Γραφείο

Γραφείο: Πατριάρχου Ιωακείμ 10, Θεσσαλονίκη (Αγία Σοφία,κέντρο)

Ένα κομμάτι κέικ κόβεται στα δύο και, πριν καλά καλά καθίσουν στο τραπέζι, τα δύο παιδιά έχουν ήδη συγκρίνει τις μερίδες με το βλέμμα. Το ένα ζητά να του δώσουν το «μεγαλύτερο». Το άλλο διαμαρτύρεται ότι εκείνο παίρνει πάντα το μικρότερο. Σπάνια το θέμα είναι το κέικ.

Αυτό που λέμε αδελφική αντιζηλία, δηλαδή η ζήλια και ο ανταγωνισμός ανάμεσα σε αδέλφια για την προσοχή και τη θέση τους στην οικογένεια, δεν γεννιέται απαραίτητα από έλλειψη αγάπης. Συχνά, εμφανίζεται ακριβώς επειδή η αγάπη μετράει πολύ και το παιδί δεν έχει ακόμη τρόπο να νιώθει ασφαλές όταν πρέπει να τη μοιραστεί.

Λίγες σχέσεις συνδυάζουν τόσο στενά την αγάπη και τον ανταγωνισμό. Δύο παιδιά μοιράζονται το ίδιο σπίτι και την ίδια οικογενειακή ιστορία, αλλά δεν τη ζουν με τον ίδιο τρόπο: το ένα μπορεί να θαυμάζει το άλλο και ταυτόχρονα να εύχεται να αποτύχει. Να το αναζητά όταν φοβάται και να το απομακρύνει όταν νιώθει ότι απειλείται η θέση του.

Κάτω από τον καβγά για ένα παιχνίδι, βρίσκεται συχνά ο φόβος ότι ο άλλος είναι πιο αγαπητός. Πίσω από την επιμονή να κερδίσει κανείς, η αγωνία μήπως δεν είναι αρκετός. Το ερώτημα που κουβαλά κάθε παιδί είναι ποια είναι η θέση του στην οικογένεια και αν μπορεί να παραμείνει ξεχωριστό χωρίς να χρειάζεται να υπερέχει.

Η αδελφική αντιζηλία είναι η ζήλια και ο ανταγωνισμός ανάμεσα σε αδέλφια για την προσοχή, την αναγνώριση και τη θέση τους στην οικογένεια. Είναι συχνή, ιδιαίτερα όταν αλλάζουν οι οικογενειακές ισορροπίες. Όταν οι γονείς αναγνωρίζουν τα συναισθήματα των παιδιών τους και θέτουν σταθερά όρια, η ένταση συνήθως εξομαλύνεται.

Τι κρύβεται πίσω από την αδελφική αντιζηλία;

Η άφιξη ενός νέου παιδιού αλλάζει την καθημερινότητα της οικογένειας, και για το μεγαλύτερο παιδί η αλλαγή έχει και συναισθηματικό βάρος. Μέχρι πρόσφατα, οι γονείς ήταν πιο διαθέσιμοι και οι συνήθειες γνώριμες. Ξαφνικά, ένα μωρό ζητά τον χρόνο και την προσοχή που πριν κατευθύνονταν κυρίως σε εκείνο. Ένα μικρό παιδί δεν έχει ακόμη την ωριμότητα να καταλάβει ότι η αγάπη δεν εξαντλείται όταν μοιράζεται, και μια αγκαλιά που καθυστερεί μπορεί να του μοιάζει με απώλεια, χωρίς, όμως, να μπορεί να πει τι ακριβώς το αναστατώνει.

Νήπιο στέκεται στην πόρτα και παρατηρεί τη μητέρα του να κρατά στην αγκαλιά της το νεογέννητο
Η άφιξη ενός νέου μωρού αλλάζει τις ισορροπίες στην οικογένεια και μπορεί να ξυπνήσει στο μεγαλύτερο παιδί τον φόβο ότι χάνει την ξεχωριστή θέση του.

Σε πολλά σπίτια επαναλαμβάνεται η ίδια εικόνα. Ένα νήπιο βλέπει τη μητέρα του να φροντίζει το νεογέννητο, πλησιάζει, τραβά το μανίκι της και ζητά να αφήσει το μωρό κάτω. Όταν του λένε να περιμένει, διαμαρτύρεται ότι δεν το θέλει και ότι πρέπει να φύγει από το σπίτι. Λίγο αργότερα, φέρνει μια κουβέρτα για το μωρό και ζητά να το χαϊδέψει.

Η αντίφαση είναι φαινομενική. Το ίδιο παιδί μπορεί να θέλει την παρουσία του αδελφού του και, ταυτόχρονα, να δυσκολεύεται να αντέξει όσα άλλαξαν εξαιτίας του. Η αγάπη και η ζήλια συνυπάρχουν, και αυτό δεν κάνει το παιδί κακόβουλο ούτε τη σχέση τους καταδικασμένη.

Η ανάγκη για μια ξεχωριστή θέση

Η ψυχοδυναμική προσέγγιση ρωτά τι σημαίνει μια συμπεριφορά για όποιον την εκδηλώνει, πέρα από την εξωτερική της μορφή. Ένα παιδί, που θυμώνει επειδή ο αδελφός του πήρε το παιχνίδι του, μπορεί απλώς να υπερασπίζεται κάτι δικό του. Αν η σκηνή επαναλαμβάνεται, αξίζει να αναρωτηθούμε τι κινδυνεύει να χάσει: ποιος ακούγεται περισσότερο και ποιος πρέπει να περιμένει.

Η ψυχαναλύτρια Juliet Mitchell, που μελέτησε ειδικά τη σχέση των αδελφών, υποστήριξε ότι ο ερχομός ενός αδελφού βιώνεται ως πρώιμο τραύμα εκτοπισμού: το παιδί ανακαλύπτει ότι μπορεί να αντικατασταθεί και ότι η θέση του δεν είναι δεδομένη. Είναι θεωρητική ερμηνεία, όχι μετρήσιμο εύρημα, αλλά περιγράφει πολλά από όσα βλέπουμε στις οικογένειες: έναν θυμό που δεν αφορά το παιγνίδι, και την προσπάθεια να ξανακερδηθεί η προσοχή του γονιού. Αυτό που διεκδικεί το παιδί είναι ένα βέβαιο μέρος στην καρδιά των γονιών του, και το παιγνίδι είναι η αφορμή.

Η Melanie Klein ξεχώρισε δύο συναισθήματα που στην καθημερινή γλώσσα συγχέονται. Η ζήλια αφορά την αγάπη ενός τρίτου προσώπου και τον φόβο ότι θα χαθεί προς όφελος ενός αντιπάλου. Ο φθόνος αφορά ό,τι διαθέτει ο άλλος, ένα προσόν ή μια επιτυχία, και την επιθυμία να το αποκτήσουμε ή να το καταστρέψουμε, αν δεν μπορούμε να το έχουμε. Ανάμεσα σε αδέλφια, τα δύο μπλέκονται: το παιδί ζηλεύει την προσοχή του γονιού και φθονεί τον αδελφό του για όσα φαίνεται να του παρέχονται εύκολα.

Σκεφτείτε ένα παιδί του δημοτικού που μαθαίνει ότι ο μικρότερος αδελφός του πήρε έπαινο στο σχολείο. Στο αυτοκίνητο, στον δρόμο της επιστροφής, μένει σιωπηλό και κοιτά έξω από το παράθυρο. Όταν ο πατέρας ρωτά τι έχει, απαντά απότομα: «Σιγά το κατόρθωμα».

Παιδί κοιτάζει σιωπηλό το βροχερό τζάμι του αυτοκινήτου, ενώ δίπλα του ένα μικρότερο παιδί παίζει στο πίσω κάθισμα
Ένα παιδί που σωπαίνει ρωτά συχνά, χωρίς λόγια, αν υπάρχει ακόμη θέση για εκείνο

Η ειρωνεία μπορεί να προστατεύει ένα πιο ευάλωτο συναίσθημα: τη λύπη που ξυπνά η επιτυχία του άλλου, επειδή θυμίζει τη δική του ανάγκη για αναγνώριση. Ο γονιός δεν χρειάζεται να συμφωνήσει με την υποτίμηση του αδελφού. Μπορεί, όμως, να δημιουργήσει χώρο και να αξιοποιήσει την ευκαιρία να ειπωθούν κάποια πράγματα που το παιδί δεν μπορεί να εκφράσει: «Ίσως ήθελες κι εσύ να προσέξουμε κάτι που κατάφερες». Η φράση μένει ανοιχτή και το παιδί μπορεί να τη δεχτεί ή να την αφήσει να περάσει.

Συγκρίσεις και οικογενειακοί ρόλοι

Η διαφορετική μεταχείριση δεν αποτελεί από μόνη της αδικία, αφού οι ανάγκες ενός βρέφους διαφέρουν από εκείνες ενός εφήβου. Το ζήτημα είναι αν κάθε παιδί βιώνει ότι οι ανάγκες του αναγνωρίζονται και ότι δεν υποτιμάται συστηματικά σε σχέση με το αδέλφι του. Η αντιζηλία εντείνεται όταν το ένα παιδί αναγνωρίζεται περισσότερο στο σχολείο ή όταν οι γονείς συγκρίνουν τις επιδόσεις τους, και μερικές φορές συνδέεται με πραγματικές ανισότητες, όχι μόνο με την ερμηνεία των παιδιών. Όταν η ανισότητα είναι πραγματική και μόνιμη, μιλάμε πια για γονεϊκή εύνοια, με τις δικές της συνέπειες για όποιον νιώθει πως είναι το λιγότερο αγαπημένο παιδί.

Οι δυσκολίες αρχίζουν όταν οι διαφορές γίνονται σταθερές ιεραρχίες: το ένα παιδί είναι «το καλό», το άλλο «το δύσκολο». Το ένα «ο έξυπνος», το άλλο «εκείνο που δεν προσπαθεί αρκετά». Οι ετικέτες περιορίζουν τον τρόπο που οι γονείς βλέπουν τα παιδιά τους, αλλά και τον τρόπο που τα ίδια αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους. Η ψυχολογία των οικογενειακών ρόλων δείχνει πόσο νωρίς μοιράζονται αυτές οι θέσεις και πόσο επίμονα μας ακολουθούν.

Μια έφηβη είχει μάθει να προσέχει τα μικρότερα αδέλφια της και να μη δημιουργεί προβλήματα. Όταν κάποια στιγμή ξέσπασε σε κλάματα, η μητέρα της της είπε: «Εσύ είσαι δυνατή. Μη συμπεριφέρεσαι σαν τον αδελφό σου». Εκείνη σκούπισε γρήγορα τα μάτια της και απάντησε: «Δεν έχω τίποτα».

Η φράση μοιάζει με έπαινο, αλλά της στερεί την άδεια να είναι ευάλωτη. Ο ρόλος του «δυνατού παιδιού» βαραίνει όταν γίνεται υποχρέωση. Το παιδί που χαρακτηρίζεται διαρκώς «δύσκολο» έχει το αντίστροφο πρόβλημα: ακόμη κι όταν συμπεριφέρεται καλά, η οικογένεια περιμένει την επόμενη σύγκρουση, και οι καλές του στιγμές περνούν απαρατήρητες.

Τι λέει η έρευνα και πού μπλέκονται οι γονείς

Μια μετα-ανάλυση του 2024, που συγκέντρωσε δεκάδες έρευνες, συνέδεσε τη λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση σε σχέση με ένα αδέλφι, αλλά και τις μεγάλες διαφορές στη μεταχείριση των αδελφών, με περισσότερα εσωτερικευμένα προβλήματα, όπως η στενοχώρια και το άγχος, και περισσότερα εξωτερικευμένα, όπως ο θυμός και η επιθετικότητα. Πρόκειται για συσχετίσεις: δεν αποδεικνύουν ότι κάθε διαφορά στη φροντίδα προκαλεί δυσκολίες ούτε ότι η γονεϊκή συμπεριφορά εξηγεί από μόνη της όσα συμβαίνουν, αφού και ο χαρακτήρας του παιδιού επηρεάζει τον τρόπο που το αντιμετωπίζουν. Δείχνουν, όμως, πόσο μετράει το πώς βιώνει ένα παιδί τη θέση του στην οικογένεια.

Έφηβη σκουπίζει το μάτι της στην είσοδο της κουζίνας, ενώ δύο μικρότερα αδέλφια παίζουν στο τραπέζι πίσω της.
Το πώς βιώνει ένα παιδί τη θέση του μετράει όσο και το πώς το μεταχειρίζονται.

Οι γονείς μπορούν να αναρωτηθούν αν ανέχονται ευκολότερα τις δυσκολίες του ενός παιδιού ή αν ερμηνεύουν διαφορετικά την ίδια συμπεριφορά. Πρόκειται για αυτοπαρατήρηση με στόχο την κατανόηση, όχι για κατηγορία. Κάποτε το αδέλφι μπλέκεται σε ένα παιχνίδι που ξεκίνησε αλλού: όταν ένας γονιός συμμαχεί με ένα παιδί απέναντι στον άλλο γονιό, η ένταση ανάμεσα στα αδέλφια μπορεί να μεταφέρει μια ένταση που ανήκει στους μεγάλους, όπως περιγράφει η τριγωνοποίηση στις σχέσεις.

Πώς μπορούν οι γονείς να βοηθήσουν;

Η εξάλειψη κάθε ζήλιας δεν είναι ρεαλιστικός στόχος. Σημασία έχει τα παιδιά να μπορούν να εκφράζουν τη δυσαρέσκεια και τον θυμό τους χωρίς να χρειάζεται να πληγώνουν το ένα το άλλο για να ακουστούν.

Σκεφτείτε δύο αδέλφια που αρπάζουν το ίδιο παιχνίδι. Οι φωνές δυναμώνουν και το ένα σπρώχνει το άλλο. Ο πατέρας τα χωρίζει και λέει ήρεμα: «Δεν θα αφήσω να χτυπάτε ο ένας τον άλλον. Θα σας ακούσω και τους δύο, πρώτα όμως θα ηρεμήσουμε». Δεν χρειάζεται να αποφασίσει αμέσως ποιος φταίει. Πρώτα εξασφαλίζει την ασφάλεια και, όταν η ένταση πέσει, ακούει και τις δύο εκδοχές και βοηθά τα παιδιά να βρουν μια λύση.

Με όρους Winnicott, ο θυμός του παιδιού χρειάζεται έναν γονιό που τον αντέχει χωρίς να αντεπιτίθεται και χωρίς να καταρρέει, έναν γονιό που «επιβιώνει» από αυτόν τον θυμό. Η εμπειρία αυτή διδάσκει ότι ο θυμός δεν καταστρέφει τη σχέση, και για τα αδέλφια έχει ιδιαίτερη αξία: μαθαίνουν ότι μπορούν να θυμώνουν χωρίς να χάνουν ο ένας τον άλλον.

Στην καθημερινότητα, βοηθούν ορισμένες σταθερές στάσεις. Αναγνωρίζεται το συναίσθημα του παιδιού και τίθεται όριο στην πράξη: «Καταλαβαίνω ότι θύμωσες που πήρε το παιχνίδι σου. Δεν επιτρέπεται όμως να τον χτυπάς». Οι συγκρίσεις αποφεύγονται ακόμη κι όταν φαίνονται αθώες. Αντί να πει «Γιατί δεν είσαι ήσυχος όπως η αδελφή σου;», θα ήταν προτιμότερο ο γονιός να περιγράψει τη συγκεκριμένη συμπεριφορά και να πει τι χρειάζεται να αλλάξει.

Πατέρας γονατίζει στο ύψος δύο παιδιών με ανοιχτές παλάμες, ενώ ανάμεσά τους βρίσκεται ένα παιχνίδι στο πάτωμα
Ο γονιός που κατεβαίνει στο ύψος των παιδιών λέει, χωρίς λόγια, ότι θα ακούσει και τους δύο.

Λίγα λεπτά αδιαίρετης προσοχής για κάθε παιδί ξεχωριστά δίνουν την εμπειρία ότι δεν χρειάζεται το παιδί να ανταγωνιστεί για να ακουστεί. Τα όρια μπορούν να μπαίνουν χωρίς ταπείνωση: κανένα παιδί δεν γίνεται το παράδειγμα προς αποφυγή και κανένα δεν φορτώνεται την ευθύνη για κάθε σύγκρουση. Η συγγνώμη έχει νόημα όταν συνοδεύεται από κατανόηση του αντίκτυπου και προσπάθεια επανόρθωσης, όχι όταν επιβάλλεται μηχανικά για να τελειώσει η συζήτηση.

Στο σπίτι χρειάζεται χώρος για διαφωνία, με προστασία της αξιοπρέπειας και της ασφάλειας όλων. Αν η βία ανάμεσα στα αδέλφια είναι συχνή, αν υπάρχει εκφοβισμός ή ένα παιδί φοβάται μέσα στο σπίτι, χρειάζεται αξιολόγηση από ειδικό ψυχικής υγείας. Για άμεση συμβουλή, η Εθνική Γραμμή για τα Παιδιά SOS 1056 είναι στη διάθεση και των ενηλίκων.

Όταν η αντιζηλία συνεχίζεται στην ενήλικη ζωή

Η ενηλικίωση δεν εξαφανίζει αυτόματα τις παλιές συγκρίσεις. Σε αρκετές οικογένειες, οι ρόλοι της παιδικής ηλικίας συνεχίζονται με άλλη μορφή. Το παιδί που αναλάμβανε πάντα τις ευθύνες γίνεται ο ενήλικος που φροντίζει όλους. Εκείνο που ένιωθε συναισθηματικά παραμελημένο μπορεί να αναζητά διαρκώς αποδείξεις ότι το υπολογίζουν, και κάποιο άλλο να έχει μάθει να επιβεβαιώνει την αξία του μέσα από τις επιτυχίες του.

Δύο αδελφές συζητούν ποια θα συνοδεύσει τον πατέρα τους σε ένα ιατρικό ραντεβού. Η μία απαριθμεί όσα έχει ήδη αναλάβει, ενώ η άλλη σωπαίνει και κοιτά επίμονα το κινητό της. «Όταν χρειάζεται κάτι, όλοι εμένα θυμούνται», λέει τελικά η πρώτη, με σφιγμένο σαγόνι.

Η ένταση μπορεί να αφορά την πρακτική κατανομή των ευθυνών. Ίσως όμως αγγίζει και μια παλιότερη αίσθηση ότι η προσφορά της θεωρείται αυτονόητη. Κάτι τέτοιο δεν συνάγεται από μία φράση, χρειάζεται να ακουστεί η ιστορία και των δύο.

Στην πράξη, η αντιμετώπιση της ζήλιας ανάμεσα σε ενήλικα αδέλφια αρχίζει συχνά με μια διάκριση: τι συμβαίνει σήμερα και τι ξυπνά από την κοινή ιστορία; Βοηθά να περιγράψει κανείς συγκεκριμένα τη συμπεριφορά που τον πληγώνει, χωρίς γενικεύσεις όπως «πάντα» και «ποτέ», και να ζητήσει μια αλλαγή που μπορεί να συζητηθεί. Αν η άλλη πλευρά δεν ανταποκρίνεται ή η επαφή παραμένει υποτιμητική, τα όρια μπορεί να χρησιμεύουν περισσότερο από την ατέρμονη προσπάθεια να αποδειχθεί ποιος έχει δίκιο.

Ένας άνδρας, ύστερα από μια έντονη διαφωνία, λέει στην αδελφή του: «Κάθε φορά που διαφωνούμε, νιώθω ότι με αντιμετωπίζεις σαν το ανεύθυνο παιδί της οικογένειας. Θέλω να συζητήσουμε αυτό που έγινε τώρα, χωρίς να καταλήξουμε πάλι στο ποιος έφταιγε όταν ήμασταν παιδιά». Η φράση δεν υπόσχεται συμφιλίωση, μετακινεί όμως τη συζήτηση από την κατηγορία στην περιγραφή μιας εμπειρίας και ενός συγκεκριμένου αιτήματος.

Δύο ώριμα δέντρα μεγαλώνουν δίπλα-δίπλα, με ξεχωριστούς κορμούς και κλαδιά που σχεδόν αγγίζονται.
Κοινές ρίζες, ξεχωριστοί κορμοί: δύο αδέλφια μπορούν να μοιράζονται την ίδια ιστορία χωρίς να γίνονται το ίδιο

Η ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει να αναγνωριστούν τέτοια επαναλαμβανόμενα συναισθηματικά μοτίβα, χωρίς να αναζητείται ένας μοναδικός ένοχος, και να ανοίξει χώρος για επιλογές που δεν καθορίζονται μόνο από την κοινή ιστορία.

Μπορεί να αλλάξει μια δύσκολη αδελφική σχέση;

Η αλλαγή είναι δυνατή, αλλά δεν είναι πάντοτε εύκολη ούτε εξαρτάται από έναν μόνο άνθρωπο. Μερικές φορές, χρειάζεται να ειπωθούν πράγματα που έμειναν για χρόνια ανείπωτα. Άλλες φορές, η ουσιαστική κίνηση είναι να σταματήσει κανείς να περιμένει από το αδέλφι του να αναγνωρίσει όσα δεν μπόρεσε να αναγνωρίσει στο παρελθόν.

Η συμφιλίωση δεν μπορεί να επιβληθεί, και η κοινή καταγωγή δεν εγγυάται οικειότητα ή ασφάλεια. Όταν μια σχέση χαρακτηρίζεται από συνεχή υποτίμηση ή κακοποίηση, τα όρια και η απόσταση μπορεί να είναι αναγκαία. Η αναγνώριση της κοινής ιστορίας δεν απαιτεί να ανεχόμαστε συμπεριφορές που μας πληγώνουν.

Όταν υπάρχει αμοιβαία διάθεση, τα αδέλφια μπορούν να συναντηθούν και έξω από τους παλιούς ρόλους, ως δύο ενήλικοι με διαφορετικές εμπειρίες και ανάγκες. Μπορούν να παραδεχτούν ότι μεγάλωσαν στο ίδιο σπίτι, χωρίς να έζησαν απαραίτητα την ίδια παιδική ηλικία.

Να υπάρχει χώρος και για τους δύο

Η αδελφική αντιζηλία αγγίζει ένα δύσκολο μάθημα: ότι δεν είμαστε οι μοναδικοί άνθρωποι που αγαπούν και αγαπιούνται, χωρίς αυτό να μας κάνει λιγότερο σημαντικούς.

Ένα παιδί χρειάζεται να μάθει ότι μπορεί να θυμώνει με το αδέλφι του χωρίς να χάσει την αγάπη των γονιών του και ότι η ξεχωριστή θέση του δεν εξαρτάται από το αν είναι το πιο έξυπνο ή το πιο επιτυχημένο. Η ωρίμανση της αδελφικής σχέσης ίσως αρχίζει όταν ο άλλος παύει να αποτελεί το μέτρο της δικής μας αξίας, όταν η χαρά του δεν σημαίνει τη δική μας ήττα και η διαφορετική πορεία του δεν ακυρώνει τη δική μας.

Δεν είναι βέβαιο ότι όλα τα αδέλφια θα γίνουν φίλοι. Μπορούν όμως να πάψουν να κάθονται στο τραπέζι σαν αντίπαλοι. Και αν κάποτε συναντηθούν πέρα από τις συγκρίσεις, ίσως ανακαλύψουν ότι η κοινή τους ιστορία μπορεί να είναι η ιστορία δύο διαφορετικών ανθρώπων που έψαχναν, ο καθένας με τον τρόπο του, μια ασφαλή θέση μέσα στην ίδια οικογένεια, αντί για έναν αγώνα για το ποιος αγαπήθηκε περισσότερο.

Συχνές ερωτήσεις για την αδελφική αντιζηλία

Είναι φυσιολογική η αδελφική αντιζηλία;

Ναι, η ζήλια και ο ανταγωνισμός είναι συχνά στοιχεία των αδελφικών σχέσεων. Η ένταση και η συχνότητά τους διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, την ιδιοσυγκρασία, τις οικογενειακές συνθήκες και τις αλλαγές στη ζωή των παιδιών. Χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή όταν οι συγκρούσεις γίνονται συστηματικά επιθετικές ή προκαλούν φόβο.

Πώς αντιδρούμε όταν το μεγαλύτερο παιδί ζηλεύει το νεογέννητο;

Βοηθά να διατηρούνται, όσο είναι δυνατόν, οι γνώριμες συνήθειες, να προσφέρεται χρόνος αποκλειστικά στο μεγαλύτερο παιδί και να αναγνωρίζονται τα δύσκολα συναισθήματά του χωρίς επίκριση. Δεν χρειάζεται να απαιτούμε να αγαπά αμέσως το μωρό ή να δείχνει μόνο θετικά συναισθήματα.

Πρέπει οι γονείς να αντιμετωπίζουν όλα τα παιδιά ακριβώς το ίδιο;

Όχι. Τα παιδιά έχουν διαφορετικές ηλικίες, ανάγκες και δυνατότητες. Στόχος είναι η δίκαιη ανταπόκριση στις ανάγκες τους, χωρίς σταθερή υποτίμηση, εύνοια ή συγκρίσεις που πλήττουν την αυτοεκτίμησή τους.

Τι κάνουμε όταν τα αδέλφια μαλώνουν συνεχώς;

Πρώτα, εξασφαλίζουμε ότι κανένα παιδί δεν κινδυνεύει. Έπειτα, ακούμε και τις δύο πλευρές, θέτουμε σαφή όρια στην επιθετικότητα και βοηθάμε τα παιδιά να αναζητήσουν λύσεις. Αν οι συγκρούσεις είναι επίμονες, έντονες ή βίαιες, ή αν η οικογένεια δυσκολεύεται να τις διαχειριστεί με ασφάλεια, αξίζει να ζητηθεί βοήθεια από ειδικό ψυχικής υγείας ή συμβουλευτική γονέων.

Μπορεί η αδελφική αντιζηλία να συνεχιστεί στην ενήλικη ζωή;

Ναι. Οι παλιές συγκρίσεις, οι οικογενειακοί ρόλοι και η αίσθηση άνισης μεταχείρισης μπορεί να επηρεάζουν τις σχέσεις και μετά την ενηλικίωση. Δεν συμβαίνει σε όλους και δεν μένει αναγκαστικά αμετάβλητο. Η αυτοπαρατήρηση, η ουσιαστική επικοινωνία και, όπου χρειάζεται, η ψυχοθεραπεία μπορούν να συμβάλουν στην αλλαγή.

Επηρεάζει η σειρά γέννησης την προσωπικότητα και την αντιζηλία;

Η απώλεια της αποκλειστικότητας είναι για πολλά πρωτότοκα παιδιά πραγματική εμπειρία. Η σειρά γέννησης όμως δεν καθορίζει σταθερά τον χαρακτήρα: μια μεγάλη έρευνα του 2015, με δεδομένα από περισσότερους από 20.000 ενηλίκους σε τρεις χώρες, δεν βρήκε επίδραση στα βασικά γνωρίσματα προσωπικότητας, παρά μόνο πολύ μικρές διαφορές στη νοημοσύνη. Περισσότερο μετράει πώς βιώνει κάθε παιδί τη θέση του μέσα στην οικογένεια.

Σάββας Ν. Σαλπιστής

Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.

Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.

Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.

Προτεινόμενα άθρα

Leave A Comment

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *