Γραφείο

Γραφείο: Πατριάρχου Ιωακείμ 10, Θεσσαλονίκη (Αγία Σοφία,κέντρο)

Τελευταία ενημέρωση: 12 Νοεμβρίου 2026

Υπάρχουν συζητήσεις που αρχίζουν με μια απλή ερώτηση: «Έμαθες τι έγινε;». Κάποιος λέει κάτι για έναν γνωστό, ένας δεύτερος προσθέτει μια λεπτομέρεια και, πριν το καταλάβουμε, η κουβέντα έχει ήδη φουντώσει.» Οι άνθρωποι γελούν, ανταλλάσσουν βλέμματα, συμφωνούν ή διαφωνούν. Αυτός, όμως, για τον οποίο μιλούν απουσιάζει. Δεν μπορεί να εξηγήσει τι συνέβη ούτε να διορθώσει όσα ακούγονται.

Το κουτσομπολιό είναι η ανταλλαγή πληροφοριών, σχολίων ή αξιολογήσεων για κάποιον που δεν συμμετέχει στη συζήτηση. Μεταφέρει συχνά χρήσιμες κοινωνικές πληροφορίες και βοηθά μια ομάδα να καταλάβει τι συμβαίνει γύρω της. Μπορεί, όμως, να γίνει μέσο υποτίμησης, αποκλεισμού ή βλάβης της φήμης ενός ανθρώπου. Η πρόθεση, η ακρίβεια και ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται η πληροφορία καθορίζουν αν βοηθά ή βλάπτει.

Το κουτσομπολιό, επομένως, δεν έχει μία μόνο ψυχολογική λειτουργία. Άλλοτε εκφράζει περιέργεια και ανάγκη επικοινωνίας, άλλοτε ανασφάλεια ή ανταγωνισμό. Και κάποιες φορές, πίσω από μια φαινομενικά αθώα συζήτηση, κρύβεται η επιθυμία να αισθανθούμε καλύτερα μειώνοντας κάποιον άλλον.

Το κουτσομπολιό βοηθά συχνά στην ενημέρωση και στην κοινωνική σύνδεση, αλλά γίνεται προβληματικό όταν υποτιμά, αποκλείει ή βλάπτει τη φήμη κάποιου. Πίσω από την ίδια κουβέντα μπορεί να κρύβονται περιέργεια, ανάγκη να ανήκουμε, σύγκριση, φθόνος ή ανασφάλεια. Το αθώο από το βλαπτικό το ξεχωρίζουν ο σκοπός και ο τρόπος.

Γιατί μας ενδιαφέρει τόσο η ζωή των άλλων;

Η περιέργεια για τους άλλους είναι μέρος της κοινωνικής μας ζωής. Παρατηρούμε τις σχέσεις τους, τις επιλογές, τις επιτυχίες και τις αποτυχίες τους. Προσπαθούμε να καταλάβουμε πώς συμπεριφέρονται και τι μπορούμε να περιμένουμε από αυτούς. Η πληροφορία για έναν τρίτο μπορεί να μας βοηθήσει να προσανατολιστούμε σε ένα περιβάλλον: να αποφασίσουμε αν μπορούμε να εμπιστευτούμε έναν συνεργάτη, να καταλάβουμε μια ένταση στην παρέα ή να προσφέρουμε βοήθεια σε κάποιον που περνά δύσκολα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε συζήτηση για έναν απόντα είναι αθώα ή χρήσιμη. Μια πληροφορία μπορεί να μεταφερθεί με σεβασμό και συγκεκριμένο σκοπό, μπορεί, όμως, να διογκωθεί, να αποκοπεί από το πλαίσιό της ή να παρουσιαστεί ως βεβαιότητα ενώ είναι απλώς φήμη. Η ίδια κουβέντα που αρχίζει ως προσπάθεια κατανόησης μπορεί να καταλήξει σε δημόσια έκθεση ενός ανθρώπου.

Κοντινό πλάνο σε σκουριασμένη σιδερένια πλάκα με κλειδαρότρυπα πάνω σε σκούρο ξύλο, με μια λεπτή λευκή γραμμή φωτός να περνά μέσα από την τρύπα
Η περιέργεια για τους άλλους ξεκινά συχνά από ένα μικρό άνοιγμα.

Η έρευνα θεωρεί το κουτσομπολιό σύνθετη κοινωνική συμπεριφορά. Σύμφωνα με τον Robin Dunbar, περίπου τα δύο τρίτα του χρόνου των ελεύθερων συζητήσεων αφορούν κοινωνικά θέματα (Dunbar, 2004). Οι Roy Baumeister, Liqing Zhang και Kathleen Vohs πρότειναν ότι το κουτσομπολιό λειτουργεί και ως μορφή μάθησης: ακούγοντας τα λάθη και τις περιπέτειες των άλλων, μαθαίνουμε πώς λειτουργεί η ομάδα μας και τι θεωρείται αποδεκτό (Baumeister et al., 2004).Τα αποτελέσματά του, όμως, εξαρτώνται από την ακρίβεια της πληροφορίας, τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων και το πλαίσιο μέσα στο οποίο διαδίδεται.

Το κουτσομπολιό ως τρόπος να ανήκουμε κάπου

Ας σκεφτούμε μια παρέα που σχολιάζει τη συμπεριφορά κάποιου ο οποίος δεν βρίσκεται εκεί. Όσοι συμμετέχουν αισθάνονται ότι μοιράζονται μια πληροφορία που δεν γνωρίζουν όλοι. Η συζήτηση δημιουργεί μια μικρή αίσθηση οικειότητας: γελούν με τα ίδια πράγματα και επιβεβαιώνουν ότι βλέπουν ορισμένες καταστάσεις με παρόμοιο τρόπο.

Έτσι, το κουτσομπολιό λειτουργεί συχνά ως τρόπος κοινωνικής σύνδεσης. Ο Robin Dunbar περιέγραψε το κουτσομπολιό ως μια μορφή «κοινωνικής περιποίησης» (social grooming): όπως οι πίθηκοι δένονται μεταξύ τους όταν περιποιούνται το τρίχωμα ο ένας του άλλου, έτσι και οι άνθρωποι δένονται όταν μιλούν μεταξύ τους για τους άλλους (Dunbar, 2004). Μέσα από τις ιστορίες για τρίτους μαθαίνουμε τι θεωρείται αποδεκτό στην ομάδα, ποια συμπεριφορά προκαλεί αποδοκιμασία και ποια χαρακτηριστικά εκτιμώνται. Μεταφέρει επίσης προειδοποιήσεις για συμπεριφορές που έχουν πραγματικές συνέπειες για τους άλλους.

Υπάρχει, ωστόσο, μια λεπτή διαφορά ανάμεσα στην οικειότητα και στη συνενοχή. Όταν δύο άνθρωποι έρχονται κοντά επειδή μοιράζονται μια εμπιστευτική πληροφορία, αισθάνονται προσωρινά πιο συνδεδεμένοι. Αν αυτή η σύνδεση στηρίζεται στην απαξίωση ενός τρίτου, παραμένει εύθραυστη, γιατί ο καθένας υποψιάζεται συχνά ότι, όταν απουσιάσει, ίσως γίνει ο επόμενος στόχος. Η ομάδα που ενώνεται αποκλείοντας κάποιον δεν έχει κατ’ ανάγκη δημιουργήσει εμπιστοσύνη, μπορεί απλώς να έχει βρει ένα κοινό αντικείμενο κριτικής.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους που το κουτσομπολιό έχει διπλή λειτουργία: να ενισχύει τους δεσμούς ανάμεσα σε όσους μιλούν και ταυτόχρονα να απομονώνει εκείνον για τον οποίο μιλούν.

Δύο μεταλλικά κουτάκια δεμένα σε ξύλινους πασσάλους και ενωμένα με τεντωμένο λευκό σπάγκο, μέσα σε ανοιχτό χωράφι με ξερά χόρτα, κάτω από συννεφιασμένο ουρανό
Μια κουβέντα για τρίτους ενώνει όσους μιλούν.

Όταν η σύγκριση γίνεται υποτίμηση

Δεν κουτσομπολεύουμε όλοι για τους ίδιους λόγους. Μερικές φορές θέλουμε απλώς να μοιραστούμε μια πληροφορία. Άλλες φορές, όμως, η ενασχόληση με τη ζωή ενός τρίτου εξυπηρετεί μια πιο προσωπική ανάγκη. Η σύγκριση είναι μία πιθανή αφετηρία. Οι Sarah Wert και Peter Salovey πρότειναν ότι το κουτσομπολιό είναι και μια μορφή κοινωνικής σύγκρισης: ακούμε και λέμε ιστορίες για τους άλλους για να καταλάβουμε πού βρισκόμαστε εμείς (Wert & Salovey, 2004).

Όταν κάποιος πετυχαίνει κάτι που εμείς επιθυμούμε, η επιτυχία του μπορεί να μας χαροποιήσει, να μας εμπνεύσει ή να μας κάνει να αισθανθούμε ανεπαρκείς. Αν δυσκολευόμαστε να αντέξουμε αυτή τη σύγκριση, μπορεί να αρχίσουμε να μειώνουμε την αξία του άλλου: να αμφισβητούμε τα κίνητρά του, να αποδίδουμε την επιτυχία του αποκλειστικά στην τύχη ή να αναζητούμε ένα ελάττωμα που θα αποκαταστήσει, έστω προσωρινά, την αίσθηση ισορροπίας.

Σε αυτή την περίπτωση, η υποτίμηση προσφέρει μια σύντομη ανακούφιση. Αν ο άλλος δεν είναι τόσο ικανός, τόσο αγαπητός ή τόσο επιτυχημένος όσο φαίνεται, τότε η δική μας θέση μοιάζει λιγότερο επισφαλής. Η ανακούφιση, όμως, δεν λύνει την ανασφάλεια που την προκάλεσε. Για να διατηρήσουμε το ίδιο αποτέλεσμα, αναγκαζόμαστε να συνεχίσουμε να μειώνουμε τον άλλον.

Η κοινωνική ψυχολογία έχει μελετήσει τη σχέση ανάμεσα στον φθόνο και στη χαρά για την ατυχία κάποιου άλλου. Σε μελέτη των van Dijk και συν. (2006), ο φθόνος συνδεόταν με αυτή τη χαρά όταν ο άλλος ήταν κάποιος με τον οποίο μπορούσαμε να συγκριθούμε. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αρνητικό σχόλιο κρύβει φθόνο. Μας βοηθά, όμως, να καταλάβουμε γιατί η αποτυχία ενός άλλου μπορεί κάποιες φορές να λειτουργεί ως προσωρινή επιβεβαίωση της δικής μας αξίας.

Δύο ίδια ποδήλατα με χαμηλό σκελετό, δίπλα-δίπλα σε χωματόδρομο: το ένα καινούργιο και ασημί, το άλλο παλιό και σκουριασμένο, κάτω από συννεφιασμένο ουρανό
Μπροστά στον άλλον, το δικό μας φαίνεται πάντα λιγότερο.

Η προβολή και όσα δυσκολευόμαστε να αναγνωρίσουμε

Η ψυχοδυναμική σκέψη προσφέρει ακόμη έναν τρόπο να κατανοήσουμε ορισμένες μορφές κουτσομπολιού. Κάποιες φορές εντοπίζουμε στους άλλους με ιδιαίτερη ευκολία χαρακτηριστικά ή επιθυμίες που δυσκολευόμαστε να αναγνωρίσουμε στον εαυτό μας. Η Nancy McWilliams περιγράφει την προβολή ως αμυντικό μηχανισμό: έναν τρόπο να ξεφορτωθούμε ένα συναίσθημα που μας ενοχλεί, βλέποντάς το στον άλλον και όχι στον εαυτό μας.

Ένας άνθρωπος, για παράδειγμα, μπορεί να επικρίνει επίμονα τη ματαιοδοξία ενός γνωστού του, ενώ ο ίδιος δυσκολεύεται να παραδεχτεί πόσο χρειάζεται τον θαυμασμό των άλλων. Ή μπορεί να καταδικάζει με ένταση τη ζήλια κάποιου, χωρίς να αναγνωρίζει τη δική του. Δεν μπορούμε, βέβαια, να συμπεράνουμε ότι πίσω από κάθε κουτσομπολιό υπάρχει προβολή. Πρόκειται για μια πιθανή ερμηνεία που χρειάζεται να εξετάζεται μέσα στην ιστορία και στις σχέσεις του συγκεκριμένου ανθρώπου.

Η υποτίμηση γίνεται συχνά τρόπος έκφρασης επιθετικότητας όταν η άμεση σύγκρουση μοιάζει επικίνδυνη ή απαγορευμένη. Αντί να πούμε σε κάποιον ότι μας πλήγωσε ή ότι τον ανταγωνιζόμαστε, μιλάμε γι’ αυτόν σε τρίτους με έναν επικριτικό, απαξιωτικό ή αποδοκιμαστικό τρόπο. Η ένταση βρίσκει διέξοδο, αλλά το πρόβλημα παραμένει άλυτο και η σχέση δεν έχει την ευκαιρία να δοκιμαστεί μέσα από μια ειλικρινή αντιπαράθεση.

Αν κάποιος αναγνωρίσει ότι χρειάζεται να μειώνει τους άλλους για να αισθάνεται ο ίδιος καλύτερα, αυτή η παραδοχή μπορεί να προκαλέσει ντροπή. Μπορεί, όμως, να γίνει και αφετηρία αυτοπαρατήρησης: τι αισθάνομαι όταν ο άλλος ξεχωρίζει; Τι φοβάμαι ότι λέει η επιτυχία του για μένα; Τι κερδίζω προσωρινά όταν τον υποτιμώ;

Γυάλινο πρίσμα πάνω σε σκούρο ξύλινο τραπέζι, που διαθλά το φως και ρίχνει μια λεπτή λωρίδα από τα χρώματα του φάσματος πάνω στο ξύλο, σε σκοτεινό εσωτερικό χώρο
Προβάλλουμε στους άλλους ό,τι δυσκολευόμαστε να δούμε μέσα μας.

Πότε η συζήτηση γίνεται κακόβουλη;

Δεν είναι κακόβουλο κουτσομπολιό κάθε αρνητική αναφορά σε έναν απόντα άνθρωπο. Μπορεί να χρειάζεται να ενημερώσουμε κάποιον για μια συμπεριφορά που τον θέτει σε κίνδυνο, να ζητήσουμε συμβουλή για μια δύσκολη σχέση ή να μιλήσουμε για ένα περιστατικό που επηρεάζει την εργασία και την ασφάλεια άλλων. Η σιωπή δεν είναι πάντοτε η πιο υπεύθυνη στάση. Η έρευνα για το προκοινωνικό κουτσομπολιό (Feinberg et al., 2012) δείχνει ότι όποιος βλέπει μια αντικοινωνική πράξη νιώθει την ανάγκη να προειδοποιήσει όσους κινδυνεύουν, και ότι η προειδοποίηση μειώνει την ένταση που ο ίδιος νιώθει.

Αυτό που ξεχωρίζει μια προειδοποίηση από το κακόβουλο κουτσομπολιό είναι ο σκοπός, η ακρίβεια και ο τρόπος. Μια προειδοποίηση χρειάζεται συγκεκριμένα στοιχεία και περιορισμό της διάδοσης στους ανθρώπους που πρέπει να γνωρίζουν. Αντίθετα, το κακόβουλο κουτσομπολιό επιδιώκει ή αποδέχεται την έκθεση και την απαξίωση. Μια αμφίβολη πληροφορία παρουσιάζεται ως γεγονός, προσωπικές λεπτομέρειες μεταφέρονται χωρίς λόγο και η ιστορία συμπληρώνεται με υποθέσεις.

Έτσι το κουτσομπολιό γίνεται μια μορφή επιθετικότητας που ασκείται μέσα από τις σχέσεις. Δεν χρειάζεται ανοιχτή αντιπαράθεση: η φήμη κάποιου μπορεί να πληγεί χωρίς εκείνος να γνωρίζει ποιος ξεκίνησε την ιστορία ή πώς άλλαξε καθώς περνούσε από στόμα σε στόμα. Στην εργασία, στην οικογένεια ή σε μια παρέα, η επανάληψη τέτοιων σχολίων μπορεί να οδηγήσει σε αποκλεισμό και να διαμορφώσει ένα κλίμα όπου κανείς δεν νιώθει ασφαλής να μιλήσει ανοιχτά για τον εαυτό του. Για τη μορφή που παίρνει η υποτίμηση όταν γίνεται συστηματική, υπάρχει ξεχωριστό άρθρο για τη λεκτική κακοποίηση.

Σήμερα το κουτσομπολιό περνά συχνά μέσα από ομάδες μηνυμάτων και κοινωνικά δίκτυα. Εκεί ένα σχόλιο αντιγράφεται, προωθείται και αποθηκεύεται, χωρίς να ελέγχει κανείς πώς αλλάζει στη διαδρομή, και ο άνθρωπος για τον οποίο γράφεται μπορεί να μη μάθει ποτέ ποιοι το διάβασαν. Γι’ αυτό αξίζει να σκεφτόμαστε δύο φορές πριν προωθήσουμε ή σχολιάσουμε μια ιστορία για κάποιον που απουσιάζει. Το γραπτό μήνυμα μένει.

Λευκό περιστέρι με ανοιχτά φτερά πετά ψηλά πάνω από χωριό με κεραμιδένιες στέγες, με ένα χάρτινο σημείωμα δεμένο στο πόδι του, κάτω από συννεφιασμένο ουρανό
Ένα μήνυμα που έχει φύγει δεν ανακαλείται.

Γιατί πληγώνει τόσο όταν μαθαίνουμε ότι μας κουτσομπολεύουν;

Κάποιος μαθαίνει ότι ένας φίλος ή ένας άνθρωπος που εμπιστευόταν μίλησε για προσωπικά του ζητήματα πίσω από την πλάτη του. Ένας άνθρωπος που το έζησε περιγράφει: «Ήταν σαν να μου έριξαν παγωμένο νερό. Ένιωσα τα πόδια μου να κόβονται, λες και γκρεμίστηκε κάτι που θεωρούσα δεδομένο.» Συχνά, το πρώτο πλήγμα δεν αφορά μόνο το περιεχόμενο όσων ειπώθηκαν. Αφορά το πρόσωπο που τα είπε. Η εμπιστοσύνη κλονίζεται, επειδή κάτι που είχε εμπιστευτεί σε μια σχέση οικειότητας εμφανίζεται τώρα σε μια συζήτηση όπου ο ίδιος δεν ήταν παρών.

Μπορεί τότε να αναρωτηθεί τι άλλο έχει ειπωθεί, ποιοι γνώριζαν και αν όσα μοιράστηκε χρησιμοποιήθηκαν εναντίον του. Αν κυκλοφορεί μια διαστρεβλωμένη ιστορία, προστίθεται η αίσθηση ότι οι άλλοι σχηματίζουν μια εικόνα γι’ αυτόν χωρίς να μπορεί να ακουστεί η δική του άποψη. Πολλοί το λένε με μία φράση: «Δεν ήμουν μπροστά για να υπερασπιστώ τον εαυτό μου.» Δεν πληγώνεται μόνο η υπόληψή του, κλονίζεται και η βεβαιότητα ότι μπορεί να επιλέγει σε ποιον αποκαλύπτει τον εαυτό του.

Η έρευνα του Kipling Williams για τον κοινωνικό αποκλεισμό (Williams, 2007) δείχνει ότι η απόρριψη απειλεί τέσσερις βασικές ανάγκες: να ανήκουμε, να έχουμε αυτοεκτίμηση, να νιώθουμε ότι ελέγχουμε τη ζωή μας και να νιώθουμε ότι η ύπαρξή μας έχει νόημα. Το κουτσομπολιό δεν ταυτίζεται με τον αποκλεισμό, αλλά μπορεί να τον προετοιμάζει ή να τον συνοδεύει.

Υφαντό βραχιόλι φιλίας από μπλε και λευκές κλωστές, κομμένο στη μέση, με τα δύο κομμάτια και τις ξεφτισμένες άκρες τους να ακουμπούν πάνω σε παλιό ξύλο
Μια εμπιστοσύνη που σπάει δύσκολα ξαναδένεται.

Μετά από μια τέτοια εμπειρία, κάποιος μπορεί να γίνει πιο επιφυλακτικός, να κρατά προσωπικά ζητήματα για τον εαυτό του ή να δυσκολεύεται να εμπιστευτεί νέους ανθρώπους. Συχνά μιλά πια μόνο για τα απολύτως τυπικά και απαραίτητα στη δουλειά ή στην παρέα, σαν να χτίζει γύρω του έναν αόρατο «τοίχο» προστασίας. Η επιφύλαξη αυτή μπορεί αρχικά να τον προστατεύει. Αν, όμως, γενικευτεί σε κάθε σχέση, κινδυνεύει να τον απομονώσει. Δεν είναι παράξενο να χρειάζεται χρόνος για να ξεχωρίσει ποιοι άνθρωποι έχουν πράγματι παραβιάσει την εμπιστοσύνη του και ποιοι μπορούν να σταθούν δίπλα του με διακριτικότητα.

Το ζητούμενο δεν είναι να υποχρεωθεί να εμπιστευτεί ξανά γρήγορα. Είναι να μπορέσει σταδιακά να κρίνει τις σχέσεις του με βάση τη συμπεριφορά των συγκεκριμένων ανθρώπων και όχι μόνο με βάση την προσδοκία ότι όλοι θα τον προδώσουν.

Τι κάνουμε όταν μας κουτσομπολεύουν;

Η πρώτη ενστικτώδης αντίδραση είναι συνήθως να απαντήσουμε αμέσως, να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας ή να βρούμε ποιος μίλησε. Όσα ακούμε, όμως, φτάνουν συχνά αλλοιωμένα, και μια βιαστική αντίδραση δίνει στην ιστορία περισσότερη σημασία απ’ όση έχει. Στο γραφείο, η άμεση, οργισμένη αντιπαράθεση δίνει συχνά τροφή για νέα σχόλια και εξαντλεί συναισθηματικά, ενώ η ψύχραιμη απόσταση ή μια ήρεμη, ξεκάθαρη κουβέντα κατ’ ιδίαν αποφορτίζει συνήθως την κατάσταση. Βοηθά, λοιπόν, να σταματήσουμε λίγο πριν αντιδράσουμε και να κάνουμε τα εξής:

    • Ξεχωρίζουμε τι ακριβώς ειπώθηκε. Ρωτάμε ποιος το είπε και με ποια λόγια, και ξεχωρίζουμε ό,τι είναι βέβαιο από ό,τι ακούστηκε από τρίτους.
    • Αναρωτιόμαστε αν υπάρχει κάτι αληθινό σε όσα ειπώθηκαν. Ακόμη κι όταν το κουτσομπολιό είναι άδικο, μπορεί να μας δείχνει πώς μας βλέπουν.
    • Μιλάμε απευθείας με τον άνθρωπο που φέρεται ότι το είπε, αν η σχέση αξίζει, χωρίς κατηγορίες: «Άκουσα κάτι που με στενοχώρησε και θα ήθελα να το ξεκαθαρίσουμε μεταξύ μας, αντί να το συζητάς αλλού» ή «Προτιμώ ό,τι σε απασχολεί σχετικά με εμένα να μου το λες κατευθείαν.»
    • Βάζουμε όριο όταν χρειάζεται: δεν συμμετέχουμε στη διάδοση, δεν απαντάμε σε προκλήσεις και δεν δικαιολογούμαστε σε όλους.
    • Ζητάμε στήριξη από κάποιον που εμπιστευόμαστε, ώστε να μην κουβαλάμε μόνοι μας τον θυμό ή την ντροπή.
Λευκό πορσελάνινο φλιτζάνι που είχε σπάσει και έχει ενωθεί ξανά με χρυσές ραφές στις ρωγμές του, πάνω σε σκούρο ξύλινο τραπέζι με πλάγιο φως
Η εμπιστοσύνη που ξαναχτίζεται δεν γίνεται όπως ήταν, αλλά γίνεται με ραφές.

Όταν το κουτσομπολιό περιλαμβάνει ψευδείς ισχυρισμούς που βλάπτουν σοβαρά τη φήμη ή την εργασία κάποιου, ή όταν συνεχίζεται συστηματικά, αξίζει να ενημερώσουμε τον υπεύθυνο του χώρου εργασίας και, αν χρειάζεται, να ζητήσουμε νομική συμβουλή.

Αξίζει να ζητήσουμε βοήθεια από ειδικό όταν η κατάσταση έχει γίνει εργασιακός εκφοβισμός, όταν προκαλεί κρίσεις άγχους ή αϋπνία και επηρεάζει σοβαρά την ψυχική μας υγεία, ή όταν μας απομονώνει τόσο, ώστε να μη μπορούμε να βγούμε μόνοι μας από αυτή την κατάσταση.

Πώς μπορούμε να μη συμμετέχουμε;

Μερικές φορές αντιλαμβανόμαστε ότι μια συζήτηση έχει αρχίσει να ξεπερνά τα όρια. Μια προσωπική πληροφορία μεταφέρεται από στόμα σε στόμα ή ένα λάθος γίνεται αφορμή για διαρκή χλευασμό. Δεν χρειάζεται πάντοτε μια έντονη αντιπαράθεση για να αλλάξει η πορεία της κουβέντας. Μπορούμε να μη μεταφέρουμε την πληροφορία παραπέρα, να αλλάξουμε θέμα ή να πούμε ότι δεν αισθανόμαστε άνετα να συζητάμε προσωπικά ζητήματα κάποιου που απουσιάζει. Για να αλλάξει το θέμα χωρίς σύγκρουση, βοηθούν φράσεις όπως: «Για να είμαι ειλικρινής, δεν το γνωρίζω καλά το θέμα, ας πιάσουμε κάτι άλλο καλύτερα» ή «Για να αλλάξουμε κλίμα, εσύ με τα επαγγελματικά σου τι κάνεις τελευταία;».

Όσοι επιλέγουν να μη συμμετέχουν περιγράφουν συχνά πρώτα έναν φόβο αποκλεισμού: «θα με θεωρήσουν “ξινό” ή ότι το παίζω υπεράνω;». Ο φόβος αυτός δίνει γρήγορα τη θέση του σε μια αίσθηση ανακούφισης και εσωτερικής ηρεμίας.

Όσοι κουτσομπολεύουν συστηματικά το περιγράφουν συχνά έτσι: «Στην αρχή ξεκινάει σαν μια αθώα κουβέντα για να σπάσει ο πάγος, και ξαφνικά βρίσκομαι να λέω παραπάνω απ’ όσα έπρεπε, χωρίς καν να το καταλάβω.» Αν το διαπιστώσουμε και σε εμάς, αξίζει να παρατηρήσουμε τι αναζητούμε μέσα από αυτές. Θέλουμε να νιώσουμε αποδεκτοί; Φοβόμαστε ότι θα μείνουμε εκτός παρέας, αν δεν συμφωνήσουμε με όσα λέγονται; Ανακουφιζόμαστε όταν κάποιος άλλος βρίσκεται σε δυσκολότερη θέση; Η απάντηση δεν είναι πάντοτε ευχάριστη, αλλά μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε καλύτερα τη δική μας συμμετοχή. Για την ανάγκη μας να επιβεβαιωνόμαστε από τους άλλους υπάρχει ξεχωριστό άρθρο.

Η επιλογή να μη μειώνουμε έναν απόντα δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγουμε κάθε κριτική. Μπορούμε να μιλήσουμε καθαρά για μια συμπεριφορά που μας ενόχλησε, να ζητήσουμε βοήθεια ή να προειδοποιήσουμε κάποιον όταν υπάρχει πραγματικός λόγος. Η διαφορά είναι ότι προσπαθούμε να μείνουμε κοντά στα γεγονότα και στον σκοπό της συζήτησης, χωρίς να μετατρέπουμε την προσωπική ζωή ενός ανθρώπου σε θέαμα.

Τι αποκαλύπτει τελικά το κουτσομπολιό;

Παλιός πέτρινος ανεμόμυλος στην κορυφή λόφου, με τα πανιά του δεμένα και ακίνητα, ενώ τα ξερά χόρτα μπροστά του λυγίζουν από τον άνεμο, κάτω από συννεφιασμένο ουρανό
Ο άνεμος της κουβέντας φυσά, αλλά δεν χρειάζεται να γυρίσουμε μαζί του.

Όταν μιλάμε για κάποιον που απουσιάζει, δεν μεταφέρουμε μόνο πληροφορίες γι’ αυτόν. Φανερώνουμε και κάτι από τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την εμπιστοσύνη, τον ανταγωνισμό, την επιτυχία και την ανθρώπινη αδυναμία. Μπορεί να αναζητούμε σύνδεση, να προσπαθούμε να προφυλάξουμε μια ομάδα ή να αποφεύγουμε να αντιμετωπίσουμε μια δική μας δυσκολία.

Δεν χρειάζεται να θεωρήσουμε κάθε κουβέντα για έναν τρίτο ως ένδειξη κακού χαρακτήρα. Χρειάζεται, όμως, να προσέξουμε πότε η συζήτηση παύει να υπηρετεί την κατανόηση και αρχίζει να αντλεί ευχαρίστηση από την έκθεση του άλλου. Εκεί βρίσκεται μια ουσιαστική διαφορά: άλλο να προσπαθούμε να καταλάβουμε τι συνέβη και άλλο να χρειαζόμαστε την αδυναμία κάποιου για να αισθανθούμε εμείς πιο δυνατοί.

Ίσως, λοιπόν, το πιο χρήσιμο ερώτημα να μην είναι μόνο γιατί μας ενδιαφέρει τόσο η ζωή των άλλων. Είναι και τι συμβαίνει μέσα μας όταν η συζήτηση για τη δική τους ζωή γίνεται πιο ελκυστική από την προσπάθεια να καταλάβουμε τη δική μας.

Αν η ανάγκη να υποτιμούμε τους άλλους ή ο φόβος μήπως μας κουτσομπολεύουν επηρεάζει τις σχέσεις και την καθημερινότητά μας, αξίζει μια συζήτηση με ειδικό. Στην ατομική ψυχοθεραπεία διερευνάται τι κρύβεται πίσω από αυτά τα μοτίβα και πώς αλλάζουν σταδιακά.

Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι το κουτσομπολιό;

Κουτσομπολιό είναι η ανταλλαγή πληροφοριών, σχολίων ή αξιολογήσεων για έναν άνθρωπο που απουσιάζει από τη συζήτηση. Μπορεί να έχει ενημερωτικό ή κοινωνικό χαρακτήρα, αλλά μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την υποτίμηση ή τη βλάβη της φήμης κάποιου.

Γιατί οι άνθρωποι κουτσομπολεύουν;

Οι άνθρωποι κουτσομπολεύουν για διαφορετικούς λόγους: για να ανταλλάξουν πληροφορίες, να ενισχύσουν κοινωνικούς δεσμούς, να κατανοήσουν τους κανόνες μιας ομάδας ή να αισθανθούν αποδεκτοί. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η συμπεριφορά συνδέεται με τον φθόνο, την ανασφάλεια ή τον ανταγωνισμό.

Είναι πάντα κακό να μιλάμε για κάποιον που απουσιάζει;

Όχι. Μπορεί να χρειάζεται να μιλήσουμε για μια συμπεριφορά που επηρεάζει την ασφάλεια ή την αξιοπρέπεια άλλων. Η συζήτηση γίνεται προβληματική όταν διαδίδουμε ανακριβείς πληροφορίες, εκθέτουμε προσωπικά δεδομένα χωρίς λόγο ή επιδιώκουμε να απαξιώσουμε κάποιον.

Πώς συνδέεται το κουτσομπολιό με τον φθόνο;

Η επιτυχία ή η αναγνώριση ενός άλλου ανθρώπου μπορεί να ξυπνήσει αισθήματα σύγκρισης και μειονεξίας. Η υποτίμησή του ενδέχεται τότε να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση. Αυτό αποτελεί μία πιθανή εξήγηση και όχι το κίνητρο κάθε ανθρώπου που κουτσομπολεύει.

Γιατί μας πληγώνει όταν μαθαίνουμε ότι μας κουτσομπολεύουν;

Επειδή μπορεί να αισθανθούμε ότι παραβιάστηκε η εμπιστοσύνη μας και ότι άλλοι διαμορφώνουν μια εικόνα για εμάς χωρίς να μπορούμε να ακουστούμε. Όταν εμπλέκονται φίλοι ή κοντινοί άνθρωποι, κλονίζεται και η ίδια η σχέση.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο κουτσομπολιό και στην ενημέρωση;

Η διαφορά βρίσκεται στον σκοπό, στην ακρίβεια και στον τρόπο. Μια προειδοποίηση χρειάζεται συγκεκριμένα στοιχεία και φτάνει μόνο σε όσους πρέπει να τη γνωρίζουν. Το κακόβουλο κουτσομπολιό επιδιώκει ή αποδέχεται την έκθεση και την απαξίωση κάποιου και μεταφέρει αμφίβολες πληροφορίες ως γεγονότα.

Τι κάνουμε όταν μας κουτσομπολεύουν;

Δεν αντιδρούμε βιαστικά: ρωτάμε τι ειπώθηκε και ποιος το είπε, αναρωτιόμαστε αν υπάρχει κάτι αληθινό σε όσα ακούσαμε και, αν η σχέση αξίζει, μιλάμε απευθείας με τον άνθρωπο που φέρεται ότι το είπε. Βάζουμε όριο στη διάδοση και ζητάμε στήριξη από κάποιον που εμπιστευόμαστε. Αν η δυσφήμιση είναι σοβαρή ή συστηματική, ζητάμε βοήθεια από τον υπεύθυνο στον χώρο εργασίας ή νομική συμβουλή.

Πηγές

  • Dunbar, R. I. M. (2004). Gossip in evolutionary perspective. Review of General Psychology, 8(2), 100–110. https://doi.org/10.1037/1089-2680.8.2.100
  • Baumeister, R. F., Zhang, L., & Vohs, K. D. (2004). Gossip as cultural learning. Review of General Psychology, 8(2), 111–121. https://doi.org/10.1037/1089-2680.8.2.111
  • van Dijk, W. W., Ouwerkerk, J. W., Goslinga, S., Nieweg, M., & Gallucci, M. (2006). When people fall from grace: Reconsidering the role of envy in Schadenfreude. Emotion, 6(1), 156–160. https://doi.org/10.1037/1528-3542.6.1.156
  • Wert, S. R., & Salovey, P. (2004). A social comparison account of gossip. Review of General Psychology, 8(2), 122–137.
  • Feinberg, M., Willer, R., Stellar, J., & Keltner, D. (2012). The virtues of gossip: Reputational information sharing as prosocial behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 102(5), 1015–1030. https://doi.org/10.1037/a0026650
  • Williams, K. D. (2007). Ostracism. Annual Review of Psychology, 58, 425–452. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.58.110405.085641
  • McWilliams, N. (2011). Psychoanalytic Diagnosis: Understanding Personality Structure in the Clinical Process (2nd ed.). New York: Guilford Press.
Σάββας Ν. Σαλπιστής

Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.

Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.

Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.

Προτεινόμενα άθρα

Leave A Comment

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *