Φιλικές σχέσεις στην ενήλικη ζωή: Μια ψυχοδυναμική προσέγγιση

Εισαγωγή – Γιατί οι φιλικές σχέσεις δεν είναι «δευτερεύουσες»

Στον δημόσιο λόγο για τις φιλικές σχέσεις, η φιλία συχνά αντιμετωπίζεται ως κάτι αυτονόητο, σχεδόν δεδομένο. Δεν φέρει το βάρος του έρωτα ούτε τη θεσμική σημασία της οικογένειας. Κι όμως, ψυχικά, η φιλία αποτελεί έναν από τους πιο αποκαλυπτικούς και ευάλωτους δεσμούς των ανθρώπινων σχέσεων. Είναι η σχέση που επιλέγουμε χωρίς υποχρέωση. Ακριβώς για τον λόγο αυτόν, μπορεί να γίνει βαθιά φορτισμένη, εύθραυστη και συχνά παρεξηγημένη.

Από ψυχοδυναμική σκοπιά, οι φιλικές σχέσεις δεν είναι απλώς κοινωνικές συναναστροφές ή κοινά ενδιαφέροντα. Είναι χώροι μεταφοράς, προβολής, ταύτισης και επανάληψης πρώιμων συναισθηματικών εμπειριών. Μέσα στις φιλίες, δοκιμάζουμε -συχνά χωρίς να το συνειδητοποιούμε- τρόπους δεσμού που κουβαλάμε από πολύ νωρίς στη ζωή μας. Γι’ αυτό και μια φιλία μπορεί να μας στηρίζει βαθιά, αλλά και να μας πληγώνει εξίσου έντονα.

Η απουσία κοινωνικής «δέσμευσης» καθιστά τη φιλία ιδιαίτερα ευαίσθητη. Δεν υπάρχουν σαφείς ρόλοι, ούτε προσδοκίες ρητά διατυπωμένες. Αυτό αφήνει χώρο για ελευθερία. Ωστόσο, αφήνει χώρο και για παρεξηγήσεις, ανισορροπίες και σιωπηλές συγκρούσεις. Πολλές φιλίες δεν τελειώνουν με ρήξη, αλλά με απομάκρυνση. Όχι με λόγια, αλλά με σιωπή. Συνήθως, το τέλος αυτό βιώνεται με μια αμηχανία πένθους που δύσκολα αναγνωρίζεται ή νομιμοποιείται.

Η ψυχοδυναμική ματιά μας επιτρέπει να δούμε τη φιλία όχι ως «ελαφριά» σχέση, αλλά ως έναν καθρέφτη της εσωτερικής μας οργάνωσης. Πώς πλησιάζουμε τον άλλον; Πόσο αντέχουμε την εγγύτητα; Πώς διαχειριζόμαστε τη ζήλια, τον ανταγωνισμό, τη διαφορά; Και τελικά, τι ζητάμε -συνειδητά ή ασυνείδητα- από έναν φίλο;

Οι πρώιμες ρίζες της φιλίας: δεσμός, ασφάλεια και συμμαχία

Οι βάσεις των φιλικών σχέσεων δεν τίθενται στην ενήλικη ζωή, αλλά πολύ νωρίτερα. Από ψυχοδυναμική οπτική, η ικανότητα να δημιουργούμε και να διατηρούμε φιλίες σχετίζεται άμεσα με τις πρώιμες εμπειρίες δεσμού (σύμφωνα με τη Θεωρία του Δεσμού του Bowlby). Σχετίζεται με τον τρόπο που βιώσαμε τη συναισθηματική διαθεσιμότητα των σημαντικών άλλων.

Στην παιδική ηλικία, οι πρώτες «φιλίες» λειτουργούν συχνά ως χώροι πειραματισμού: εκεί το παιδί μαθαίνει να μοιράζεται, να διεκδικεί, να ζηλεύει, να χάνει και να αντέχει την απογοήτευση. Παράλληλα, οι σχέσεις με αδέλφια ή συνομήλικους λειτουργούν ως πρωτότυπα συμμαχιών, ανταγωνισμών και συναισθηματικών ρόλων. Αυτοί οι ρόλοι μπορεί να μεταφερθούν αργότερα στις ενήλικες φιλίες.

Ένα παιδί, που μεγάλωσε σε περιβάλλον όπου υπήρχε συναισθηματική ασφάλεια, έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να βιώνει τη φιλία ως χώρο αμοιβαιότητας. Αντίθετα, όταν οι πρώιμοι δεσμοί χαρακτηρίζονταν από ασυνέπεια, παραμέληση ή υπερβολικές απαιτήσεις, η φιλία μπορεί να μετατραπεί σε πεδίο άγχους. Μπορεί να εκδηλωθεί ως ανάγκη για επιβεβαίωση, φόβο εγκατάλειψης ή τάση υπερπροσφοράς.

Ο φίλος ως σύμβολο

Σε αυτό το πλαίσιο, ο φίλος δεν είναι απλώς «ο άλλος», αλλά συχνά γίνεται, ασυνείδητα, φορέας παλαιών προσδοκιών. Μπορεί να λειτουργήσει ως υποκατάστατο ασφάλειας, ως καθρέφτης αξίας ή ακόμη και ως πεδίο επανάληψης τραυματικών μοτίβων. Η ένταση, που συχνά παρατηρείται σε ορισμένες φιλικές σχέσεις, δεν οφείλεται στο παρόν. Οφείλεται στο βάθος των ψυχικών επενδύσεων που ενεργοποιούνται.

Οι διεργασίες αυτές δεν θεωρούνται παθολογικές. Αντιθέτως, αποτελούν μέρος της ανθρώπινης ανάγκης για σύνδεση. Εκεί που ανακύπτει δυσκολία είναι όταν η φιλία φορτώνεται με ρόλους που δεν μπορεί να αντέξει. Όταν, δηλαδή, ζητείται από τον φίλο να καλύψει κενά, να θεραπεύσει παλιά τραύματα ή να προσφέρει σταθερότητα που δεν υπήρξε αλλού.

Γιατί επιλέγουμε συγκεκριμένες φιλικές σχέσεις: ταύτιση, συμπλήρωση και επανάληψη

Οι φιλίες που δημιουργούμε δεν είναι τυχαίες. Παρότι συχνά τις αποδίδουμε σε συγκυρίες, κοινά ενδιαφέροντα ή χρονικές συμπτώσεις, από ψυχοδυναμική σκοπιά, οι επιλογές των φίλων μας εμπεριέχουν βαθιές ασυνείδητες διεργασίες. Ο φίλος δεν είναι απλώς κάποιος με τον οποίο «ταιριάζουμε», αλλά συχνά κάποιος που ενεργοποιεί οικεία ψυχικά μοτίβα.

Μία βασική παράμετρος είναι η ταύτιση. Επιλέγουμε ανθρώπους στους οποίους αναγνωρίζουμε στοιχεία του εαυτού μας, όπως αξίες, στάσεις, ευαισθησίες. Η ταύτιση προσφέρει μια αίσθηση κατανόησης και συναισθηματικής εγγύτητας. Μέσα από τον φίλο, το άτομο επιβεβαιώνει πτυχές της δικής του ταυτότητας και νιώθει ότι «ανήκει». Αυτού του τύπου οι φιλικές σχέσεις είναι, συχνά, σταθερές. Παρόλα αυτά, μπορεί να εμφανισθούν προβλήματα όταν προκύπτει διαφοροποίηση ή αλλαγή πορείας ζωής.

Άλλες φορές, η επιλογή φίλων βασίζεται στη συμπλήρωση. Ο φίλος γίνεται φορέας στοιχείων που το ίδιο το άτομο δεν έχει αναπτύξει ή δεν του επιτρέπεται να εκφράσει. Ο πιο τολμηρός φίλος, ο πιο σταθερός, ο πιο εξωστρεφής ή ο πιο φροντιστικός μπορεί να λειτουργεί ως «συμπλήρωμα» του εσωτερικού κόσμου του άλλου. Αν και αυτή η δυναμική μπορεί να είναι πλούσια και δημιουργική, ενέχει τον κίνδυνο ανισορροπίας. Ιδιαίτερα όταν ο ένας εγκλωβίζεται σε έναν σταθερό ρόλο.

Η επανάληψη του παρελθόντος

Ιδιαίτερα σημαντική σημασία έχει και η επανάληψη πρώιμων σχέσεων. Ασυνείδητα, πολλοί άνθρωποι επιλέγουν φίλους που αναπαράγουν γνωστές συναισθηματικές εμπειρίες: τον απόμακρο φίλο, τον φίλο που χρειάζεται συνεχώς στήριξη, εκείνον που δεν είναι ποτέ πλήρως διαθέσιμος. Οι φιλίες αυτές χαρακτηρίζονται, συχνά, από ένταση και επαναλαμβανόμενη απογοήτευση. Ταυτόχρονα, είναι δύσκολο να εγκαταλειφθούν, καθώς κουβαλούν ένα οικείο ψυχικό φορτίο και μοτίβο.

Η ψυχοδυναμική προσέγγιση δεν αντιμετωπίζει αυτές τις επιλογές ως λανθασμένες. Αντιθέτως, τις βλέπει ως προσπάθειες του ψυχισμού να επεξεργαστεί παλιά βιώματα μέσα από νέες σχέσεις. Το πρόβλημα ανακύπτει όταν η φιλία παγιδεύεται σε επαναλαμβανόμενους ρόλους χωρίς δυνατότητα μετασχηματισμού. Εκεί, η σχέση παύει να είναι χώρος εξέλιξης και γίνεται χώρος ψυχικής φθοράς.

Αμοιβαιότητα και ανισορροπία στις φιλικές σχέσεις

Ένα από τα πιο συχνά, αλλά λιγότερο συζητημένα ζητήματα στις φιλικές σχέσεις είναι η ανισορροπία. Σε αντίθεση με τις ερωτικές ή οικογενειακές σχέσεις, όπου οι ρόλοι και οι προσδοκίες είναι περισσότερο καθορισμένοι, η φιλία βασίζεται σε άγραφους κανόνες. Αυτό την καθιστά ελεύθερη, αλλά και ευάλωτη σε σιωπηλές ανισότητες.

Πολλές φιλίες οργανώνονται γύρω από έναν σταθερό διαχωρισμό: ο ένας ακούει, ο άλλος μιλά. Ο ένας στηρίζει, ο άλλος χρειάζεται. Ο ένας είναι διαθέσιμος, ο άλλος λιγότερο. Όταν αυτή η κατανομή είναι συνειδητή και αμοιβαία αποδεκτή, τότε η σχέση μπορεί να λειτουργεί χωρίς ένταση. Όταν όμως εγκαθίσταται ασυνείδητα, δημιουργεί συσσωρευμένη δυσαρέσκεια.

Η παγίδα της υπερπροσφοράς

Ιδιαίτερα άτομα με έντονη ανάγκη αποδοχής ή με ιστορικό συναισθηματικής παραμέλησης τείνουν να επενδύουν υπερβολικά στις φιλίες. Προσφέρουν χρόνο, φροντίδα, διαθεσιμότητα, συχνά σε βάρος των δικών τους ορίων. Η υπερπροσφορά αυτή δεν είναι πάντα συνειδητή. Συχνά, λειτουργεί ως ασυνείδητη προσπάθεια διασφάλισης του δεσμού. Όμως, με τον χρόνο, η ανισορροπία γίνεται, συνήθως, πηγή πικρίας.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν φιλίες στις οποίες η συναισθηματική απόσταση λειτουργεί ως άμυνα. Ο φίλος που δεν εκτίθεται, που κρατά τον έλεγχο ή που εμφανίζεται μόνο όταν τον βολεύει, μπορεί να προστατεύεται από φόβους εγγύτητας ή εξάρτησης. Αυτή η στάση, συχνά, δεν γίνεται άμεσα αντιληπτή. Ωστόσο, βιώνεται ως αίσθηση ασάφειας ή έλλειψης σταθερότητας και αμοιβαιότητας.

Ένα χαρακτηριστικό των φιλικών σχέσεων είναι ότι οι συγκρούσεις, συχνά, δεν εκφράζονται ανοιχτά. Ο φόβος της ρήξης, αλλά και η απουσία «δικαιώματος απαίτησης», οδηγούν σε σιωπή. Αντί για διάλογο, εμφανίζεται απόσυρση. Αντί για σύγκρουση, απομάκρυνση. Έτσι, πολλές φιλίες δεν τελειώνουν με σαφές τέλος, αλλά με σταδιακή εξασθένηση και αποδυνάμωση του δεσμού. Η αναγνώριση της ανισορροπίας δεν σημαίνει απαραίτητα διάλυση της σχέσης. Μπορεί να αποτελέσει αφετηρία επαναδιαπραγμάτευσης, εφόσον υπάρχει ψυχική ωριμότητα και από τις δύο πλευρές. Η φιλία, όπως και κάθε ζωντανός δεσμός, χρειάζεται ευελιξία, όρια και δυνατότητα αλλαγής.

Νιώθετε ότι οι σχέσεις σας σάς δυσκολεύουν αντί να σας στηρίζουν; Η κατανόηση των μοτίβων μας είναι το πρώτο βήμα για πιο υγιείς συνδέσεις. Κλείστε ραντεβού για Online Συνεδρία

Σιωπηλές συγκρούσεις, ζήλια και ανταγωνισμός στις φιλίες

Οι φιλικές σχέσεις περιγράφονται, συχνά, ως χώροι άνευ όρων αποδοχής. Ωστόσο, από ψυχοδυναμική σκοπιά, οι φιλίες δεν είναι απαλλαγμένες από συγκρούσεις, ζήλια ή ανταγωνισμό. Απλά, αυτά τα αισθήματα εκφράζονται πιο έμμεσα. Επειδή η φιλία δεν διαθέτει σαφές πλαίσιο αντιπαράθεσης, οι εντάσεις τείνουν να μετακινούνται στο παρασκήνιο.

Η ζήλια στις φιλίες είναι συχνό φαινόμενο, αλλά δύσκολα αναγνωρίσιμο. Μπορεί να εμφανιστεί όταν ένας φίλος προοδεύει, δημιουργεί οικογένεια, αποκτά κοινωνική ή επαγγελματική αναγνώριση. Αντί να βιώνεται ως χαρά για τον άλλον, η αλλαγή αυτή ενεργοποιεί ασυνείδητες συγκρίσεις και αισθήματα μειονεξίας (χαμηλή αυτοεκτίμηση). Συχνά, η ζήλια δεν εκφράζεται άμεσα. Αντιθέτως, μεταμφιέζεται σε αποστασιοποίηση, ειρωνεία ή αδιαφορία.

Ο ανταγωνισμός, ιδιαίτερα μεταξύ φίλων παρόμοιας ηλικίας ή πορείας ζωής, μπορεί να λειτουργεί υπογείως. Η επιτυχία του ενός βιώνεται ως απειλή για την αυτοεκτίμηση του άλλου, ιδίως όταν υπάρχει κοινό πεδίο αναφοράς. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η φιλία δοκιμάζεται όχι επειδή απουσιάζει το συναίσθημα, αλλά επειδή δυσκολεύεται να αντέξει τη διαφορά.

Η δυσκολία της σύγκρουσης

Οι συγκρούσεις στις φιλίες σπάνια εκφράζονται με άμεσο τρόπο. Ο φόβος πως η σχέση δεν αντέχει την αντιπαράθεση οδηγεί σε αποφυγή. Έτσι, τα παράπονα συσσωρεύονται, αλλά δεν αρθρώνονται. Η ψυχική ένταση μετατρέπεται σε σιωπή, και η σιωπή σε απόσταση. Αυτός ο μηχανισμός προστατεύει προσωρινά τη σχέση, αλλά, μακροπρόθεσμα, τη φθείρει.

Από ψυχοδυναμική άποψη, η δυσκολία στην έκφραση τυχόν σύγκρουσεων συνδέεται συχνά με πρώιμες εμπειρίες όπου η διαφωνία ισοδυναμούσε με απώλεια δεσμού. Όταν το άτομο έχει μάθει ότι η σύγκρουση απειλεί τη σχέση, προτιμά να αποσυρθεί παρά να εκτεθεί. Στις φιλικές σχέσεις, αυτή η στάση μπορεί να οδηγήσει σε ψυχική αποξένωση χωρίς σαφές τέλος.

Η αναγνώριση της ζήλιας και του ανταγωνισμού δεν σημαίνει ακύρωση της φιλίας. Αντιθέτως, μπορεί να αποτελέσει ένδειξη συναισθηματικής επένδυσης. Το ζητούμενο είναι αν η σχέση μπορεί να αντέξει την ειλικρίνεια και τη διαφοροποίηση, χωρίς να καταρρεύσει.

Οι φιλίες που κρατούν και εκείνες που τελειώνουν: αλλαγή, απώλεια και πένθος

Οι φιλικές σχέσεις, όπως και οι άνθρωποι, δεν παραμένουν στατικές. Με τον χρόνο, αλλάζουν μορφή, ένταση και τρόπο λειτουργίας. Κάποιες φιλίες εξελίσσονται, προσαρμόζονται στις νέες συνθήκες ζωής και αποκτούν διαφορετικό βάθος. Άλλες, αντίθετα, αδυνατούν να αντέξουν την όποια αλλαγή και σταδιακά εξασθενούν.

Η ενήλικη ζωή φέρνει αναπόφευκτα διαφοροποιήσεις: επαγγελματικές επιλογές, οικογενειακές δεσμεύσεις, αλλαγή προτεραιοτήτων. Όταν μια φιλία είναι δομημένη αποκλειστικά γύρω από μια κοινή φάση ζωής, η μετάβαση μπορεί να την αποσταθεροποιήσει. Δεν πρόκειται απαραίτητα για έλλειψη συναισθήματος, αλλά για αδυναμία επαναπροσδιορισμού.

Το μη αναγνωρισμένο πένθος

Ιδιαίτερα δύσκολες είναι οι φιλίες που δεν τελειώνουν με σαφή τρόπο. Δεν υπάρχει σύγκρουση, ούτε αποχαιρετισμός. Υπάρχει, απλώς, μια σταδιακή απομάκρυνση, μια αραίωση της επικοινωνίας, μια σιωπηλή αποδοχή ότι κάτι άλλαξε. Συχνά, αυτού του είδους η απώλεια δεν αναγνωρίζεται ως πένθος, παρότι συνοδεύεται από λύπη, σύγχυση και αίσθηση κενού.

Από ψυχοδυναμική σκοπιά, το πένθος μιας φιλίας μπορεί να είναι εξίσου έντονο με εκείνο ενός ερωτικού δεσμού. Η διαφορά είναι ότι, κοινωνικά, δεν νομιμοποιείται με τον ίδιο τρόπο. Το άτομο ενδέχεται να αισθάνεται πως «δεν δικαιούται» να πονά, γεγονός που οδηγεί σε εσωτερικευμένη θλίψη.

Οι φιλίες που αντέχουν στον χρόνο είναι, συνήθως, εκείνες που επιτρέπουν την αλλαγή. Δεν απαιτούν σταθερότητα ρόλων, ούτε συνεχή εγγύτητα. Αντέχουν την απόσταση χωρίς να τη βιώνουν ως εγκατάλειψη. Αυτές οι σχέσεις βασίζονται λιγότερο στη συχνότητα και περισσότερο στη συναισθηματική ποιότητα.

Η ωρίμανση συνοδεύεται, συχνά, από την αποδοχή ότι όλοι οι φίλοι δεν μπορούν να μας συνοδεύουν σε κάθε στάδιο της ζωής μας. Η αποδοχή αυτή δεν ακυρώνει τη σημασία των σχέσεων που προηγήθηκαν. Αντιθέτως, τις εντάσσει στη βιογραφία τού ατόμου ως σημαντικά κεφάλαια που ολοκλήρωσαν τον κύκλο τους.

Η φιλία στην ενήλικη ζωή: λιγότερες σχέσεις, μεγαλύτερο βάθος

Καθώς το άτομο προχωρά στην ενήλικη ζωή, ο τρόπος που σχετίζεται με τους φίλους του μεταβάλλεται. Ο χρόνος περιορίζεται, οι υποχρεώσεις πολλαπλασιάζονται και οι αυθόρμητες συναντήσεις δίνουν τη θέση τους σε προγραμματισμένες στιγμές. Αυτή η αλλαγή συχνά βιώνεται ως απώλεια. Εντούτοις, μπορεί να λειτουργήσει και ως ευκαιρία επαναπροσδιορισμού της φιλίας.

Οι φιλικές σχέσεις της ενήλικης ζωής τείνουν να είναι λιγότερες, αλλά βαθύτερες. Η ποσότητα υποχωρεί υπέρ της ποιότητας. Η ανάγκη για συνεχή επιβεβαίωση μειώνεται, ενώ αυξάνεται η αξία της σταθερής παρουσίας. Από ψυχοδυναμική σκοπιά, αυτό συνδέεται με την ενίσχυση της εσωτερικής ασφάλειας: το άτομο δεν χρειάζεται πλέον τον φίλο για να επιβεβαιώσει την αξία του, αλλά για να μοιραστεί την εμπειρία του.

Ταυτόχρονα, οι φιλίες στην ενήλικη ζωή γίνονται πιο εύθραυστες. Η έλλειψη χρόνου και η διαφορετική ιεράρχηση προτεραιοτήτων μπορούν να οδηγήσουν σε παρεξηγήσεις. Όταν η απόσταση δεν συνοδεύεται από ψυχική επαφή, γεννά αίσθημα εγκατάλειψης. Ιδιαίτερα άτομα με ιστορικό ανασφαλών δεσμών μπορεί να βιώνουν την αραίωση της επαφής ως απόρριψη.

Ωστόσο, μια ώριμη φιλία δεν απαιτεί συνεχή επιβεβαίωση. Αντέχει τα κενά και τις σιωπές, χωρίς να διαρρηγνύεται. Η εμπιστοσύνη δεν βασίζεται στη συχνότητα της επαφής, αλλά στη βεβαιότητα της διαθεσιμότητας όταν αυτή χρειαστεί. Αυτή η ποιότητα διαχωρίζει τις ώριμες φιλίες από τις σχέσεις εξάρτησης.

Υγιής φιλία και συναισθηματική χρήση: όρια και αυτονομία

Ένα κρίσιμο ζήτημα στις φιλικές σχέσεις είναι η διάκριση μεταξύ υγιούς δεσμού και συναισθηματικής χρήσης. Αν και οι φίλοι αποτελούν σημαντικές πηγές στήριξης, η φιλία δεν μπορεί -ούτε πρέπει- να υποκαθιστά άλλες ψυχικές λειτουργίες. Επιπλέον, δεν πρέπει να λειτουργεί ως αποκλειστικό καταφύγιο.

Συναισθηματική χρήση εμφανίζεται όταν ο φίλος αντιμετωπίζεται ως μέσο ρύθμισης του άγχους, της μοναξιάς ή της αυτοεκτίμησης. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η σχέση οργανώνεται γύρω από τις ανάγκες του ενός. Συνεπώς, μένει περιορισμένος χώρος για την υποκειμενικότητα του άλλου. Η υπερβολική εξάρτηση συχνά συγκαλύπτεται από την έννοια της «στενής φιλίας». Ωστόσο, μακροπρόθεσμα οδηγεί σε κόπωση και απομάκρυνση.

Η σημασία των ορίων και της διαφοροποίησης

Η ψυχοδυναμική οπτική υπογραμμίζει τη σημασία των ορίων. Τα όρια δεν λειτουργούν ως απόρριψη, αλλά ως πλαίσιο που προστατεύει τη σχέση. Μια υγιής φιλία επιτρέπει τη διαφοροποίηση, την ανεξαρτησία και την ύπαρξη άλλων δεσμών. Δεν απαιτεί αποκλειστικότητα ούτε διαρκή διαθεσιμότητα.

Όταν τα όρια είναι σαφή, η φιλία μπορεί να λειτουργήσει ως χώρος αυθεντικής συνάντησης. Οι φίλοι δεν χρειάζεται να «χρησιμεύουν» ο ένας στον άλλον· αρκεί να συναντιούνται. Αυτή η μετατόπιση από την ανάγκη στην επιλογή αποτελεί δείκτη ψυχικής ωριμότητας.

Επίλογος – Οι φίλοι ως μάρτυρες της ζωής μας

Οι φιλικές σχέσεις δεν είναι σχέσεις που μας ορίζουν κοινωνικά, αλλά μας αποκαλύπτουν ψυχικά. Οι φίλοι είναι εκείνοι που μας είδαν σε μεταβατικές στιγμές. Είναι αυτοί που μοιράστηκαν εκδοχές του εαυτού μας, πριν αυτές σταθεροποιηθούν. Δεν μας «σώζουν», ούτε μας ολοκληρώνουν. Μας συνοδεύουν.

Από ψυχοδυναμική σκοπιά, η φιλία αποτελεί έναν ιδιαίτερο χώρο συνάντησης: λιγότερο φορτισμένο από τον έρωτα, λιγότερο δεσμευτικό από την οικογένεια, αλλά εξίσου αποκαλυπτικό. Μέσα στις φιλίες, επαναλαμβάνονται παλιά μοτίβα. Ωστόσο, υπάρχει και η δυνατότητα μετασχηματισμού τους. Η αποδοχή ότι οι φιλίες αλλάζουν, εξελίσσονται ή και ολοκληρώνονται δεν μειώνει την αξία τους. Αντιθέτως, τις εντάσσει στη φυσική πορεία της ζωής. Οι φίλοι που μένουν δεν είναι απαραίτητα πολλοί. Είναι εκείνοι που αντέχουν να μας δουν να αλλάζουμε, χωρίς να χρειάζεται να παραμένουμε ίδιοι.

Τελικά, οι φιλικές σχέσεις δεν είναι απλώς συνοδευτικές της ζωής. Είναι ένας από τους πιο αληθινούς τρόπους με τους οποίους μαθαίνουμε να σχετιζόμαστε. Συνεπώς, μέσα από αυτό, μαθαίνουμε να γνωρίζουμε τον εαυτό μας.

Η σοφία του Khalil Gibran για τη φιλία

Ο Khalil Gibran στον «Προφήτη» (Κεφ. 19) είπε τα εξής σοφά λόγια για τη φιλία:

«Ο φίλος σας είναι η εκπλήρωση των αναγκών σας. Είναι το χωράφι που εσείς σπέρνετε με αγάπη και θερίζετε με ευγνωμοσύνη.[…] Όταν αποχωρίζεσαι από το φίλο σου, δε λυπάσαι, γιατί αυτό που αγαπάς πιο πολύ σ΄αυτόν μπορεί να είναι πιο φανερό στην απουσία του, όπως το βουνό που φαίνεται καθαρότερα, στα μάτια αυτού που θέλει να το ανεβεί, από την πεδιάδα.[…] Επέτρεψε στο φίλο σου να πάρει ό,τι καλύτερο διαθέτεις.[…] Πρόκειται πράγματι για ένα φίλο που αναζητάς απλά για να περάσεις κάποιες ώρες σου μαζί του; Αναζήτησέ τον τις στιγμές που πραγματικά ζεις. Για να καλύψει τις ανάγκες σου και όχι το κενό σου»…

Χρειάζεστε υποστήριξη στα θέματα σχέσεων; Η ψυχοθεραπεία μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε τα μοτίβα που επαναλαμβάνετε και να χτίσετε πιο ουσιαστικές σχέσεις. Για συνεδρίες εξ αποστάσεως: Κλείστε ραντεβού για Online Ψυχοθεραπεία Για συνεδρίες στο γραφείο μου: Επικοινωνήστε μαζί μου

Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.

Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.

Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.

Προγραμματίστε τη συνάντησή μας στο γραφείο Ξεκινήστε την Online θεραπεία σας (από όπου κι αν βρίσκεστε)