Γονιός εφήβου: Όρια, συνεργασία και διαχείριση κρίσεων

Γονιός εφήβου: Οι προκλήσεις της καθημερινότητας

Ως γονιός εφήβου, γνωρίζετε καλά πως αυτή η περίοδος μπορεί να είναι παράδεισος και κόλαση μαζί. Οι λόγοι που μπορεί να του προκαλέσουν ανησυχία είναι πολλοί και διάφοροι, όπως η ώρα που θα γυρίσει στο σπίτι ή που κοιμάται ή ξυπνά, τα άτομα με τα οποία κάνει παρέα, ο χρόνος που αφιερώνει στον υπολογιστή, τα διάφορα διαδικτυακά παιχνίδια που παίζει κ.ά. Οι εντάσεις που δημιουργούνται είναι συχνά πολλές και έντονες. Η διατήρηση ισορροπίας ανάμεσα στον έλεγχο και στην εμπιστοσύνη είναι δύσκολη. Αποτελεί μια άσκηση υψηλών απαιτήσεων και προκλήσεων.

Προετοιμασία για την «απρόβλεπτη» εφηβεία

Ο κάθε γονιός εφήβου οφείλει να είναι προετοιμασμένος για πιθανές απρόβλεπτες καταστάσεις. Για παράδειγμα, είναι πολύ πιθανό ένα 14χρονο να ζητήσει  να γυρίσει στις 2 η ώρα μετά τα μεσάνυχτα, και, στην περίπτωση αυτή, ο γονιός θα πρέπει να είναι προετοιμασμένος για τα επιχειρήματα που θα χρησιμοποιήσει, αν δεν συμφωνεί, και όχι να αναγκασθεί να κάνει επίδειξη δύναμης για το ποιος αποφασίζει, για το ποιος πληρώνει κ.τ.λ. Θέματα όπως τα ναρκωτικά, το οινόπνευμα και το σεξ θα τεθούν αναπόφευκτα. Ο γονιός πρέπει να έχει ουσιαστικές απόψεις να καταθέσει. Μόνο έτσι θα τον πάρει στα σοβαρά το παιδί του.

Στην εφηβεία, είναι συχνό το φαινόμενο  τα παιδιά να φέρονται τη μια στιγμή σαν ώριμοι ενήλικες και την επόμενη σαν παιδιά προσχολικής ηλικίας. Κάτι τέτοιο αποτελεί σκληρή δοκιμασία για τα νεύρα και είναι σημαντικό να μπορεί ο γονιός, στις περιπτώσεις αυτές, να αυτοελέγχεται, να διατηρεί την αυτοκυριαρχία του και, με τον τρόπο αυτόν, να αποτελέσει πρότυπο εναλλακτικής στάσης και συμπεριφοράς, για το παιδί του,  στη διαχείριση εντάσεων και αντιπαραθέσεων με κάποιον.

Το βάρος του παρελθόντος: Πώς επηρεάζεται ο γονιός εφήβου;

Η σχέση με το παιδί φέρνει πάντα στην επιφάνεια στοιχεία (στάσεις, συναισθήματα, συμπεριφορές κ.ά.) της σχέσης του γονιού με τους δικούς του γονείς από την παιδική του ηλικία. Οι στάσεις αυτές επαναλαμβάνονται πολύ συχνά με έναν υποσυνείδητο τρόπο, ανακυκλώνοντας εμπειρίες που μπορεί να πυροδοτούν από πολύ ευχάριστα μέχρι πολύ δυσάρεστα και επώδυνα συναισθήματα. Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζει ο γονιός τα δικά του «ευάλωτα» σημεία στη σχέση του με τους δικούς του γονείς και, ευκαιρίας δοθείσης,  να αυτοπαρατηρείται, ώστε να αποφεύγει, όσο αυτό είναι εφικτό, την επανάληψη των ίδιων αδιεξόδων ή χαμένων ευκαιριών.

Διαδίκτυο και το «ψηφιακό συμβόλαιο» για τον γονιό εφήβου

Στη σύγχρονη εποχή, η πρόκληση που αντιμετωπίζει κάθε γονιός εφήβου εντείνεται από την κυριαρχία του ψηφιακού κόσμου. Το διαδίκτυο δεν είναι πια απλώς ένα εργαλείο, αλλά ο χώρος όπου ο έφηβος διαμορφώνει την ταυτότητά του και κοινωνικοποιείται. Οι συγκρούσεις για τον χρόνο μπροστά στην οθόνη συχνά υποκρύπτουν έναν βαθύτερο φόβο του γονέα για την απώλεια του ελέγχου. Εδώ, η συνεργασία δεν επιτυγχάνεται με την καθολική απαγόρευση, αλλά με τη δημιουργία ενός «ψηφιακού συμβολαίου» που βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό και την κατανόηση των κινδύνων.

Αισθάνεστε ότι η επικοινωνία με το παιδί σας έχει φτάσει σε αδιέξοδο; Μην περιμένετε την επόμενη έκρηξη. Ξεκινήστε μια online συνεδρία συμβουλευτικής γονέων για να βρείτε ξανά την ισορροπία σας.

Όρια, συνεργασία και ο ρόλος του γονιού στην εφηβεία

Η εφηβεία είναι μια χρονική περίοδος στη διάρκεια της οποίας ο έφηβος έχει την ανάγκη να δοκιμάσει τα όρια τόσο των γονιών του όσο και τα δικά του, αλλά και να μπορέσει να αυτονομηθεί ακόμα περισσότερο από αυτούς. Ο διεργασία αυτονόμησης δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση, έχοντας συχνές παλινδρομήσεις και αμφιθυμίες που προκαλούν εντάσεις στη σχέση γονέα-εφήβου αλλά και στη σχέση των ίδιων των γονιών. Δυσκολίες αυτονόμησης  δεν έχει μόνον ο έφηβος  αλλά και οι γονείς από το παιδί τους. Συχνά, οι εντάσεις που δημιουργούνται, γύρω από το θέμα αυτό, οφείλονται, συνήθως, στη μεγαλύτερη δυσκολία του γονιού  παρά του ίδιου του εφήβου.

Η πρόκληση της αυτονόμησης για τον γονιό εφήβου

Για πολλούς γονείς, η αποδοχή πως το παιδί τους ενηλικιώνεται δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Συχνά δυσκολεύονται να συνειδητοποιήσουν πως ο έφηβος δεν τους έχει πλέον ανάγκη με τον ίδιο τρόπο, χάνοντας έτσι τον απόλυτο έλεγχο των περασμένων ετών.

Η όσο το δυνατόν καλύτερη συνεργασία μεταξύ των γονιών, αλλά και η τήρηση σταθερών ορίων και από τους δύο, αποτελούν προϋπόθεση ασφάλειας. Μέσα από αυτή τη στάση, ο έφηβος νιώθει προστατευμένος, παρά τις όποιες τυχόν αντιδράσεις του.

Οι γονείς πρέπει να παραμένουν σταθεροί και «δυνατοί» όταν χρειάζεται. Αυτή η στάση ενισχύει την αίσθηση της προβλεψιμότητας για το παιδί. Ένα τέτοιο κλίμα σταθερότητας επιτρέπει στον έφηβο να πειραματιστεί με την αυτονομία του. Έτσι, νιώθει ασφαλής και ο κόσμος του δεν «γκρεμίζεται».

Σημαντική είναι, επίσης, η επαφή με άλλους γονείς εφήβων. Μπορείτε να επικοινωνείτε με τους γονείς των φίλων του παιδιού σας. Η ανταλλαγή εμπειριών και απόψεων είναι πολύτιμη. Βοηθά κάθε γονιό εφήβου να διαχειριστεί καλύτερα τα θέματα που προκύπτουν στην καθημερινότητα.

Χτίζοντας μια σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα σε γονείς και εφήβους

Μια σχέση εμπιστοσύνης με το ίδιο το παιδί αποτελεί την καλύτερη εγγύηση για μια όσο το δυνατόν καλύτερη έκβαση των όποιων δυσκολιών της περιόδου αυτής. Όταν συμβαίνει αυτό, δεν χρειάζεται να κάνουμε τον ντετέκτιβ, να ψάχνουμε τσέπες και ημερολόγια ή να αναθέτουμε σε κάποιο άλλο παιδί μας την ευθύνη και το ρόλο του «πληροφοριοδότη». Άσχετα με το τι δείχνουν προς τα έξω, οι περισσότεροι έφηβοι δηλώνουν σε διάφορες έρευνες και ερωτηματολόγια πως επιθυμούν διακαώς μια καλή επικοινωνία με τους γονείς τους.

Δείτε περισσότερες κατευθυντήριες οδηγίες για τη ψυχική υγεία των εφήβων από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Από το «κήρυγμα» στον ενεργητικό διάλογο

Συχνά, η επικοινωνία μπλοκάρεται γιατί ο γονέας τείνει να δίνει λύσεις ή να κάνει κριτική πριν καν ακούσει το πρόβλημα. Ο έφηβος έχει ανάγκη να νιώσει ότι ο γονιός εφήβου είναι ένας σταθερός σύμμαχος και όχι ένας κριτής. Η τεχνική της ενεργητικής ακρόασης, όπου επαναλαμβάνουμε με δικά μας λόγια αυτό που ακούσαμε χωρίς να κρίνουμε, μπορεί να αποφορτίσει μια ένταση σε δευτερόλεπτα. Όταν το παιδί νιώθει ότι τα συναισθήματά του γίνονται αποδεκτά, η ανάγκη του για αντιδραστική συμπεριφορά μειώνεται αισθητά.

Κάθε γονιός εφήβου χρειάζεται υποστήριξη σε αυτή τη δύσκολη μετάβαση. Επικοινωνήστε μαζί μου σήμερα για να δουλέψουμε μαζί πάνω στη διαχείριση των συγκρούσεων στην οικογένειά σας.

Αναζήτηση βοήθειας

Σε περίπτωση ύπαρξης κάποιων σημαντικών δυσκολιών ή προβλημάτων που επιμένουν, ο γονιός εφήβου είναι πιθανόν να νιώσει ανησυχία. Συχνά αισθάνεται ανημποριά, ακόμα και φόβο.

Εάν δεν νιώθει σίγουρος για τον τρόπο χειρισμού των δυσκολιών του παιδιού του, καλό θα ήταν να συμβουλευθεί πρώτα έναν ειδικό. Ο ειδικός θα του προτείνει διάφορες εναλλακτικές προσεγγίσεις. Αυτό πρέπει να γίνει πριν ο γονέας πει ή κάνει πράγματα που ενδεχομένως δυσκολέψουν ακόμα περισσότερο την κατάσταση.

Είναι σημαντικό να μην υποδειχθεί ο έφηβος ως ο μόνος υπεύθυνος. Ξεκινήστε με μια ψύχραιμη ανασκόπηση των εντάσεων στην οικογένεια. Στη συνέχεια, ο γονιός εφήβου μπορεί να προτείνει τη βοήθεια ενός ειδικού. Στόχος είναι να γίνει κατανοητή η ευθύνη όλων στα τρέχοντα αδιέξοδα. Μόνο έτσι θα μπορέσετε να τα ξεπεράσετε μαζί.

Τέτοιες συζητήσεις πρέπει να γίνονται πάντα σε στιγμές ηρεμίας. Το ύφος σας δεν πρέπει να είναι αυστηρό ή επιτακτικό. Παράλληλα, αποφύγετε το παρακλητικό ύφος. Η εμπειρία δείχνει πως ορισμένα στοιχεία βοηθούν πολύ στις περιπτώσεις αυτές:

• Σταθερότητα και αποφασιστικότητα.

• Ειλικρινής κατανόηση και ενδιαφέρον.

• Διάθεση αναγνώρισης της προσωπικής μας ευθύνης.

Προστατέψτε τη σχέση σας με τον έφηβο πριν το χάσμα μεγαλώσει. Κλείστε ένα ραντεβού στο γραφείο μου στη Θεσσαλονίκη για μια εξατομικευμένη προσέγγιση.