Γραφείο

Γραφείο: Πατριάρχου Ιωακείμ 10, Θεσσαλονίκη (Αγία Σοφία,κέντρο)

Τελευταία ενημέρωση: 11 Νοεμβρίου 2026

Όταν φανταζόμαστε το θύμα μιας κακοποιητικής σχέσης, σχεδόν πάντα φανταζόμαστε μια γυναίκα. Ένας άνδρας σπάνια σκέφτεται ότι μπορεί να είναι ο ίδιος θύμα, ακόμη κι όταν ζει σε μια σχέση όπου φοβάται τις αντιδράσεις του/της συντρόφου του. Προσαρμόζει κάθε του κίνηση για να αποφύγει τον καβγά και δεν λέει σε κανέναν τι συμβαίνει στο σπίτι.

Κακοποίηση ανδρών από σύντροφο είναι ένα μοτίβο συμπεριφορών με το οποίο ο ένας σύντροφος κυριαρχεί στον άλλον: τον χτυπά, τον εξευτελίζει, τον απειλεί, ελέγχει τα χρήματα ή τα παιδιά του, ή τον εκφοβίζει ώστε να υπακούει. Το φύλο του θύματος δεν αλλάζει τη σοβαρότητα της πράξης, και αυτός που ασκεί τον έλεγχο μπορεί να είναι γυναίκα ή άνδρας.

Ένας άνδρας κακοποιείται όταν ο/η σύντροφός του τον ελέγχει, τον εξευτελίζει, τον απειλεί ή τον χτυπά και αυτό επαναλαμβάνεται. Σημάδια είναι ο φόβος, η διαρκής προσαρμογή και η απομόνωση. Σε κίνδυνο καλούμε το 112 ή το 100, και για στήριξη απευθυνόμαστε σε ψυχολόγο.

Πώς μοιάζει η κακοποίηση ενός άνδρα

Η κακοποίηση σπάνια είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό. Είναι ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται και, με τον καιρό, περιορίζει όλο και περισσότερο την ελευθερία του ανθρώπου. Παίρνει πέντε βασικές μορφές, που συχνά συνυπάρχουν:

  • Σωματική βία: χαστούκια, κλωτσιές, δαγκώματα, σπρωξίματα ή πέταγμα αντικειμένων. Συμβαίνει συνήθως μέσα στο σπίτι, και ο περίγυρος δεν τη βλέπει.
  • Ψυχολογική και λεκτική βία: προσβολές, εξευτελισμός μπροστά σε άλλους, απειλές, συνεχής έλεγχος και απομόνωση από φίλους και οικογένεια. Για τον τρόπο που λειτουργεί, δείτε το άρθρο για τη λεκτική κακοποίηση.
  • Οικονομική βία: απόκρυψη των πραγματικών εσόδων, αποκλειστικός έλεγχος των χρημάτων ή πώληση περιουσίας του χωρίς να το γνωρίζει.
  • Σεξουαλική βία: πίεση ή εξαναγκασμός σε σεξουαλική επαφή, και εξευτελισμός για τη σεξουαλική του επίδοση.
  • Βία μέσω των παιδιών και του νόμου: απειλές ότι δεν θα ξαναδεί τα παιδιά του, προσπάθεια να τα στρέψουν εναντίον του ή απειλή ψευδούς καταγγελίας. Για την προσπάθεια να στρέψουν τα παιδιά εναντίον του υπάρχει ξεχωριστό άρθρο: η γονική αποξένωση.

Σε ένα ζευγάρι με δύο μικρά παιδιά, που παρακολουθήθηκε στο γραφείο, η γυναίκα απαιτούσε κάθε μήνα ολόκληρο τον μισθό του συζύγου της, επικαλούμενη διάφορα προσχήματα. Του άφηνε ένα ευρώ την ημέρα για καφέ και δεν του έδινε λογαριασμό για το πώς ξόδευε τα κοινά χρήματα.

Ένα μόνο κέρμα του ενός ευρώ πάνω σε τραχιά γκρίζα πέτρα, με το υπόλοιπο κάδρο κενό και θολό
Η οικονομική κακοποίηση περιορίζει και τα πιο απλά καθημερινά.

Στην καθημερινότητα, η κακοποίηση παίρνει τη μορφή ενός συνεχούς υπολογισμού. Στο γραφείο εμφανίζονται συχνά τέσσερα μοτίβα. Ο άνδρας προβλέπει διαρκώς τη διάθεση του/της συντρόφου του και προσπαθεί να καταλάβει σε τι κατάσταση βρίσκεται πριν του/της μιλήσει. Αυτολογοκρίνεται: αποφεύγει να εκφράσει μια διαφωνία, όχι επειδή συμφωνεί, αλλά επειδή γνωρίζει τι μπορεί να ακολουθήσει. Αλλάζει τις συνήθειές του, περιορίζοντας τις επαφές, τις εξόδους και τις δραστηριότητές του για να αποφεύγει τις συγκρούσεις. Και κάποια στιγμή αρχίζει να αμφισβητεί τη δική του αντίληψη, αναρωτιέται αν πράγματι υπερβάλλει ή αν ο ίδιος προκαλεί τις αντιδράσεις του/της συντρόφου του.

Ένας άνδρας το περιέγραφε έτσι: «Πριν της πω κάτι, σκέφτομαι πρώτα πώς θα το πάρει. Μερικές φορές αποφασίζω να μη μιλήσω καθόλου. Μου είναι πιο εύκολο να κρατήσω αυτό που σκέφτομαι για τον εαυτό μου.» Η φράση δείχνει ότι η σχέση έχει πάψει να είναι χώρος αυθόρμητης επικοινωνίας και έχει γίνει χώρος διαρκούς επιτήρησης του εαυτού.

Ένας άλλος άνδρας λέει: «Πολλές φορές, όταν γυρίζω στο σπίτι και πριν ακόμη βγάλω το μπουφάν μου, προσπαθώ να καταλάβω από τον τόνο της φωνής της συζύγου μου αν είναι ασφαλές να της μιλήσω για το πώς ήταν η ημέρα μου.» Δεν σκέφτεται τι θέλει να πει. Σκέφτεται τι πρέπει να αποφύγει.

Παλιός ξύλινος άβακας με κόκκινες χάντρες μαζεμένες στη δεξιά πλευρά, ακουμπισμένος σε γκρίζα πέτρα
Ο υπολογισμός κάθε λέξης και κάθε κίνησης μετατρέπει τη σχέση σε διαρκή επαγρύπνηση.

Σημάδια που αξίζει να προσέξουμε

Δεν υπάρχει ένας τρόπος για να καταλάβουμε ότι κάποιος κακοποιείται. Δεν υπάρχει ένας τρόπος για να καταλάβουμε ότι κάποιος κακοποιείται. Κάποια σημάδια όμως επαναλαμβάνονται, και αξίζει να τα προσέχουμε, είτε αφορούν εμάς είτε κάποιον κοντινό μας άνθρωπο:

  • Ζητά διαρκώς συγγνώμη, ακόμη κι όταν δεν φταίει.
  • Απαντά αμέσως σε κάθε τηλεφώνημα ή μήνυμα, και φοβάται τις συνέπειες αν αργήσει.
  • Ο/Η σύντροφος ελέγχει το τηλέφωνο και τις μετακινήσεις του.
  • Σταματά να βλέπει φίλους και οικογένεια, με προφάσεις ή επειδή ο/η σύντροφος το αποδοκιμάζει.
  • Εξηγεί τραυματισμούς ή μώλωπες ως «ατυχήματα» και ντρέπεται να τους δείξει.
  • Χρειάζεται άδεια για κάθε έξοδο ή δεν έχει πρόσβαση στα δικά του χρήματα.
  • Αμφιβάλλει για τη δική του κρίση και δικαιολογεί συστηματικά τον/την σύντροφο.
  • Σιωπά, επειδή φοβάται ότι αν μιλήσει θα χάσει τα παιδιά ή το σπίτι.

Τρία σημεία αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή. Ο έλεγχος του τηλεφώνου και των μετακινήσεων δεν είναι απλώς ζήλια: όταν συνοδεύεται από απαιτήσεις, απειλές, ανακρίσεις και περιορισμό της ελευθερίας του, μπορεί να είναι μορφή εξαναγκαστικού ελέγχου (coercive control). Ένας άνδρας μπορεί επίσης να φοβάται ότι, αν ζητήσει βοήθεια, ο/η σύντροφός του θα ισχυριστεί ότι εκείνος είναι ο κακοποιητικός, και τα στερεότυπα για τη σωματική δύναμη των ανδρών ενισχύουν τον φόβο αυτόν. Τέλος, η ψυχολογική βία υποτιμάται: μπορεί να μην υπάρχουν χτυπήματα και να υπάρχει συστηματική ταπείνωση, εκφοβισμός και περιορισμός της προσωπικής ελευθερίας.

Κανένα από αυτά δεν αποδεικνύει μόνο του κακοποίηση. Όταν όμως εμφανίζονται μαζί και επαναλαμβάνονται, αξίζει μια συζήτηση με ειδικό.

Γιατί μένει αθέατη

Σε πολλές κοινωνίες ο «ανδρισμός» συνδέεται με τη δύναμη, την αυτονομία και τον έλεγχο, και το «θύμα» με την αδυναμία και την ανάγκη προστασίας. Ο R. W. Connell ονόμασε αυτό το κυρίαρχο πρότυπο «ηγεμονικό ανδρισμό» (hegemonic masculinity). Με βάση το πρότυπο αυτό, ένας άνδρας που κακοποιείται μοιάζει να αντιφάσκει με τον ρόλο του, και πολλοί φοβούνται ότι θα γελοιοποιηθούν, ότι δεν θα τους πιστέψουν ή ότι θα χάσουν τα παιδιά τους.

Ξύλινο ραπτικό μανεκέν χωρίς κεφάλι που φορά ένα σκληρό γκρι ανδρικό σακάκι από χοντρό ύφασμα, μπροστά σε γκριζογάλανο τοίχο
Το πρότυπο του «δυνατού άνδρα» μοιάζει με κέλυφος που δεν αφήνει χώρο για ευαλωτότητα.

Οι έρευνες δείχνουν πόσο λιγότερο ζητούν βοήθεια οι άνδρες. Στην Καναδική Γενική Κοινωνική Έρευνα του 2014, το 56% των γυναικών θυμάτων και μόνο το 20% των ανδρών θυμάτων ζήτησαν επαγγελματική βοήθεια, όπως την παραθέτουν οι Hanson και οι συνεργάτες του (2022). Οι ίδιοι ρώτησαν άνδρες που είχαν κακοποιηθεί από σύντροφο τι τους εμπόδισε. Τα εμπόδια ήταν εσωτερικά και εξωτερικά. Εσωτερικά: δεν αναγνώριζαν την κακοποίηση ως τέτοια, ήθελαν να κρατήσουν τη σχέση, ένιωθαν ότι ο ρόλος του άνδρα τούς επέβαλλε σιωπή και δικαιολογούσαν τον/την σύντροφο. Εξωτερικά: φοβούνταν να ζητήσουν βοήθεια και δεν ήξεραν πού να πάνε.

Πολλοί άνδρες δεν αναγνωρίζουν οι ίδιοι την κακοποίηση. Ένας άνδρας μπορεί να ζητήσει βοήθεια για θυμό, αϋπνία, άγχος ή δυσκολίες στη δουλειά, και να αναφέρει ότι βρίσκεται διαρκώς σε ένταση, χωρίς να το συνδέει με τη σχέση του.

Πόσο συχνή είναι

Από όσο γνωρίζουμε, δεν υπάρχουν αξιόπιστα ελληνικά στοιχεία για την κακοποίηση ανδρών από σύντροφο, και γι’ αυτό αναφέρουμε αμερικανικά. Στην εθνική έρευνα του αμερικανικού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) για το 2016/2017, το 44,2% των ανδρών και το 47,3% των γυναικών ανέφεραν ότι είχαν υποστεί από σύντροφο σεξουαλική βία, σωματική βία ή παρενοχλητική καταδίωξη κάποια στιγμή στη ζωή τους. Όταν όμως ρωτήθηκαν αν η εμπειρία είχε συνέπειες, όπως ο φόβος, ο τραυματισμός ή η ανάγκη για βοήθεια, η διαφορά μεγάλωσε: περίπου 26% των ανδρών και 41% των γυναικών

Δύο συμπεράσματα προκύπτουν από τα στοιχεία αυτά. Η κακοποίηση ανδρών από σύντροφο δεν είναι σπάνια. Η κακοποίηση όμως δεν εκδηλώνεται και δεν επηρεάζει όλους με τον ίδιο τρόπο: οι γυναίκες ανέφεραν πιο συχνά σοβαρή σωματική και σεξουαλική βία από σύντροφο, και πιο σοβαρές συνέπειες. Η αναγνώριση της κακοποίησης των ανδρών δεν μειώνει τη σοβαρότητα της βίας κατά των γυναικών.

Η κακοποίηση δεν αφορά μόνο ετεροφυλόφιλα ζευγάρια. Στην ίδια σειρά ερευνών, οι γκέι και οι αμφιφυλόφιλοι άνδρες ανέφεραν υψηλότερα ποσοστά σεξουαλικής βίας από τους ετεροφυλόφιλους.

Γιατί ένας άνδρας μένει

Δεν μένει επειδή αποδέχεται την κακοποίηση. Η κακοποίηση συνήθως δεν είναι συνεχής: εναλλάσσεται με περιόδους τρυφερότητας, μεταμέλειας και υποσχέσεων. Οι Donald Dutton και Susan Painter περιέγραψαν τον τραυματικό δεσμό (traumatic bonding): όταν υπάρχει ανισορροπία ισχύος και η κακοποίηση εναλλάσσεται με θετική συμπεριφορά, το θύμα δένεται πιο έντονα με τη/τον σύντροφό του (Dutton & Painter, 1993). Στη μελέτη τους, γυναίκες που είχαν φύγει από κακοποιητικές σχέσεις παρέμεναν συναισθηματικά δεμένες με τον πρώην σύντροφο, και ο δεσμός αυτός συνδεόταν κυρίως με την εναλλαγή της κακοποίησης και με τις αλλαγές στην ισορροπία ισχύος. Δεν γνωρίζουμε αν ισχύουν τα ίδια για τους άνδρες, γιατί οι σχετικές έρευνες είναι ελάχιστες

Κι άλλα κρατούν έναν άνδρα στη σχέση: η ελπίδα ότι ο/η σύντροφος θα αλλάξει, ο φόβος μήπως χάσει τα παιδιά, η οικονομική εξάρτηση, η απομόνωση και η σταδιακή φθορά της αυτοπεποίθησης, που τον κάνει να αμφιβάλλει για τη δική του κρίση. Όταν ο/η σύντροφος έχει ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά, η δυναμική περιγράφεται αναλυτικά στο άρθρο για τους συντρόφους γυναικών με ναρκισσιστική διαταραχή.

Μικρό μεταλλικό κλουβί πάνω σε πέτρινο πεζούλι με την πόρτα ανοιχτή και ένα κίτρινο καναρίνι που στέκεται μέσα στο κοντάρι, με θολό ουρανό στο βάθος
Η πόρτα είναι ανοιχτή, αλλά ο φόβος και η φθορά της αυτοπεποίθησης κάνουν δύσκολη την έξοδο.

Τι κάνει η κακοποίηση στον ψυχισμό

Η κακοποίηση δεν αφήνει σημάδια μόνο στο σώμα. Συχνά αφήνει φόβο, ντροπή και αμφιβολία για τον εαυτό, και μια διαρκή εγρήγορση, σαν να πρέπει κανείς να προβλέπει κάθε αντίδραση του άλλου.

Ο Martin Buber περιέγραψε δύο τρόπους να σχετίζεται κανείς με τον άλλον: ως «Εσύ», δηλαδή ως πρόσωπο, ή ως «Αυτό», δηλαδή ως αντικείμενο. Στην κακοποίηση, ο ένας σύντροφος γίνεται για τον άλλον «Αυτό»: κάτι που ελέγχεται, χειραγωγείται και χρησιμοποιείται. Η απώλεια της αίσθησης ότι είναι κανείς πρόσωπο είναι από τις βαρύτερες συνέπειες, και η αποκατάστασή της είναι ένας από τους στόχους της θεραπείας. Η ανάγνωση αυτή ανήκει στη θεωρία και δεν προέρχεται από έρευνα.

Τι μπορεί να κάνει όποιος την αναγνωρίζει

Το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσουμε αυτό που συμβαίνει ως κακοποίηση. Τα υπόλοιπα έρχονται με τη σειρά που χρειάζεται ο καθένας:

  • Η ασφάλεια προηγείται. Σε άμεσο κίνδυνο καλούμε το 112 ή το 100. Αν δεν μπορούμε να μιλήσουμε, η Αστυνομία δέχεται μήνυμα (sms) στο 100 με τη διεύθυνση, το ονοματεπώνυμο και το είδος της ανάγκης.
  • Ιατρική περίθαλψη: λέμε στον γιατρό την αλήθεια για το τι συνέβη, ώστε να καταγραφούν οι τραυματισμοί.
  • Καταγραφή: ημερομηνίες, μηνύματα, φωτογραφίες τραυματισμών και ονόματα μαρτύρων, φυλαγμένα σε ασφαλές μέρος εκτός σπιτιού.
  • Καταγγελία: η ενδοοικογενειακή βία διώκεται αυτεπάγγελτα, με βάση τον Ν. 3500/2006, και καλύπτει τη σωματική, την ψυχολογική και τη σεξουαλική βία. Οδηγίες δίνουν οι Υπηρεσίες Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας της Ελληνικής Αστυνομίας, που λειτουργούν σε όλη τη χώρα.
  • Νομική συμβουλή: ιδίως όταν υπάρχουν παιδιά ή κοινή περιουσία.
  • Ψυχολογική στήριξη από ειδικό που παίρνει στα σοβαρά και την κακοποίηση ανδρών. Η Εθνική Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306 είναι ένα πρώτο σημείο επαφής, και η ατομική ψυχοθεραπεία προσφέρει χώρο για να σχεδιαστούν με ασφάλεια τα επόμενα βήματα.

Η γραμμή SOS 15900 απευθύνεται σε γυναίκες και παιδιά. Οι άνδρες μπορούν να στραφούν στην Αστυνομία και στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας, που υπάρχουν για όλους. Δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσει κανείς μόνος του τον/την σύντροφό του ή να πάρει μεγάλες αποφάσεις αμέσως. Σε μια κακοποιητική σχέση, ο κίνδυνος μπορεί να αυξάνεται τη στιγμή του χωρισμού, και γι’ αυτό ο χωρισμός αξίζει να σχεδιάζεται με τη βοήθεια ειδικού. Όταν υπάρχουν παιδιά, επηρεάζονται κι αυτά: τις επιπτώσεις της ενδοοικογενειακής βίας στο παιδί περιγράφει ξεχωριστό άρθρο.

Δύο απλά ξύλινα σκαμνιά με μικρό κενό ανάμεσά τους, πάνω σε πέτρινο δάπεδο, μπροστά σε ασβεστωμένο τοίχο
Δύο απλά ξύλινα σκαμνιά με μικρό κενό ανάμεσά τους, πάνω σε πέτρινο δάπεδο, μπροστά σε ασβεστωμένο τοίχο

Πώς βοηθάμε κάποιον που ξέρουμε

Αν παρατηρούμε τα σημάδια αυτά σε έναν φίλο, έναν αδελφό ή έναν συνάδελφο, η πρώτη κίνηση είναι να ρωτήσουμε ήρεμα και σε ιδιωτικό χώρο, χωρίς να τον πιέσουμε να απαντήσει. Αν μιλήσει, τον ακούμε χωρίς να αμφισβητούμε όσα λέει. Δεν του ζητάμε να φύγει από τη σχέση ούτε να αποφασίσει αμέσως, γιατί η απόφαση είναι δική του και ο φόβος είναι συχνά ο λόγος που μένει. Μένουμε σε επαφή, κρατάμε ανοιχτή την πρόταση για βοήθεια και τον ενθαρρύνουμε να μιλήσει με επαγγελματία.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορούν οι άνδρες να κακοποιούνται από τον/την σύντροφό τους;

Ναι. Οι άνδρες μπορούν να βιώσουν σωματική, ψυχολογική, λεκτική, σεξουαλική ή οικονομική κακοποίηση μέσα σε μια σχέση. Αυτό που ορίζει την κακοποίηση είναι ο έλεγχος, ο φόβος και ο εξευτελισμός που επαναλαμβάνονται, και όχι το φύλο του θύματος.

Ποια είναι τα σημάδια ψυχολογικής κακοποίησης σε έναν άνδρα;

Συστηματική υποτίμηση, προσβολές, απειλές, έλεγχος των κινήσεων και των χρημάτων, απομόνωση από φίλους και οικογένεια, και φόβος για τις αντιδράσεις του/της συντρόφου. Σταδιακά ο άνθρωπος αμφιβάλλει για την κρίση και την αξία του και προσαρμόζει διαρκώς τη συμπεριφορά του για να αποφύγει τη σύγκρουση.

Γιατί ένας άνδρας δεν μιλά για την κακοποίηση;

Σύμφωνα με έρευνες, τον εμποδίζουν η δυσκολία να την αναγνωρίσει, η ντροπή, ο φόβος ότι δεν θα τον πιστέψουν, η ελπίδα να κρατήσει την οικογένεια και το ότι δεν ξέρει πού να απευθυνθεί. Η αντίληψη ότι ο «ανδρισμός» δεν ταιριάζει με το να είναι κανείς θύμα ενισχύει τη σιωπή.

Γιατί ένας άνδρας μένει σε μια κακοποιητική σχέση;

Μένει επειδή η κακοποίηση εναλλάσσεται συχνά με τρυφερότητα και υποσχέσεις, κάτι που δυσκολεύει κάποιον να αποχωρήσει από τη σχέση. Σημαντικό ρόλο παίζουν και τα παιδιά, η οικονομική κατάσταση, η απομόνωση και η φθορά της αυτοπεποίθησης. Η παραμονή δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος αποδέχεται την κακοποίηση.

Πού μπορεί να ζητήσει βοήθεια ένας άνδρας στην Ελλάδα;

Σε κίνδυνο καλεί το 112 ή το 100. Για καταγγελία και οδηγίες απευθύνεται στις Υπηρεσίες Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας της Αστυνομίας. Για ψυχολογική στήριξη μπορεί να καλέσει την Εθνική Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306 ή να ζητήσει ψυχοθεραπεία από ειδικό.

Πώς μπορεί κανείς να βοηθήσει έναν άνδρα που κακοποιείται;

Ρωτάμε ήρεμα και ιδιωτικά, τον ακούμε χωρίς να αμφισβητούμε όσα λέει και του λέμε ότι η κακοποίηση δεν γίνεται λιγότερο σοβαρή επειδή το θύμα είναι άνδρας. Τον ενθαρρύνουμε να ζητήσει κατάλληλη υποστήριξη και μένουμε σε επαφή, χωρίς να του επιβάλλουμε αποφάσεις.

Πηγές

Σάββας Ν. Σαλπιστής

Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.

Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.

Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.

Προτεινόμενα άθρα

1 Comment

Leave A Comment

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *