Ανάγκη για επιβεβαίωση: Γιατί χρειαζόμαστε τόσο πολύ την αποδοχή των άλλων

Υπάρχουν στιγμές που η γνώμη ενός άλλου ανθρώπου αποκτά μέσα μας πολύ μεγαλύτερο βάρος απ’ όσο θα θέλαμε. Ένα «μπράβο» μπορεί να μας φτιάξει τη διάθεση για ολόκληρη την ημέρα, ενώ μια αδιάφορη απάντηση, μια παρατήρηση ή ένα βλέμμα που ερμηνεύουμε ως αποδοκιμασία μπορεί ξαφνικά να μας κάνει να αμφισβητήσουμε τον εαυτό μας.

Μπορεί να γνωρίζουμε λογικά ότι η αξία μας δεν κρίνεται από μία γνώμη. Κι όμως, συναισθηματικά, να αισθανόμαστε διαφορετικά. 

Η ανάγκη να μας βλέπουν, να μας αναγνωρίζουν και να αισθανόμαστε αποδεκτοί είναι ανθρώπινη. Η δυσκολία αρχίζει όταν η επιβεβαίωση των άλλων παύει να είναι κάτι που μας χαροποιεί και γίνεται κάτι που χρειαζόμαστε για να αισθανθούμε ότι αξίζουμε.

Η ανάγκη για επιβεβαίωση είναι η επιθυμία να λαμβάνουμε από τους άλλους αναγνώριση, αποδοχή ή επιβεβαίωση της αξίας μας. Είναι φυσιολογική όταν συνυπάρχει με τη δική μας κρίση. Γίνεται δύσκολη όταν η αυτοεκτίμηση εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από το βλέμμα και την αποδοχή των άλλων.

Τι είναι η ανάγκη για επιβεβαίωση;

Όλοι επηρεαζόμαστε από τους ανθρώπους που έχουν σημασία για εμάς. Μας ενδιαφέρει αν ο σύντροφός μας είναι περήφανος για εμάς, αν ένας φίλος μάς εκτιμά, αν η προσπάθειά μας στη δουλειά αναγνωρίζεται. Η επιβεβαίωση μπορεί να μας δώσει χαρά, να μας ενθαρρύνει και να ενισχύσει την αίσθηση ότι αυτό που κάνουμε έχει νόημα.

Δεν είναι, επομένως, πρόβλημα το ότι θέλουμε να μας αποδέχονται. Το ερώτημα είναι πόσο από την αίσθηση της προσωπικής μας αξίας έχουμε αφήσει στα χέρια των άλλων.

Όταν μπορούμε να χαρούμε με έναν έπαινο και ταυτόχρονα να διατηρούμε τη δική μας κρίση, η επιβεβαίωση παραμένει κάτι ευχάριστο μέσα στη σχέση. Όταν όμως η σκέψη γίνεται «αν δεν με επαινέσουν, ίσως τελικά δεν είμαι αρκετά καλός», η εξωτερική αναγνώριση αποκτά άλλο βάρος.

Η ψυχολογική έρευνα έχει περιγράψει αυτή τη συνθήκη μέσα από την έννοια των contingencies of self-worth: την τάση η αίσθηση της προσωπικής αξίας να στηρίζεται σε συγκεκριμένους τομείς, όπως η αποδοχή των άλλων, η εμφάνιση, η επίδοση ή η επιτυχία. Όταν έχουμε επενδύσει μεγάλο μέρος της αξίας μας σε έναν τέτοιο τομέα, όσα συμβαίνουν εκεί επηρεάζουν πολύ περισσότερο το πώς αισθανόμαστε για τον εαυτό μας.

Γιατί χρειαζόμαστε τόσο πολύ την επιβεβαίωση των άλλων;

Πίσω από την ανάγκη για επιβεβαίωση, δεν βρίσκεται πάντοτε η ίδια ανάγκη. Κάποιες φορές, θέλουμε απλώς να αισθανθούμε ότι ο άλλος είναι κοντά μας. Άλλοτε θέλουμε να αναγνωριστεί η προσπάθειά μας. Σε άλλες περιπτώσεις, όμως, η επιβεβαίωση μοιάζει να καλείται να απαντήσει σε ένα πολύ βαθύτερο ερώτημα: «Είμαι αρκετός;»

Όταν η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν είναι εύκολο να προκύψει από μέσα μας, το βλέμμα των άλλων αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Ένα θετικό σχόλιο μπορεί να μας προσφέρει προσωρινά την αίσθηση ότι είμαστε εντάξει. Μια απόρριψη ξυπνά την αντίθετη αίσθηση.

Κάπου εκεί η επιβεβαίωση παύει να αφορά μόνο αυτό που συνέβη. Αρχίζει να αφορά εμάς. Ίσως, λοιπόν, δεν ζητάμε απλώς από τον άλλο να μας πει ότι κάναμε κάτι καλά. Χωρίς να το συνειδητοποιούμε, ζητάμε να μας βοηθήσει να αισθανθούμε καλά με τον εαυτό μας.

Όταν η αξία μας γίνεται υπό όρους

Ένας άνθρωπος μπορεί να αισθάνεται πολύ καλά όταν λαμβάνει θετική ανατροφοδότηση και να ταράζεται δυσανάλογα όταν δέχεται κριτική. Όχι επειδή δεν αντέχει οποιαδήποτε κριτική, αλλά επειδή η κριτική αγγίζει κάτι περισσότερο από τη συγκεκριμένη συμπεριφορά.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα θα μπορούσε να είναι: «Όταν μου λένε ότι έκανα καλή δουλειά, αισθάνομαι υπέροχα. Αν όμως κάποιος μου κάνει μια παρατήρηση, ξεχνάω όλα τα καλά και σκέφτομαι ότι, τελικά, δεν είμαι τόσο ικανός όσο νόμιζα».

Εδώ η αξιολόγηση μιας πράξης μετατρέπεται εύκολα σε αξιολόγηση ολόκληρου του εαυτού. Το «έκανα ένα λάθος» γίνεται «δεν είμαι αρκετά καλός ή είμαι ένα λάθος ο ίδιος». Το «δεν άρεσε αυτό που έκανα» γίνεται «δεν αρέσω εγώ».

Αυτή η μετατόπιση εξηγεί γιατί ένα φαινομενικά μικρό γεγονός μπορεί να προκαλέσει τόσο έντονη συναισθηματική αντίδραση. Η αυτοαξία έχει συνδεθεί με το αποτέλεσμα και έτσι το αποτέλεσμα αποκτά μεγαλύτερη ψυχική βαρύτητα. Η έρευνα για τις contingencies of self-worth δείχνει ότι η αυτοεκτίμηση μεταβάλλεται γύρω από τους τομείς στους οποίους έχουμε επενδύσει περισσότερο την αξία μας, μια δυναμική που βρίσκεται πολύ κοντά σε αυτό που περιγράφεται συχνά ως σύνδρομο του απατεώνα.»

Η προσωρινή ησυχία που φέρνει η επιβεβαίωση

Η επιβεβαίωση έχει μια ιδιαίτερη δύναμη: μπορεί να ανακουφίσει γρήγορα την αμφιβολία. Ένα μήνυμα από τον σύντροφο, ένα «είσαι πολύ καλός σε αυτό που κάνεις» από έναν συνάδελφο ή ένα «μην ανησυχείς, όλα είναι καλά» από έναν φίλο μπορεί να μας ηρεμήσει σχεδόν αμέσως. Για λίγο, η εσωτερική αμφιβολία υποχωρεί.

Η δυσκολία αρχίζει όταν αυτή η ανακούφιση δεν διαρκεί. Η αμφιβολία επιστρέφει και μαζί της η ανάγκη για μια νέα επιβεβαίωση. Ο άνθρωπος ξαναρωτά, ξαναδιαβάζει ένα μήνυμα, ξαναζητά διαβεβαίωση, ξανακοιτάζει τις αντιδράσεις του άλλου. Η προηγούμενη απάντηση δεν έχει πλέον αρκετή δύναμη. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: αμφιβολία, αναζήτηση επιβεβαίωσης, προσωρινή ανακούφιση, νέα αμφιβολία.

Η υπερβολική αναζήτηση καθησυχασμού έχει μελετηθεί ως επαναλαμβανόμενο διαπροσωπικό μοτίβο και έχει συσχετιστεί με καταθλιπτικά συμπτώματα και διαπροσωπική απόρριψη. Τα ευρήματα, ωστόσο, δεν σημαίνουν ότι κάθε άνθρωπος που ζητά επιβεβαίωση αντιμετωπίζει ψυχολογική διαταραχή, ούτε ότι η αναζήτηση επιβεβαίωσης αποτελεί από μόνη της αιτία αυτών των δυσκολιών.

Η ανάγκη για επιβεβαίωση στις ερωτικές σχέσεις

Στις ερωτικές σχέσεις, η ανάγκη αυτή γίνεται συχνά πιο έντονη, επειδή ο σύντροφος είναι ένας από τους ανθρώπους των οποίων η αποδοχή έχει μεγάλη συναισθηματική σημασία. Ένα μήνυμα που αργεί να έρθει μπορεί να προκαλέσει ανησυχία. Μια διαφορετική συμπεριφορά γεννά ερωτήματα. Ένα βράδυ που ο άλλος φαίνεται κουρασμένος ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι κάτι άλλαξε.

Ένας άνθρωπος μπορεί να το περιγράψει ως εξής: «Όταν μου στέλνει μήνυμα και μου δείχνει ότι με σκέφτεται, είμαι ήρεμος. Αν αργήσει να απαντήσει, αρχίζω να σκέφτομαι ότι κάτι άλλαξε. Ξέρω ότι μπορεί να είναι απασχολημένη, αλλά μέσα μου αρχίζω να φοβάμαι ότι δεν της αρέσω πια όπως πριν».

Η ανάγκη για επιβεβαίωση εδώ δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το άτομο δεν εμπιστεύεται τον σύντροφό του. Μπορεί να σημαίνει ότι η σχέση έχει γίνει ένα από τα βασικά πεδία στα οποία κρίνεται η προσωπική του αξία. Έρευνες έχουν δείξει ότι η αυτοαξία μπορεί να συνδέεται ειδικά με σημαντικές σχέσεις, έτσι ώστε οι εμπειρίες μέσα σε μια σχέση να επηρεάζουν το πώς αισθάνεται κάποιος για τον εαυτό του, μια δυναμική που, όταν ενταθεί, μπορεί να οδηγήσει σε συνεξάρτηση στις σχέσεις.

Γι’ αυτό το ερώτημα «με θέλει πραγματικά ή χρειάζεται απλώς επιβεβαίωση;» δεν απαντιέται εύκολα από μία συμπεριφορά. Η ανάγκη για επιβεβαίωση μπορεί να υπάρχει μέσα σε μια ουσιαστική και τρυφερή σχέση. Σημασία έχει περισσότερο ο ρόλος που έχει αποκτήσει η επιβεβαίωση και το πόσο εξαρτάται από αυτήν η αίσθηση ασφάλειας.

Πώς μαθαίνουμε να κοιταζόμαστε μέσα από τα μάτια των άλλων

Από πολύ νωρίς, μαθαίνουμε κάτι για τον εαυτό μας μέσα από το βλέμμα των ανθρώπων που μας φροντίζουν. Το παιδί δεν γνωρίζει μόνο του τι σημαίνει «είμαι καλός», «είμαι δύσκολος», «είμαι σημαντικός» ή «είμαι ασφαλής». Τα ανακαλύπτει, σε μεγάλο βαθμό, μέσα στη σχέση. Ένα βλέμμα, ένας τόνος φωνής, ο τρόπος με τον οποίο ένας γονιός χαίρεται μαζί του ή αντέχει τη διαφωνία του, όλα γίνονται μέρος της εμπειρίας του εαυτού, μέρος του τρόπου που δεθήκαμε ως παιδιά με τους πρώτους ανθρώπους που μας φρόντισαν.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ανάγκη ενός παιδιού για την έγκριση του γονέα αποτελεί ένδειξη προβλήματος. Είναι φυσικό ένα παιδί να κοιτάξει τη μητέρα ή τον πατέρα του, πριν αποφασίσει αν κάτι είναι ασφαλές, αποδεκτό ή επιθυμητό. Σημασία έχει η συνολική σχέση και το αν, μέσα σε αυτήν, μπορεί σταδιακά να αναπτύξει και τη δική του κρίση.

Αργότερα, ιδιαίτερα στην εφηβεία, η αποδοχή από τους συνομηλίκους αποκτά μεγαλύτερη σημασία. Η αντίληψη ότι οι άλλοι μας αποδέχονται συνδέεται με την αυτοεκτίμηση, χωρίς η σχέση μεταξύ των δύο να είναι απλή και μονόδρομη. Η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις σχέσεις μας.

Μέσα από πολλές τέτοιες εμπειρίες, διαμορφώνεται συχνά ένας εσωτερικός κανόνας: «Για να ξέρω αν είμαι εντάξει, χρειάζομαι πρώτα να δω πώς είσαι εσύ απέναντί μου». Αυτός ο κανόνας μεταφέρεται αργότερα στις φιλίες, στην εργασία και στις ερωτικές σχέσεις. Ο άνθρωπος κοιτάζει το πρόσωπο του άλλου για να καταλάβει τι πρέπει να αισθανθεί για τον εαυτό του.

Η ψυχική εξέλιξη και ωριμότητα δεν απαιτεί να πάψουμε να κοιτάζουμε τους άλλους. Απαιτεί να αποκτήσουμε σταδιακά και τη δυνατότητα να κοιταζόμαστε μέσα από τα δικά μας μάτια.

Από την εξωτερική επιβεβαίωση στην εσωτερική στήριξη

Η εσωτερική στήριξη δεν σημαίνει ότι δεν επηρεαζόμαστε από τους άλλους. Η γνώμη τους έχει σημασία, η κριτική τους μπορεί να μας πληγώσει και η αγάπη τους να μας στηρίξει. Το ζητούμενο είναι να δεχόμαστε όλα αυτά χωρίς να τα μετατρέπουμε αμέσως σε τελική απόφαση για την αξία μας.

Μπορούμε να δεχτούμε μια κριτική χωρίς να αισθανθούμε ότι ακυρώνεται όλη η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας. Να αλλάξουμε γνώμη, να διαφωνήσουμε, ακόμη και να αναγνωρίσουμε ένα λάθος, χωρίς κάθε τέτοια εμπειρία να γίνεται απόδειξη ανεπάρκειας. Αυτό είναι διαφορετικό από την αυτάρκεια: η αυτονομία δεν σημαίνει απομόνωση από τους άλλους, μπορεί να συνυπάρχει με τη βαθιά σύνδεση, την εγγύτητα στις σχέσεις και σαφή προσωπικά όρια.

Ίσως η εσωτερική στήριξη φαίνεται περισσότερο στις στιγμές που δεν έχουμε άμεση απάντηση από τους άλλους. Όταν ο σύντροφος δεν απαντά αμέσως, όταν κάποιος διαφωνεί μαζί μας, όταν δεν παίρνουμε τον έπαινο που περιμέναμε, υπάρχει ένα μικρό κενό ανάμεσα σε αυτό που φοβόμαστε και σε αυτό που πραγματικά γνωρίζουμε.

Αν μπορούμε να μείνουμε λίγο μέσα σε αυτό το κενό, χωρίς να σπεύσουμε να το καλύψουμε με καθησυχασμούς, ίσως αρχίσουμε να ακούμε καλύτερα τι συμβαίνει μέσα μας: φόβο απόρριψης, ανάγκη για εγγύτητα, αβεβαιότητα, ή τη βαθύτερη αίσθηση ότι πρέπει να είμαστε «αρκετά καλοί» για να αξίζουμε την αγάπη. Τότε η ερώτηση αλλάζει. Δεν είναι πια μόνο «πώς θα πάρω την επιβεβαίωση που χρειάζομαι;», αλλά «τι χρειάζομαι να μου επιβεβαιώνει ο άλλος για εμένα;»

Μπορούμε να χρειαζόμαστε τους άλλους χωρίς να εξαρτόμαστε από αυτούς;

Η απάντηση δεν βρίσκεται στο να πάψουμε να χρειαζόμαστε τους ανθρώπους. Η ανάγκη για σύνδεση είναι μέρος της ανθρώπινης ζωής και η αυτονομία μπορεί να συνυπάρχει με βαθιές σχέσεις.

Μπορώ να θέλω ο σύντροφός μου να μου δείξει ότι με αγαπά, χωρίς αυτό να σημαίνει πως αν μια μέρα είναι κουρασμένος ή απόμακρος, παύω να αξίζω την αγάπη του. Χαίρομαι όταν κάποιος αναγνωρίζει τη δουλειά μου, δίχως η αξία της να δημιουργείται από τον έπαινό του. Και μια απόρριψη μπορεί να με πληγώσει, χωρίς όμως να χρειάζεται να γίνει οριστική απόφαση για το ποιος είμαι.

Η διαφορά βρίσκεται στη σημασία που δίνουμε στην επιβεβαίωση. Στις ώριμες σχέσεις, μπορούμε να στηρίζουμε και να στηριζόμαστε, να ζητάμε χώρο αλλά και εγγύτητα, να ακούμε τον άλλον χωρίς να ακυρώνουμε τον εαυτό μας. Η σχέση μάς επηρεάζει βαθιά, χωρίς να γίνεται ο μοναδικός καθρέφτης μέσα στον οποίο αναγνωρίζουμε την αξία μας.

Δεν χρειάζεται να φτάσουμε σε ένα σημείο όπου θα λέμε «δεν με ενδιαφέρει καθόλου τι πιστεύουν οι άλλοι». Μπορεί να είναι αρκετό να μπορούμε να πούμε: «Με ενδιαφέρει η γνώμη σου. Με αγγίζει η αποδοχή σου. Σε χρειάζομαι. Αλλά δεν χρειάζεται κάθε στιγμή να μου αποδεικνύεις ότι αξίζω».

Η φυλακή της διαρκούς αναμονής για σημάδι

Η ανάγκη για επιβεβαίωση γίνεται δύσκολη όταν ο άνθρωπος δεν μπορεί πια να αισθανθεί καλά με τον εαυτό του χωρίς να πάρει πρώτα κάποιο σημάδι από τους άλλους. Τότε μια γνώμη, ένα μήνυμα ή μια μικρή αλλαγή στη συμπεριφορά κάποιου αποκτά δυσανάλογη δύναμη. Δεν είναι πλέον μόνο το «τι σκέφτεται ο άλλος για μένα». Είναι το «τι σημαίνει αυτό για μένα».

Μια παρατήρηση μπορεί να γίνει απαξίωση. Μια διαφωνία, απόρριψη. Η σιωπή, εγκατάλειψη. Και ο άνθρωπος μπορεί να βρεθεί να κοιτάζει συνεχώς το πρόσωπο του άλλου για να καταλάβει αν είναι ακόμη εντάξει.

Εκεί η επιβεβαίωση έχει πάψει να είναι απλώς κάτι που δεχόμαστε μέσα σε μια σχέση. Έχει γίνει κάτι που πρέπει διαρκώς να κερδίζουμε. Η έξοδος από αυτόν τον φαύλο κύκλο δεν βρίσκεται στο να πάψουμε να νοιαζόμαστε για το πώς μας βλέπουν οι άλλοι, αλλά στο να μπορούμε να το λαμβάνουμε υπόψη χωρίς να του παραδίδουμε την ευθύνη να αποφασίζει ποιοι είμαστε. Όταν το μοτίβο αυτό κρατάει καιρό και βαραίνει τις σχέσεις ή την καθημερινότητα, μια συζήτηση με ειδικό μπορεί να βοηθήσει να κατανοηθεί πώς διαμορφώθηκε, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάτι «δεν πάει καλά» με το άτομο.

Το βάρος που δεν είναι μόνο δικό μας

Η ανάγκη για επιβεβαίωση δεν είναι κάτι από το οποίο χρειάζεται να απαλλαγούμε. Η επιθυμία να μας βλέπουν, να μας εκτιμούν και να αισθανόμαστε σημαντικοί για τους ανθρώπους που αγαπάμε είναι βαθιά ανθρώπινη. Η δυσκολία αρχίζει όταν η επιβεβαίωση παύει να είναι κάτι που δεχόμαστε από τους άλλους και γίνεται κάτι που χρειαζόμαστε διαρκώς για να αισθανθούμε καλά με τον εαυτό μας. Όταν ένα βλέμμα, ένας έπαινος ή μια απόρριψη αποκτούν υπερβολικό ειδικό βάρος και μοιάζουν να αποφασίζουν αν είμαστε αρκετοί, επιθυμητοί, ικανοί ή άξιοι αγάπης.

Ίσως, λοιπόν, η πιο ουσιαστική αλλαγή δεν είναι να πάψουμε να μας ενδιαφέρει ο τρόπος που μας βλέπουν οι άλλοι, αλλά να αποκτήσουμε σταδιακά ένα βλέμμα προς τον εαυτό μας που δεν εξαρτάται ολοκληρωτικά από αυτό. Να χαιρόμαστε με την αναγνώριση, χωρίς να την έχουμε ανάγκη ως απόδειξη της αξίας μας, και να ζητάμε αγάπη χωρίς να χρειάζεται κάθε στιγμή να μας αποδεικνύεται.

Γιατί, τελικά, η λύση δεν είναι να πάψουμε να χρειαζόμαστε την επιβεβαίωση, αλλά να μην εξαρτάται από αυτήν ολόκληρη η αίσθηση της αξίας μας.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί έχω τόσο μεγάλη ανάγκη για επιβεβαίωση;

Η ανάγκη για επιβεβαίωση μπορεί να συνδέεται με την ανάγκη αποδοχής, την αυτοεκτίμηση και τον τρόπο με τον οποίο έχουμε μάθει να αξιολογούμε τον εαυτό μας μέσα στις σχέσεις. Όταν όμως η προσωπική μας αξία εξαρτάται έντονα από την αποδοχή των άλλων, η ανάγκη αυτή μπορεί να γίνει επίμονη.

Είναι φυσιολογικό να θέλω επιβεβαίωση από τους άλλους;

Ναι. Η επιθυμία να μας αναγνωρίζουν και να μας αποδέχονται αποτελεί μέρος της ανθρώπινης σχέσης. Η δυσκολία αρχίζει όταν η επιβεβαίωση γίνεται απαραίτητη προϋπόθεση για να αισθανθούμε ότι αξίζουμε.

Γιατί χρειάζομαι συνεχώς επιβεβαίωση από τον σύντροφό μου;

Μπορεί να υπάρχει αυξημένη ανάγκη για ασφάλεια μέσα στη σχέση, φόβος απόρριψης ή έντονη σύνδεση της αυτοαξίας με τη σχέση. Χρήσιμο είναι να εξεταστεί τι σημαίνει για εμάς η απουσία επιβεβαίωσης και όχι μόνο πόσο συχνά τη ζητάμε.

Πώς μπορώ να στηρίζομαι λιγότερο στην επιβεβαίωση των άλλων;

Δεν χρειάζεται να πάψουμε να χρειαζόμαστε τους άλλους. Περισσότερο βοηθά να αναπτύξουμε τη δυνατότητα να ακούμε τις απόψεις τους χωρίς να τις μετατρέπουμε αυτόματα σε κρίση για την προσωπική μας αξία.

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στην ανάγκη για επιβεβαίωση και τη χαμηλή αυτοεκτίμηση;

Η ανάγκη για επιβεβαίωση αφορά το πόσο συχνά κάποιος αναζητά εξωτερικά σημάδια αποδοχής, ενώ η αυτοεκτίμηση αφορά τη συνολική εικόνα που έχει για την αξία του. Τα δύο συχνά συνδέονται: όσο πιο εύθραυστη είναι η αυτοεκτίμηση, τόσο πιο απαραίτητη μοιάζει η εξωτερική επιβεβαίωση για να νιώσει κανείς σταθερός.

Πότε η ανάγκη για επιβεβαίωση χρειάζεται επαγγελματική βοήθεια;

Όταν η καθημερινότητα οργανώνεται γύρω από την αναζήτηση καθησυχασμού, όταν η απουσία ανταπόκρισης προκαλεί έντονη αγωνία, ή όταν η ανάγκη αυτή επαναλαμβάνεται σε πολλές σχέσεις και δεν υποχωρεί με τον καιρό, μια συνεργασία με ειδικό μπορεί να βοηθήσει να κατανοηθεί η ρίζα της.

Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.

Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.

Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.

Προγραμματίστε τη συνάντησή μας στο γραφείο Ξεκινήστε την Online θεραπεία σας (από όπου κι αν βρίσκεστε)