Υπάρχουν διαφόρων ειδών μαθησιακές δυσκολίες (Μ.Δ.) που εκφράζονται με διαφορετικό τρόπο στα διάφορα άτομα. Οι «γενικευμένες» Μ.Δ. έχουν ως αποτέλεσμα το άτομο να έχει μεγαλύτερες δυσκολίες από τους άλλους, όσον αφορά στη λήψη και αξιοποίηση πληροφοριών. Άλλοι πάλι μπορεί να έχουν «ειδικές» δυσκολίες σε έναν συγκεκριμένο τομέα. Για παράδειγμα, στα μαθηματικά, στο γραπτό λόγο ή σε κάποιες κινητικές δεξιότητες.
Οι «γενικευμένες» μαθησιακές δυσκολίες σημαίνουν πως το άτομο λειτουργεί σε ένα χαμηλότερο του μέσου όρου επίπεδο. Ο πολύ περισσότερος χρόνος που χρειάζονται τα παιδιά για να μάθουν καινούργια πράγματα έχει συνέπειες. Συχνά μένουν αρκετά έως πολύ πίσω από τα άλλα παιδιά στα μαθήματά τους. Το ίδιο συμβαίνει και σε πολλές δραστηριότητες που κάνουν με τους φίλους τους.
Οι καταστάσεις αυτές είναι αρκετά συνηθισμένες αλλά όχι πάντα προφανείς. Η συχνότητα εμφάνισής τους είναι η ίδια και στα δύο φύλα. Ωστόσο, μπορεί να εκδηλώνονται με διαφορετικό τρόπο. Τα αγόρια εκδραματίζουν συχνότερα τις διάφορες δυσκολίες τους. Έτσι, αυτές επισημαίνονται ευκολότερα από τον περίγυρό τους. Αντίθετα, τα κορίτσια είναι, συνήθως, πιο ήσυχα και «βολικά». Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα όποια προβλήματά τους να είναι δυσκολότερο ανιχνεύσιμα από τον περίγυρο.
Οι ειδικές μαθησιακές δυσκολίες σημαίνουν πως το άτομο έχει σαφείς δυσκολίες σε ένα συγκεκριμένο τομέα. Τέτοια παραδείγματα είναι η γραφή και η ανάγνωση (δυσλεξία) ή η κινητικότητα (δυσπραξία). Στην κατηγορία αυτή, η συχνότητα εμφάνισης είναι μεγαλύτερη στα αγόρια.
Κανένα παιδί δεν πρέπει να νιώθει “λιγότερο” επειδή ο εγκέφαλός του λειτουργεί με έναν δικό του, μοναδικό τρόπο. Αν νιώθετε ότι έχετε στερέψει από λύσεις και κουράγιο, μπορείτε απλά να επικοινωνήσετε μαζί μου. Είμαι εδώ για να σας βοηθήσω να ξεκλειδώσετε τις πραγματικές δυνατότητες του παιδιού σας, μακριά από ταμπέλες και προκαταλήψεις.
Η κατανόηση των αναγκών του παιδιού είναι το πρώτο βήμα για να διαχειριστούμε τις μαθησιακές δυσκολίες.
Συμπτωματολογία και ψυχολογικές προεκτάσεις
Οι «γενικευμένες» μαθησιακές δυσκολίες σημαίνουν πως το άτομο εξελίσσεται αργότερα και δυσκολότερα από τους άλλους. Σχεδόν ποτέ δεν φθάνει στο ίδιο επίπεδο μάθησης με τους περισσότερους από αυτούς.
Η επιβραδυμένη εξέλιξη αποτελεί παράγοντα ευαλωτότητας για την εμφάνιση πολλών ψυχικών συμπτωμάτων. Ένα συγκεκριμένο επίπεδο λειτουργικότητας θεωρείται προϋπόθεση για την απόκτηση γνώσεων. Αυτές οι ικανότητες επιτρέπουν στο άτομο να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της ζωής ως ενήλικας. Η αυτοεξυπηρέτηση, η εργασία, οι σπουδές και οι σχέσεις εξαρτώνται άμεσα από αυτό.
Συνηθισμένα γεγονότα ζωής μπορεί να επιβαρύνουν τον ψυχισμό ατόμων με χαμηλό λειτουργικό επίπεδο. Αυτό οδηγεί συχνά στην εμφάνιση συμπτωμάτων και ψυχικών διαταραχών. Οι πιο περιορισμένες μορφές για μαθησιακές δυσκολίες οδηγούν συχνά σε αισθήματα ανεπάρκειας και αποκλεισμού.
Η έλλειψη πληροφόρησης του περίγυρου μπορεί να εκφράζεται με την άσκηση διαφόρων μορφών βίας. Η ψυχολογική ή ακόμα και η σωματική βία αποτελεί σημαντικό επιβαρυντικό παράγοντα. Όλες οι μορφές για μαθησιακές δυσκολίες εμφανίζονται συχνά μαζί με άλλες αναπτυξιακές διαταραχές. Τέτοιες είναι η Δ.Ε.Π.Υ., ο αυτισμός, το σύνδρομο Asperger και το Tourettes.
Εκτίμηση και διάγνωση για μαθησιακές δυσκολίες
Η εκτίμηση των Μ.Δ. γίνεται από ψυχολόγους. Όταν κριθεί απαραίτητο, ζητείται η βοήθεια και άλλων ειδικοτήτων. Ένας εργοθεραπευτής, ένας λογοθεραπευτής ή ένας παιδοψυχίατρος μπορούν να συνδράμουν.
Αρχικά, η εκτίμηση εστιάζεται στον εντοπισμό των ειδικών δυσκολιών του παιδιού. Κατόπιν, προσπαθεί να απαντήσει σε ένα κρίσιμο ερώτημα. Πρέπει να βρεθεί με ποιον τρόπο το άτομο θα αξιοποιήσει τις δυνατότητές του στο μέγιστο βαθμό. Η εκτίμηση οφείλει να αποκλείσει τις όποιες ευκαιριακές αιτίες. Άσχημες οικογενειακές συνθήκες ή μια συναισθηματική κρίση μπορεί να επηρεάζουν την εικόνα. Το ίδιο ισχύει για ένα τραυματικό γεγονός ή ένα ιατρικό πρόβλημα.
Είναι απαραίτητο να κατανοήσουμε ότι η διάγνωση δεν είναι «ταμπέλα», αλλά εργαλείο. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η σωστή υποστήριξη ξεκινά από την πλήρη κατανόηση του προφίλ του μαθητή.
Ξέρω πόσο εξαντλητικό μπορεί να είναι να βλέπετε το παιδί σας να παλεύει καθημερινά, χωρίς να μπορείτε να προσδιορίσετε το γιατί. Δεν χρειάζεται να το περνάτε μόνοι σας. Ας βρούμε μαζί τις απαντήσεις που θα φέρουν την ηρεμία στο σπίτι σας μέσα από μια προσωπική online συνεδρία, ώστε να νιώσετε ξανά σιγουριά για το μέλλον του παιδιού σας.
Οι μαθησιακές δυσκολίες δεν σχετίζονται με τη νοημοσύνη, αλλά με τον ιδιαίτερο τρόπο που ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τις πληροφορίες.
Θεραπευτική αντιμετώπιση και στρατηγικές υποστήριξης
Μία κατανοητή εξήγηση για τις δυσκολίες αποτελεί για πολλούς μεγάλη συναισθηματική ανακούφιση. Το άτομο παύει να νιώθει “ανεπαρκές” χωρίς λόγο. Ένα επιπλέον μέτρο βοήθειας είναι η αναπροσαρμογή των απαιτήσεων του σχολικού περιβάλλοντος.
Η ύπαρξη ειδικών παιδαγωγών στο σχολείο βοηθά σημαντικά. Το παιδί μπορεί έτσι να εξελίξει ικανοποιητικά τις ικανότητες που διαθέτει. Το μεγαλύτερο πρόβλημα παραμένει η μη έγκαιρη και έγκυρη διάγνωση. Όταν οι μαθησιακές δυσκολίες αντιμετωπίζονται καθυστερημένα, το παιδί συσσωρεύει απογοήτευση.
Ως ψυχολόγος, τονίζω πάντα τη σημασία της αυτοεκτίμησης. Ένα παιδί που νιώθει ότι τα καταφέρνει σε έναν τομέα, βρίσκει το θάρρος να προσπαθήσει και στους υπόλοιπους. Η θεραπεία δεν αφορά μόνο το διάβασμα, αλλά τη συνολική ψυχική υγεία.
Συμβουλές προς τους γονείς
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό ο γονιός να λάβει γνώση της κατάστασης. Πρέπει να αποκτήσει μια σαφή εικόνα για τις δυσκολίες αλλά και τις δυνατότητες του παιδιού του. Η γνώση των δυνατοτήτων είναι καθοριστική.
Οι γονείς μπορούν να ενθαρρύνουν το παιδί με βάση τις πραγματικές του προϋποθέσεις. Αποφύγετε τις συγκρίσεις με αδέλφια ή συμμαθητές. Κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό. Επενδύστε στη σχέση γονιών-παιδιού για να χτίσετε ένα γερό θεμέλιο εμπιστοσύνης.
Μην ξεχνάτε ότι το παιδί σας είναι πολλά περισσότερα από τους βαθμούς του. Η αγάπη και η αποδοχή είναι τα πιο ισχυρά θεραπευτικά εργαλεία.
Το παιδί σας έχει ανάγκη, πάνω από όλα, έναν γονιό που το καταλαβαίνει και το αποδέχεται όπως ακριβώς είναι. Αν θέλετε να κάνουμε μαζί αυτό το ταξίδι προς την αποδοχή και την εξέλιξη, ας μιλήσουμε σε μια συνεδρία για ψυχολογική υποστήριξη online ή στείλτε μου ένα μήνυμα για να δούμε πώς θα ξαναφέρουμε το χαμόγελο και την αυτοπεποίθηση στην καθημερινότητά σας.
Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.
Πνευματικά Δικαιώματα: Το περιεχόμενο της ιστοσελίδας www.i-psyxologos.gr αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Σάββα Σαλπιστή.
Η αναδημοσίευση επιτρέπεται αποκλειστικά με την παράθεση ενεργού συνδέσμου (active link) στην πηγή.
