Εισαγωγή

Λίγο πριν από μια σημαντική συνάντηση, η καρδιά αρχίζει να χτυπά πιο γρήγορα. Λίγο πριν αποκοιμηθούμε, το μυαλό γεμίζει σκέψεις που μέχρι πριν από λίγα λεπτά δεν υπήρχαν. Ένα απλό τηλεφώνημα που αργεί να έρθει, ένα ιατρικό αποτέλεσμα που περιμένουμε ή μια αβέβαιη επαγγελματική εξέλιξη αρκούν, πολλές φορές, για να μας κρατήσουν σε διαρκή ένταση. Το άγχος είναι μια εμπειρία που αγγίζει σχεδόν όλους τους ανθρώπους, έστω κι αν ο καθένας τη βιώνει με διαφορετικό τρόπο και ένταση.

Παρόλο που συχνά το αντιμετωπίζουμε σαν κάτι που πρέπει να καταπολεμήσουμε, το άγχος δεν αποτελεί από μόνο του πρόβλημα. Είναι ένας φυσικός μηχανισμός προστασίας, που εξελίχθηκε για να μας βοηθά να αντιλαμβανόμαστε τους κινδύνους και να προσαρμοζόμαστε στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος. Χωρίς αυτόν, η επιβίωση του ανθρώπου θα ήταν πολύ πιο δύσκολη.

Οι δυσκολίες αρχίζουν όταν ο μηχανισμός αυτός παραμένει ενεργοποιημένος ακόμη κι όταν δεν τον χρειαζόμαστε πια. Η ανησυχία γίνεται μόνιμος συνοδός, η χαλάρωση μοιάζει δύσκολη, και η καθημερινότητα αρχίζει να οργανώνεται γύρω από την προσπάθεια να αποφύγουμε αυτό που φοβόμαστε ότι μπορεί να συμβεί.

Σε αυτό το άρθρο θα εξερευνήσουμε τι είναι πραγματικά το άγχος, γιατί εμφανίζεται, πότε αποτελεί μια φυσιολογική αντίδραση και πότε αρχίζει να περιορίζει τη ζωή μας. Πάνω απ’ όλα, όμως, θα προσπαθήσουμε να το κατανοήσουμε όχι ως έναν εχθρό που πρέπει να νικήσουμε, αλλά ως ένα μήνυμα του οργανισμού που αξίζει να ακούσουμε και να ερμηνεύσουμε.

Το άγχος είναι μια φυσιολογική ψυχοσωματική αντίδραση του οργανισμού απέναντι σε πραγματικές ή αντιλαμβανόμενες απειλές. Ενεργοποιεί έναν μηχανισμό προστασίας που μας προετοιμάζει να αντιμετωπίσουμε δύσκολες καταστάσεις. Όταν όμως η αντίδραση αυτή γίνεται υπερβολική ή παραμένει ενεργή χωρίς πραγματικό κίνδυνο, μπορεί να επηρεάσει τη σκέψη, το σώμα και την καθημερινή λειτουργικότητα.

Τι είναι το άγχος και γιατί εμφανίζεται;

Το άγχος είναι μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού απέναντι σε καταστάσεις που αντιλαμβάνεται ως απαιτητικές ή απειλητικές. Δεν αποτελεί ασθένεια ούτε ένδειξη αδυναμίας, αλλά μηχανισμό προστασίας που εξελίχθηκε για να μας βοηθά να αναγνωρίζουμε τους κινδύνους, να κινητοποιούμαστε και να προσαρμοζόμαστε στις προκλήσεις της ζωής.

Αρκεί να σκεφτούμε μια στιγμή πραγματικού κινδύνου: ένα αυτοκίνητο που εμφανίζεται ξαφνικά μπροστά μας, ή ένας δυνατός κρότος μέσα στη νύχτα. Η καρδιά χτυπά πιο γρήγορα, η αναπνοή επιταχύνεται, οι μύες τεντώνονται και η προσοχή επικεντρώνεται αποκλειστικά σε ό,τι συμβαίνει γύρω μας. Αυτός ο “συναγερμός” αντιπροσωπεύει την προετοιμασία του σώματος να ανταποκριθεί άμεσα, και όχι ένδειξη ότι κάτι δεν λειτουργεί σωστά.

Πίσω από αυτή την αντίδραση βρίσκεται ένα πολύπλοκο σύστημα του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος. Όταν μια κατάσταση εκτιμηθεί ως πιθανή απειλή, η αμυγδαλή, μια μικρή δομή του εγκεφάλου με καθοριστικό ρόλο στην ανίχνευση του κινδύνου, ενεργοποιεί έναν μηχανισμό συναγερμού, απελευθερώνοντας ορμόνες όπως η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη. Η αντίδραση που ακολουθεί είναι γνωστή ως «πάλη, φυγή ή ακινητοποίηση» (fight, flight ή freeze): ανάλογα με τις συνθήκες, ο οργανισμός μάς προετοιμάζει να παλέψουμε, να απομακρυνθούμε από τον κίνδυνο ή, όταν καμία από τις δύο επιλογές δεν φαίνεται εφικτή, να παραμείνουμε ακίνητοι μέχρι να περάσει η απειλή. Αυτό αποτελεί μια αυτόματη διαδικασία που ενεργοποιείται πολύ πριν προλάβουμε να την επεξεργαστούμε συνειδητά.

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του ανθρώπινου εγκεφάλου είναι ότι δεν αντιδρά μόνο στους πραγματικούς κινδύνους, αλλά και σε εκείνους που εκτιμά ότι μπορεί να υπάρξουν. Μια επαγγελματική αξιολόγηση, η πιθανότητα μιας απόρριψης ή η αναμονή ενός σημαντικού αποτελέσματος μπορούν να ενεργοποιήσουν τους ίδιους βιολογικούς μηχανισμούς που θα ενεργοποιούνταν μπροστά σε πραγματική απειλή. Για τον εγκέφαλο, το αίσθημα του κινδύνου αρκεί για να σημάνει συναγερμό.

Ο τρόπος που αξιολογούμε μια κατάσταση δεν εξαρτάται μόνο από το τι συμβαίνει γύρω μας, αλλά και από τις προηγούμενες εμπειρίες μας, τις σχέσεις μέσα στις οποίες μεγαλώσαμε, όσα μάθαμε για την ασφάλεια και την αποδοχή. Γι’ αυτό δύο άνθρωποι μπορεί να αντιμετωπίσουν το ίδιο γεγονός με εντελώς διαφορετικό τρόπο: δεν έχουν διαφορετική πραγματικότητα, αλλά διαφορετική εσωτερική χαρτογράφηση της πραγματικότητας.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι ο μηχανισμός του άγχους άλλαξε, είναι ότι άλλαξε ο κόσμος μέσα στον οποίο καλείται να λειτουργήσει.

Οι πρόγονοί μας έρχονταν αντιμέτωποι κυρίως με άμεσους και σύντομους κινδύνους. Σήμερα, αντίθετα, πολλές από τις απειλές είναι αόρατες και παρατεταμένες: η οικονομική ανασφάλεια, οι συνεχείς επαγγελματικές απαιτήσεις, η υπερφόρτωση πληροφοριών, η αίσθηση ότι πρέπει να ανταποκρινόμαστε διαρκώς στις προσδοκίες των άλλων. Ένα σύστημα φτιαγμένο για να ενεργοποιείται για λίγα μόνο λεπτά καλείται τώρα να μένει σε επιφυλακή για εβδομάδες ή μήνες. Τότε, στην περίπτωση αυτή, δεν κουράζεται μόνο το σώμα, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε τον εαυτό μας, τους άλλους και τον κόσμο.

Ο εγκέφαλος δεν εξελίχθηκε για να μας κάνει ευτυχισμένους. Εξελίχθηκε για να μας κρατά ζωντανούς. Και πολλές φορές προτιμά να ενεργοποιήσει έναν «ψευδή συναγερμό» παρά να διακινδυνεύσει να αγνοήσει έναν πραγματικό κίνδυνο.

Πότε το φυσιολογικό άγχος γίνεται πρόβλημα;

Ο ίδιος μηχανισμός που μας κρατά σε επιφυλακή δεν είναι πάντα πρόβλημα. Στη σωστή του δόση, το άγχος δεν χρειάζεται να μας τρομάζει. Μπορεί να μας βοηθήσει να συγκεντρωθούμε πριν από μια σημαντική παρουσίαση ή να αντιδράσουμε γρήγορα σε μια δύσκολη κατάσταση. Σε αυτές τις περιπτώσεις έχει αρχή, κορυφώνεται όσο διαρκεί η πρόκληση και στη συνέχεια υποχωρεί, επιτρέποντας στον οργανισμό να επανέλθει στην ισορροπία του.

Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν αυτή η εγρήγορση δεν υποχωρεί: ο άνθρωπος ζει σαν να βρίσκεται διαρκώς μπροστά σε έναν αόρατο κίνδυνο, κι ακόμη κι οι στιγμές ηρεμίας συνοδεύονται από μια επίμονη αίσθηση ότι «κάτι δεν πάει καλά». Όπως το περιέγραψε κάποιος: «Το χειρότερο δεν είναι όταν φοβάμαι ότι θα συμβεί κάτι. Είναι όταν δεν συμβαίνει τίποτα κι όμως δεν μπορώ να χαλαρώσω.»

Ένα από τα χαρακτηριστικότερα σημάδια δυσλειτουργικού άγχους είναι όταν αρχίζει να περιορίζει τη ζωή μας: κάποιος αποφεύγει καταστάσεις που παλαιότερα αντιμετώπιζε χωρίς δυσκολία, δυσκολεύεται να πάρει αποφάσεις, αναζητά διαρκώς επιβεβαίωση ή αφιερώνει μεγάλο μέρος της ημέρας του σε ανησυχίες χωρίς ουσιαστική λύση. Ένας άνθρωπος περιέγραφε πως έκανε κάθε βράδυ έναν τελευταίο γύρο στο σπίτι για να βεβαιωθεί πως όλα ήταν στη θέση τους, όχι επειδή πίστευε πως είχε ξεχάσει κάτι συγκεκριμένο, αλλά γιατί μόνο τότε ένιωθε πως μπορούσε να χαλαρώσει και να ξαπλώσει χωρίς η σκέψη του να συνεχίζει να ψάχνει τι μπορεί να είχε παραλείψει. Δεν είναι η ένταση του άγχους που καθορίζει αν υπάρχει πρόβλημα, αλλά η επίδρασή του στη λειτουργικότητα: δύο άνθρωποι μπορεί να βιώνουν παρόμοιο βαθμό ανησυχίας, όμως ο ένας συνεχίζει να ζει με ευελιξία, ενώ ο άλλος να περιορίζει τις επιλογές και τις σχέσεις του για να αποφύγει οτιδήποτε τον αναστατώνει.

Ίσως αυτό να είναι το πιο αξιόπιστο κριτήριο: όταν το άγχος δεν μας προστατεύει πλέον, αλλά μας απομακρύνει από τη ζωή, είναι ένα μήνυμα που χρειάζεται προσοχή.

Πώς επηρεάζει το άγχος το σώμα;

Αυτό το μήνυμα δεν μένει μόνο σε επίπεδο σκέψης. Το σώμα και ο νους δεν λειτουργούν ανεξάρτητα. Όταν ο εγκέφαλος εκτιμά ότι υπάρχει κίνδυνος, ολόκληρος ο οργανισμός προσαρμόζεται σε αυτή την πληροφορία. Το άγχος δεν είναι μόνο σκέψη ή συναίσθημα, είναι κατάσταση που βιώνεται με όλο το σώμα.

Η καρδιά μπορεί να χτυπά πιο γρήγορα, η αναπνοή να γίνεται πιο ρηχή, οι μύες να παραμένουν σφιγμένοι, ενώ δεν είναι ασυνήθιστο να εμφανίζονται πονοκέφαλοι ή μια επίμονη αίσθηση κόπωσης. Αυτά τα σωματικά συμπτώματα συχνά τρομάζουν ακόμη περισσότερο τον άνθρωπο, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο: όσο περισσότερο ανησυχεί για όσα αισθάνεται, τόσο περισσότερο ενεργοποιείται ο μηχανισμός του άγχους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι «όλα είναι στο μυαλό μας». Τα συμπτώματα είναι πραγματικά, αυτό που δεν είναι πάντα πραγματικό είναι ο κίνδυνος απέναντι στον οποίο αντιδρά ο οργανισμός. Το σώμα δεν προσποιείται ούτε υπερβάλλει, ανταποκρίνεται σε ένα σήμα συναγερμού που ο εγκέφαλος θεωρεί αληθινό.

Κάποιος περιέγραφε πώς, μιλώντας για μια δύσκολη περίοδο της ζωής του, δεν πρόσεξε πρώτα τη συγκίνησή του, αλλά ότι κρατούσε τις γροθιές του τόσο σφιχτά, ώστε όταν τις άνοιξε είχαν μείνει στις παλάμες του τα σημάδια από τα νύχια. Για τον λόγο αυτό, κάθε νέο ή επίμονο σωματικό σύμπτωμα χρειάζεται πρώτα να αξιολογείται από γιατρό, ώστε να αποκλειστεί οργανικό αίτιο. Όταν όμως οι εξετάσεις δεν δείχνουν κάποιο πρόβλημα, αξίζει να διερευνηθεί ο ρόλος που μπορεί να παίζει το άγχος. Πολύ συχνά, το σώμα εκφράζει μια πίεση που δεν έχει ακόμη βρει λόγια.

Ίσως το σώμα δεν είναι ο αντίπαλός μας. Ίσως είναι ο πρώτος που προσπαθεί να μας δείξει ότι κουβαλάμε περισσότερο βάρος απ’ όσο μπορούμε να αναγνωρίσουμε.

Πώς επηρεάζει το άγχος την καθημερινότητα και τις σχέσεις μας;

Ό,τι το σώμα σηματοδοτεί με πόνους και ένταση, το βρίσκουμε λίγο αργότερα και στον τρόπο που ζούμε: το άγχος δεν περιορίζεται στις στιγμές που το αισθανόμαστε έντονα. Σταδιακά, μπορεί να επηρεάσει και τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, σχετιζόμαστε με τους άλλους και αντιμετωπίζουμε ακόμη και τις πιο απλές πλευρές της καθημερινότητας.

Στη δουλειά, μπορεί να εκδηλωθεί ως διαρκής φόβος μήπως κάνουμε λάθος ή ως ανάγκη να ελέγχουμε τα πάντα ξανά και ξανά. Στις προσωπικές σχέσεις, μπορεί να μας κάνει πιο ευερέθιστους, πιο αποσυρμένους, ή να μας οδηγεί σε συνεχή αναζήτηση επιβεβαίωσης από τους ανθρώπους που αγαπάμε, ενώ οι γύρω μας βλέπουν συχνά μόνο την ένταση, χωρίς να αντιλαμβάνονται την αόρατη προσπάθεια που καταβάλλουμε για να διατηρήσουμε τον έλεγχο.

Με τον χρόνο, το άγχος αρχίζει να διαμορφώνει τις επιλογές μας: κάποιοι αποφεύγουν νέες εμπειρίες, άλλοι αναβάλλουν σημαντικές αποφάσεις, άλλοι οργανώνουν τη ζωή τους έτσι ώστε να μειώσουν κάθε πιθανότητα αβεβαιότητας. Η ανακούφιση που δίνει η αποφυγή είναι παραπλανητική, στην ουσία ενισχύει την πεποίθηση ότι ο κόσμος είναι πιο επικίνδυνος απ’ όσο πραγματικά είναι, και σιγά σιγά μικραίνει τον κόσμο μας: τον αυθορμητισμό, την περιέργεια, τη διάθεση να δοκιμάσουμε και να εμπιστευτούμε. Κάποια στιγμή, χωρίς να το καταλάβουμε, μπορεί να διαπιστώσουμε ότι δεν ζούμε πια σύμφωνα με τις επιθυμίες μας, αλλά σύμφωνα με όσα το άγχος μάς επιτρέπει να κάνουμε.

Όσο περισσότερο προσπαθούμε να εξαφανίσουμε το άγχος χωρίς να καταλάβουμε γιατί εμφανίστηκε, τόσο πιο πιθανό είναι να επιστρέψει με άλλη μορφή. Η αντιμετώπιση δεν αρχίζει από τον πόλεμο απέναντί του, αλλά από την περιέργεια να το ακούσουμε.

Πώς αντιμετωπίζεται ουσιαστικά το άγχος;

Όταν ο κόσμος μας έχει ήδη μικρύνει τόσο, είναι κατανοητό να θέλουμε να απαλλαγούμε από το άγχος όσο πιο γρήγορα γίνεται. Ωστόσο, η προσπάθεια να «το πολεμήσουμε» συχνά οδηγεί στο αντίθετο αποτέλεσμα: όσο περισσότερο φοβόμαστε τα συμπτώματά του ή προσπαθούμε να τα καταπιέσουμε, τόσο πιο έντονα τα βιώνουμε. Πολλοί άνθρωποι εξαντλούνται όχι μόνο από το ίδιο το άγχος, αλλά και από τον αγώνα να μην το αισθανθούν.

Η ουσιαστική αντιμετώπιση ξεκινά όταν αλλάζουμε τη σχέση μας μαζί του. Αντί να το βλέπουμε αποκλειστικά ως εχθρό, μπορούμε να αναρωτηθούμε τι προσπαθεί να μας πει: υπάρχει κάτι στη ζωή μας που μας υπερβαίνει; Δυσκολευόμαστε να ξεκουραστούμε χωρίς ενοχές, ή να αποδεχτούμε ότι δεν μπορούμε να ελέγξουμε τα πάντα;

Παράλληλα, είναι σημαντικό να φροντίζουμε τις βασικές ανάγκες του οργανισμού. Ο επαρκής ύπνος, η τακτική σωματική δραστηριότητα, η ισορροπημένη διατροφή και οι σχέσεις που μας προσφέρουν ασφάλεια δεν είναι απλώς «καλές συνήθειες», αλλά βοηθούν το νευρικό σύστημα να βγει σταδιακά από τη μόνιμη κατάσταση συναγερμού.

Σε αρκετές περιπτώσεις, όμως, το άγχος έχει βαθύτερες ρίζες: τραυματικές εμπειρίες, χρόνιο στρες, δυσλειτουργικά πρότυπα σχέσεων ή τρόπους σκέψης που διαμορφώθηκαν επί χρόνια. Τότε, η ψυχοθεραπεία μπορεί να προσφέρει έναν ασφαλή χώρο όπου ο άνθρωπος δεν μαθαίνει απλώς τεχνικές διαχείρισης, αλλά να κατανοεί καλύτερα γιατί ο οργανισμός του παραμένει σε διαρκή επιφυλακή.

Συχνά, στις πρώτες συνεδρίες, δεν είναι τα λόγια που αποκαλύπτουν το άγχος, αλλά μια βαθιά ανάσα που βγαίνει σχεδόν άθελά της, σαν ο άνθρωπος να θυμήθηκε ξαφνικά ότι μέχρι εκείνη τη στιγμή κρατούσε την αναπνοή του. Αυτό δεν σημαίνει πως το άγχος εξαφανίστηκε. Είναι όμως μια μικρή στιγμή επανασύνδεσης με το σώμα και με όσα αυτό προσπαθούσε τόσον καιρό να εκφράσει.

Ο στόχος, τελικά, δεν είναι να μη νιώσουμε ποτέ ξανά άγχος. Κάτι τέτοιο δεν θα ήταν ούτε εφικτό ούτε επιθυμητό. Είναι να μπορούμε να το αναγνωρίζουμε και να μην το αφήνουμε να καθορίζει τις επιλογές και την ποιότητα της ζωής μας. Τότε το άγχος επιστρέφει στον φυσικό του ρόλο: να μας προστατεύει όταν πραγματικά το χρειαζόμαστε.

Επίλογος

Το άγχος είναι μια από τις πιο ανθρώπινες εμπειρίες. Είναι ο τρόπος με τον οποίο ο οργανισμός προσπαθεί να μας προετοιμάσει απέναντι σε ό,τι αντιλαμβάνεται ως απειλή. Δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας, ούτε σημαίνει ότι κάτι «δεν λειτουργεί σωστά» μέσα μας.

Όταν όμως αυτή η κατάσταση γίνεται μόνιμη, αξίζει να τη δούμε ως πρόσκληση να στρέψουμε το βλέμμα προς τον εαυτό μας, να αναρωτηθούμε τι μας κρατά σε διαρκή επιφυλακή και τι θα χρειαζόταν να γίνει για να αισθανθούμε ξανά μεγαλύτερη ασφάλεια.

Δεν ξέρω αν αυτό αρκεί από μόνο του για να αλλάξει κάτι. Μάλλον όχι. Η κατανόηση σπάνια είναι αρκετή από μόνη της. Αλλά κάπου εκεί, ανάμεσα στο να φοβόμαστε το άγχος και στο να το κατανοούμε, υπάρχει ένα κενό που ο καθένας καλείται να το καλύψει με τον δικό του τρόπο, χωρίς να γνωρίζει εκ των προτέρων αν θα τα καταφέρει.

Συχνές ερωτήσεις για το άγχος

1. Τι είναι το άγχος;

Το άγχος είναι μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού απέναντι σε πραγματικές ή αντιλαμβανόμενες απειλές. Μας προετοιμάζει να αντιμετωπίσουμε δύσκολες καταστάσεις, ενεργοποιώντας τον μηχανισμό «μάχης ή φυγής». Όταν όμως γίνεται υπερβολικό ή επίμονο, μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα ζωής.

2. Ποια είναι τα πιο συχνά συμπτώματα του άγχους;

Το άγχος μπορεί να εκδηλωθεί με ταχυκαρδία, δύσπνοια, μυϊκή ένταση, εφίδρωση, ζάλη, δυσκολία συγκέντρωσης, ανησυχία και προβλήματα ύπνου. Τα συμπτώματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο και συχνά εμφανίζονται ταυτόχρονα στο σώμα και στη σκέψη.

3. Πότε το άγχος θεωρείται πρόβλημα;

Το άγχος γίνεται πρόβλημα όταν είναι έντονο, διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα ή δυσκολεύει την εργασία, τις σχέσεις και την καθημερινή λειτουργικότητα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι χρήσιμη η αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας.

4. Ποιες είναι οι αιτίες του άγχους;

Το άγχος συνήθως προκύπτει από τον συνδυασμό βιολογικών, ψυχολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Στρεσογόνα γεγονότα, προηγούμενες εμπειρίες, ο τρόπος που έχουμε μάθει να αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες και η προσωπικότητά μας μπορούν να επηρεάσουν την εμφάνισή του.

5. Πώς αντιμετωπίζεται το άγχος;

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία και την έντασή του. Η ψυχοθεραπεία αποτελεί μία από τις πιο αποτελεσματικές προσεγγίσεις, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί και φαρμακευτική αγωγή μετά από αξιολόγηση από ειδικό. Παράλληλα, η τακτική άσκηση, ο ποιοτικός ύπνος και η φροντίδα της καθημερινότητας συμβάλλουν σημαντικά στη διαχείρισή του.

6. Μπορεί το άγχος να προκαλέσει σωματικά συμπτώματα;

Ναι. Το άγχος μπορεί να εκδηλωθεί με πονοκεφάλους, μυϊκούς πόνους, γαστρεντερικές ενοχλήσεις, αίσθημα κόπωσης, ταχυκαρδία ή δυσκολία στην αναπνοή. Τα συμπτώματα αυτά είναι πραγματικά, ακόμη κι όταν δεν οφείλονται σε οργανική νόσο.

7. Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο φυσιολογικό άγχος και την αγχώδη διαταραχή;

Το φυσιολογικό άγχος εμφανίζεται ως αντίδραση σε μια συγκεκριμένη πρόκληση ή απειλή και συνήθως υποχωρεί όταν η κατάσταση περάσει. Αντίθετα, η αγχώδης διαταραχή χαρακτηρίζεται από επίμονο ή υπερβολικό άγχος που δεν είναι ανάλογο της πραγματικής κατάστασης και επηρεάζει σημαντικά την καθημερινή ζωή, τις σχέσεις ή την εργασία. Η διάγνωση γίνεται από επαγγελματία ψυχικής υγείας μετά από ολοκληρωμένη αξιολόγηση.

Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.

Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.

Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.

Προγραμματίστε τη συνάντησή μας στο γραφείο Ξεκινήστε την Online θεραπεία σας (από όπου κι αν βρίσκεστε)