Κακοποίηση ανδρών από γυναίκες: η κατάρριψη ενός ακόμα μύθου

Κακοποίηση ανδρών από γυναίκες: Γενικά

Η κακοποίηση ανδρών αποτελεί συχνά ένα θέμα ταμπού. Το τηλεοπτικό δίκτυο A.B.C. δημιούργησε, με τη συμμετοχή ηθοποιών, ένα βίντεο-ρεπορτάζ καταστάσεων άσκησης βίας σε δημόσιους χώρους. Τις σκηνές αυτές τις κατέγραψε με κρυφή κάμερα. Με τον τρόπο αυτόν, θέλησε να καταγράψει τις αντιδράσεις του κόσμου απέναντι στη βία που ασκείται από έναν άνδρα σε μία γυναίκα, και το αντίστροφο.

Οι διαπιστώσεις που έγιναν είναι συνοπτικά οι εξής: Αφενός, ο περίγυρος αντέδρασε άμεσα όταν ο άνδρας ήταν αυτός που ασκούσε βία στη γυναίκα. Αφετέρου, στην αντίθετη περίπτωση, προσπέρασαν 132 άτομα χωρίς να αντιδράσουν. Αυτό συνέβη παρόλο που αντιλήφθηκαν τη σκηνή που διαδραματίζονταν μπροστά στα μάτια τους.

Όταν αργότερα τα άτομα αυτά ρωτήθηκαν γιατί δεν αντέδρασαν (ή γιατί έδειξαν να συναινούν στην κακοποίηση του άνδρα), οι απαντήσεις ήταν αποκαλυπτικές. Συγκεκριμένα, ήταν συνήθως αποτέλεσμα διαφόρων στερεοτύπων ή προκαταλήψεων. Ακούστηκαν φράσεις του τύπου: «Θα πρέπει να πήγε με άλλη γυναίκα» ή «Ο άνδρας έδειχνε πως φταίει». Μάλιστα, ακόμα και ένας αστυνομικός που προσπέρασε, απάντησε πως ένας άνδρας δεν πρόκειται να πάθει κάτι το σοβαρό από τα χτυπήματα μιας γυναίκας.

Τα κοινωνικά στερεότυπα για τη βία

Το φαινόμενο της άσκησης βίας στις ερωτικές/συζυγικές σχέσεις προσεγγίζεται, δυστυχώς, συχνά από τη μεγάλη πλειοψηφία του κόσμου. Το ίδιο συμβαίνει από τα Μ.Μ.Ε., αλλά και από τους περισσότερους ειδικούς. Η προσέγγιση γίνεται μέσα από διάφορα κλισέ και στερεότυπα που, απ΄ό,τι αποδεικνύεται, όχι μόνο εγκλωβίζουν τα δύο φύλα σε ρόλους με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, αλλά διαστρεβλώνουν και την πραγματικότητα. Στην ουσία, οδηγούν στη δημιουργία διαφόρων ταμπού, προσδοκιών, εικόνων και προκαταλήψεων, λες και οι άνδρες ή οι γυναίκες αποτελούν ομοιογενείς ομάδες (κοπαδοποίηση).

Συγκεκριμένα, σε όλες τις κοινωνίες, ο όρος «ανδρισμός» είναι ταυτόσημος της δύναμης, της υπεροχής και της δραστηριότητας. Συνδέεται επίσης με την ανθεκτικότητα, την αυτονομία, τον δυναμισμό, το θάρρος και την ικανότητα ελέγχου. Αντιθέτως, ο όρος «θύμα» ταυτίζεται με την αδυναμία, την παθητικότητα, την κατωτερότητα και την ευαλωτότητα. Παράλληλα, συνδέεται με την ευαισθησία, τη μειωμένη ικανότητα ελέγχου, το φόβο και την ανάγκη προστασίας. Δηλαδή, με χαρακτηριστικά που αποδίδονται σχεδόν αυτόματα κυρίως στη γυναίκα.

Συνεπώς, με βάση αυτά τα κοινωνικά στερεότυπα, ο ανδρισμός θεωρείται πως είναι ασύμβατος με τη θυματοποίηση. Θα μπορούσαμε εύκολα να ισχυρισθούμε και να υποστηρίξουμε πως αποτελεί το αντίθετό της. Κάτι τέτοιο θα γινόταν εύκολα αποδεκτό και σχεδόν αυτονόητο, αν χρησιμοποιούνταν για να χαρακτηρίσει μια γυναίκα.

Ο φόβος της καταγγελίας και η αλήθεια

Κάτω από αυτές τις προϋποθέσεις, πόσοι άνδρες θα έβρισκαν τη δύναμη να καταγγείλουν την κακοποίησή τους από τη σύντροφο ή τη σύζυγό τους; Εύλογα, φοβούνται πως κινδυνεύουν να γίνουν περίγελος των άλλων. Επιπλέον, ανησυχούν μήπως θεωρηθούν ως μυθομανείς, υστερόβουλοι, ψεύτες και αναξιόπιστοι. Από την άλλη, το στερεότυπο που θέλει τη γυναίκα ως μη επιθετική και ανίκανη να ασκήσει βία (τουλάχιστον απέναντι σε έναν άνδρα), έχει συνηθέστατα ένα αποτέλεσμα: να απενοχοποιούνται οι γυναίκες εκείνες που έχουν πραγματικά ασκήσει βία.

Ωστόσο, τα νεότερα ερευνητικά ευρήματα καταδεικνύουν με απόλυτη σαφήνεια και εγκυρότητα την αλήθεια. Δηλαδή, πως ο μύθος αυτός θα πρέπει να καταργηθεί ή τουλάχιστον να τροποποιηθεί. Έτσι, όχι μόνο θα αναδυθεί η υπάρχουσα πραγματικότητα σε ολόκληρο το εύρος της, αλλά επιπροσθέτως θα αντιμετωπισθεί χωρίς προκαταλήψεις και με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Η βία και η κακοποίηση δεν έχουν φύλο. Αν αισθάνεστε εγκλωβισμένος σε μια τοξική σχέση και δυσκολεύεστε να μιλήσετε, είμαι εδώ για να σας ακούσω. Κλείστε μια online συνεδρία εμπιστευτικά από τον χώρο σας

Η κοινωνική προκατάληψη και η ευθύνη του φεμινιστικού κινήματος

Οι αντιστάσεις της κοινωνίας απέναντι στο οτιδήποτε θεωρείται ως μη «πολιτικά ορθό» είναι σαφείς. Πράγματι, κάθε τι το «αποκλίνον» πολεμάται, απορρίπτεται και κατακρίνεται. Στην καλύτερη περίπτωση, αντιμετωπίζεται με καχυποψία.

Η Erin Pizzey ήταν η πρώτη στον κόσμο που ίδρυσε στις Η.Π.Α έναν οίκο περίθαλψης κακοποιημένων γυναικών το 1971. Έτσι, συνέβαλε στη δημιουργία ενός διεθνούς κινήματος ενάντια στην άσκηση βίας στις στενές διαπροσωπικές σχέσεις. Οι διάφορες απειλές που δέχθηκε για φυλάκιση και δικαστικούς διωγμούς ήταν πολλές. Αιτία ήταν το ότι εξέθετε την ανεπάρκεια των αρχών να βοηθήσουν τις γυναίκες-θύματα, αλλά και τα χιλιάδες ανήλικα παιδιά.

Ωστόσο, όταν κάποια στιγμή διαπίστωσε πως υπάρχουν και αρκετές γυναίκες που κακοποιούν τους άνδρες, ξεκίνησε μια έρευνα με τον καθηγητή John Grayford. Η έρευνα αυτή επιβεβαίωσε τις αρχικές διαπιστώσεις. Μετά από αυτό, οι απειλές που δέχθηκε τόσο η ίδια όσο και η οικογένειά της από διάφορες φεμινιστικές οργανώσεις, την ανάγκασαν να μεταναστεύσει στη Μ. Βρετανία.

Ανάλογες απειλές από φεμινιστικές οργανώσεις δέχθηκε και η Susanne Steimetz, διευθύντρια του αμερικανικού Κέντρου Οικογενειακής Έρευνας, όταν άρχισε να δίνει διαλέξεις με θέμα πως και οι άνδρες πέφτουν, εξίσου συχνά, θύματα κακοποίησης από τις συντρόφους τους, παρόλο που η ίδια βοήθησε πολύ στην περίθαλψη κακοποιημένων γυναικών και παρουσίασε πολλές έρευνες γύρω από το θέμα αυτό .

Ανάλογα παραδείγματα «κοινωνικής αντίστασης» απέναντι στην οποιαδήποτε αμφισβήτηση κρατούντων κοινωνικών «αληθειών» υπάρχουν πολλά ανά τον κόσμο.

Οι κύριες μορφές για την κακοποίηση ανδρών

Οι έρευνες καταδεικνύουν τέσσερις μορφές κακοποίησης που είναι οι εξής:

1. Φυσική κακοποίηση: Προκαλεί σωματικό πόνο και διαφόρων μορφών τραύματα.

2. Ψυχική κακοποίηση: Εκδηλώνεται με τη μορφή διαφόρων απειλών και προσωπικών προσβολών.

3. Οικονομική κακοποίηση: Εμφανίζεται με τη μορφή της οικονομικής εκμετάλλευσης.

4. Γονική αποξένωση: Ψυχική κακοποίηση που σχετίζεται με τα παιδιά, όπου στερείται στον άνδρα η δυνατότητα επικοινωνίας μαζί τους.

Αυτές οι μορφές κακοποίησης μπορεί να συνυπάρχουν σε διαφορετικό βαθμό και σε διάφορους συνδυασμούς.

Αυτές οι μορφές κακοποίησης μπορεί να συνυπάρχουν σε διαφορετικό βαθμό και σε διάφορους συνδυασμούς. Συγκεκριμένα, η φυσική κακοποίηση συμβαίνει πάντα στα όρια του σπιτιού και, συνήθως, δεν γίνεται αντιληπτή από τον περίγυρο.

Παράλληλα, η ψυχική κακοποίηση προκαλεί συνήθως φόβο, αισθήματα ντροπής, εξευτελισμού και ανημπόριας. Ως εκ τούτου, οδηγεί τους άνδρες στην αποφυγή καταστάσεων που εμπεριέχουν τον κίνδυνο αυτής της μορφής βίας.

Τέλος, η οικονομική κακοποίηση περιλαμβάνει τη συστηματική απόκρυψη των πραγματικών εσόδων της οικογένειας ή την αποκλειστική διαχείρισή τους από τη γυναίκα. Ενίοτε, περιλαμβάνει πώληση περιουσιακών στοιχείων του άνδρα χωρίς τη γνώση του. Σε κάποιες περιπτώσεις, οδηγούν ακόμα και στην οικονομική του καταστροφή.

Πριν από λίγους μόνο μήνες, παρακολουθούσα ένα ζευγάρι, γονείς δύο ανήλικων μικρών παιδιών, όπου η γυναίκα -και η ίδια εργαζόμενη κατά καιρούς- είχε εξαναγκάσει το σύζυγό της, επικαλούμενη διάφορα προσχήματα και ενδεχόμενα που τα αντιμετώπιζε ως υπαρκτά δεδομένα, να της δίνει κάθε μήνα ολόκληρο το μισθό του και να κρατά ο ίδιος ένα μόνο ευρώ την ημέρα για καφέ, χωρίς να του δίνει λογαριασμό για τον τρόπο διαχείρισης των κοινών οικογενειακών τους εισοδημάτων.

Στατιστικά & Σύγκριση

Στατιστικά στοιχεία: Άνδρες vs Γυναίκες

Μέχρι και πρόσφατα, η διεθνής έρευνα εστιάζονταν σχεδόν αποκλειστικά στην ασκούμενη βία των ανδρών ενάντια στη γυναίκα. Αντιθέτως, το αντίστροφο αντιμετωπίζονταν ως μη υπαρκτό ενδεχόμενο. Τα στοιχεία, όμως, που έχουν προκύψει είναι τα εξής:

– 

• Τα ποσοστά για την κακοποίηση ανδρών από γυναίκες φαίνεται πως είναι σχεδόν τα ίδια με αυτά των κακοποιημένων γυναικών. Ωστόσο, οι γυναίκες που αποκτούν φυσικά τραύματα είναι διπλάσιες στον αριθμό.

• Εκτιμάται πως τα ποσοστά των κακοποιημένων ανδρών πρέπει να είναι στην πραγματικότητα μεγαλύτερα. Αιτία είναι ότι πολλοί άνδρες ντρέπονται να καταγγείλουν την κακοποίησή τους.

• Ένας επιπρόσθετος λόγος είναι ο φόβος πολλών ανδρών για τα παιδιά τους. Συγκεκριμένα, φοβούνται πως σε περίπτωση δικαστικής διαμάχης, μπορεί να χάσουν την επικοινωνία μαζί τους.

Τρόποι άσκησης βίας

• Στις περισσότερες περιπτώσεις, η γυναίκα είναι αυτή που καταφεύγει πρώτη στη βία. Από την άλλη, οι άνδρες είναι αυτοί που ασκούν συχνότερα μια επαναλαμβανόμενη βία.

• Οι γυναίκες συνηθίζουν να κλωτσούν, να χαστουκίζουν, να δαγκώνουν ή να πετούν αντικείμενα. Αντίθετα, οι άνδρες συχνά γρονθοκοπούν ή πιάνουν από το λαιμό τη σύντροφό τους.

• Οι γυναίκες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να πέσουν θύματα σοβαρής βίας από έναν πρώην, παρά από έναν νυν σύντροφο. Μάλιστα, οι περισσότερες περιπτώσεις συμβαίνουν αμέσως μετά από ένα χωρισμό.

• Οι άνδρες αισθάνονται δύο φορές συχνότερα ως συνυπεύθυνοι απ΄ό,τι οι γυναίκες, σε περίπτωση ύπαρξης άσκησης βίας.
  

  ---

Επίλογος

Ένας από τους βασικούς στόχους για μια κοινωνία δικαίου, θα πρέπει να είναι η αυθεντική ισοτιμία και ο αλληλοσεβασμός των δύο φύλων. Επομένως, μια έμπρακτη κίνηση προς την κατεύθυνση αυτή αποτελεί και η αναγνώριση της κακοποίησης ανδρών από τις συντρόφους τους.

Ο οποιοσδήποτε ασκεί βία απέναντι σε έναν συνάνθρωπό του, θα πρέπει να καταδικάζεται και να έχει τις ανάλογες συνέπειες. Ταυτόχρονα, η κοινωνία οφείλει να προστατεύει το κάθε θύμα αλλά και να παίρνει τα κατάλληλα μέτρα αποτροπής.

Πίσω από κάθε περίπτωση άσκησης βίας στις στενές σχέσεις, κρύβεται σχεδόν πάντα μια ανθρώπινη τραγωδία. Εδώ, δεν υπάρχουν στην ουσία θύτες και θύματα. Υπάρχουν μόνον ηττημένοι, καταρρακωμένοι και δυστυχισμένοι Άνθρωποι που χρειάζονται επειγόντως βοήθεια.

Η αναγνώριση της κακοποίησης είναι το πρώτο και πιο γενναίο βήμα για την ανάκτηση της αξιοπρέπειας και της ψυχικής σας ισορροπίας. Δεν είστε μόνοι σε αυτό και δεν χρειάζεται να το αντιμετωπίσετε χωρίς βοήθεια. Μπορείτε να ξεκινήσετε άμεσα το ταξίδι της θεραπείας επιλέγοντας την online ψυχοθεραπεία για απόλυτη εχεμύθεια από τον χώρο σας, ή να επικοινωνήσετε μαζί μου για συνεδρίες στο γραφείο μου σε ένα ασφαλές πλαίσιο υποστήριξης, χωρίς κριτική και προκαταλήψεις.

Αξίζετε μια ζωή χωρίς βία και φόβο.