Γραφείο

Γραφείο: Πατριάρχου Ιωακείμ 10, Θεσσαλονίκη (Αγία Σοφία,κέντρο)

Ο θυμός συχνά προηγείται της σκέψης. Μια καθυστέρηση στην απάντηση μοιάζει με αδιαφορία, ένα «όχι» βιώνεται σαν απόρριψη, και πριν προλάβουμε να ρωτήσουμε τι ακριβώς μας πείραξε, το σαγόνι έχει σφίξει και η φωνή έχει ανέβει. Σε άλλους ανθρώπους, συμβαίνει το αντίθετο: χαμογελούν, λένε «δεν πειράζει» και συνεχίζουν, ενώ κάτι μέσα τους δεν ησυχάζει για ώρες ή για μέρες.

Ο θυμός είναι ένα φυσιολογικό ανθρώπινο συναίσθημα που εμφανίζεται όταν βιώνουμε αδικία, ματαίωση, απειλή ή παραβίαση των ορίων μας. Μπορεί να μας κινητοποιήσει να προστατευτούμε και να διεκδικήσουμε κάτι που μας αφορά. Από μόνος του, όμως, δεν μας λέει όλη την αλήθεια για ό,τι συνέβη και δεν δικαιολογεί κάθε αντίδραση. Η κατανόησή του ξεκινά όταν ξεχωρίσουμε αυτό που αισθανόμαστε από αυτό που επιλέγουμε να κάνουμε.

Ο θυμός είναι φυσιολογικό συναίσθημα που εμφανίζεται όταν νιώθουμε αδικία, ματαίωση ή παραβίαση των ορίων μας. Για να τον διαχειριστούμε, αναγνωρίζουμε τα πρώτα σημάδια του, δίνουμε στον εαυτό μας χρόνο, πριν αντιδράσουμε, και λέμε καθαρά τι μας ενόχλησε, χωρίς προσβολές ή βία.

Τι είναι ο θυμός και τι μας λέει

Ο θυμός λειτουργεί σαν συναγερμός. Δείχνει ότι κάτι έχει σημασία για εμάς και ότι νιώθουμε πως απειλείται, εμποδίζεται ή παραγνωρίζεται. Η αφορμή μπορεί να είναι μια πραγματική αδικία, μια προσβολή, μια ματαίωση ή η αίσθηση ότι κάποιος αποφασίζει για λογαριασμό μας χωρίς να μας υπολογίζει. Ο συναγερμός, όμως, ηχεί με την ίδια ένταση για ένα καμένο τοστ και για μια πραγματική φωτιά, και το πρώτο που χρειάζεται είναι να δούμε ποιο από τα δύο έχουμε μπροστά μας.

Η λειτουργία του δεν είναι πάντοτε η επίθεση. Ο θυμός μπορεί να μας βοηθήσει να πούμε «ως εδώ», να φύγουμε από μια επικίνδυνη κατάσταση ή να επιμείνουμε σε μια αναγκαία αλλαγή. Όποιος δεν θυμώνει ποτέ, ούτε όταν παραβιάζουν τα όριά του, δεν έχει κερδίσει ηρεμία. Έχει χάσει ένα εργαλείο.

Ο θυμός και η επιθετικότητα συγχέονται συχνά. Ο θυμός είναι εσωτερική εμπειρία, ενώ η επιθετικότητα είναι συμπεριφορά που μπορεί να στοχεύει στη βλάβη ή στον εκφοβισμό. Μπορούμε να θυμώσουμε χωρίς να γίνουμε επιθετικοί και να θέσουμε ένα όριο σταθερά, χωρίς να εξευτελίσουμε τον άλλον. Για να αναλάβουμε την ευθύνη της συμπεριφοράς μας, δεν χρειάζεται να αρνηθούμε το συναίσθημα.

Παλιά χάλκινη καμπάνα με πράσινη πατίνα, κρεμασμένη σε ξύλινη αποβάθρα μέσα στην ομίχλη
Ο θυμός ειδοποιεί ότι κάτι έχει σημασία, χωρίς να λέει από μόνος του τι ακριβώς.

Γιατί ο θυμός μπορεί να είναι τόσο έντονος

Συχνά λέμε «θύμωσα για το τίποτα», και την ίδια στιγμή ξέρουμε ότι δεν ήταν τίποτα. Η ένταση μιας αντίδρασης δεν εξαρτάται μόνο από το γεγονός που την προκάλεσε. Την επηρεάζουν η κούραση, το άγχος, οι συσσωρευμένες ματαιώσεις και το νόημα που παίρνει για εμάς η συγκεκριμένη στιγμή. Το ίδιο σχόλιο ακούγεται σε έναν άνθρωπο σαν απλή διαφωνία και σε έναν άλλον σαν ταπείνωση. Το παρόν συναντά μια προσωπική ιστορία, και συχνά από εκείνη προέρχεται το μεγαλύτερο μέρος της έντασης.

Όταν έχουμε ήδη πιεστεί πολύ, η αντοχή μας στη ματαίωση μειώνεται και μια μικρή δυσκολία γίνεται η τελευταία σταγόνα μιας κουραστικής ημέρας. Αλλάζει τότε και ο τρόπος που σκεφτόμαστε. Σύμφωνα με τη θεωρία της νοητικοποίησης, που διατύπωσε ο Peter Fonagy με τους συνεργάτες του, όσο ανεβαίνει η συναισθηματική φόρτιση τόσο δυσκολευόμαστε να φανταστούμε τι νιώθει και τι σκέφτεται ο άλλος. Μια εικασία αρχίζει να μοιάζει με γεγονός: «το έκανε επίτηδες».

Όλα αυτά δεν ακυρώνουν την ευθύνη μας. Μας βοηθούν να καταλάβουμε γιατί η αντίδραση ήταν τόσο έντονη και τι χρειάζεται να αλλάξει πέρα από την άμεση αφορμή.

Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από τον θυμό

Ο θυμός δεν καλύπτει πάντοτε κάτι άλλο και δεν χρειάζεται να ψάχνουμε κάτι «βαθύτερο» κάθε φορά που θυμώνουμε. Κάποιες φορές, είμαστε θυμωμένοι απλώς επειδή αδικηθήκαμε ή επειδή ένα όριο παραβιάστηκε. Σε άλλες, η οργή αντέχεται ευκολότερα από τη λύπη, τον φόβο, τη ντροπή ή την αίσθηση αδυναμίας: μας δίνει την αίσθηση ότι μπορούμε να δράσουμε, ενώ η ευαλωτότητα μας αφήνει εκτεθειμένους.

Ένας πατέρας φωνάζει στον έφηβο γιο του επειδή άργησε να γυρίσει κατά μία ώρα. Στο σπίτι η αντίδρασή του φαίνεται σαν θυμός. Από κάτω, μπορεί να υπάρχει η ώρα της αναμονής, ο φόβος μήπως συνέβη κάτι στο παιδί και η αδυναμία να το ελέγξει. Ο θυμός λειτουργεί τότε σαν ασπίδα: δίνει αίσθηση ισχύος εκεί που ο φόβος μας αφήνει εκτεθειμένους και χαρίζει μια ψευδαίσθηση ελέγχου. Ο γιος ακούει, συνήθως, την επίθεση και σπάνια την ανησυχία.

Παγωμένη επιφάνεια με ρωγμές, κάτω από την οποία φαίνεται σκούρο γαλάζιο νερό
Κάποιες φορές κάτω από τον θυμό βρίσκεται κάτι άλλο, αλλά όχι πάντοτε.

Από ψυχοδυναμική σκοπιά, μεγάλη σημασία έχει το πώς προστατεύουμε την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας. Ο ψυχαναλυτής Heinz Kohut μίλησε για τη «ναρκισσιστική οργή», την ορμή για επίθεση που ξεσπά όταν κάποιος νιώσει ότι ταπεινώθηκε ή ότι δεν τον πρόσεξαν. Η ντροπή μπορεί να μετατραπεί γρήγορα σε επίθεση, επειδή η επίθεση αποκαθιστά προσωρινά την αίσθηση ισχύος. Σε άλλους ανθρώπους, ο θυμός στρέφεται προς τα μέσα. Κατηγορούν τον εαυτό τους, νιώθουν ενοχή και δυσκολεύονται να παραδεχτούν ότι έχουν δικαίωμα να διαφωνούν. Η ψυχοδυναμική σκέψη το συνδέει συχνά με τον φόβο ότι ο θυμός προς κάποιον που αγαπάμε ή χρειαζόμαστε θα βλάψει τη σχέση.

Πρόκειται για πιθανές ερμηνείες, όχι για καθολικές εξηγήσεις. Αξίζει να δούμε τι ακριβώς μας πλήγωσε και αν η ένταση ανήκει μόνο στο παρόν, χωρίς να αμφισβητούμε κάθε εκδήλωση του θυμού μας.

Πώς μαθαίνουμε να θυμώνουμε

Κανείς δεν γεννιέται ξέροντας πώς να αντέχει και να εκφράζει τον θυμό του. Μαθαίνουμε, σταδιακά, τι επιτρέπεται να νιώθουμε και τι συμβαίνει στη σχέση όταν διαφωνούμε. Σε ένα σπίτι όπου ο θυμός εκφράζεται με φωνές, απειλές ή σιωπηλή τιμωρία, το παιδί μπορεί να συμπεράνει ότι η σύγκρουση είναι επικίνδυνη ή ότι επιβάλλεται όποιος έχει τη μεγαλύτερη δύναμη. Σε ένα περιβάλλον όπου κάθε ένδειξη θυμού απορρίπτεται ως «κακή συμπεριφορά», μπορεί να μάθει να τον κρύβει, χωρίς να αποκτά τρόπους να τον κατανοεί.

Ο Donald Winnicott έδωσε βάρος σε κάτι που συχνά ξεχνάμε: το παιδί χρειάζεται να ανακαλύψει ότι ο θυμός του δεν καταστρέφει τον άνθρωπο που αγαπά και ότι ο γονιός αντέχει και μένει. Τότε ο θυμός παύει να απειλεί τη σχέση. Όταν ο γονιός καταρρέει, εκδικείται ή αποσύρεται, το παιδί μπορεί να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο θυμός είναι επικίνδυνος και να τον κρύψει, ακόμη και από τον ίδιο του τον εαυτό.

Γέρικη βελανιδιά στην καταιγίδα, με τα κλαδιά να λυγίζουν και τον κορμό ακλόνητο
Το παιδί χρειάζεται να δει ότι ο θυμός του δεν γκρεμίζει όποιον αγαπά.

Άλλοι μεγαλώνουν με την προσδοκία ότι θα είναι πάντα ήρεμοι και εξυπηρετικοί, όπως συμβαίνει συχνά στο Σύνδρομο του «Καλού Παιδιού». Δυσκολεύονται να πουν «όχι» και αντιλαμβάνονται την ενόχλησή τους μόνο όταν έχει γίνει πικρία ή απότομη έκρηξη. Κάποιοι άλλοι έχουν μάθει ότι για να ακουστούν πρέπει να υψώσουν τη φωνή. Τα μοτίβα αυτά δεν είναι αμετάβλητη μοίρα. Αρχίζουν να αλλάζουν όταν ξεχωρίσουμε το συναίσθημα από τους παλιούς τρόπους με τους οποίους μάθαμε να το εκφράζουμε.

Ο θυμός στις σχέσεις: όριο, διαμαρτυρία ή επίθεση;

Στις στενές σχέσεις, ο θυμός γίνεται συχνά πιο έντονος. Από όσους αγαπάμε περιμένουμε να μας καταλαβαίνουν και να αναγνωρίζουν τις ανάγκες μας, γι᾽ αυτό η απογοήτευση βαραίνει περισσότερο απ᾽ όσο δείχνει το περιστατικό. Ο άλλος, από τη δική του πλευρά, δεν μπορεί πάντα να ξέρει τι χρειαζόμαστε ούτε να ανταποκριθεί σε κάθε προσδοκία μας.

Ένα ζευγάρι τσακώνεται με ένταση, επειδή ο ένας ξέχασε να πετάξει τα σκουπίδια, και ακούγεται η φράση «ποτέ δεν με υπολογίζεις». Στην πραγματικότητα, ο τσακωμός μιλά για κάτι άλλο: τη συσσωρευμένη αίσθηση ότι η εκτίμηση και η φροντίδα στη σχέση μοιράζονται άνισα.

Ένα παράπονο που ειπώθηκε διαφέρει από έναν θυμό που χρησιμοποιείται για να ελεγχθεί ο άλλος. Η φράση «με ενόχλησε που αποφάσισες χωρίς να με ρωτήσεις» αφήνει χώρο για συζήτηση και είναι ένας τρόπος να θέτουμε προσωπικά όρια. Οι προσβολές, οι απειλές, η εκφοβιστική σιωπή και η καταστροφή αντικειμένων μετατρέπουν τη σύγκρουση σε πεδίο φόβου. Η κατανόηση των αιτιών του θυμού δεν δικαιολογεί τέτοιες συμπεριφορές και δεν μεταφέρει την ευθύνη σε όποιον τις υφίσταται.

Μετά από μια διαφωνία, ένας σύντροφος σταματά να μιλά στον άλλον για δύο ημέρες και αγνοεί κάθε προσπάθεια προσέγγισης. Η σιωπή λειτουργεί εδώ ως μέσο ελέγχου και τιμωρίας. Καλύπτει έναν θυμό που ο άνθρωπος δεν έχει μάθει να εκφράζει με λόγια και γεννά στον άλλον έντονο άγχος και αβεβαιότητα για τη σχέση. Ο θυμός που δεν εκφράζεται άμεσα βρίσκει και άλλους δρόμους, όπως η ειρωνεία, η διαρκής δυσαρέσκεια ή η απομάκρυνση. Αυτή είναι η περιοχή της παθητικής επιθετικότητας. Συχνά, μια καθαρή και έγκαιρη διατύπωση του ορίου πονά λιγότερο από τα παράπονα που μαζεύονται και, τελικά, ξεσπούν δυσανάλογα.

Δύο σκουριασμένα μπλε κουτιά, δεμένα σε ξύλινους στύλους και ενωμένα με τεντωμένο σπάγκο πάνω από χωράφι με σιτάρι
Στις στενές σχέσεις ο θυμός δοκιμάζει τον δεσμό.

Πώς διαχειριζόμαστε τον θυμό τη στιγμή που εμφανίζεται

Όταν η ένταση ανεβαίνει, βλέπουμε λιγότερες εναλλακτικές και η παρόρμηση να απαντήσουμε αμέσως δυναμώνει. Εκείνη τη στιγμή, αρκεί ένας μικρότερος στόχος από το να ξεκαθαρίσουμε τη σύγκρουση συνολικά: να μη μας αποφασίσει η ένταση.

Βοηθά να γνωρίζουμε τα δικά μας προειδοποιητικά σημάδια, όπως ένα σφιγμένο σαγόνι, ζέστη στο πρόσωπο, γρήγορη καρδιά και αναπνοή ή μια σκέψη που επαναλαμβάνεται, του τύπου «πρέπει να του δείξω». Διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο, και όσο νωρίτερα τα προσέχουμε, τόσο περισσότερο χώρο έχουμε για να επιλέξουμε την επόμενη κίνηση.

Αν νιώθουμε ότι θα φωνάξουμε ή θα πούμε κάτι που δεν παίρνεται πίσω, ένα διάλειμμα είναι συνήθως η πιο έντιμη επιλογή. Μπορούμε να πούμε: «Έχω θυμώσει πολύ και δεν θέλω να συνεχίσουμε έτσι. Χρειάζομαι λίγο χρόνο και θα επανέλθω». Η απομάκρυνση έχει νόημα όταν δεν γίνεται τιμωρία και δεν γίνεται τρόπος να αποφύγουμε για πάντα τη συζήτηση. Επιστρέφουμε όταν η ένταση έχει μειωθεί αρκετά ώστε να μπορούμε να ακούσουμε και να μιλήσουμε.

Βοηθά και η πιο αργή αναπνοή, με την προσοχή να στρέφεται για λίγο στο σώμα και στον χώρο γύρω μας. Ο θυμός δεν χρειάζεται να εξαφανιστεί. Αρκεί να χαλαρώσει η πίεση που ζητά δράση αμέσως. Όταν η ένταση πμειωθεί, ελέγχουμε τι γνωρίζουμε πραγματικά και τι υποθέτουμε για τις προθέσεις του άλλου. Το «με αγνόησε επίτηδες» μπορεί να ισχύει, μπορεί όμως να είναι και μια ερμηνεία που θέλει έλεγχο.

Μετά μπορούμε να πούμε συγκεκριμένα τι μας ενόχλησε, πώς μας επηρέασε και τι ζητάμε. Για παράδειγμα: «Όταν άλλαξε το σχέδιο χωρίς να με ενημερώσεις, ένιωσα ότι δεν υπολογίστηκα. Θα ήθελα την επόμενη φορά να το συζητάμε». Η φράση δεν είναι μαγική και δεν εγγυάται ότι ο άλλος θα ανταποκριθεί. Μας επιτρέπει όμως να πούμε τη θέση μας, χωρίς να γίνει το παράπονο προσβολή.

Ορειχάλκινη βαλβίδα ασφαλείας με ελατήριο πάνω σε χάλκινο λέβητα, από την οποία βγαίνει ένα λεπτό νήμα ατμού
Η πίεση δεν χρειάζεται να εξαφανιστεί, αρκεί να βρει μια διέξοδο που ελέγχουμε.

Όταν περάσει το περιστατικό, αξίζει να αναρωτηθούμε τι μας έδειξε. Ήταν ένα πραγματικό όριο που χρειάζεται να προστατεύσουμε ή μια επαναλαμβανόμενη δυσκολία που δεν έχουμε συζητήσει; Μια προσδοκία που ο άλλος δεν γνώριζε ή μια παλιά πληγή που έκανε τη στιγμή πιο οδυνηρή; Σκοπός της διερεύνησης είναι να αποκτήσουμε περισσότερη ελευθερία απέναντι στην επόμενη αντίδρασή μας, όχι να πεισθούμε ότι φταίμε εμείς.

Όταν ο θυμός καταπιέζεται ή ξεφεύγει

Η καταπίεση του θυμού διαφέρει από τη ρύθμισή του. Κάποιος μπορεί να μη φωνάζει ποτέ, αλλά να αποσύρεται, να γίνεται διαρκώς επικριτικός, να τρέφει πικρία ή να στρέφει όλη τη σκληρότητα εναντίον του εαυτού του. Στον αντίποδα, η ανεξέλεγκτη έκφραση αφήνει πίσω της φόβο, ενοχή, απόσταση και πληγές σε σχέσεις που δύσκολα επουλώνονται. Ανάμεσα στη σιωπηλή συσσώρευση και στην έκρηξη, υπάρχει ένας μεγάλος ενδιάμεσος χώρος, και σε αυτόν δουλεύουμε όταν μαθαίνουμε να ρυθμίζουμε τον θυμό.

Αξίζει να ζητηθεί βοήθεια όταν ο θυμός είναι συχνός ή δυσανάλογα έντονος, όταν βλάπτει τις σχέσεις ή την εργασία, όταν συνοδεύεται από απειλές ή βία, ή όταν κάποιος νιώθει ότι χάνει τον έλεγχο και μετανιώνει για όσα έκανε. Το ίδιο ισχύει όταν ο θυμός στρέφεται επίμονα προς τον εαυτό ή συνυπάρχει με έντονο άγχος, καταθλιπτική διάθεση, χρήση ουσιών ή τραυματικές εμπειρίες. Η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία (American Psychological Association, APA) αναφέρει σε σχετικό οδηγό της ότι ο θυμός είναι φυσιολογικό και, συνήθως, υγιές συναίσθημα, και ότι αξίζει να σκεφτεί κανείς τη συμβουλευτική όταν ξεφεύγει και επηρεάζει τις σχέσεις και βασικούς τομείς της ζωής του.

Η ψυχοθεραπεία προσφέρει χώρο για να αναγνωριστούν τα ερεθίσματα, οι ερμηνείες που επαναλαμβάνονται και οι σχέσεις όπου ο θυμός αποκτά ιδιαίτερη ένταση. Ανάλογα με τις ανάγκες του καθενός, μπορεί να περιλαμβάνει πρακτικές δεξιότητες ρύθμισης, διερεύνηση των βαθύτερων συναισθημάτων και επεξεργασία παλαιότερων εμπειριών. Ο στόχος είναι ένας θυμός πιο κατανοητός, που δεν χρειάζεται να εκφράζεται με τρόπους που βλάπτουν τον ίδιο ή τους άλλους.

Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος να τραυματιστεί κάποιος, προέχει η ασφάλεια: απομακρυνόμαστε από τη σύγκρουση και καλούμε το 112. Γυναίκες που βιώνουν βία μέσα στη σχέση ή την οικογένειά τους μπορούν να απευθυνθούν και στη Γραμμή SOS 15900, που λειτουργεί όλο το 24ωρο. Η κατανόηση του θυμού δεν υποκαθιστά την προστασία από τη βία.

Ο θυμός μπορεί να γίνει κατανοητός χωρίς να γίνει δικαιολογία

Ο θυμός μπορεί να μας πει ότι κάτι παραβιάστηκε, να δείξει μια ανάγκη που δεν καταφέραμε να εκφράσουμε ή το πόσο δύσκολα αντέχουμε μια ματαίωση. Κάποιες φορές, η διαμαρτυρία μας είναι απολύτως δικαιολογημένη. Άλλες φορές, η ένταση της διαμαρτυρίας δείχνει ότι χρειάζεται να κοιτάξουμε και κάτι δικό μας.

Η αλλαγή που αξίζει να επιδιώξουμε δεν είναι να μη θυμώσουμε ξανά, αλλά να κερδίζουμε λίγο χρόνο ανάμεσα στον συναγερμό και στην πράξη. Εκεί χωρά το ερώτημα αν καίγεται κάτι ή αν απλώς κάηκε το τοστ, και η επιλογή του τι θα κάνουμε. Ο θυμός μπορεί τότε να γίνει ένα όριο, μια δύσκολη συζήτηση ή μια αναγκαία απόφαση, χωρίς να χρειάζεται να γίνει πληγή.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι φυσιολογικό να θυμώνουμε;

Ναι. Ο θυμός είναι φυσιολογικό ανθρώπινο συναίσθημα και μπορεί να μας ειδοποιεί για αδικία, ματαίωση ή παραβίαση ορίων. Σημασία έχουν η ένταση, η συχνότητα και κυρίως ο τρόπος που τον εκφράζουμε.

Γιατί θυμώνω για μικρά πράγματα;

Συχνά, η αντίδραση συνδέεται με κούραση, άγχος ή συσσωρευμένη πίεση. Άλλες φορές, ένα μικρό περιστατικό αγγίζει μια ευαίσθητη περιοχή, όπως τον φόβο της απόρριψης ή την αίσθηση ότι δεν μας υπολογίζουν. Η διερεύνηση χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη το συγκεκριμένο πλαίσιο.

Πώς μπορώ να ηρεμήσω όταν θυμώνω πολύ;

Αναγνωρίζουμε τα πρώτα σωματικά σημάδια, επιβραδύνουμε την αναπνοή και, αν χρειάζεται, διακόπτουμε προσωρινά τη συζήτηση με σαφή πρόθεση να επιστρέψουμε. Όταν νιώθουμε ότι χάνουμε τον έλεγχο, αποφεύγουμε τις σημαντικές αποφάσεις και τη συνέχιση της σύγκρουσης.

Ο θυμός κρύβει πάντα λύπη ή φόβο;

Όχι. Μερικές φορές, σχετίζεται άμεσα με μια πραγματική αδικία ή ένα παραβιασμένο όριο. Σε άλλες περιπτώσεις, μπορεί να συνυπάρχει με λύπη, φόβο, ντροπή ή αίσθηση αδυναμίας. Καμία εξήγηση δεν ισχύει για όλους.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στον θυμό και την επιθετικότητα;

Ο θυμός είναι συναίσθημα, ενώ η επιθετικότητα είναι συμπεριφορά που μπορεί να προκαλεί βλάβη ή φόβο. Μπορούμε να θυμώσουμε και να θέσουμε ένα όριο χωρίς απειλές, προσβολές ή βία.

Πότε χρειάζεται ψυχοθεραπεία για τον θυμό;

Όταν ο θυμός είναι συχνός ή έντονος, επηρεάζει σημαντικά τις σχέσεις και την εργασία, οδηγεί σε απειλές ή βία ή δημιουργεί επαναλαμβανόμενη αίσθηση απώλειας ελέγχου. Η ψυχοθεραπεία βοηθά τόσο στην πρακτική ρύθμιση όσο και στην κατανόηση όσων τον πυροδοτούν.

Σάββας Ν. Σαλπιστής

Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.

Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.

Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.

Προτεινόμενα άθρα

4 Comments

  1. ΑΓΑΠΗΤΕ ΚΕ. ΣΑΛΠΙΣΤΗ,

    ΕΙΜΑΙ ΜΙΑ ΤΡΙΑΝΤΑΕΠΤΑΧΡΟΝΗ, ΠΑΝΤΡΕΜΕΝΗ ΚΟΠΕΛΑ ΚΑΙ ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΣΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΘΕΜΑ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΜΟΥ ΝΑ ΕΛΕΓΧΩ ΤΟ ΘΥΜΟ ΜΟΥ.

    ΜΕΓΑΛΩΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΥΤΑΡΧΙΚΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΕ ΕΝΑ ΠΟΛΥ ΑΥΣΤΗΡΟ ΠΑΤΕΡΑ ΠΟΥ ΕΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΤΩΝ 25 ΕΤΩΝ ΤΟΝ ΦΟΒΟΜΟΥΝΑ ΑΠΙΣΤΕΥΤΑ. ΠΑΝΤΑ ΟΜΩΣ ΗΜΟΥΝ ΠΟΛΥ ΗΡΕΜΗ, ΧΑΜΗΛΩΝ ΤΟΝΩΝ ΚΑΙ ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΑ ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΕΚΡΗΞΗ ΘΥΜΟΥ.

    ΕΔΩ ΟΜΩΣ ΚΑΙ ΣΧΕΔΟΝ ΔΥΟ ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΥ ΣΥΖΩ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΤΡΑ ΜΟΥ, ΟΤΑΝ ΤΣΑΚΩΝΟΜΑΣΤΕ ΥΨΩΝΩ ΤΗΝ ΕΝΤΑΣΗ ΤΗΣ ΦΩΝΗΣ ΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΙΕΣ ΦΟΡΕΣ ΑΙΣΘΑΝΟΜΑΙ ΜΕΓΑΛΟ ΘΥΜΟ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΔΕΝ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΑΤΕΥΝΑΣΩ ΟΣΟ ΚΑΙ ΝΑ ΠΡΟΣΠΑΘΗΣΩ, ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΝΑ ΤΟΥ ΜΙΛΑΩ ΑΣΧΗΜΑ, ΔΙΟΤΙ ΜΕ ΑΠΕΙΛΕΙ ΚΑΙ ΚΑΠΟΙΕΣ ΦΟΡΕΣ ΝΑ ΓΙΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ (ΝΑ ΤΟΝ ΣΠΡΩΧΝΩ).
    ΔΕΝ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΩ ΑΥΤΗ ΤΗ ΞΑΦΝΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΜΟΥ, ΟΣΟ ΑΦΟΡΑ ΤΑ ΝΕΥΡΑ ΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΠΩΣ ΑΠΟ ΤΟ ΚΟΡΙΤΣΙ ΤΟΥ “ΝΑΙ” ΠΟΥ ΗΜΟΥΝ, ΤΩΡΑ ΝΑ ΜΗΝ ΑΝΕΧΟΜΑΙ ΜΥΓΑ ΣΤΟ ΣΠΑΘΙ ΜΟΥ.

    θΑ ΗΘΕΛΑ ΣΑΣ ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΜΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΩΣ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΩ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΚΡΗΞΗ ΘΥΜΟΥ ΚΑΙ ΝΑ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΕΛΕΓΧΩ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΟΥ ΩΣΤΕ ΝΑ ΜΗΝ ΚΑΤΑΛΗΓΩ ΣΕ ΒΡΙΣΙΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ.

    ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΠΟΛΥ,
    ΕΥΗ

    1. Εύη,

      επί 25 χρόνια, κατάφερες να ελέγχεις πολύ αποτελεσματικά όλα σχεδόν τα συναισθήματά σου και ιδιαίτερα τον μεγάλο σου -απ΄ότι φαίνεται- θυμό απέναντι στον πολύ αυστηρό πατέρα σου, τον οποίο ταυτόχρονα έτρεμες. Όλοι μας, όμως, έχουμε και κάποια όρια ανοχής και αντοχής που, αν τα υπερβούμε, τα όποια συναισθήματά μας, που με κάθε τρόπο έπρεπε να ελεγχθούν, εκτινάσσονται με μία τρομερή, συνήθως, δύναμη, σαν μια σούστα που κρατούσαμε συσπειρωμένη για πολύ μεγάλο διάστημα και κάποια στιγμή κουραστήκαμε, μη έχοντας άλλο κουράγιο να την κρατάμε συσπειρωμένη. Αυτό που τότε θα συμβεί είναι να εκτοξευθεί με τρομερή δύναμη και όποιον πάρει ο χάρος…

      Αυτό συμβαίνει πιθανότατα και με σένα. Με τον σύζυγό σου φαίνεται πως νιώθεις λιγότερο φόβο και μεγαλύτερη άνεση να εκδηλώσεις τον τεράστιο συσσωρευμένο σου θυμό, ακόμα και για ασήμαντες -απ΄ότι λες- αφορμές (δεν σηκώνεις μύγα στο σπαθί σου…). Με τον τρόπο αυτό, γίνεται ο σύζυγός σου αποδέκτης ακόμα και θυμού που στην ουσία δεν αφορά τον ίδιο αλλά αυτόν που υποσυνείδητα βλέπεις στο πρόσωπό του, δηλαδή τον…πατέρα σου…

      Θεωρώ πως θα πρέπει να απευθυνθείς σε έναν έμπειρο ψυχοθεραπευτή που να έχει ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση και όχι απλά να δηλώνει αυτή την ιδιότητα, όπως πολλοί κάνουν. Μέσα από μια τέτοιου είδους διαδικασία, είναι πολύ πιθανό να βρεις και να φροντίσεις κατά πως πρέπει το τρομοκρατημένο παιδί μέσα σου…

      Καλή δύναμη

  2. καλή σας ημέρα
    θυμός μεγαλη λεξη
    εδω και αρκετο καιρο θυμωνω παρα πολυ με ενοικους της πολυκατοικιας στην οποια διαμενω.ειναι μια πολυ φασαριοζικη οικογενεια κατα τις ωρες κοινης ησυχιας και οχι μονο με πολυποικιλους τροπους με αποτελεσμα να μην μπορω να ηρεμω στο ιδιο μου το σπιτι.το γεγονος αυτο με θυμωνει απιστευτα και κανω με αυτη την ενταση πολυ κακο στον ευατο μου.μου παιρνει αρκετο χρονο για να ηρεμησω. τι μπορω να κανω ? δεν μπορω να φυγω απο το σπιτι γιατι εινα ιιδιοκτιτο .ευχαριστω

    1. Καλημέρα σας!

      Επειδή δεν γνωρίζω απολύτως τίποτα για σας, δεν μπορώ να εκφράσω γνώμη που να συμπεριλαμβάνει και τους όποιους τυχόν ενδοψυχικούς παράγοντες που μπορεί να διαδραματίζουν ρόλο στην πυροδότηση και διαχείριση του θυμού σας.

      Θα εστιαστώ, λοιπόν, στους εξωγενείς παράγοντες, και θα προτείνω κάτι που εγώ θα έκανα, αν δεν ευδοκιμούσε η άμεση σύγκρουση με τη συγκεκριμένη οικογένεια.

      Αρχικά, θα πρέπει να προσπαθήσετε να τους δείτε ως κάποιους με τους οποίους, ενδεχομένως, να καταφέρετε κάποια στιγμή να συνεννοηθείτε, αν πάψετε να τους βλέπετε αποκλειστικά ως υπαίτιους της δυστυχίας και της ψυχικής επιβάρυνσής σας και αν δοκιμάσετε να τους προσεγγίσετε με έναν διαφορετικό, απ΄ότι μέχρι τώρα, τρόπο.

      Εγώ, λοιπόν, θα πήγαινα κάποια φορά, που θα ένιωθα ήρεμος και που δεν θα υπήρχε θέμα φασαρίας, στη συγκεκριμένη οικογένεια, έχοντας μαζί μου κάποιο συμβολικό δωράκι ή καλύτερα ένα κέικ που ο ίδιος θα είχα φτιάξει, θα χτυπούσα την πόρτα, φορώντας ένα φιλικό χαμόγελο και λέγοντας, όταν θα μου άνοιγαν, πως θα ήθελα να μιλήσουμε, αν δεν έχουν αντίρρηση, για λίγα λεπτά ώστε να πάψουν να υπάρχουν εντάσεις μεταξύ μας.

      Θα τους εξηγούσα ήρεμα πως έχει η κατάστασή μου και τι συνέπειες έχει ο θόρυβος που προκαλούν και πως δεν θέλω τίποτα άλλο από το να υπάρχουν καλές σχέσεις μεταξύ μας χωρίς εντάσεις και συγκρούσεις που κάνουν τα πράγματα χειρότερα. Αν πήγαινε καλά η συζήτηση, θα προσκαλούσα τη μητέρα για καφέ κάποια μέρα ή, αν είχαν παιδιά/παιδί σε ανάλογη ηλικία με το δικό μου, θα το προσκαλούσα κάποιο Σάββατο ή Κυριακή να παίξουν μαζί στο διαμέρισμά μου.

      Αυτό που προτείνω δεν αποτελεί συνταγή αλλά μια πρόταση, ανάμεσα σε πολλές άλλες, μιας διαφορετικής διαχείρισης μιας δύσκολης κατάστασης, όπου οι αντιπαραθέσεις και συγκρούσεις όχι μόνο δεν είχαν κάποιο αποτέλεσμα έως εκείνη τη στιγμή, αλλά έκαναν τα πράγματα ακόμη χειρότερα.

      Καλή δύναμη!

Leave A Comment

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *