Βίαιη συμπεριφορά στις σχέσεις: Σημάδια και αντιμετώπιση

Βίαιη συμπεριφορά στις ερωτικές σχέσεις: Δεν πρόκειται για κεραυνό εν αιθρία

Έχω ακούσει από πολλές γυναίκες, που έπεσαν θύματα βίαιης συμπεριφοράς και κακοποίησης από τους συντρόφους τους, πως, κατά το πρώτο χρονικό διάστημα της σχέσης τους, οι σύντροφοί τους  ήταν πολύ καλοί και τρυφεροί μαζί τους. Ο ισχυρισμός αυτός φυσικά και δεν αμφισβητείται. Είναι αλήθεια πως οι περισσότεροι άνδρες με βίαιη συμπεριφορά είναι πολύ γοητευτικοί και ευγενικοί στην αρχή της σχέσης. Θα πρέπει να τονισθεί, όμως, πως σημάδια της υποβόσκουσας βίαιης συμπεριφοράς και παρορμητικότητάς τους υπάρχουν σχεδόν πάντα από την αρχή, αρκεί κάποιος να μπορεί να τα επισημάνει έγκαιρα.

Τα πρώτα σημάδια μιας μελλοντικής βίαιης συμπεριφοράς στις ερωτικές σχέσεις ξεκινούν πάντα με μια μικρότερη ή μεγαλύτερη χρονική περίοδο λεκτικής κακοποίησης που, στη συνέχεια, μπορούν να συνυπάρχουν παράλληλα. Υπάρχουν, βέβαια, και σχέσεις χωρίς άσκηση σωματικής/φυσικής βίας αλλά με τόσο έντονη, συνεχή και διαχρονική άσκηση λεκτικής βίας (συμπεριλαμβανομένης και της σιωπής) που να συνιστά, στην κυριολεξία, ψυχική κακοποίηση και που μπορεί να είναι εξίσου συντριπτική για το θύμα/αποδέκτη της, συνήθως τη γυναίκα. Η βία είναι πάντοτε βία, οποιαδήποτε μορφή και αν έχει και ανεξάρτητα από το αν εκφράζεται με λόγια, συμπεριφορές ή γροθιές. Η ψυχική κακοποίηση, με τη σειρά της, αποτελεί σοβαρότατο σημάδι κινδύνου για ενδεχόμενη άσκηση σωματικής κακοποίησης στη συνέχεια.

Οι διάφορες έρευνες δείχνουν πως περισσότεροι από το 90% των δραστών είναι άνδρες. Λεκτική και σωματική/φυσική βία υπάρχει, όμως, και σε ομοφυλοφιλικές σχέσεις.

Η αναγνώριση των πρώιμων σημαδιών μπορεί να σας σώσει. Αν νιώθετε ότι η σχέση σας αρχίζει να γίνεται ασφυκτική, η online ψυχοθεραπεία προσφέρει έναν ασφαλή και ιδιωτικό χώρο για να αξιολογήσετε την κατάσταση.

Βίαιη συμπεριφορά στις ερωτικές σχέσεις: Οι πρώιμες ενδείξεις

Όταν αρχίσουν να διαφαίνονται τα πρώτα σημάδια μιας ενδεχόμενης μελλοντικής βίαιης συμπεριφοράς, είναι πολύ σημαντικό να μπορέσει η γυναίκα να αποστασιοποιηθεί από την αρχική αποπλανητικά γοητευτική συμπεριφορά του συντρόφου της. Δεν θα πρέπει, απλά, να λάβει σοβαρά υπόψη τα σημάδια αυτά αλλά και να κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να βάλει τέλος σε αυτήν τη σχέση.

Τα σημάδια αυτά είναι:

Η στάση απέναντι στο παρελθόν και η αυτο-θυματοποίηση

• Μιλά πάντα άσχημα για προηγούμενες συντρόφους του, τις υποτιμά, τις αποδίδει κάθε ευθύνη για το οποιοδήποτε πρόβλημα, παράλειψη ή έλλειψη αρμονίας στη σχέση αυτή, χωρίς να αναγνωρίζει την παραμικρή προσωπική του ευθύνη ή συμμετοχή.

• Αναφέρει πως η πρώην του ψευδώς τον κατηγορεί πως την έχει κακοποιήσει και δικαιολογεί την οποιαδήποτε δική του ανάρμοστη συμπεριφορά απέναντί σας με το ότι ο ίδιος έχει πέσει θύμα κακοποίησης στη ζωή του.

Το παιχνίδι της εξιδανίκευσης και της υποτίμησης

Αναφέρει πως είστε η μοναδική γυναίκα στη ζωή του που τον καταλαβαίνει και του φέρεται καλά. Με λίγα λόγια, σας βάζει σε ένα θρόνο, κάνοντάς σας να νιώθετε βασίλισσα. Δεν θα περάσει, όμως, πολύς καιρός μέχρι τη στιγμή που θα ακούσετε πως είστε κι εσείς «ακριβώς όπως όλες οι άλλες».

Υπάρχει, όμως, περίπτωση να κάνει και ακριβώς το αντίθετο, δηλαδή να αρχίσει να μιλά για τις προηγούμενες συντρόφους του με τρόπο που να σας δημιουργήσει αισθήματα μειονεξίας και ανεπάρκειας. Αυτό αποσκοπεί -και συχνά το καταφέρνει- στην αποδυνάμωσή σας και στην απόκτηση του πλήρους ελέγχου της σχέσης σας.

Λεκτική κακοποίηση και κοινωνικός σαρκασμός

Σας συμπεριφέρεται ανάρμοστα -ακόμα και μπροστά σε άλλους- κάνοντας δήθεν χιούμορ. Γίνεται σαρκαστικός απέναντί σας και υποτιμά τις απόψεις και τα βιώματά σας. Εάν αυτό αρχίσει να συμβαίνει συχνά ή να θεωρεί τη συμπεριφορά του αυτή ως απόλυτα δικαιολογημένη -παρόλο που του τονίζετε πως νιώθετε προσβεβλημένη- τότε βρίσκεστε ενώπιον μιας αρχόμενης λεκτικής κακοποίησης.

Χειριστική βοήθεια και επιβολή θέλω

Σας βοηθά με έναν τρόπο που σας κάνει να νιώθετε άβολα και υποχρεωμένη απέναντί του και ενοχλείται αν αρνηθείτε -έστω και ευγενικά- τη βοήθειά του. Προσπαθεί να σας επιβάλει τις απόψεις του για τον τρόπο που θα πρέπει να ζείτε ή για τις όποιες επιλογές σας, δείχνοντας ενόχληση σε περίπτωση που δεν τις αποδέχεσθε ή δεν συμφωνείτε για την ορθότητά τους.

Ελεγκτική συμπεριφορά, ζήλεια και απομόνωση

Είναι ελεγκτικός και ζηλεύει. Έχει απόψεις για τον τρόπο που ντύνεστε, χτενίζεστε ή συμπεριφέρεστε σε διάφορες καταστάσεις, αρνούμενος να δεχθεί πως έχετε δικό σας γούστο και δικές σας απόψεις. Δεν συμπαθεί τους φίλους σας και προσπαθεί να σας επιβάλει τα άτομα με τα οποία θα πρέπει να συναναστρέφεστε. Ίσως να ενοχλείται όταν μιλάτε με άλλους άνδρες.

Η άρνηση ευθυνών και η διαρκής ενοχοποίηση

Ποτέ δεν κάνει λάθος. Σας κάνει να νιώθετε ένοχα για οτιδήποτε πάει στραβά.

Η κατανόηση της κατάστασης απαιτεί καθαρή σκέψη. Επικοινωνήστε μαζί μου για να αξιολογήσουμε μαζί τα σημάδια και να βρούμε τον δρόμο για τη δική σας προστασία.

Επιπλέον Σημάδια Βίαιης και Χειριστικής Συμπεριφοράς

Εγωκεντρισμός και Μη Ρεαλιστικές Προσδοκίες

Προσδοκά να καταλαβαίνετε και να καλύπτετε κάθε του ανάγκη. Συχνά απαιτεί να το κάνετε αυτό χωρίς καν να την εκφράσει. Είναι ένας πολύ εγωκεντρικός άνθρωπος. Επιθυμεί φροντίδα και κανακέματα που ο ίδιος ποτέ δεν ανταποδίδει.

Έχει μη ρεαλιστικές προσδοκίες από εσάς. Αυτές συνιστούν για εκείνον την εικόνα μιας «ιδανικής συντρόφου». Αν δεν ανταποκριθείτε, θα γίνετε αποδέκτης μομφών και υποτίμησης. Μπορεί ακόμα να αντιμετωπίσετε απόρριψη ή και επίθεση.

Έλεγχος και Βιαστική Δέσμευση

Θέλει συχνά να συμβιώσετε ή να παντρευτείτε πολύ σύντομα. Ο λόγος είναι για να μπορεί να σας ελέγχει πλήρως. Θέλει να σας κάνει «κτήμα» του. Δεν μπορεί να αποδεχθεί πως δεν ανταποκρίνεστε άμεσα σε αυτές του τις προτάσεις.

Τρομοκρατία και Πρόδρομοι Σωματικής Βίας

Σας τρομοκρατεί όταν θυμώνει. Μπορεί να σας σπρώχνει ή να σας απειλεί. Συχνά σας πλησιάζει με απειλητικό τρόπο. Μπορεί να κλωτσά τον τοίχο ή να σπάει αντικείμενα. Συνήθως επιλέγει πράγματα δικά σας ή αγαπημένα σας.

Αυτό το σημάδι υπονοεί πως την επόμενη φορά ο στόχος θα είστε εσείς. Αν διαπληκτίζεστε στο αυτοκίνητο, οδηγεί επικίνδυνα για να σας τρομοκρατήσει. Σας ενοχοποιεί για τις δικές του εκρήξεις θυμού. Κάθε επιθετική του πράξη την αποδίδει σε εσάς. Αυτές οι συμπεριφορές αποτελούν πρόδρομους σωματικής κακοποίησης.

Η Έλξη από την Ευαλωτότητα και ο Ρόλος του «Σωτήρα»

Τον έλκει η ευαλωτότητα. Προτιμά συντρόφους που περνούν μια κρίση ή μια απώλεια. Επιλέγει άτομα αποδυναμωμένα για να τα χειριστεί ευκολότερα. Παίζει συχνά τον ρόλο του «Σωτήρα». Μπορεί ακόμα να «σώσει» μια γυναίκα από άλλη κακοποιητική σχέση. Σύντομα όμως θα ξεκινήσει να κάνει τα ίδια.

Η Διπρόσωπη Συμπεριφορά και οι Ουσίες

Σας συμπεριφέρεται διαφορετικά μπροστά σε άλλους. Σας εκθειάζει υπερβολικά όταν υπάρχουν μάρτυρες. Όμως σας εξευτελίζει όταν είστε μόνοι οι δυο σας. Μερικές φορές συμβαίνει και το αντίθετο. Επίσης, μπορεί να καταναλώνει αλκοόλ ή να κάνει χρήση ναρκωτικών ουσιών.

Σεξουαλική Πίεση και Ψυχολογική Φθορά

Σας πιέζει για σεξ χωρίς δική σας διάθεση. Μπορεί να απαιτεί ερωτικές πράξεις που δεν σας αρέσουν. Σταδιακά νιώθετε εσείς υπεύθυνη για την απαράδεκτη συμπεριφορά του.

Πιστεύετε ίσως πως η αγάπη σας μπορεί να τον αλλάξει. Ελπίζετε πως θα γίνει τρυφερός και θα σας σεβαστεί. Η αγάπη όμως ποτέ δεν είναι αρκετή για μια διαταραγμένη προσωπικότητα. Συνηθέστατα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Εκλαμβάνει την αγάπη σας ως αδυναμία και την εκμεταλλεύεται.

Η Αποδυνάμωση της Αυτοεκτίμησης

Η αυτοεκτίμησή σας αποδυναμώνεται σημαντικά κατά τη διάρκεια της σχέσης. Νιώθετε την αυτοπεποίθησή σας να χάνεται με ανεξήγητο τρόπο. Κάποιες φορές η βίαιη συμπεριφορά μετατρέπεται σε επιβολή απόψεων. Μπορεί να σας επιβάλει πώς θα ντύνεστε. Αν δεν συμμορφώνεστε, σας τιμωρεί με σιωπή.

Αν νιώθετε ότι η ασφάλειά σας απειλείται, μην περιμένετε. Η online ψυχοθεραπεία μπορεί να γίνει το πρώτο βήμα για τον ασφαλή απεγκλωβισμό σας.

Ποια στοιχεία διαβεβαιώνουν πως έχουμε να κάνουμε με ένα βίαιο άτομο;

Εάν δίνεις μια «δεύτερη ευκαιρία» σε έναν άνδρα που σε κακοποιεί με οποιονδήποτε τρόπο και, παρόλ΄αυτά, αυτός συνεχίζει να σε αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο, τότε όχι μόνο δεν πρόκειται να αλλάξει αλλά  η βίαιη συμπεριφορά του θα επιδεινωθεί γιατί θα σε υποτιμήσει ακόμα περισσότερο και θα νιώθει πως μπορεί πλέον να συνεχίσει να σε κακοποιεί ανεμπόδιστα.

Όταν μια βίαιη, προσβλητική ή απαξιωτική συμπεριφορά επαναλαμβάνεται, όταν ο θύτης δεν ζητά συγνώμη ή όταν ζητά συγνώμη χωρίς να το εννοεί πραγματικά ή συνεχίζει, πάραυτα, τη βίαιη συμπεριφορά του, τότε δεν πρόκειται για μια κακή στιγμή, όπως ο ίδιος μπορεί να ισχυρίζεται ή όπως εσύ θα ήθελες να πιστεύεις. Πρόκειται για ένα σοβαρό σημάδι κινδύνου που θα πρέπει οπωσδήποτε να ληφθεί εξίσου σοβαρά υπόψη.

Βίαιη συμπεριφορά στις ερωτικές σχέσεις : Επίλογος

Η άσκηση βίας στις ερωτικές σχέσεις είναι πολύ συχνότερη απ΄όσο πιστεύουμε. Το άτομο που γίνεται αποδέκτης λεκτικής, ψυχικής ή σωματικής βίας έχει χάσει την αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθησή του και, ως εκ τούτου, αμφισβητεί τα συναισθήματα, την κρίση και την αντίληψή του για την πραγματικότητα και για όσα του συμβαίνουν. Όταν συμβαίνει αυτό, σημαίνει πως άθελά μας έχουμε υιοθετήσει την αρνητική εικόνα του συντρόφου μας η οποία μας έχει μετατρέψει σε εύκολα θύματα των διαθέσεών του. Εάν νιώθουμε ψυχικά κακοποιημένοι, τότε σίγουρα θα κακοποιηθούμε.

Η παραδοχή πως το άτομο που έχουμε ερωτευθεί είναι βίαιος χαρακτήρας και μας δίνει πολύ περισσότερο πόνο παρά χαρά απαιτεί εκ μέρους μας όχι μόνο γνώση και θάρρος αλλά και ωριμότητα χαρακτήρα. Όταν κάποιος παραμένει, για μεγάλο διάστημα, σε μια νοσηρή σχέση, αυτό υποδηλοί περισσότερο εξάρτηση παρά αγάπη.

Ο ψυχισμός μας προσπαθεί πάντα να βιώνει το μικρότερο δυνατό πόνο. Αυτό σημαίνει πως ένα άτομο που παραμένει σε μια καταστροφική σχέση -παρόλο που αναγνωρίζει τα τεράστια προβλήματα που αυτή έχει και τον κίνδυνο που το ίδιο διατρέχει- έχει σοβαρούς προσωπικούς λόγους που το κάνει. Οι λόγοι αυτοί, όμως, είναι υποσυνείδητοι, φοβίζουν πολύ περισσότερο από αυτά που ήδη βιώνει και, ως εκ τούτου, βρίσκονται έξω από τη σφαίρα επιρροής του. Κάτω από τις προϋποθέσεις αυτές , δεν έχει καμία πιθανότητα να καταφέρει από μόνο του, και χωρίς τη βοήθεια κάποιου ειδικού της ψυχικής υγείας, να απεγκλωβιστεί από τη σχέση αυτή, ώστε να μπορέσει να αλλάξει τη ζωή του προς το καλύτερο και όπως πραγματικά του αξίζει.

Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.

Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.

Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.

Προγραμματίστε τη συνάντησή μας στο γραφείο Ξεκινήστε την Online θεραπεία σας (από όπου κι αν βρίσκεστε)