Ένα παιδί αρνείται να φύγει από την παιδική χαρά. Ο γονιός του έχει ήδη ζητήσει τρεις φορές να ετοιμαστεί. Η ώρα περνά, η κούραση μεγαλώνει και η φωνή του ανεβαίνει. «Πόσες φορές πρέπει να στο πω;». Το παιδί αντιδρά ακόμη πιο έντονα, και σε λίγα λεπτά μια συνηθισμένη διαφωνία έχει γίνει αγώνας για το ποιος θα επικρατήσει.
Τέτοιες στιγμές, είναι οικείες σε πολλούς γονείς και δεν δείχνουν από μόνες τους αποτυχία. Δείχνουν πόσο δύσκολο είναι να κρατήσουμε ένα όριο όταν το παιδί δυσανασχετεί και εμείς είμαστε κουρασμένοι ή δεν έχουμε χρόνο.
Διαπαιδαγώγηση χωρίς τιμωρία σημαίνει ότι ο γονιός καθοδηγεί τη συμπεριφορά του παιδιού με σαφείς κανόνες, σταθερότητα και σεβασμό, χωρίς να χρησιμοποιεί πόνο ή ταπείνωση. Τα όρια παραμένουν απαραίτητα. Αλλάζει ο τρόπος: το παιδί μαθαίνει να καταλαβαίνει τον κανόνα και όχι μόνο να φοβάται τις συνέπειες της παράβασής του.
Τι σημαίνει διαπαιδαγώγηση χωρίς τιμωρία
Δεν σημαίνει ότι το παιδί αποφασίζει για όλα ούτε ότι ο γονιός αποφεύγει κάθε σύγκρουση. Ένας γονιός μπορεί να πει: «Καταλαβαίνω ότι θέλεις να μείνεις κι άλλο. Είναι ώρα να φύγουμε και θα φύγουμε τώρα». Αναγνωρίζει τη δυσαρέσκεια του παιδιού, αλλά κρατά την ευθύνη της απόφασης. Η σταθερότητα δεν χρειάζεται σκληρότητα, και η κατανόηση δεν σημαίνει ότι κάθε επιθυμία ικανοποιείται.
Η λέξη «πειθαρχία» έχει στην ουσία της εκπαιδευτικό σκοπό: βοηθά το παιδί να καταλάβει τι αναμένεται, γιατί ορισμένες συμπεριφορές βλάπτουν τους άλλους και πώς θα ρυθμίζει σταδιακά τις πράξεις του. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής, στην πολιτική της δήλωση για την αποτελεσματική πειθαρχία, καταλήγει ότι η σωματική τιμωρία, οι φωνές και η ντροπιαστική αντιμετώπιση είναι ελάχιστα αποτελεσματικές βραχυπρόθεσμα και ουσιαστικά αναποτελεσματικές μακροπρόθεσμα, ενώ συνδέονται με μεγαλύτερο κίνδυνο προβλημάτων στη συμπεριφορά και στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του παιδιού. Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, ο οποίος στο ενημερωτικό δελτίο του για τη σωματική τιμωρία τη συνδέει με βλάβη στη σωματική και ψυχική υγεία και δεν βρίσκει θετικά αποτελέσματα. Στην Ελλάδα, ο νόμος 3500/2006 για την ενδοοικογενειακή βία αποκλείει τη σωματική βία ως πειθαρχικό μέτρο στην ανατροφή των παιδιών.
Η έρευνα σε αυτό το πεδίο είναι κυρίως συσχετιστική, γιατί για ηθικούς λόγους δεν μπορεί να γίνει πείραμα όπου, με κλήρωση, κάποια παιδιά θα δέχονται χτυπήματα και άλλα όχι. Έτσι δεν αποκλείεται να παίζουν ρόλο και άλλοι παράγοντες, ενώ το αποτέλεσμα επηρεάζεται και από τη συχνότητα, την ένταση και το πλαίσιο. Μια μετα-ανάλυση δεκαετιών με περίπου 160.000 παιδιά, πάντως, δεν βρήκε ότι το χτύπημα εξασφαλίζει μεγαλύτερη συμμόρφωση, το συνέδεσε, αντίθετα, με περισσότερη επιθετικότητα και ψυχικές δυσκολίες. Όταν ο φόβος και η ταπείνωση γίνονται το βασικό εργαλείο, το παιδί μαθαίνει, κυρίως, να αποφεύγει την τιμωρία και όχι απαραίτητα να καταλαβαίνει τον κανόνα. Για το πόσο αποτελεσματική είναι η τιμωρία στα παιδιά και τι συμβαίνει με το time out, υπάρχει ξεχωριστό άρθρο.
Όταν η υπακοή γίνεται σημαντικότερη από τη σχέση
Δύο παιδιά μπορεί να υπακούν στον ίδιο κανόνα για εντελώς διαφορετικούς λόγους. Το ένα καταλαβαίνει ότι ο ύπνος στην ώρα του το ξεκουράζει και ότι ο γονιός του είναι σταθερός. Το άλλο υπακούει επειδή φοβάται ότι, αν αντιμιλήσει, θα δεχθεί προσβολές ή θα χάσει την αγάπη του γονιού. Από έξω, η συμπεριφορά μοιάζει ίδια. Το εσωτερικό της βίωμα είναι διαφορετικό.
Στην κλινική εμπειρία, η υπακοή από φόβο σπάνια παίρνει τη μορφή εξέγερσης. Συνήθως, τη συναντάμε σε ένα «υπερβολικά φρόνιμο» παιδί, που δεν δημιουργεί ποτέ προβλήματα. Ένας άνδρας περιγράφει στη θεραπεία του μια διαρκή συστολή ως παιδί: «Δεν τολμούσα να διαφωνήσω, γιατί η διαφωνία σήμαινε απώλεια αγάπης».
Τα παιδιά δοκιμάζουν τα όρια και δυσκολεύονται να αναστείλουν μια επιθυμία, ανάλογα με την ηλικία και την ιδιοσυγκρασία τους. Ο ενήλικας βοηθά το παιδί να αντέξει τον θυμό του χωρίς να βλάπτει. Ο Donald Winnicott επισήμανε κάτι που αξίζει να θυμόμαστε: όταν το παιδί θυμώνει με τον γονιό του, χρειάζεται να δει ότι ο γονιός επιβιώνει, χωρίς να εκδικηθεί και χωρίς να αποσύρει την αγάπη του. Η εμπειρία αυτή χτίζει μέσα στο παιδί την πεποίθηση ότι ο θυμός δεν καταστρέφει τις σχέσεις.
Αν η διαφωνία αντιμετωπίζεται σταθερά ως προσβολή προς τον γονιό, το παιδί μπορεί να μάθει ότι, για να παραμείνει αποδεκτό, πρέπει να κρύβει όσα σκέφτεται και αισθάνεται. Έτσι ξεκινά, συχνά, το μοτίβο του «καλού παιδιού», που μεγαλώνει και συνεχίζει να υπακούει σε φωνές που κανείς δεν ακούει πια. Αν, αντίθετα, ο γονιός μπορεί να επιμείνει στον κανόνα και ταυτόχρονα να ακούσει τη δυσαρέσκεια, το παιδί μαθαίνει ότι η σχέση αντέχει τη διαφωνία. Δεν χρειάζεται να συμφωνεί μαζί μας για να νιώθει πως εξακολουθεί να ανήκει και να έχει την αποδοχή και την αγάπη μας. Σε αυτή την εμπειρία στηρίζεται η ασφαλής σχέση δεσμού.
Γιατί επαναλαμβάνουμε όσα κάποτε μας πλήγωσαν
Πολλοί γονείς έχουν υποσχεθεί στον εαυτό τους ότι δεν θα μεγαλώσουν τα παιδιά τους όπως μεγάλωσαν οι ίδιοι. Θυμούνται τις φωνές, την αυστηρότητα ή την αίσθηση ότι δεν υπήρχε χώρος για τη δική τους εκδοχή των πραγμάτων. Κι όμως, ο άνδρας που δεν τολμούσε να διαφωνήσει περιγράφει ότι, όταν πιέζεται ως γονιός, παγώνει και ακούει τη φωνή του δικού του γονιού να βγαίνει από το στόμα του, με τις ίδιες λέξεις που κάποτε τον πλήγωσαν. Η στιγμή καταλήγει συχνά σε βαθιά ντροπή και ενοχή, γιατί συνειδητοποιεί ότι επανέλαβε αυτό από το οποίο πάλευε να ξεφύγει.
Η ψυχοδυναμική σκέψη περιγράφει εδώ κάτι που οι γονείς γνωρίζουν από την εμπειρία τους. Η Selma Fraiberg μίλησε για τα «φαντάσματα στο παιδικό δωμάτιο»: παλιές σχέσεις που εισβάλλουν στο παρόν και μιλούν με τη φωνή ενός προσώπου από το παρελθόν. Η εσωτερικευμένη γονεϊκή φωνή εμφανίζεται συχνά σαν αυστηρός κανόνας: «Το παιδί δεν πρέπει να μου αντιμιλά», «Αν υποχωρήσω, θα χάσω τον έλεγχο». Μερικές φορές, η αντίδραση του παιδιού δεν βιώνεται ως αναπτυξιακά αναμενόμενη δυσκολία, αλλά ως προσωπική απόρριψη.
Στην περίπτωση αυτή, ο γονιός δυσκολεύεται να δει το παιδί όπως είναι, με τη δική του ιδιοσυγκρασία και τις δικές του ανάγκες, και αντιδρά περισσότερο στην απειλή που αισθάνεται ο ίδιος μέσα του. Η επιβολή φέρνει πρόσκαιρη ανακούφιση από την αβεβαιότητα, αλλά σπάνια λύνει τη σύγκρουση. Ο Peter Fonagy και οι συνεργάτες του περιγράφουν αυτό που βοηθά: την ικανότητα του γονιού να σκέφτεται τι συμβαίνει στο μυαλό του παιδιού, αλλά και στο δικό του, μέσα στη στιγμή της έντασης. Η νοητικοποίηση, όπως ονομάζεται αυτή η ικανότητα, χάνεται πρώτη όταν είμαστε εξουθενωμένοι, και αυτό είναι ανθρώπινο.
Αυτή είναι ένα πιθανό ενδεχόμενο, που μπορεί να μην ταιριάζει σε κάθε γονιό: η εξάντληση και η έλλειψη υποστήριξης επηρεάζουν εξίσου την αντοχή. Η επίγνωση του παρελθόντος βοηθά να αναγνωρίσουμε πότε η ένταση ξεπερνά το παρόν.
Οι τύποι γονεϊκής στάσης και τα όριά τους
Η αναπτυξιακή ψυχολογία, ξεκινώντας από τη δουλειά της Diana Baumrind τη δεκαετία του 1960, έχει περιγράψει τέσσερα βασικά μοτίβα γονεϊκής στάσης, ανάλογα με το πόση ζεστασιά και πόσες απαιτήσεις συνδυάζονται. Η αυταρχική στάση δίνει βάρος στην υπακοή και αφήνει λίγο χώρο στην οπτική του παιδιού. Η επιτρεπτική είναι κοντινή και ανταποκρινόμενη, αλλά δυσκολεύεται να κρατήσει σταθερά όρια. Η ανεπαρκώς εμπλεκόμενη έχει περιορισμένη ανταπόκριση και μικρή συμμετοχή στη ζωή του παιδιού. Η αποφασιστική και υποστηρικτική στάση, που συνδέεται με τα πιο ευνοϊκά αποτελέσματα στην έρευνα, κυρίως σε δυτικά δείγματα, συνδυάζει ζεστασιά και όρια: ο γονιός ακούει, εξηγεί τους κανόνες και κρατά την ευθύνη των αποφάσεων που του αναλογούν.
Οι κατηγορίες αυτές είναι χάρτης και όχι ετικέτες. Κανείς δεν ανήκει αποκλειστικά σε μία. Το ίδιο γονεϊκό στυλ λειτουργεί διαφορετικά ανάλογα με το πολιτισμικό και οικογενειακό πλαίσιο, και η στάση μας αλλάζει με την περίσταση. Μετράει πώς ελέγχουμε και αν οι απαιτήσεις μας ταιριάζουν στην ηλικία του παιδιού.
Όταν οι γονείς διαφωνούν
Οι γονείς δεν χρειάζεται να συμφωνούν σε κάθε λεπτομέρεια της ανατροφής, από τον χρόνο οθόνης μέχρι τις συνέπειες μιας συμπεριφοράς. Η δυσκολία γεννιέται όταν η διαφωνία γίνεται διαρκής αντιπαράθεση ή όταν το παιδί καλείται να πάρει θέση.
Όταν ένας γονιός ακυρώνει συστηματικά τον άλλον μπροστά στο παιδί, το παιδί μπορεί να βρεθεί σε μια τριγωνοποίηση: νιώθει ότι πρέπει να διαλέξει πλευρά ή να προστατεύσει τον έναν από τον άλλον. Στις εντονότερες συγκρούσεις, και ιδιαίτερα μετά από διαζύγιο, το παιδί παγιδεύεται συχνά στον ρόλο του «αγγελιοφόρου» ή του «συναισθηματικού συμμάχου». Μια μητέρα περιγράφει: «Όποτε διαφωνούμε με τον πρώην σύζυγό μου, νιώθω ότι ο μικρός μπαίνει στη μέση. Τις προάλλες μου είπε: “Μαμά, ο μπαμπάς είπε ότι δεν φταίει αυτός που χωρίσατε”».
Το βαρύτερο τίμημα για το παιδί είναι μια σύγκρουση αφοσίωσης: όσο πιο κοντά νιώθει στον έναν γονιό, τόσο περισσότερο φοβάται ότι προδίδει τον άλλον, συχνά χωρίς να το συνειδητοποιεί Αυτό το αόρατο βάρος αφαιρεί την ασφάλεια που χρειάζεται ένα παιδί για να αναπτυχθεί ανέμελα.
Αυτό που βοηθά είναι να συζητούν οι γονείς τις διαφορές τους, χωρίς να χρησιμοποιούν το παιδί ως αγγελιοφόρο ή σύμμαχο. Αν η σύγκρουση γίνει χρόνια, η συμβουλευτική γονέων μπορεί να προσφέρει χώρο συνεννόησης.
Πώς θέτουμε όρια χωρίς να ταπεινώνουμε
Η εφαρμογή των ορίων δεν απαιτεί περίπλοκες τεχνικές. Απαιτεί σαφήνεια και συνέπεια, σε ρυθμό που ταιριάζει στην ηλικία του παιδιού. Ένα παιδί δύο ετών δεν καταλαβαίνει μια εξήγηση όπως ένα παιδί εννέα ετών: ο γονιός το οδηγεί, το μεταφέρει, επαναλαμβάνει με λίγες λέξεις και προλαβαίνει τις δύσκολες στιγμές. Στην εφηβεία, αντίθετα, ο διάλογος και η συνδιαμόρφωση των κανόνων αποκτούν μεγαλύτερο βάρος, χωρίς να χάνεται η σαφήνεια για όσα είναι αδιαπραγμάτευτα.
Όταν ένα παιδί χτυπά, ο γονιός χρειάζεται πρώτα να σταματήσει την πράξη: «Δεν θα σε αφήσω να χτυπάς». Μπορεί να προσθέσει: «Βλέπω ότι θύμωσες πολύ. Μπορείς να θυμώνεις, αλλά δεν μπορείς να πληγώνεις». Το συναίσθημα αναγνωρίζεται, η πράξη δεν επιτρέπεται. Αν το χτύπημα επαναλαμβάνεται, αξίζει να δούμε τι κρύβει η επιθετικότητα στη συγκεκριμένη ηλικία και στο συγκεκριμένο παιδί.
Όταν το παιδί αρνείται να κλείσει την οθόνη, βοηθά να είναι γνωστός ο κανόνας από πριν. Η προειδοποίηση ότι ο χρόνος τελειώνει, μια σύντομη υπενθύμιση και η σταθερή εφαρμογή του συμφωνημένου ορίου είναι, συνήθως, πιο χρήσιμες από μια μακρά αντιπαράθεση. Εδώ βοηθά να ξεχωρίζουμε τη συνέπεια από την τιμωρία. Αν ένα παιχνίδι πετιέται με θυμό, η συνέπεια είναι να μαζευτεί και να μπει στην άκρη για λίγο. Η τιμωρία θα ήταν να χαθεί η βόλτα της επόμενης μέρας. Η συνέπεια συνδέεται με τη συμπεριφορά, είναι σύντομη και έχει εκπαιδευτικό σκοπό. Η τιμωρία λειτουργεί συχνά ως εκδίκηση.
Η δυσκολία μεγαλώνει όταν ο ίδιος ο γονιός ξεσπά. Ένας πατέρας περιγράφει ότι, όταν χάνει τον έλεγχο, τα παιδιά του αντιδρούν συχνά είτε με συναισθηματική απόσυρση, παγώνουν, είτε με υπερπροσαρμογή: προσπαθούν να τον «καλμάρουν» ή να τον φροντίσουν. Αναλαμβάνουν έτσι έναν ρόλο που δεν τους αναλογεί.
Γι’ αυτό η επανόρθωση έχει τόση σημασία. Αν ο γονιός φωνάξει ή προσβάλει το παιδί, μπορεί να επιστρέψει όταν η ένταση κοπάσει: «Σου μίλησα άσχημα και δεν ήταν σωστό. Το όριο εξακολουθεί να ισχύει, αλλά δεν έπρεπε να σε προσβάλω». Πολλούς γονείς τους δυσκολεύει ο φόβος ότι θα χάσουν το κύρος τους στα μάτια των παιδιών. Η ειλικρινής συγγνώμη, όμως, αφήνει το όριο όρθιο και διδάσκει στο παιδί ότι οι σχέσεις μπορούν να αποκατασταθούν χωρίς να ταπεινωθεί κανείς.
Αν νιώθουμε ότι πρόκειται να χάσουμε τον έλεγχο, είναι προτιμότερο να κάνουμε μια σύντομη παύση, εφόσον το παιδί είναι ασφαλές, παρά να συνεχίσουμε την αντιπαράθεση. Η παύση δεν είναι εγκατάλειψη όταν εξηγούμε ότι θα επιστρέψουμε στη συζήτηση. Είναι τρόπος να προστατεύσουμε τη σχέση και να ξαναβρούμε την ικανότητά μας να σκεφτούμε. Αν ο θυμός μας μοιάζει ανεξέλεγκτος ή αν φοβόμαστε ότι θα πληγώσουμε το παιδί, αξίζει να μιλήσουμε με κάποιον αμέσως: η Εθνική Γραμμή για τα Παιδιά SOS 1056 του «Χαμόγελου του Παιδιού» απαντά όλο το εικοσιτετράωρο και σε γονείς.
Η σχέση ως βάση της διαπαιδαγώγησης
Κανένας γονιός δεν παραμένει ήρεμος πάντα. Η διαφορά δεν βρίσκεται στην απουσία λαθών, αλλά στην ικανότητα να τα αναγνωρίζουμε και να επιστρέφουμε στη σχέση. Ο Winnicott μιλούσε για την «αρκετά καλή» μητέρα, και η φράση ισχύει για κάθε γονιό: αρκεί ένας ενήλικας που αντέχει να αποτυγχάνει και να επανορθώνει.
Το παιδί χρειάζεται να γνωρίζει ότι ο γονιός μπορεί να πει «όχι» και να παραμείνει διαθέσιμος, να επιμείνει σε έναν κανόνα χωρίς να το εξευτελίσει, να αναγνωρίσει το λάθος του χωρίς να μεταφέρει στο παιδί την ευθύνη για τη δική του έκρηξη. Έτσι τα όρια δεν γίνονται απειλή για τη σχέση, αλλά μέρος της ασφάλειάς της.
Μια από τις πιο απαιτητικές πλευρές της γονεϊκότητας είναι να αποδεχτούμε ότι το παιδί είναι ένας ξεχωριστός άνθρωπος, με επιθυμίες και συναισθήματα που ούτε μπορούμε ούτε χρειάζεται να ελέγχουμε πλήρως. Όταν η καθημερινότητα έχει γίνει σταθερά πηγή έντασης, βοηθά να απευθυνθούμε σε ψυχολόγο-ψυχοθεραπευτή με εμπειρία στη συμβουλευτική γονέων.
Στους κήπους, ένα νεαρό φυτό δένεται χαλαρά σε ένα στήριγμα όσο οι ρίζες του δυναμώνουν. Το στήριγμα δεν το τραβά προς τα πάνω, μένει δίπλα του. Η υπακοή μπορεί να επιβληθεί γρήγορα, ενώ η εμπιστοσύνη και η αυτορρύθμιση χρειάζονται χρόνο και πολλές επαναλαμβανόμενες εμπειρίες. Γι’ αυτές, χρειάζεται ένας ενήλικας που μένει σταθερός, χωρίς να γίνεται σκληρός, και που επανορθώνει όταν η σχέση πληγώνεται.
Συχνές ερωτήσεις
1. Μπορούν να μπουν όρια χωρίς τιμωρία;
Ναι. Τα όρια μπορούν να εφαρμόζονται με σαφείς κανόνες, συνέπεια, εξηγήσεις κατάλληλες για την ηλικία και συνέπειες που συνδέονται με τη συμπεριφορά. Η αποφυγή της ταπείνωσης και της σωματικής τιμωρίας δεν σημαίνει απουσία καθοδήγησης.
2. Αν δεν τιμωρώ το παιδί μου, δεν θα γίνει κακομαθημένο;
Το παιδί χρειάζεται καθοδήγηση και σταθερά όρια. Όταν ο γονιός τα εφαρμόζει με συνέπεια και χωρίς εκφοβισμό, στηρίζει την υπευθυνότητα, χωρίς να βασίζεται στον φόβο. Η έλλειψη τιμωρίας δεν είναι έλλειψη ορίων.
3. Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στη σταθερότητα και στην αυταρχικότητα;
Η σταθερότητα σημαίνει σαφείς κανόνες και υπεύθυνη εφαρμογή τους, με χώρο για το συναίσθημα του παιδιού. Η αυταρχικότητα δίνει προτεραιότητα στην επιβολή και στη συμμόρφωση και αφήνει, συχνά, λίγο χώρο στην οπτική του παιδιού.
4. Τι κάνω όταν το παιδί φωνάζει ή αρνείται να συνεργαστεί;
Διασφαλίζουμε πρώτα ότι δεν υπάρχει κίνδυνος, σταματάμε με σαφήνεια τη συμπεριφορά που δεν είναι αποδεκτή και επαναλαμβάνουμε το όριο με λίγα λόγια. Η συζήτηση μπορεί να συνεχιστεί όταν μειωθεί η ένταση.
5. Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στη συνέπεια και στην τιμωρία;
Η συνέπεια συνδέεται άμεσα με τη συμπεριφορά, είναι σύντομη, γνωστή από πριν και έχει εκπαιδευτικό σκοπό. Η τιμωρία είναι, συνήθως, άσχετη με την πράξη, δυσανάλογη και στοχεύει να πονέσει ή να ταπεινώσει.
6. Πότε μπορεί να βοηθήσει η συμβουλευτική γονέων;
Όταν οι συγκρούσεις επαναλαμβάνονται, ο θυμός μοιάζει ανεξέλεγκτος, οι γονείς δυσκολεύονται να συμφωνήσουν σε βασικά όρια ή η καθημερινότητα έχει γίνει σταθερά πηγή έντασης, η συμβουλευτική μπορεί να προσφέρει χώρο κατανόησης και πρακτικής υποστήριξης.
Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.
Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.
Πνευματικά Δικαιώματα: Το περιεχόμενο της ιστοσελίδας www.i-psyxologos.gr αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Σάββα Σαλπιστή. Η αναδημοσίευση επιτρέπεται αποκλειστικά με την παράθεση ενεργού συνδέσμου (active link) στην πηγή.
[…] Πηγή: https://www.i-psyxologos.gr […]
Λίγο μπερντάκι ξύλο πάντα χρειάζεται στους μικρούς σατανάδες. Με την μοντέρνη διαπαιδαγώγιση μεγαλώνετε γαιδούρια που όταν μεγαλώσουν πετάνε μολότωφ στα εξάρχεια. Αν αυτά τα κωλόπαιδα είχαν φάει το ξύλο της ζωής τους από τους γονείς τους δεν θα γινόταν έτσι. Τώρα η μόνη ελπίδα μας είναι να φάνε το ξύλο από την αστυνομία αν και όταν συλληφθούν.
Το παιδί δεν ξέρει τα όρια του. Μέσα του φωλιάζει ο σατανάς που το ωθεί να κάνει αμαρτίες και να τεστάρει τα όρια και τα νεύρα των γονιών του. Λίγο ξύλο με τον ζωστήρα του μαθαίνει πια είναι τα όρια αυτά και να μην τα ξεπερνάει. Έτσι μεγαλώνει με πειθαρχία και γίνεται ένας σωστός νομοταγής πολίτης και όχι παραβατικός ή απατεώνας.
Εσείς οι ψυχολόγοι έχετε καταστρέψει την κοινωνία με τις αποτυχημένες θεωρίες σας!
Αγαπητέ Πέτρο,
ελπίζω το σχόλιό σου να μην αντικατοπτρίζει τις πραγματικές σου πεποιθήσεις και να είναι ένα από τα εκατομμύρια τρολαρίσματα που καθημερινά αναρτώνται στο διαδίκτυο από άτομα που, καλυμμένα πίσω από τη μάσκα της ανωνυμίας, επιτίθενται, βρίζουν, μειώνουν ή γελοιοποιούν τον οποιονδήποτε επώνυμο ή ανώνυμο, μη γνωρίζοντας πως, με τον τρόπο αυτόν, αποκαλύπτουν -άθελά τους- πτυχές του δικού τους σκοτεινού και χαοτικού ψυχισμού. Αυτό που κάνουν, σε μεγάλο βαθμό, δεν είναι τίποτα άλλο από απωθημένα συναισθήματα και αντιδράσεις, εξαιτίας ανάλογων συμπεριφορών, των οποίων τα ίδια έγιναν αποδέκτες, από άτομα του άμεσου ή ευρύτερου περιβάλλοντός τους ή/και μια προσπάθειά τους να «γεμίσουν» την, κατά τα άλλα, απόλυτα κενή νοήματος και ουσιαστικών συναισθηματικών σχέσεων ζωή τους…
Πάμε, λοιπόν. Ξεκινάς το σχόλιό σου με μια υπεργενίκευση, προκατάληψη και αφορισμό, θεωρώντας όλα τα παιδιά «μικρούς σατανάδες». Ακόμα και αν δεν είναι κάποιος «σατανάς», «κακός», «ψεύτης», «κλέφτης» κ.ά., αν εμείς τον βλέπουμε ως τέτοιον, τότε στα μάτια μας θα είναι αυτός που νομίζουμε, ερήμην του, ότι και αν κάνει.
Αφορισμός νούμερο 2. «Με τη μοντέρνα διαπαιδαγώγηση μεγαλώνετε γαϊδούρια που όταν μεγαλώσουν πετάνε μολότοφ στα Εξάρχεια» (Μόνο σε αυτή τη φράση σου, χρειάσθηκε να διορθώσω έξι ορθογραφικά λάθη. Συγνώμη για την παρέμβαση). Δηλαδή, εννοείς πως τέτοιου είδους συμπεριφορές και κοινωνικά φαινόμενα οφείλονται σε έναν και μόνο παράγοντα και αυτός είναι η…μοντέρνα διαπαιδαγώγηση, γενικά και αόριστα. Ποιοι είμαστε εμείς που μεγαλώνουμε γαϊδούρια και ποια είναι τα γαϊδούρια. Ποια είναι η δική σου διαπαιδαγώγηση που σου δίνει το δικαίωμα να ενοχοποιείς άτομα που δεν γνωρίζεις και να θεωρείς πως είναι δικά τους παιδιά αυτοί που ρίχνουν μολότοφ στα Εξάρχεια; Αν η μοναδική αρνητική συνέπεια της μοντέρνας διαπαιδαγώγησης είναι οι μερικές εκατοντάδες απολωλότων προβάτων που αναζητούν ταυτότητα, καταστρέφοντας ότι βρίσκουν μπροστά τους, τότε πολύ μικρή η ζημιά της «μοντέρνας διαπαιδαγώγησης» στο κοινωνικό σύνολο. Οι υπόλοιπες εγκληματικές/παραβατικές πράξεις είναι απείρως περισσότερες και σοβαρότερες από τις όποιες ρίψεις μολότοφ, οι δε συμπεριφορές και πρακτικές εκατοντάδων χιλιάδων «νεοελλήνων» συμπατριωτών μας, στην καθημερινότητά μας, απείρως τοξικότερες….
Αφορισμός νούμερο 3. «Αν αυτά τα κωλόπαιδα είχαν φάει το ξύλο της ζωής τους από τους γονείς τους, δεν θα γίνονταν έτσι». Εξειδικεύεις, μάλιστα, και τη μέθοδο ξυλοδαρμού, γράφοντας στη συνέχεια: «Λίγο ξύλο με τον ζωστήρα του, μαθαίνει πια («ποια», εννοείς) είναι τα όρια και να μην τα ξεπερνάει».
Από τα γραφόμενά σου, εύκολα συμπεραίνει κάποιος πως για να μην ανήκεις εσύ στα «κωλόπαιδα των Εξαρχείων», στους «παραβατικούς» και τους «απατεώνες», αλλά στους «σωστούς» και «νομοταγείς» πολίτες, θα πρέπει να είσαι παιδί που έχει φάει πολύ ξύλο και μάλιστα με ζωστήρα. Έτσι, λοιπόν, εξηγούνται πολλά από αυτά που υποστηρίζεις…
Είναι αποδεδειγμένο και γνωστό στους περισσότερους πλέον πως βία αναπαράγει βία, φίλε μου. Πάνω από το 80-90% των ατόμων με βίαιη συμπεριφορά ή αυτών που κακοποιούν σωματικά, ψυχικά ή σεξουαλικά παιδιά ή ανηλίκους έχουν πέσει οι ίδιοι θύματα βίαιης σωματικής, ψυχικής ή σεξουαλικής κακοποίησης. Πράττοντας το ίδιο -από την πλευρά του θύτη πλέον- δημιουργούν εντός τους, έστω και πρόσκαιρα, μια ψευδαίσθηση ψυχικής «ισορροπίας» και «ανακούφισης».
Στο στρατό, παλαιότερα τουλάχιστον, οι νεοσύλλεκτοι, με την άφιξή τους, περνούσαν από μία σειρά καψωνιών και εξευτελισμών από τους παλαιότερους. Μετά το πέρας της 45ήμερης αυτής «εκπαίδευσης» και «εγκλιματισμού» τους, έπρεπε κάπου να εξωτερικεύσουν και να εναποθέσουν το «βιασμό» της προσωπικότητάς τους. Η ευκαιρία δίδονταν σχεδόν άμεσα με την άφιξη της καινούργιας φουρνιάς νεοσυλλέκτων., οι οποίοι υπόκειντο στα ίδια ή ακόμα χειρότερα καψώνια και εξευτελισμούς. Είδα υπέροχα παιδιά να μετατρέπονται ξαφνικά σε σατράπες χειρίστου είδους, σε μια προσπάθειά τους να «σιδερώσουν» λίγο την τσαλακωμένη τους αξιοπρέπεια και προσωπικότητα.
Η βία ΔΕΝ συμμορφώνει, ΔΕΝ συνετίζει κι ούτε εμπνέει το σεβασμό. Απλά ΦΟΒΙΖΕΙ. Το παιδί ή ο ενήλικας που δείχνει να «συμμορφώνεται προς τας υποδείξεις», απλά το κάνει από ΦΟΒΟ και όχι από ΣΕΒΑΣΜΟ. Μέσα του κοχλάζει το μίσος και η ανάγκη αντεκδίκησης. ΑΝ αυτά τα αισθήματα δεν στραφούν στον ίδιο τον εαυτό, τότε θα την πληρώσει είτε η σύντροφος, η σύζυγος, τα παιδιά, ο υφιστάμενος, ο οποιοσδήποτε αδύναμος κρίκος. Ο κοινωνικός ή ο φυλετικός ρατσισμός, στις περιπτώσεις αυτές, φαντάζουν ως οι καλύτεροι συνοδοιπόροι ζωής, οι δε δήθεν «μεγαλόσχημοι» που υπόσχονται «κάθαρση» και υπεράσπιση ιερών και οσίων, κουνώντας απειλητικά τα λάβαρα και τα κουμπούρια τους, γοητεύουν και έλκουν, αν και κατά βάθος φοβίζουν… Κάτι παλιό και γνώριμο θυμίζουν…
Αφορισμός νούμερο 4, μέσα σε επτά αράδες: «Εσείς οι ψυχολόγοι έχετε καταστρέψει την κοινωνία με τις αποτυχημένες θεωρίες σας»!!!
Τελικά, ποιος είναι ο φταίχτης; Τα «κωλόπαιδα που έχουν το σατανά μέσα τους»; «Τα γαϊδούρια που μεγαλώνουν σύμφωνα με τη «μοντέρνα διαπαιδαγώγηση» και πετούν μολότωφ; ΟΙ ανεπαρκείς γονείς τους, «επειδή δεν έχει πέσει ράβδος» ή εμείς οι ψυχολόγοι; Σταθεροποιήσου και διάλεξε. ΑΝ το πρόβλημα της καταστροφής της κοινωνίας είναι οι ψυχολόγοι, τότε η λύση του είναι πολύ απλή. Όλοι οι ψυχολόγοι στην πυρά, σε φυλακές υψίστης ασφαλείας, λιθοβολισμός τους σε ανοιχτές πλατείες, θανάτωσή τους από άγρια σαρκοβόρα σε ποδοσφαιρικές αρένες, κατάργηση των σπουδών ψυχολογίας από όλα τα πανεπιστήμια της χώρας και ισόβια αφαίρεση των υπαρχόντων πτυχίων και των όποιων ακαδημαϊκών τίτλων…
Η επιλογή δική σου, φίλε Πέτρο. Η σωστή διαπαιδαγώγησή σου θα σου επιτρέψει, σίγουρα, να επιλέξεις το ΣΩΣΤΟ…