Παιδοκτονία από μητέρα: Η ψυχολογική ερμηνεία πίσω από το αδιανόητο

Όταν η μητρότητα γίνεται απειλή: Ο φόβος της παιδοκτονίας

Υπάρχουν πράξεις που δεν χωρούν εύκολα στο νου. Η παιδοκτονία από μητέρα δεν αποτελεί απλώς ένα έγκλημα, αλλά ένα υπαρξιακό σοκ που ανατρέπει τα πιο θεμελιώδη συμβολικά στηρίγματα της ανθρώπινης εμπειρίας.

Η μητέρα υποτίθεται πως είναι η πηγή της ζωής, η πρώτη αγκαλιά, η φροντίδα χωρίς ανταλλάγματα. Πώς είναι δυνατόν αυτή η μορφή να γίνει θανάσιμη;

Πράγματι, η παιδοκτονία από μητέρα μας παγώνει γιατί έρχεται σε σύγκρουση με την πιο εξιδανικευμένη μορφή αγάπης.. Και όμως, αυτή η σύγκρουση είναι πραγματική. Δεν πρόκειται για έναν μύθο ή μια εξαιρετικά σπάνια ψυχωτική παρέκκλιση.

Υπάρχουν περιπτώσεις, όχι μόνο στη σύγχρονη επικαιρότητα αλλά και στην Ιστορία, όπου η μητρική σχέση διαστρέφεται σε κάτι φονικό. Πίσω από αυτές τις πράξεις δεν βρίσκεται μόνο η “τρέλα” ή η “κακία”, όπως βιαστικά λέγεται. Αντιθέτως, βρίσκονται συχνά άλυτα τραύματα, ψυχική κατάρρευση, ναρκισσιστικά ελλείμματα και κοινωνική εγκατάλειψη.

Παιδοκτονία από μητέρα: Η ψυχολογική αποδιοργάνωση και η απώλεια ορίων

Η μητέρα δεν γεννιέται φόνισσα. Ούτε καταστρέφει από σαδισμό ή έλλειψη αγάπης. Πιο συγκεκριμένα, η παιδοκτονία από μητέρα πηγάζει συχνά από την αδυναμία διαχείρισης του Εγώ από τον Άλλον, την πλήρη απώλεια ψυχικών ορίων.

Η μητέρα βιώνει το παιδί ως εισβολέα, ως βάρος, ως αντανάκλαση της δικής της αποτυχίας ή του δικού της πόνου. Επομένως, μέσα από μια εσωτερική αποδιοργάνωση, η σχέση γίνεται επικίνδυνη.

Αυτό το άρθρο επιχειρεί να φωτίσει αυτό το πολύ δύσκολο στην κατανόηση φαινόμενο μέσα από μια ψυχοδυναμική ματιά. Όχι για να δικαιολογήσει, αλλά για να κατανοήσει. Να δει τι οδηγεί μια γυναίκα να φτάσει εκεί, τι ρόλο παίζουν η προσωπικότητα, τα τραύματα, η κοινωνική σιωπή.

Γιατί αν μείνουμε μόνο στο σοκ, η φρίκη θα επαναλαμβάνεται. Κι αν τη δαιμονοποιούμε, χωρίς να την ερμηνεύσουμε, ποτέ δεν θα τη σταματήσουμε.

 Ιστορικές αναφορές στην παιδοκτονία: Από τη Μήδεια έως σήμερα

 Πράγματι, η πράξη της μητέρας που αφαιρεί τη ζωή του παιδιού της δεν αποτελεί μονάχα μια σύγχρονη τραγωδία. Η φιγούρα της Μήδειας και άλλων ιστορικών μορφών αποδεικνύουν το διαχρονικό βάθος αυτού του δράματος.. Η παιδοκτονία εμφανίζεται επαναλαμβανόμενα στην ανθρώπινη ιστορία, όχι μόνο ως εγκληματικό γεγονός, αλλά και ως συμβολική φιγούρα στη μυθολογία, τη λογοτεχνία και το θέατρο. Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, η εικόνα της μητέρας που μετατρέπεται σε απειλή στοιχειώνει τη συλλογική φαντασία.

Η πιο διάσημη μορφή είναι, φυσικά, η Μήδεια. Στην τραγωδία του Ευριπίδη, η Μήδεια σκοτώνει τα παιδιά της όχι επειδή τα μισεί, αλλά επειδή δεν αντέχει την προδοσία του Ιάσωνα. Τα παιδιά γίνονται φορείς του πόνου της, όπλα ενάντια στον πατέρα τους.

Ο φόνος εδώ δεν είναι μόνο βία, είναι μια διεστραμμένη μορφή διαμαρτυρίας, κυριαρχίας και απόγνωσης. Ουσιαστικά, η μητέρα δεν μπορεί να διαχωρίσει τον εαυτό της από το παιδί.

Υποθέσεις παιδοκτονίας από μητέρα που συγκλόνισαν την κοινή γνώμη

Αρχικά, πέρα από τη Μήδεια, η Ιστορία καταγράφει τραγικές πραγματικές περιπτώσεις: γυναίκες που, υπό την πίεση της ψυχικής νόσου, της φτώχειας ή της εγκατάλειψης, αφαίρεσαν τη ζωή των παιδιών τους.

• Η υπόθεση της Andrea Yates στις ΗΠΑ, που έπνιξε τα πέντε της παιδιά εν μέσω επιλόχειας ψύχωσης, συγκλόνισε τη διεθνή κοινή γνώμη.

• Η υπόθεση της Ρούλας Πισπιρίγκου στην Ελλάδα, έφερε ξανά στο προσκήνιο το αδιανόητο: ότι πίσω από μια καθημερινή μητέρα μπορεί να κρύβεται κάτι ανεξιχνίαστο.

Αυτό που όλες αυτές οι περιπτώσεις έχουν κοινό δεν είναι μόνο η πράξη. Ουσιαστικά, η παιδοκτονία σηματοδοτεί τη διάρρηξη της μητρικής λειτουργίας. Η μητέρα δεν βλέπει πια το παιδί ως ον αυθύπαρκτο, αλλά ως προέκταση του εαυτού της, ως βάρος, ως αντικείμενο. Και αυτή η αλλοίωση της σχέσης είναι το κλειδί για να κατανοήσουμε τον ψυχισμό που προηγείται της φονικής πράξης.

Η παιδοκτονία από τη μητέρα, είτε μέσα από το μύθο είτε μέσα από τα δελτία ειδήσεων, μάς καλεί να αναμετρηθούμε με την πιο σκοτεινή εκδοχή της ανθρώπινης ψυχικής ζωής. Πως η αγάπη, αν παραμορφωθεί, μπορεί να μετατραπεί σε βία. Κι ότι ακόμη και το ιερό της μητρότητας μπορεί να σπάσει, αν δεν υποστηριχθεί σωστά.

Ας σπάσουμε τη σιωπή πριν η απόγνωση γίνει αδιέξοδο. Αν νιώθετε ότι ο ρόλος της μητέρας σας πνίγει ή αν οι σκέψεις σας σας τρομάζουν, να θυμάστε ότι δεν είστε μόνη. Η ψυχοθεραπεία είτε μέσω online ψυχοθεραπείας, είτε με ραντεβού στο γραφείο , είναι το πρώτο βήμα για να μοιραστείτε αυτό το βάρος και να βρείτε ξανά την ισορροπία σας, σε ένα περιβάλλον απόλυτης αποδοχής. 

Όταν η μητρότητα βιώνεται ως απειλή και εσωτερική κατάρρευση

 Πράγματι, η γέννηση ενός παιδιού θεωρείται συνήθως από την κοινωνία ως μια πράξη ολοκλήρωσης. Κι όμως, για κάποιες γυναίκες, μπορεί να βιωθεί ως διάλυση της εσωτερικής τους συνοχής. Η μητρότητα, αντί να λειτουργήσει ως πηγή ταυτότητας, μετατρέπεται σε πεδίο ασφυξίας, απειλής ή κατακλυσμού. Το παιδί, σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν αναγνωρίζεται ως ανεξάρτητη ύπαρξη, αλλά γίνεται προβολή φόβου, πόνου ή απώλειας ελέγχου. Σε πολλές περιπτώσεις, η γυναίκα που φέρνει στον κόσμο ένα παιδί δεν είχε ποτέ την ευκαιρία να υπάρξει η ίδια ως παιδί σε φροντιστικό και ασφαλές περιβάλλον. Κουβαλάει τραύματα, εγκατάλειψη, συναισθηματική στέρηση ή και κακοποίηση. Η μητρότητα επανενεργοποιεί, συχνά βίαια, αυτές τις εμπειρίες. Το βρέφος της δεν είναι μόνο νέο πρόσωπο, είναι και καθρέφτης του παλιού της πόνου. Και αυτός ο καθρέφτης είναι αβάσταχτος.

Η ψυχοδυναμική θεωρία υπογραμμίζει πως, για να μπορεί μια μητέρα να φροντίζει, πρέπει πρώτα να έχει μια εσωτερική “μητρική εικόνα” – δηλαδή, να έχει φροντιστεί η ίδια ως παιδί. Συνεπώς, αν η εσωτερική μητρική εικόνα απουσιάζει, ο κίνδυνος για παιδοκτονία αυξάνεται δραματικά. Αν αυτό απουσιάζει, τότε το βρέφος γίνεται απειλή για την ψυχική της συνοχή. Δεν αντέχει το κλάμα, δεν αντέχει την εξάρτηση, δεν αντέχει την ευαλωτότητα του παιδιού, γιατί ενεργοποιούν μέσα της όλα όσα δεν έγιναν ποτέ ανεκτά.

Επιπλέον, σε αυτό το πλαίσιο, η φροντίδα του παιδιού δεν βιώνεται ως σχέση, αλλά ως καταναγκασμός και απώλεια της προσωπικής ελευθερίας. Η γυναίκα νιώθει να σβήνει ως υποκείμενο. Σε ακραίες περιπτώσεις, βλέπει το παιδί ως υπαίτιο για την ψυχική της κατάρρευση. Ωστόσο, αυτό δεν συμβαίνει επειδή απαραίτητα δεν το αγαπά, αλλά επειδή δεν μπορεί πλέον να αντέξει την ύπαρξή του. Και όταν συμβαίνει, η γραμμή που χωρίζει τη φροντίδα από την απόρριψη θολώνει επικίνδυνα, οδηγώντας στην αποτρόπαιη παιδοκτονία.

Δομή προσωπικότητας και κίνδυνος παιδοκτονίας

Η δυνατότητα μιας μητέρας να αγαπήσει, να φροντίσει και να αντέξει τη σχέση με το παιδί της εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη δομή της προσωπικότητάς της. Σε περιπτώσεις σοβαρών εσωτερικών διαταραχών, όπως η οριακή ή η ναρκισσιστική προσωπικότητα, αυτή η σχέση μπορεί να γίνει τοξική, ασταθής και επικίνδυνη.

Η οριακή προσωπικότητα χαρακτηρίζεται από έντονο φόβο εγκατάλειψης, εναλλαγές συναισθημάτων, δυσκολία στη ρύθμιση του θυμού και ασταθή αίσθηση ταυτότητας. Όταν μια μητέρα με οριακά χαρακτηριστικά χρειαστεί να σχετιστεί με ένα παιδί και να το φροντίσει, συχνά δυσκολεύεται να αντέξει το βάρος των συναισθηματικών του αναγκών. Πράγματι, το βρέφος μπορεί να βιώνεται ως εισβολέας, ως απειλή ή ως καθρέφτης του εσωτερικού της χάους. Ένα παρατεταμένο κλάμα, μια αίσθηση απόλυτης εξάρτησης, μπορεί να πυροδοτήσει εκρήξεις θυμού, απόρριψη ή ακόμη και έντονη επιθετικότητα.

Αντιθέτως, η ναρκισσιστική προσωπικότητα δεν χαρακτηρίζεται από την ίδια ψυχική ένταση, αλλά από μια παγερή απόσταση και την ανάγκη για απόλυτο έλεγχο  και θαυμασμό. Το παιδί, σε αυτό το σχήμα, δεν αναγνωρίζεται ως ξεχωριστή ύπαρξη, αλλά ως προέκταση του Εγώ της μητέρας. Αν δεν ανταποκρίνεται στην ιδανική εικόνα που έχει εκείνη στο μυαλό της –αν το παιδί είναι δύσκολο στη φροντίδα του, άρρωστο ή “ατελές”– μπορεί να αντιμετωπιστεί με απόρριψη, απαξίωση ή σιωπηλή επιθετικότητα. Σε ακραίες καταστάσεις, όταν νιώθει πως το παιδί απειλεί τον ναρκισσιστικό της καθρέφτη, η επιθετικότητα μπορεί να λάβει φονική μορφή.

Κοινός παρονομαστής και στις δύο περιπτώσεις είναι η δυσκολία στη δημιουργία ψυχικού ορίου μεταξύ του εαυτού και του παιδιού. Το παιδί δεν είναι Άλλος, είναι είτε μέρος του εαυτού της είτε φορέας απειλής. Όταν δεν υπάρχουν αυτά τα ψυχικά όρια, η μητέρα δεν μπορεί να δει καθαρά. Και τότε, ακόμη και η ίδια η ύπαρξη του παιδιού μπορεί να βιώνεται ως αβάστακτη.

Επιλόχεια κατάθλιψη και ψύχωση: Σχέση με την παιδοκτονία

Ουσιαστικά, η περίοδος μετά τον τοκετό αποτελεί μία από τις πλέον ευαίσθητες φάσεις στη ζωή μιας γυναίκας. Οι ορμονικές αλλαγές, η σωματική κόπωση, η έλλειψη ύπνου και η απότομη μετάβαση στον ρόλο της μητέρας, συνθέτουν ένα σκηνικό ευαλωτότητας. Σε κάποιες περιπτώσεις, όμως, αυτή η ευαλωτότητα εξελίσσεται σε βαθιά ψυχική διαταραχή, που μπορεί να αποβεί μοιραία.

Επιπλέον, η επιλόχεια κατάθλιψη προσβάλλει περίπου 10–15% των νέων μητέρων. Συνεπώς, αν η κατάσταση δεν αναγνωριστεί έγκαιρα, μπορεί να οδηγήσει σε αυτοκαταστροφικές σκέψεις. Αναμφίβολα, σε σπάνιες περιπτώσεις, η απόγνωση αυτή μετατρέπεται σε βία προς το παιδί. Επομένως, αν δεν αναγνωριστεί και δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, η κατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε αυτοκαταστροφικές σκέψεις.. Επιπλέον, σε σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να οδηγήσει σε πράξεις βίας προς το παιδί.

Πιο σπάνια, αλλά εξαιρετικά επικίνδυνη, είναι η επιλόχεια ψύχωση. Πρόκειται για μια σοβαρή ψυχική κατάσταση που, στην πιο ακραία μορφή της, μπορεί να καταλήξει σε παιδοκτονία, μέσα από μια ψευδή λογική που η ίδια η μητέρα δεν ελέγχει.  Αναμφίβολα, η επιλόχεια ψύχωση είναι μια σοβαρή κατάσταση. Εμφανίζεται μετά τον τοκετό και περιλαμβάνει ψευδαισθήσεις. και πλήρη αποσύνδεση από την πραγματικότητα. Η μητέρα μπορεί να πιστεύει ότι το παιδί είναι δαιμονικό, ότι κινδυνεύει, ή ότι πρέπει να το “προστατέψει” μέσω της θανάτωσής του. Εδώ, η πράξη παιδοκτονίας δεν έχει ηθική διάσταση. Γίνεται μέσα από μια ψευδή, παραληρηματική λογική που η ίδια δεν ελέγχει.

Επιπλέον, η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων είναι κρίσιμη, όπως αναφέρεται στις κατευθυντήριες οδηγίες του Postpartum Support International, για την προστασία της μητέρας και του παιδιού.

Το τραγικό παράδειγμα της Andrea Yates

Η υπόθεση της Andrea Yates αποτελεί ένα τραγικό παράδειγμα όπου η επιλόχεια ψύχωση οδήγησε στην παιδοκτονία. Η Andrea Yates, που έπνιξε τα πέντε της παιδιά το 2001, αποτελεί τραγικό παράδειγμα επιλόχειας ψύχωσης. + γυναίκα είχε ιστορικό κατάθλιψης και είχε ζητήσει βοήθεια, όμως η υποστήριξη που έλαβε ήταν ανεπαρκής. .

Η κοινωνία, συχνά, αδυνατεί να διακρίνει αυτές τις ψυχικές καταστάσεις. Αντιμετωπίζει τη μητέρα είτε ως “ήρωα” είτε ως “τέρας”, χωρίς να βλέπει τις ενδιάμεσες σκιές. Όμως η πρόληψη τέτοιων τραγωδιών απαιτεί επαγρύπνηση, ψυχική φροντίδα και αποστιγματισμό. Γιατί η επιλόχεια ψυχική νόσος δεν είναι αδυναμία χαρακτήρα, είναι κατάσταση που μπορεί να σκοτώσει, αν παραμείνει αόρατη.

Η μόνη μητέρα – Η κοινωνική εγκατάλειψη και η αόρατη αποδιοργάνωση

Πράγματι, πίσω από κάθε τραγική κατάρρευση, υπάρχει σχεδόν πάντα μια ιστορία απομόνωσης. Πολλές μητέρες που έφτασαν στο ακραίο σημείο να αφαιρέσουν τη ζωή του παιδιού τους, είχαν ζήσει για καιρό μέσα σε ένα συσσωρευμένο κενό φροντίδας. Αυτό το κενό δεν αφορά μόνο τον εαυτό τους, αλλά και τους γύρω τους.

Η κοινωνία συχνά σιωπά, παρατηρεί, αγνοεί, ή και αδιαφορεί. Δυστυχώς, αυτό συμβαίνει μέχρι να είναι πολύ αργά. Η μητέρα που δυσκολεύεται ψυχικά δεν βρίσκει πάντα χώρο να το μοιραστεί. Ο ρόλος της συνοδεύεται από ασφυκτικές προσδοκίες: να είναι δοτική, γλυκιά, ακούραστη και ευγνώμων.

Η παιδοκτονία και η σιωπή ως αθέατος ψυχικός κραδασμός

Όταν μια νέα μητέρα νιώθει θυμό, κόπωση, απόγνωση ή ακόμα και αδιαφορία για το παιδί της, δεν τολμά να το ομολογήσει. Δεν υπάρχει γλώσσα κοινωνικά αποδεκτή για να εκφράσει αυτά τα σκοτεινά της συναισθήματα. Έτσι, επιλέγει τη σιωπή. Αυτή η σιωπή πυκνώνει, βαθαίνει και τελικά γίνεται ένας αθέατος ψυχικός κραδασμός.

Σε πολλές περιπτώσεις παιδοκτονίας, οι μητέρες ζούσαν σε καθεστώς φτώχειας, οικογενειακής βίας, μοναξιάς ή απόρριψης. Βρίσκονταν χωρίς δίκτυο στήριξης, χωρίς ψυχολογική παρακολούθηση και χωρίς πρόσβαση σε σταθερή φροντίδα. Οι φωνές τους, αν υπήρξαν ποτέ, πέρασαν απαρατήρητες ή δεν πάρθηκαν στα σοβαρά. Η ίδια η συνθήκη της μητρότητας, αντί να τις λυτρώσει, επέτεινε την ψυχική ασφυξία.

Το παιδί ως καθρέφτης της προσωπικής αποτυχίας

Μέσα από μια τραυματική ματιά, το παιδί γίνεται η ορατή αιτία ενός αόρατου πόνου που μπορεί να πυροδοτήσει μια παιδοκτονία. Γίνεται μάρτυρας της εγκατάλειψης, της ανεργίας και της ανεπάρκειας. Μέσα από μια θολή και βαθιά τραυματική ματιά, το παιδί μπορεί να γίνει η ορατή αιτία ενός αόρατου πόνου.

Αν θέλουμε να αποτρέψουμε τέτοιες τραγωδίες, πρέπει να δούμε έγκαιρα τις ρωγμές. Η απελπισία δεν εκδηλώνεται πάντα θεατρικά. Μπορεί να είναι μια μητέρα που απομονώνεται, που αποσύρεται συναισθηματικά ή που παύει να ζητά βοήθεια. Σβήνει αθόρυβα, πίσω από ένα ρόλο που όλοι θεωρούν δεδομένο.

Η δαιμονοποίηση της μητέρας – Τι προσπαθούμε να εξορίσουμε από εμάς τους ίδιους

Όταν μια μητέρα αφαιρεί τη ζωή του παιδιού της, η κοινωνική αντίδραση είναι άμεση και εκρηκτική. Τα πρωτοσέλιδα μιλούν για “τέρατα”, “απάνθρωπες” ή “σατανικές” μορφές. Η γυναίκα που διέπραξε την πράξη απογυμνώνεται από κάθε ανθρώπινο χαρακτηριστικό. Εξορίζεται ηθικά από την κοινότητα.

Ειδικότερα, αυτή η αντίδραση αποτελεί μια ψυχική ανάγκη που σχετίζεται με την κοινωνία μας.: θέλουμε να τοποθετήσουμε τη φρίκη όσο πιο μακριά γίνεται από τον εαυτό μας. Η δαιμονοποίηση της μητέρας μετά από μια παιδοκτονία δεν είναι μόνο μια κατακραυγή, είναι και ένας αμυντικός μηχανισμός. Ωστόσο, η δαιμονοποίηση της γυναίκας μετά από μια παιδοκτονία μας εμποδίζει να δούμε τις βαθύτερες αιτίες.

Το “ανοίκειο” και η προστασία του Εγώ μας

Αν η γυναίκα που σκότωσε ήταν “τρελή” ή “κακή”, τότε δεν μας μοιάζει. Δεν είναι η φίλη, η αδελφή ή η γειτόνισσα μας. Είναι μια εξαίρεση, ένα τέρας. Αυτή η προσέγγιση μας προστατεύει από το να δούμε πιο βαθιά: τι έσπασε, τι αγνοήθηκε και τι προηγήθηκε.

Η ψυχανάλυση μας δείχνει ότι αυτό που φοβόμαστε πιο πολύ δεν είναι το “άλλο”, αλλά εκείνο που είναι πολύ κοντά μας και όμως ξένο. Ο Φρόιντ το ονόμασε “το ανοίκειο”: το γνώριμο που μας ανατριχιάζει γιατί αναγνωρίζουμε μέσα του κάτι δικό μας. Η μητέρα-φόνισσα μας θυμίζει πως ακόμη και η αγάπη έχει όρια. Κι αν αυτά τα όρια σπάσουν, η καταστροφή είναι δυνατή.

Η κατανόηση ως μοναδικό εργαλείο πρόληψης

Η δαιμονοποίηση έχει κόστος. Όταν επικεντρωνόμαστε μόνο στο σοκ, χάνουμε τη δυνατότητα να κατανοήσουμε τις αιτίες. Δεν βλέπουμε την προϊστορία ή τις δομές που δεν λειτούργησαν. Έτσι, δεν προλαβαίνουμε την επανάληψη ανάλογων τραγωδιών.

Το ζητούμενο ΔΕΝ είναι η συγχώρεση. Είναι η κατανόηση ως εργαλείο πρόληψης. Πρέπει να αντέξουμε να κοιτάξουμε το δύσκολο και το φρικιαστικό για να μπορέσουμε να το αποτρέψουμε. Αυτό απαιτεί θάρρος: να δούμε τη σκοτεινή πλευρά της μητρότητας όχι ως φρίκη που “δεν ανήκει εδώ”, αλλά ως έναν κίνδυνο που πρέπει να προλάβουμε πριν γίνει τραγωδία.

Όταν η φροντίδα καταρρέει – Τι μαθαίνουμε από την πιο σκοτεινή πράξη

Συμπερασματικά, η παιδοκτονία από μητέρα είναι ένα γεγονός που αφήνει πίσω του ένα ψυχικό σοκ σε ολόκληρη την κοινωνία. Αυτό το σοκ δεν αφορά μόνο τους συγγενείς, αλλά και ολόκληρη την κοινωνία. Είναι κάτι που δεν θέλουμε να βλέπουμε, να σκεφτόμαστε ή να αναγνωρίζουμε ως πιθανότητα.

Και όμως, όταν συμβεί, μας καλεί να σταθούμε απέναντί του όχι μόνο με αποτροπιασμό, αλλά και με ψυχική εντιμότητα. Η μητέρα που φτάνει στο σημείο να αφαιρέσει τη ζωή του παιδιού της δεν είναι πάντα ένα “τέρας”.

Μπορεί να είναι μια γυναίκα με αθεράπευτα τραύματα, με σοβαρή ψυχική διαταραχή, χωρίς υποστήριξη και χωρίς φωνή. Μπορεί να είναι κάποια που υπήρξε η ίδια παραμελημένο παιδί, που δεν είχε ποτέ τη δυνατότητα να νιώσει μητρική φροντίδα. Είναι μια γυναίκα που λύγισε αθόρυβα, σε ένα σπίτι που κανείς δεν πρόσεξε.

Η ευθύνη πίσω από τη μακρά σιωπή

Αυτό δεν αναιρεί τη φρίκη της πράξης, ούτε αφαιρεί την ευθύνη. Παράλληλα, όμως, μας δείχνει ότι, για να μην ξανασυμβεί, πρέπει να δούμε εγκαίρως τι προηγείται. Η φονική πράξη είναι το τέλος μιας μακράς σιωπής. Και όσο αυτή η σιωπή παραμένει, η φρίκη θα επιστρέφει.

Αυτό δεν συμβαίνει επειδή το κακό ενεδρεύει. Συμβαίνει γιατί δεν υπήρξε χώρος για το τραύμα να μιλήσει, να ακουστεί και να θεραπευτεί. Το ζήτημα είναι συλλογικό. Χρειαζόμαστε κοινωνίες που δεν βλέπουν τις μητέρες ως άψογες, αλλά ως ανθρώπινες.

Πρέπει να δημιουργήσουμε ένα πλαίσιο που επιτρέπει τη δυσκολία, την εξομολόγηση και την υποστήριξη. Οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι η ψυχική υγεία είναι εξίσου σημαντική με τη σωματική. Η μητρική κατάρρευση δεν είναι ένα προσωπικό φταίξιμο, αλλά ένας συνδυασμός πολλών επιβαρυντικών παραγόντων.

Από την οργή στην κοινωνική ευθύνη

Αν κάτι πρέπει να μας μείνει από αυτές τις τραγικές υποθέσεις, δεν είναι μόνο η οργή, αλλά και η ευθύνη. Οφείλουμε να ακούμε πιο προσεκτικά. Να στηρίζουμε πιο σταθερά. Να μην ντρεπόμαστε να ρωτάμε: “Είσαι καλά; Θες βοήθεια;” Γιατί πίσω από ένα χαμόγελο μπορεί να κρύβεται η απόλυτη απελπισία. Και πίσω από μια “κανονική” μητέρα, μπορεί να βρίσκεται μια γυναίκα που καταποντίζεται. Η κατανόηση εδώ δεν είναι αδυναμία. Αντιθέτως, αποτελεί το μοναδικό ανάχωμα που μπορεί να σταματήσει την επανάληψη μιας τραγωδίας όπως η παιδοκτονία.

Η πρόληψη και η έγκαιρη υποστήριξη είναι το μοναδικό ανάχωμα απέναντι στην ψυχική κατάρρευση. Αν η καθημερινότητά σας έχει γίνει αβάσταχτη ή αν νιώθετε ότι χάνετε τον έλεγχο, είμαι εδώ για να σας στηρίξω. Μπορούμε να συνεργαστούμε είτε μέσω online ψυχοθεραπείας, είτε με ραντεβού στο γραφείο για δια ζώσης συνεδρίες, προσφέροντας έναν ασφαλή χώρο μακριά από κριτική.