Όταν ένας άνθρωπος ανακαλύπτει μια απιστία, το πρώτο ερώτημα που βγαίνει συχνά δεν είναι «τι θα κάνω τώρα;» αλλά «γιατί;». Σαν να υπάρχει μια απάντηση που, αν βρεθεί, θα κάνει τον πόνο λιγότερο ακατανόητο. Κι εκείνος που απίστησε, ακόμη κι όταν θέλει να μείνει στη σχέση, δυσκολεύεται συχνά να δώσει μια εξήγηση που να χωράει όσα νιώθει.
Με τον όρο απιστία εννοούμε την κρυφή παραβίαση των ορίων που οι δύο σύντροφοι έχουν συμφωνήσει, ρητά ή σιωπηρά: μια σεξουαλική επαφή, μια συναισθηματική εμπλοκή ή μια διαδικτυακή σχέση που αποκρύπτεται.
Μπορεί κάποιος να αγαπά τον άνθρωπο με τον οποίο μοιράζεται τη ζωή του και παρ’ όλα αυτά να αναζητά κάτι έξω από τη σχέση, ή να μη βρίσκει λόγια για την απομάκρυνση και τη δυσαρέσκεια που νιώθει. Η αντίφαση αυτή δεν εξηγεί κάθε απιστία. Δείχνει, ωστόσο, γιατί χρειάζεται να εξετάσουμε τόσο τις συνθήκες της σχέσης όσο και τα κίνητρα του ανθρώπου που παραβίασε τα όριά της.
Η απιστία δεν έχει μία αιτία. Οι μελέτες καταγράφουν κίνητρα όπως ο θυμός, η αίσθηση παραμέλησης, η ανάγκη επιβεβαίωσης, η περιορισμένη δέσμευση στη σχέση, η σεξουαλική επιθυμία ή η αναζήτηση ποικιλίας και συγκυρίες όπως το αλκοόλ, που μπορεί να συνυπάρχουν. Η κατανόηση των κινήτρων δεν αναιρεί την ευθύνη για την επιλογή.
Τι θεωρούμε απιστία
Δεν υπάρχει ορισμός που να καλύπτει με τον ίδιο τρόπο όλες τις σχέσεις. Για κάποιους, η απιστία αρχίζει και τελειώνει στη σεξουαλική επαφή. Για άλλους, αρχίζει νωρίτερα: σε μια κρυφή συναισθηματική εμπλοκή, σε ερωτικά μηνύματα, σε φωτογραφίες που ανταλλάσσονται, σε μια διαδικτυακή σχέση που κρατιέται συστηματικά μυστική. Μετράει όχι μόνο τι έγινε αλλά και ποια όρια είχαν συμφωνήσει οι δύο, είτε με λόγια είτε χωρίς.
Η έρευνα αντανακλά την ίδια ασάφεια. Στη μετα-ανάλυση των Warach και συνεργατών (2024), που συγκέντρωσε 305 μελέτες, πολλές δεν όριζαν καθαρά τι εννοούσαν με τον όρο «απιστία». Η σεξουαλική μορφή είχε μελετηθεί πολύ περισσότερο από τις υπόλοιπες, ενώ οι μη σεξουαλικές παραμένουν ανεπαρκώς διερευνημένες. Όταν λοιπόν λέμε «απιστία», δεν εννοούμε όλοι ακριβώς το ίδιο πράγμα.
Τα ψηφιακά μέσα έχουν θολώσει τα όρια ακόμη περισσότερο. Το ίδιο μήνυμα μπορεί να είναι αθώο ή να είναι προδοσία. Τη σημασία του αλλάζουν η μυστικότητα, για παράδειγμα ένα μήνυμα που σβήνεται πριν γυρίσει ο άλλος στο σπίτι, το ερωτικό περιεχόμενο, η συναισθηματική επένδυση και η παραβίαση μιας κοινής συμφωνίας. Γι’ αυτό αξίζει οι σύντροφοι να μιλούν για τα όριά τους αντί να υποθέτουν ότι τα βλέπουν με τον ίδιο τρόπο.

Η απιστία δεν ταυτίζεται, επίσης, με τη συναινετική μη μονογαμία. Σε μια ανοιχτή ή πολυσυντροφική σχέση οι εμπλεκόμενοι γνωρίζουν τη συμφωνία και συναινούν σε αυτήν. Εκείνο που ορίζει την απιστία είναι η απόκρυψη. Για μια ευρύτερη συζήτηση γύρω από τη μονογαμία μπορείτε να διαβάσετε το άρθρο για τις πολυγαμικές και πολυσυντροφικές σχέσεις.
Γιατί απιστεί κάποιος;
Αν η απιστία ορίζεται από μια συμφωνία που σπάει, μένει το ερώτημα τι οδηγεί έναν άνθρωπο να τη σπάσει. Στη μελέτη των Selterman και συνεργατών (2019), 495 ενήλικες με μέσο όρο ηλικίας περίπου 20 ετών ανέφεραν οι ίδιοι τους λόγους για τους οποίους είχαν απιστήσει. Από τις απαντήσεις προέκυψαν οκτώ διακριτά κίνητρα: θυμός, έλλειψη αγάπης για τον σύντροφο, αίσθηση παραμέλησης, περιορισμένη δέσμευση, ανάγκη ενίσχυσης της αυτοεκτίμησης, σεξουαλική επιθυμία, αναζήτηση ποικιλίας και συγκυριακοί παράγοντες, όπως το αλκοόλ. Η λίστα δεν εξαντλεί, φυσικά, όλες τις πιθανές αιτίες, δείχνει όμως πόσο διαφορετικοί δρόμοι οδηγούν στο ίδιο αποτέλεσμα.
Μερικές φορές, η απιστία γεννιέται μέσα σε μια σχέση όπου έχουν συσσωρευτεί μοναξιά και ανείπωτα παράπονα. Ο ένας νιώθει ότι δεν τον βλέπουν πια, και κάθε προσπάθεια να μιλήσουν καταλήγει σε καβγά. Τέτοιες συνθήκες μπορούν να οδηγήσουν σε απομάκρυνση, αλλά δεν οδηγούν αναγκαστικά σε απιστία. Πολλοί άνθρωποι τις αντέχουν, χωρίς να παραβιάσουν τις συμφωνίες της σχέσης τους.
Σε άλλες περιπτώσεις, το κίνητρο αφορά λιγότερο τη σχέση και περισσότερο την εικόνα που έχει κανείς για τον εαυτό του. Η προσοχή ενός καινούργιου ανθρώπου προσφέρει, για λίγο, μια άλλη εκδοχή: κάποιον που δεν τον έχουν ακόμη βαρύνει η καθημερινότητα και οι παλιοί καβγάδες. Όταν η αυτοεκτίμηση στηρίζεται έντονα στο βλέμμα των άλλων, η εικόνα αυτή γίνεται ιδιαίτερα δελεαστική.
Ένα «προφίλ» του ανθρώπου που απιστεί δεν υπάρχει. Η απιστία δεν είναι διάγνωση, και καμία ετικέτα, του τύπου «απατεώνας» ή «ναρκισσιστής», δεν την εξηγεί από μόνη της. Η δυσκολία να μιλήσει κανείς για όσα χρειάζεται μπορεί να εξηγήσει γιατί κάτι αποκρύφτηκε. Η ευθύνη, ωστόσο, δεν περνά στον σύντροφο που δεν ήξερε τι συνέβαινε.

Η ευθύνη έχει και μια πλευρά που σπάνια συζητιέται: τι κάνει ο άνθρωπος που απίστησε με όσα ακολουθούν. Μια διαζευγμένη γυναίκα περίπου 55 ετών ξεκίνησε ατομική συμβουλευτική, δυσκολευόμενη να συγχωρήσει τον εαυτό της για μια απιστία που είχε διαπράξει πολλά χρόνια νωρίτερα. Η ενοχή της αφορούσε τον γάμο της που είχε τελειώσει, αλλά και την πεποίθηση ότι είχε βλάψει τη σχέση της με τα παιδιά της. Στη θεραπεία, φάνηκε ότι η αυστηρή αυτοκριτική της δυσκόλευε την επανασύνδεσή της μαζί τους. Η επεξεργασία της ευθύνης και της μεταμέλειας, μαζί με την προσπάθεια επανόρθωσης, τη βοήθησε σταδιακά να ξεχωρίσει την πράξη της από την αξία της ως ανθρώπου.
Η ψυχοδυναμική ματιά: ασφάλεια και διαφυγή
Οι έρευνες καταγράφουν όσα δηλώνουν οι άνθρωποι. Η ψυχοδυναμική σκέψη ρωτά και για όσα δεν έχουν βρει λόγια. Ακριβώς τη στιγμή που η σχέση του γίνεται σταθερή, κάποιος μπορεί να νιώσει ότι ο χώρος γύρω του στενεύει. Η οικειότητα προσφέρει ασφάλεια, αλλά φέρνει κοντά και την εξάρτηση, και τον φόβο ότι η επιθυμία θα ατονήσει. Αυτό ονομάζεται αμφιθυμία: η ταυτόχρονη ανάγκη για ασφάλεια και για διαφυγή από αυτήν.
Ο ψυχαναλυτής Stephen Mitchell έδωσε σε αυτή την ένταση μια καθαρή διατύπωση. Υποστήριξε πως ό,τι κάνει μια σχέση ασφαλή, δηλαδή το οικείο και το προβλέψιμο, είναι συχνά αυτό που δυσκολεύει τον έρωτα να μείνει ζωντανός. Η διατύπωση αυτή εξηγεί ίσως γιατί η ασφάλεια και η επιθυμία δεν συμβαδίζουν αυτόματα και γιατί τα ζευγάρια χρειάζεται να φροντίζουν και τα δύο, χωρίς να δικαιολογεί καμία απιστία.
Η ψυχοθεραπεύτρια Esther Perel, που έχει γράψει εκτενώς για την απιστία, προτείνει μια ακόμη ανάγνωση. Συχνά, λέει, ο άνθρωπος που απιστεί δεν αναζητά έναν άλλον σύντροφο αλλά μια άλλη εκδοχή του εαυτού του, μια εκδοχή που νιώθει πιο ζωντανή και πιο επιθυμητή. Η κρυφή σχέση γίνεται τότε ένας χώρος όπου η εκδοχή αυτή επιτρέπεται να υπάρξει.
Μια τρίτη πιθανότητα αφορά τη δυναμική του ζευγαριού και όχι τον έναν από τους δύο. Όταν η ένταση ανάμεσα σε δύο ανθρώπους δεν μπορεί να εκφρασθεί, τότε μπορεί να περάσει μέσα από έναν τρίτο, όπως περιγράφει η τριγωνοποίηση στις σχέσεις. Ο τρίτος άνθρωπος μπορεί να αναλαμβάνει, χωρίς να το ξέρει, το βάρος όσων το ζευγάρι δεν μπορούσε να σηκώσει μόνο του.

Σε ορισμένους ανθρώπους, η αμφιθυμία συνδέεται με τον φόβο εγγύτητας: όσο πιο κοντά έρχεται ο άλλος, τόσο πιο απειλητική γίνεται η πιθανότητα της απώλειας ή της εξάρτησης. Στη μελέτη των Selterman, εξάλλου, η ανασφάλεια στον δεσμό συνδεόταν με αρκετά από τα κίνητρα που περιγράψαμε. Οι αναγνώσεις του Mitchell, της Perel και της τριγωνοποίησης είναι θεωρητικές και κλινικές, δεν αποτελούν εμπειρικά ευρήματα, και καμία δεν ισχύει για όλους. Για να καταλάβουμε τι σημαίνει η απιστία σε μια συγκεκριμένη σχέση, χρειάζεται να ακούσουμε την ιστορία της αντί να της επιβάλουμε μια θεωρία.
«Απλώς συνέβη»
Κάποιοι δίνουν μια εξήγηση που δεν περνά από κανένα από τα παραπάνω: «απλώς συνέβη». Μια απιστία μπορεί να προκύψει σε συγκυρία που ευνοεί την παρορμητικότητα: ένα ταξίδι, μια περίοδος έντονης εγγύτητας με κάποιον στη δουλειά, λίγο περισσότερο αλκοόλ, μια στιγμή που τα όρια χαλαρώνουν. Οι περιστάσεις μετρούν, και στη μελέτη των Selterman αποτελούσαν ξεχωριστή ομάδα κινήτρων. Η φράση «απλώς συνέβη» περιγράφει ωστόσο κυρίως πώς βιώθηκε η στιγμή από εκείνον που απίστησε. Δεν απαντά στο πώς έφτασε ως εκεί ούτε στο τι επέλεξε να αποκρύψει μετά.
Σε άλλες περιπτώσεις, η απιστία λειτουργεί ως έμμεσος τρόπος να φύγει κανείς από μια σχέση που δεν τολμά ή δεν ξέρει πώς να τερματίσει. Δεν συμβαίνει πάντα. Όταν, όμως, η δυσαρέσκεια μένει ανείπωτη και ο χωρισμός αναβάλλεται, μια εξωσυντροφική εμπλοκή μπορεί να προκαλέσει κρίση που αναγκάζει τους δύο να αντικρίσουν όσα απέφευγαν. Ότι μια κρίση φέρνει ένα πρόβλημα στην επιφάνεια δεν σημαίνει ότι ήταν αναγκαία ή ωφέλιμη.
Ο τρίτος άνθρωπος της απιστίας
Στην απιστία, συμμετέχει και ένας τρίτος άνθρωπος, για τον οποίο μιλάμε σπάνια. Μπορεί να έμαθε αργά ότι ο άλλος ήταν δεσμευμένος, ή και καθόλου, και το βάρος που κουβαλά να μην έχει όνομα. Μια γυναίκα περίπου 40 ετών εξακολουθούσε να βιώνει τις συνέπειες μιας τριετούς σχέσης που είχε τελειώσει περισσότερα από πέντε χρόνια νωρίτερα. Είχε εμπλακεί, χωρίς να γνωρίζει αρχικά ότι ο άνδρας ήταν παντρεμένος, και εκείνος απομακρύνθηκε λίγο μετά τη γέννηση του παιδιού του. Στη θεραπεία, αναδύθηκαν συναισθήματα που είχαν μείνει για χρόνια ανεπεξέργαστα, μαζί με την ανάγκη της να κατανοήσει τι σήμαινε η σχέση για την ίδια και να ανακτήσει την αίσθηση της προσωπικής της αξίας.
Η απιστία και οι παράλληλες σχέσεις δεν αφήνουν πίσω τους μόνο ενοχή ή θυμό. Μπορούν να αφήσουν και μια μακρόχρονη, αμφίθυμη θλίψη, ιδιαίτερα όταν αυτή η παράλληλη σχέση τελειώνει χωρίς να έχουν ειπωθεί ή κατανοηθεί όσα την έκαναν τόσο σημαντική για τον άνθρωπο.

Διαφέρουν οι άνδρες από τις γυναίκες;
Οι δημοφιλείς εξηγήσεις παρουσιάζουν συχνά τους άνδρες ως υποκινούμενους από το σεξ και τις γυναίκες από το συναίσθημα. Το σχήμα είναι απλό και γι’ αυτό ελκυστικό, αλλά μετατρέπει σύνθετες εμπειρίες σε στερεότυπα.
Τα δεδομένα είναι πιο σύνθετα. Στη μελέτη των Selterman, κίνητρα όπως η αναζήτηση ποικιλίας ή η συγκυρία δηλώθηκαν συχνότερα από άνδρες, πρόκειται όμως για τάσεις σε μια συγκεκριμένη ομάδα και όχι για κανόνα που ισχύει για κάθε άνδρα ή γυναίκα.
Ως προς τον πόνο που προκαλεί η απιστία, η μετα-ανάλυση του Carpenter (2012) συνέθεσε 172 μεγέθη επίδρασης από 54 άρθρα. Όταν οι συμμετέχοντες έπρεπε να διαλέξουν ποια μορφή τούς πληγώνει περισσότερο, και τα δύο φύλα επέλεγαν συχνότερα τη συναισθηματική. Όταν βαθμολογούσαν χωριστά κάθε μορφή, και τα δύο έκριναν πιο επώδυνη τη σεξουαλική. Η διαφορά που προβλέπει η εξελικτική ψυχολογία, δηλαδή οι άνδρες να ενοχλούνται περισσότερο από τη σεξουαλική απιστία, εμφανίστηκε μόνο σε δείγματα φοιτητών από τις ΗΠΑ.
Πιο χρήσιμο, από το να υποθέσουμε τι «συνήθως» θέλει ένας άνδρας ή μια γυναίκα, είναι να ρωτήσουμε τι σημαίνει η απιστία για τους συγκεκριμένους δύο ανθρώπους: ποια συμφωνία παραβιάστηκε, ποια ανάγκη ή σύγκρουση έμεινε χωρίς λόγια και τι είχε καταλάβει ο καθένας ότι ισχύει.
Τι σημαίνει η απιστία για τη σχέση
Για όποιον την ανακαλύπτει, η αποκάλυψη μπορεί να κλονίσει την εμπιστοσύνη όχι μόνο στον σύντροφο αλλά και στη δική του αντίληψη της κοινής ζωής. Μπορεί να ξαναδιαβάζει το παρελθόν και να αναρωτιέται ποιες βραδιές και ποιες φράσεις ήταν αληθινές. Μπορεί να εμφανιστούν θυμός, θλίψη, ζήλια, ντροπή και μια επίμονη ανάγκη να ανασυντεθούν τα γεγονότα με κάθε λεπτομέρεια. Οι αντιδράσεις διαφέρουν, και δεν υπάρχει «σωστός» τρόπος να βιωθεί η προδοσία.
Η απιστία δεν αποδεικνύει ότι η σχέση ήταν εξαρχής κακή ούτε ότι έπαψε να υπάρχει αγάπη. Μπορεί να αποκαλύπτει μια πραγματική απομάκρυνση, μπορεί και να συνυπάρχει με δεσμό, τρυφερότητα και επιθυμία να συνεχιστεί η κοινή ζωή. Όταν τα δύο συνυπάρχουν, η ερμηνεία της απιστίας γίνεται δυσκολότερη, χωρίς να μικραίνει ο πόνος.

Χρειάζεται να ξεχωρίσουμε δύο ερωτήματα: τι οδήγησε στην απιστία και τι σημαίνει αυτή για τη συνέχεια. Το πρώτο θέλει ειλικρινή διερεύνηση χωρίς εύκολες δικαιολογίες. Το δεύτερο αφορά τα όρια, την ασφάλεια και το αν οι δύο θέλουν και μπορούν να μείνουν μαζί. Η απάντηση δεν είναι υποχρεωτικά ούτε η επανασύνδεση ούτε ο χωρισμός.
Αν το ζευγάρι αποφασίσει να εξετάσει τη συνέχεια, οι υποσχέσεις δεν αρκούν. Η εμπιστοσύνη ξαναχτίζεται με ανάληψη ευθύνης, συνέπεια, ειλικρίνεια και χρόνο, και με σαφήνεια για το τι χρειάζεται ο καθένας ώστε να νιώσει ξανά ασφαλής. Σε ορισμένες περιπτώσεις, βοηθά μια συζήτηση με ειδικό στη θεραπεία ζεύγους, ώστε να ακουστούν όσα δυσκολεύονται να ειπωθούν χωρίς κάθε κουβέντα να γίνεται νέος καβγάς.
Ένα ζευγάρι ζήτησε θεραπεία ζεύγους μετά την απιστία του άντρα, κατά τη διάρκεια μιας απουσίας μερικών εβδομάδων. Η γυναίκα είχε επιστρέψει στη σχέση για να της δώσει μια δεύτερη ευκαιρία, αλλά η καθημερινότητά τους παρέμενε συναισθηματικά φτωχή και άχρωμη. Εκείνος είχε ζητήσει συγγνώμη και ήθελε να προχωρήσουν παρακάτω. Εκείνη ένιωθε ότι δεν είχε καταλάβει πόσο βαθιά την είχε επηρεάσει η απιστία. Στη θεραπεία, περιέγραψε γραπτώς τις συνέπειες της προδοσίας και ο άντρας κλήθηκε να πει με δικά του λόγια τι είχε καταλάβει από την εμπειρία της. Τότε η σύζυγος ένιωσε, για πρώτη φορά μετά την αποκάλυψη, ότι εκείνος την κατανοούσε ουσιαστικά και με ενσυναίσθηση.
Η κατανόηση δεν απαιτεί να συγχωρήσει κανείς, να μείνει ή να βιαστεί να αποφασίσει. Ο άνθρωπος που πληγώθηκε έχει δικαίωμα να ορίσει τα δικά του όρια και να αποφασίσει τι μπορεί να αντέξει. Εκείνος που απίστησε δεν ξεφεύγει από την ευθύνη της επιλογής του, όσο κατανοητή κι αν γίνει.
Το «γιατί» με το οποίο ξεκινήσαμε δεν είναι το ίδιο ερώτημα για τους δύο. Για τον πληγωμένο είναι μια αναζήτηση νοήματος σε όσα έζησε. Για τον άλλον μπορεί να γίνει είτε αρχή κατανόησης είτε δικαιολογία, και η διαφορά κρίνεται από το αν συνοδεύεται από ευθύνη.
Αν η αποκάλυψη συνοδεύεται από έντονο πανικό, επίμονη αϋπνία ή σκέψεις αυτοκαταστροφής, αξίζει να μιλήσει κανείς σύντομα με ειδικό ψυχικής υγείας. Σε περίπτωση άμεσου κινδύνου, μπορεί να καλέσει το 1018, τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία, ή το 112. Η ατομική ψυχοθεραπεία προσφέρει χώρο να ακουστεί τι συμβαίνει, ακόμη και όταν το ζευγάρι δεν μπορεί να το συζητήσει.
Συχνές ερωτήσεις
- Τι θεωρείται απιστία;
Η απιστία μπορεί να είναι σεξουαλική, συναισθηματική ή διαδικτυακή. Δεν υπάρχει ένας ορισμός που να ισχύει απαράλλακτα για κάθε ζευγάρι. Σημασία έχουν τα όρια και οι συμφωνίες της συγκεκριμένης σχέσης, καθώς και η μυστικότητα ή η απόκρυψη μιας εμπλοκής.
- Μπορεί να υπάρξει απιστία χωρίς σεξουαλική επαφή;
Ναι. Μια κρυφή συναισθηματική σχέση, ερωτικά μηνύματα ή μια διαδικτυακή εμπλοκή μπορεί να βιωθούν ως απιστία, ανάλογα με το περιεχόμενο και τα συμφωνημένα όρια του ζευγαριού. Η απουσία σεξουαλικής επαφής δεν σημαίνει αυτομάτως ότι δεν έχει παραβιαστεί η εμπιστοσύνη.
- Γιατί απιστεί κάποιος ενώ αγαπά τον σύντροφό του;
Η αγάπη και η απιστία μπορούν να συνυπάρχουν, επειδή τα κίνητρα και οι επιλογές ενός ανθρώπου δεν είναι πάντα συνεπή μεταξύ τους. Η απιστία μπορεί να συνδέεται με δυσαρέσκεια, ανάγκη επιβεβαίωσης, δυσκολία στη δέσμευση ή άλλους παράγοντες. Η ύπαρξη αγάπης δεν αναιρεί την ευθύνη για την παραβίαση των ορίων.
- Η απιστία σημαίνει ότι η σχέση είχε σοβαρά προβλήματα;
Όχι απαραίτητα. Μπορεί να σχετίζεται με δυσκολίες της σχέσης, αλλά μπορεί και να συνδέεται με προσωπικά κίνητρα ή περιστάσεις του ανθρώπου που απιστεί. Η διερεύνηση της σχέσης βοηθά στην κατανόηση, χωρίς να μεταφέρει αυτόματα την ευθύνη και στους δύο συντρόφους.
- Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στην απιστία και στη συναινετική μη μονογαμία;
Στη συναινετική μη μονογαμία οι σύντροφοι γνωρίζουν και αποδέχονται τους όρους που έχουν συμφωνήσει. Η απιστία αφορά, συνήθως, την κρυφή παραβίαση μιας συμφωνίας ή ορίων που ο ένας ή και οι δύο θεωρούσαν ότι ισχύουν.
- Μπορεί η απιστία να συμβεί απλώς λόγω μιας συγκυρίας;
Μια συγκυρία μπορεί να διευκολύνει μια παρορμητική απόφαση, αλλά δεν εξηγεί από μόνη της όλη την πορεία που οδήγησε σε αυτήν. Το «έτυχε» περιγράφει ίσως την εμπειρία της στιγμής, όχι κατ’ ανάγκη τις επιλογές, τα όρια και τη μυστικότητα που ακολούθησαν.

Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.
Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.
Πνευματικά Δικαιώματα: Το περιεχόμενο της ιστοσελίδας www.i-psyxologos.gr αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Σάββα Σαλπιστή. Η αναδημοσίευση επιτρέπεται αποκλειστικά με την παράθεση ενεργού συνδέσμου (active link) στην πηγή.

