμβάνει η παιδοφιλία από γυναίκες

Οι μορφές έκφρασης της σεξουαλικής κακοποίησης από γυναίκες συγκροτούν ένα ευρύ φάσμα συμπεριφορών και εκδηλώσεων που, σε γενικές γραμμές, θα μπορούσαν να συνοψισθούν στα εξής:

• Βίαιη διείσδυση διαφόρων αντικειμένων στο βρέφος ή στο μικρό παιδί

• Λούσιμο ή πλύσιμο του παιδιού ή του εφήβου με τρόπο που ξεπερνά τα όρια μιας αναμενόμενης και σύντονης προς την ηλικία του παιδιού φυσιολογικής εγγύτητας ή αναγκαιότητας

• Εκπαίδευση του παιδιού ώστε να ικανοποιεί σεξουαλικά τη γυναίκα-θύτη (π.χ. με τα χέρια, το στόμα ή διαμέσου σεξουαλικής επαφής)

• Ερεθισμό των σεξουαλικών οργάνων του παιδιού διαμέσου απειλών, εκβιασμών και διαφόρων στρατηγικών άσκησης εξουσίας επάνω του

• Σεξουαλική κακοποίηση του παιδιού από έναν άνδρα με τη γυναίκα να θέλει να κοιτά

• Βιασμός, βασανιστήρια κ.ά.

  ---

   

Βασικά χαρακτηριστικά των γυναικών-θυτών

Υπάρχει η αντίληψη πως για να φθάσει μία γυναίκα/μητέρα σε σημείο να κακοποιεί σεξουαλικά ένα παιδί -πολύ περισσότερο το δικό της παιδί- θα πρέπει να είναι ψυχικά διαταραγμένο άτομο. Αν και αυτό ισχύει συχνά, δεν είναι, όμως, απαραίτητο.

Υπάρχουν και γυναίκες που, φαινομενικά τουλάχιστον, δεν έχουν κάποιο ψυχικό πρόβλημα. Δεν κάνουν χρήση ουσιών ή αλκοόλ αλλά ούτε και προέρχονται από πολυπροβληματικές οικογένειες.

Οι γυναίκες αυτές έχουν, συνήθως, μια κυρίαρχη θέση στην οικογένειά τους. Δίνουν προς τα έξω την εικόνα της «καλής μητέρας» που νοιάζεται πολύ για το παιδί της. Δεν ασκούν απαραίτητα βία και δεν απειλούν οπωσδήποτε το παιδί ώστε να μην αποκαλύψει τα όσα συμβαίνουν.

Οι πατεράδες είναι, γενικώς, κατά κάποιον τρόπο «απόντες». Παρόλ΄αυτά, το παιδί αντιλαμβάνεται πως δεν πρέπει να μιλήσει για αυτά με κανέναν.

Οι συνέπειες της σεξουαλικής κακοποίησης από τη μητέρα

Οι συνέπειες της σεξουαλικής κακοποίησης, γενικώς, περιγράφονται σε προηγούμενή μας ανάρτηση για το θέμα αυτό. Εδώ, θα επιχειρήσουμε να περιγράψουμε την ιδιαιτερότητα των συνεπειών της σεξουαλικής κακοποίησης ενός παιδιού από τη μητέρα του. Για πολλά χρόνια, υπήρχε η άποψη πως η σεξουαλική κακοποίηση από γυναίκα δεν έχει ιδιαίτερα σοβαρές συνέπειες για το παιδί. Οι νεότερες έρευνες, όμως, αποκαλύπτουν μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα.

Πρώτον: από τις σεξουαλικές κακοποιήσεις που εμπεριέχουν βία, αυτές που διαπράχθηκαν από γυναίκες είναι πολύ βιαιότερες από αυτές των ανδρών.

Για παράδειγμα, χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της μητέρας που βίασε την 6χρονη κορούλα της. Το περιστατικό συνέβη το προηγούμενο βράδυ πριν αρχίσει το σχολείο, με την ξύλινη λαβή ενός σφυριού.

Το τραύμα της προδοσίας και η απώλεια ασφάλειας

Δεύτερον: η σεξουαλική κακοποίηση από μια γυναίκα -και ιδιαίτερα όταν αυτή είναι η μητέρα- έχει πολύ σοβαρότερες συνέπειες για το παιδί. Συγκριτικά με μια σεξουαλική κακοποίηση από έναν άνδρα.

Η εξήγηση αυτής της παραμέτρου είναι πως ένα παιδί εξελίσσεται κυρίως μέσα από ένα πλέγμα στενών συναισθηματικών σχέσεων με αυτούς που το φροντίζουν. Με αυτούς που του δημιουργούν ένα βασικό αίσθημα ασφάλειας και προβλεψιμότητας.

Όταν, λοιπόν, σε μια τέτοιου είδους σχέση ρίξει ξαφνικά τη ζοφερή σκιά της μια σεξουαλική κακοποίηση τότε, τα πράγματα αλλάζουν.

 Μεταξύ άλλων, δυσκολεύονται να εμπιστευθούν άλλα άτομα και μόνον η σκέψη να αποκτήσουν δικό τους παιδί τις τρομοκρατεί. Δυσκολεύονται να αυτονομηθούν συναισθηματικά από τη μητέρα τους με την οποία έχουν μια άκρως αμφιθυμική και υποτακτική σχέση. Τέλος, επιδεικνύουν έντονα ψυχολογικά προβλήματα και αυτοτραυματική συμπεριφορά.

Επίλογος

Η παιδοφιλία και η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών αποτελούν ένα σοβαρότατο ατομικό αλλά και κοινωνικό πρόβλημα. Είναι πλέον αποδεδειγμένο πως μία σημαντικότατη παράμετρος αυτού του προβλήματος είναι πως υπάρχουν και πολλές γυναίκες/μητέρες θύτες. Για να αντιμετωπίσουμε, όμως, ένα πρόβλημα θα πρέπει πρώτα να αποδεχθούμε την ύπαρξή του.

Συγκεκριμένα, η ισχύς των μέχρι και πριν από λίγα σχετικώς χρόνια υφιστάμενων προκαταλήψεων και στερεοτύπων εμπόδιζε την κατάσταση. Εμπόδιζε αυτήν την απαραίτητη για τη συνολική αντιμετώπιση του προβλήματος παραδοχή.

Επιπλέον, η ευρέως ισχύουσα άποψη για την οποιαδήποτε μορφή σεξουαλικής κακοποίησης είναι πως πρόκειται για ψευδοσεξουαλική πράξη.

Αυτό σημαίνει πως, πίσω από αυτήν, πιέζουν, θέλοντας να εκφρασθούν και να εκτονωθούν, ανάγκες ελέγχου, δύναμης και εξουσίας. Δηλαδή, ανάγκες οργής, φόβου και ανημπόριας παρά μια ανεξέλεγκτη σεξουαλική ορμή. Με άλλα λόγια, η σεξουαλική κακοποίηση αποσκοπεί, κυρίως, στην ικανοποίηση μη σεξουαλικών αναγκών.

Εξάλλου, πως αλλιώς θα μπορούσε να ερμηνευθεί, για παράδειγμα, η συχνή -τηρουμένων των αναλογιών- σεξουαλική κακοποίηση βρεφών; Όπως, επίσης, και η κακοποίηση μικρών παιδιών με διάφορες μορφές αναπηρίας;

Το τεράστιο πρόβλημα της παιδοφιλίας και της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών καταδεικνύει την κατάσταση για μία ακόμη φορά. Δείχνει το πόσο έκθετα, ευάλωτα και έρμαια των διαθέσεων των ενηλίκων που τα «φροντίζουν» είναι πολλά παιδιά.

Οι συνέπειες, τις περισσότερες φορές, είναι τραγικές για την ψυχική και σωματική τους ακεραιότητα.

Για το λόγο αυτό, η κοινωνία, και ο καθένας μας ξεχωριστά, οφείλει να βρίσκεται σε εγρήγορση. Έτσι ώστε να αποτρέπονται ή να αντιμετωπίζονται έγκαιρα οι επιπτώσεις των «σκοτεινών πλευρών» του ψυχισμού πολλών θεωρούμενων φροντιστών/γονιών μικρών παιδιών ή/και εφήβων.

Χρειάζεστε βοήθεια για να διαχειριστείτε το τραύμα; Η παιδοφιλία και η κακοποίηση αφήνουν βαθιά ίχνη, αλλά η επούλωση είναι δυνατή. Είμαι εδώ για να σας υποστηρίξω θεραπευτικά.  Κλείστε Ραντεβού στο Γραφείο  Online Συνεδρίες για όλη την Ελλάδα

Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.

Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.

Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.

Προγραμματίστε τη συνάντησή μας στο γραφείο Ξεκινήστε την Online θεραπεία σας (από όπου κι αν βρίσκεστε)