Διαπροσωπικές σχέσεις και ο φόβος του αποκλεισμού

Διαπροσωπικές σχέσεις και η λογική του αποκλεισμού

Οι διαπροσωπικές και κοινωνικές μας σχέσεις συρρικνώνονται συνεχώς, χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε άμεσα. Συχνά, σκεφτόμαστε με βάση το δίπολο «Αυτοί/Εμείς» ή «Εγώ/Αυτός», αποκλείοντας άτομα, ομάδες ή εθνότητες.

Αυτή η «προσωπική πολιτική διαχωρισμού» λειτουργεί ως εξής:

• Δημιουργεί αρχικά μια αίσθηση ψευδοασφάλειας.

• Στη συνέχεια, απλώνει ύπουλα ένα πέπλο φόβου και πιθανών απειλών.

Ζούμε σε μια εποχή όπου οι κοινωνίες έχουν υιοθετήσει μια λογική απόρριψης. Πολλοί επιθυμούν να αποκλείουν άλλους, ώστε να αποτρέψουν προληπτικά έναν δικό τους ενδεχόμενο αποκλεισμό. Αν και σπάνια το ομολογούμε, αυτή η τάση εξηγεί τη δημοτικότητα των τηλεοπτικών παιχνιδιών επιβίωσης και αποκλεισμού (Big Brother, Survivor κ.ά.). Σε αυτές τις εκπομπές, η στιγμή της αποπομπής είναι η πλέον ενδιαφέρουσα, καθώς «άλλοι» αναλαμβάνουν να υλοποιήσουν την πράξη του αποκλεισμού αντί για εμάς.

Τηλεοπτικά παιχνίδια αποκλεισμού: Εξοικείωση με το άγχος θανάτου;

Σε ψυχολογικό επίπεδο, αυτού του είδους τα τηλεοπτικά παιχνίδια συμβολίζουν την ελλοχεύουσα απειλή του αποκλεισμού και την αδυναμία μας να ελέγξουμε το πεπρωμένο μας.

Αν επεκτείνουμε αυτή τη σκέψη στο συμβολικό της επίπεδο, τα παιχνίδια αυτά αποτελούν «επίσημες πρόβες θανάτου»:

1. Μας βοηθούν να εξοικειωθούμε σταδιακά με τον φόβο του θανάτου μέσα από ένα ελεγχόμενο περιβάλλον.

2. Λειτουργούν ως ένας σύγχρονος «Μυθριδατισμός». Όπως ο αρχαίος βασιλιάς του Πόντου λάμβανε μικρές δόσεις δηλητηρίου για να αποκτήσει ανοσία, έτσι και εμείς εκτιθέμεθα σε μικρές δόσεις «συμβολικού θανάτου» (αποκλεισμού) για να διαχειριστούμε το υπαρξιακό μας άγχος.

Η αίσθηση του αποκλεισμού μπορεί να επηρεάσει βαθιά την ψυχική σας ισορροπία. Αν νιώθετε ότι οι διαπροσωπικές σχέσεις σας προκαλούν άγχος, μπορείτε να περιηγηθείτε στην αρχική σελίδα  i-psyxologos.gr για περισσότερες συμβουλές, η μπορειτε να κλεισετε μια συνεδρια online η ραντεβου δια ζωσης.

Η «φτώχεια» των διαπροσωπικών μας σχέσεων

Οι κοινωνικές μας σχέσεις γίνονται ολοένα και πιο ευάλωτες, στερούμενες το απαραίτητο αίσθημα εμπιστοσύνης. Σήμερα, οι σχέσεις συχνά παύουν να προσφέρουν την ηρεμία και την προβλεψιμότητα που γαληνεύει την ψυχή. Αντίθετα, μετατρέπονται σε πηγή συνεχούς ανησυχίας.

Αυτό το μείγμα δημιουργεί μια έντονη αίσθηση:

• Καχυποψίας και ανασφάλειας.

• Φόβου και απογοήτευσης.

• Ενδεχόμενης προδοσίας ή επερχόμενης καταστροφής.

Η συνδρομή του διαδικτύου: Ποσότητα αντί για Ποιότητα

Πράγματι, οι διαπροσωπικές σχέσεις επηρεάζονται από τη συνδρομή του διαδικτύου, όπου η ποσότητα υπερτερεί της ποιότητας. Μια ψευδαίσθηση αντιστάθμισης αυτής της έλλειψης εμπιστοσύνης είναι η καταναγκαστική επιθυμία απόκτησης ολοένα και περισσότερων διαδικτυακών «φίλων». Ελπίζουμε πως η ποσότητα θα μετριάσει την έλλειψη ποιότητας που χαρακτηρίζει τις σύγχρονες επαφές μας.

Στην εποχή της αβεβαιότητας, έχουμε «εκπαιδευτεί» να αποφεύγουμε τα προβλήματα αντί να τα επιλύουμε. Ως αποτέλεσμα:

1. Οι πραγματικοί φίλοι λιγοστεύουν.

2. Οι «άσπονδοι εχθροί» —υπαρκτοί ή φαντασιωσικοί— αυξάνονται.

3. Τα όρια μεταξύ ιδιωτικής και δημόσιας ζωής καταλύονται.

Η καταναλωτική φύση του εαυτού στα Social Media

Συνεπώς, στις σύγχρονες διαπροσωπικές σχέσεις, ο εαυτός αποκτά μια καταναλωτική φύση στα Social Media. Εκθέτουμε τους εαυτούς μας προς δημόσια θέα, «επιλογή» και «βρώση».

Το Διαδίκτυο, το Facebook και το Instagram λειτουργούν ως σύγχρονες αγορές όπου λανσάρουμε και πουλάμε:

• Προσωπικούς μύθους και παραμύθια.

• Την εξωτερική μας εμφάνιση («μόστρα»).

• Την ίδια μας την ψυχή.

Ο εαυτός ως «ασφαλής» όμηρος της οθόνης

Από τη μία, ο φόβος της μοναξιάς μάς ωθεί στο διαδικτυακό παζάρι ψευδαισθήσεων. Από την άλλη, ο φόβος μιας πραγματικής συνάντησης με έναν «ξένο» μάς κάνει να την αποφεύγουμε. Υπό αυτές τις συνθήκες, η αγάπη παραμένει ορφανή και ο εαυτός μας παραμένει ένας «ασφαλής» όμηρος πίσω από την οθόνη του υπολογιστή ή του κινητού.

Επίλογος: Η αγάπη ως κοινή προσπάθεια

Αφήνουμε πλέον την αγάπη όμηρο της μοίρας και του τυχαίου, μετατρέποντάς την σε «λαχνό λαχείου», δελτίο Τζόκερ ή Ξυστού. Επομένως, οι υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις απαιτούν κοινή προσπάθεια. Με τον τρόπο αυτό:

• Υπεραπλουστεύουμε τις προϋποθέσεις της.

• Της στερούμε την ευκαιρία να ανθίσει στο περιβάλλον που της ταιριάζει περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο.

Η αγάπη, για να είναι ουσιαστική, απαιτεί το πλαίσιο μιας κοινής —και συχνά επώδυνης— προσπάθειας αναζήτησης νοήματος

Αισθάνεστε παγιδευμένοι στον φόβο της απόρριψης ή της μοναξιάς; Η αυθεντική σύνδεση με τους άλλους είναι εφικτή. Μπορείτε να ξεκινήσετε τη δική σας θεραπευτική πορεία κλείνοντας ένα ραντεβού για ψυχοθεραπεία online ή για συνεδρία δια ζώσης μέσω της φόρμας επικοινωνίας.

Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.

Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.

Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.

Προγραμματίστε τη συνάντησή μας στο γραφείο Ξεκινήστε την Online θεραπεία σας (από όπου κι αν βρίσκεστε)