Εισαγωγή
Ο όρος «ναρκισσιστής» ακούγεται σήμερα παντού. Τον χρησιμοποιούμε για τον απαιτητικό σύντροφο, τον αυταρχικό προϊστάμενο, αυτόν που μιλά μόνο για τον εαυτό του ή δείχνει αδιάφορος για τα συναισθήματα των άλλων. Στα social media, στα άρθρα αυτοβοήθειας, στις καθημερινές κουβέντες, η λέξη έχει γίνει σχεδόν συνώνυμο της αλαζονείας, μερικές φορές και της κακοποίησης.
Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Μάλλον πολύ πιο σύνθετη.
Η ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας δεν είναι ταμπέλα που κολλάμε σε κάποιον επειδή είναι δύσκολος, φιλόδοξος ή του αρέσει η προσοχή. Είναι μια πολύπλοκη διαταραχή προσωπικότητας που επηρεάζει βαθιά το πώς κάποιος βλέπει τον εαυτό του, πώς σχετίζεται με τους άλλους, πώς προσπαθεί, συχνά χωρίς να το ξέρει, να κρατηθεί όρθιος.
Η Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας είναι μια σύνθετη διαταραχή προσωπικότητας που χαρακτηρίζεται από έντονη ανάγκη για θαυμασμό, δυσκολίες στην ενσυναίσθηση και μια εύθραυστη αίσθηση προσωπικής αξίας, η οποία συχνά καλύπτεται από μια εικόνα υπεροχής. Επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον εαυτό του, σχετίζεται με τους άλλους και αντιμετωπίζει την κριτική, την αποτυχία και τη συναισθηματική εγγύτητα.
Το παράδοξο είναι ότι η εικόνα προς τα έξω συχνά διαφέρει εντυπωσιακά από αυτό που συμβαίνει εσωτερικά. Πίσω από τη βεβαιότητα, την ανάγκη για θαυμασμό, την αίσθηση υπεροχής, μπορεί να υπάρχει κάποιος που δυσκολεύεται πολύ να αντέξει την αμφιβολία, την αμφισβήτηση ή την αποτυχία. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος με αυτή τη διαταραχή τη ζει με τον ίδιο τρόπο, ούτε ότι οι συμπεριφορές του παύουν να πληγώνουν όσους είναι κοντά του. Σημαίνει απλώς ότι, αν θέλουμε να καταλάβουμε κάτι, πρέπει να κοιτάξουμε πιο κάτω από την επιφάνεια.
Σε μια θεραπευτική συνάντηση, κάποιος, που οι περισσότεροι γύρω του περιέγραφαν ως «υπερβολικά σίγουρος για τον εαυτό του», σταμάτησε για λίγο και είπε σχεδόν ψιθυριστά: «Δεν φοβάμαι τόσο ότι θα αποτύχω… Φοβάμαι ότι, αν οι άλλοι με δουν όπως πραγματικά είμαι, δεν θα με θαυμάζει κανείς». Αυτή η φράση, μάλλον, λέει περισσότερα από κάθε ορισμό.
Η επιστημονική γνώση γύρω από τον ναρκισσισμό έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια. Ξέρουμε πια ότι δεν εκφράζεται μόνο μέσα από τη μεγαλομανία και την επιδεικτική αυτοπεποίθηση. Υπάρχει και μια πιο ευάλωτη μορφή, με έντονη ευαισθησία στην απόρριψη, βαθιά ντροπή και ανάγκη διαρκούς επιβεβαίωσης, που συχνά περνάει απαρατήρητη, ακόμα κι από ειδικούς.
Αυτό το κείμενο δεν προσπαθεί να σας βοηθήσει να «αναγνωρίσετε» έναν ναρκισσιστή στη ζωή σας. Προσπαθεί να δείξει τι είναι πραγματικά η διαταραχή, πώς δημιουργείται, πώς επηρεάζει τις σχέσεις και τι γνωρίζουμε σήμερα για τη θεραπεία της. Γιατί μόνο όταν κατανοούμε τι κρύβεται πίσω από μια συμπεριφορά μπορούμε να τη δούμε καθαρά, χωρίς να τη δαιμονοποιούμε, αλλά και χωρίς να την εξιδανικεύουμε.
Τι είναι η Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας
Όλοι χρειαζόμαστε να νιώθουμε ότι αξίζουμε, ότι κάποιος βλέπει την προσπάθειά μας, ότι οι άνθρωποι που μας ενδιαφέρουν μας εκτιμούν. Αυτό δεν είναι ναρκισσισμός. Είναι κομμάτι του πώς χτίζεται μια υγιής αυτοεκτίμηση.
Η διαταραχή αφορά κάτι βαθύτερο: έναν επίμονο τρόπο οργάνωσης της προσωπικότητας όπου η αίσθηση της προσωπικής αξίας εξαρτάται υπερβολικά από την εξωτερική επιβεβαίωση και από τη διατήρηση μιας πολύ θετικής εικόνας του εαυτού. Όταν αυτή η εικόνα απειληθεί, π.χ. από κριτική, αποτυχία, ακόμα κι από την επιτυχία κάποιου άλλου, ο άνθρωπος μπορεί να νιώσει έντονη αναστάτωση, έστω κι αν προς τα έξω δείχνει ψύχραιμος.
Θυμάμαι έναν θεραπευόμενο που, λίγο μετά από μια σημαντική επαγγελματική επιτυχία, μου είπε σχεδόν απολογητικά: «Για δύο μέρες ένιωθα πως επιτέλους άξιζα. Μετά άρχισα να φοβάμαι ότι την επόμενη φορά θα αποτύχω και τότε όλοι θα καταλάβουν πως τελικά δεν είμαι τόσο καλός».
Δύο μέρες. Αυτό είναι, μάλλον, το πιο ακριβές πορτρέτο μιας αυτοεκτίμησης που δεν στέκεται από μόνη της.
Τα διαγνωστικά κριτήρια μιλούν για ένα σταθερό μοτίβο μεγαλειώδους αντίληψης του εαυτού, έντονη ανάγκη για θαυμασμό, δυσκολία στην ενσυναίσθηση σε πολλούς τομείς της ζωής, με πραγματικές συνέπειες στις σχέσεις και τη λειτουργικότητα. Όμως αυτά τα χαρακτηριστικά δεν είναι ίδια σε όλους. Κάποιος δείχνει υπερβολική αυτοπεποίθηση αλλά καταρρέει σε μια μικρή κριτική. Κάποιος άλλος φαίνεται ευαίσθητος και ανασφαλής, ενώ δυσκολεύεται εξίσου να δει τις ανάγκες των ανθρώπων γύρω του. Γι’ αυτό η διάγνωση χρειάζεται προσεκτική κλινική αξιολόγηση, όχι λίστες από το διαδίκτυο.
Ένα συχνό λάθος: να μπερδεύουμε τη διαταραχή με απλή αυτοπεποίθηση ή φιλοδοξία. Κάποιος μπορεί να είναι δυναμικός, επιτυχημένος, να του αρέσει η αναγνώριση, χωρίς να έχει Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας. Ο άνθρωπος με τη διαταραχή, αντίθετα, εξαρτά την εσωτερική του ισορροπία σχεδόν αποκλειστικά από τη συνεχή επιβεβαίωση της αξίας του. Η αυτοεικόνα του μοιάζει σταθερή απ’ έξω. Από μέσα, συχνά είναι εύθραυστη.
Ίσως αυτή να είναι η ουσία: η προσπάθεια να μη γκρεμιστεί μια αίσθηση αξίας που δεν βιώνεται ποτέ πραγματικά ως επαρκής. Όσο πιο εύθραυστη η βάση, τόσο μεγαλύτερη η ανάγκη για θαυμασμό, έλεγχο, υπεροχή. Και όσο περισσότερο κάποιος εξαρτάται από αυτά, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να χτίσει σχέσεις με αμοιβαιότητα και αυθεντική εγγύτητα.
Ναρκισσισμός ή Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας
Αυτή η εύθραυστη βάση είναι, μάλλον, το σημείο όπου συγχέουμε συχνά δύο πράγματα που δεν είναι το ίδιο. Όταν ακούμε «ναρκισσισμός», φανταζόμαστε κάποιον που αγαπά υπερβολικά τον εαυτό του, θέλει συνέχεια θαυμασμό, πιστεύει πως είναι ανώτερος. Στην πραγματικότητα, ο ναρκισσισμός από μόνος του δεν είναι διαταραχή ούτε δείχνει απαραίτητα ψυχοπαθολογία.
Όλοι έχουμε ανάγκη να νιώθουμε ότι αξίζουμε. Χωρίς αυτή τη στοιχειώδη αίσθηση, θα δυσκολευόμασταν να αναλάβουμε πρωτοβουλίες, να αντέξουμε αποτυχίες, να μπούμε σε σχέσεις χωρίς να νιώθουμε διαρκώς ανεπαρκείς.
Το πρόβλημα δεν είναι η ανάγκη αυτή καθαυτή. Είναι όταν γίνεται ο μόνος τρόπος να ρυθμίζει κάποιος την αυτοεκτίμησή του. Όταν η αξία εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από επιτυχία, υπεροχή ή θαυμασμό, τότε η αυτοεκτίμηση παύει να στηρίζεται σε μια εσωτερική σταθερή αίσθηση και γίνεται ευάλωτη σε ό,τι συμβαίνει στον εξωτερικό κόσμο.
Ένας άνθρωπος χωρίς διαταραχή προσωπικότητας χαίρεται όταν τον αναγνωρίζουν, απογοητεύεται όταν δέχεται κριτική. Η εικόνα που έχει για τον εαυτό του παραμένει, όμως, σχετικά σταθερή. Μπορεί να πληγωθεί χωρίς να καταρρεύσει.
Στη Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας η αυτοεκτίμηση μοιάζει περισσότερο με οικοδόμημα που χρειάζεται συνεχή στήριξη. Η αναγνώριση δεν είναι απλώς ευχάριστη. Είναι το στήριγμα που κρατά όρθιο το κτίριο. Όταν λείπει, ή όταν κάποιος ασκήσει κριτική, η απειλή που νιώθει το άτομο είναι δυσανάλογα έντονη, ακόμα κι αν προς τα έξω αντιδρά με ψυχρότητα ή περιφρόνηση.
Μια γυναίκα μού είχε περιγράψει κάποτε μια τέτοια στιγμή: «Δεν ήταν αυτό που μου είπε. Ήταν ότι από εκείνη τη στιγμή δεν μπορούσα να σταματήσω να το σκέφτομαι. Ένιωθα σαν να είχε γκρεμιστεί κάτι μέσα μου».
Η κριτική λειτουργεί εκεί σαν σκανδάλη, δεν χρειάζεται να είναι σκληρή για να ενεργοποιήσει κάτι πολύ πιο παλιό.
Κάποιοι άνθρωποι το νιώθουν πρώτα στο σώμα, πριν προλάβουν καν να απαντήσουν: το στομάχι σφίγγεται, οι ώμοι ανεβαίνουν ασυναίσθητα, η αναπνοή γίνεται ρηχή. Είναι σαν το σώμα να προετοιμάζεται για επίθεση. Δεν είναι ειδικό σύμπτωμα της διαταραχής αυτό, αλλά μια ανθρώπινη αντίδραση που απλώς εμφανίζεται πιο συχνά, πιο έντονα, όταν η αυτοεικόνα νιώθει ότι απειλείται διαρκώς.
Γι’ αυτό οι ειδικοί δεν βλέπουν τη διαταραχή σαν υπερβολικό εγωισμό. Αποτελεί βαθύτερο τρόπο ψυχικής οργάνωσης, όπου η σχέση με τον εαυτό και τους άλλους καθορίζεται από τη διαρκή προσπάθεια να προστατευτεί μια αυτοεκτίμηση που δεν βιώνεται ποτέ ως αρκετά ισχυρή.
Στην καθημερινή ζωή, βέβαια, είναι εύκολο να πούμε «ναρκισσιστής» για κάποιον αλαζόνα, ανταγωνιστικό, που δυσκολεύεται να παραδεχτεί λάθη. Τέτοιες συμπεριφορές, όμως, εμφανίζονται και σε ανθρώπους χωρίς διαταραχή, σε περιόδους στρες, ως προσωρινή άμυνα. Δεν αρκούν από μόνες τους. Η διάγνωση χρειάζεται ένα σταθερό, διαχρονικό μοτίβο, στις σχέσεις, στη δουλειά, στο πώς κάποιος αντιμετωπίζει την επιτυχία, την αποτυχία ή την εγγύτητα. Όχι μια-δυο συμπεριφορές που μας ενόχλησαν.
Πώς δημιουργείται και αναπτύσσεται μια ναρκισσιστική προσωπικότητα
Η ερώτηση που ακολουθεί σχεδόν πάντα αυτή τη διάκριση είναι: πώς γίνεται κάποιος έτσι;
Δεν υπάρχει απλή απάντηση. Οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν σήμερα ότι η διαταραχή δεν προκύπτει από έναν και μόνο παράγοντα, δηλαδή όχι μόνο από τους γονείς, όχι μόνο από ένα τραύμα, όχι μόνο από μια έμφυτη προδιάθεση. Προκύπτει, μάλλον, από την αλληλεπίδραση της ιδιοσυγκρασίας του παιδιού με τις πρώτες εμπειρίες του και το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνει. Δύο παιδιά με πολύ διαφορετική οικογενειακή ιστορία μπορεί να καταλήξουν να προστατεύουν τον εαυτό τους με παρόμοιο τρόπο.
Κάθε παιδί χρειάζεται να νιώσει αποδεκτό όχι μόνο όταν πετυχαίνει, αλλά και όταν είναι ευάλωτο, φοβισμένο, απογοητευμένο. Μέσα από αυτή τη σταθερή εμπειρία χτίζεται σιγά σιγά μια εσωτερική αίσθηση αξίας που δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το βλέμμα των άλλων.
Όταν όμως η αποδοχή συνδέεται κυρίως με τις επιδόσεις, την τελειότητα, την εικόνα που δείχνει το παιδί, μπορεί να δημιουργηθεί η πεποίθηση ότι η αξία του δεν βρίσκεται σε αυτό που είναι, αλλά σε αυτό που καταφέρνει να δείξει.
Στην κλινική πράξη δεν είναι σπάνιο κάποιος να θυμάται με ιδιαίτερη ζωντάνια φράσεις που άκουγε ως παιδί: «Μπορείς και καλύτερα», «Μη συμβιβάζεσαι ποτέ με το μέτριο», «Οι δικοί μας πρέπει πάντα να ξεχωρίζουν». Καμία τέτοια φράση δεν αρκεί από μόνη της για να εξηγήσει μια διαταραχή προσωπικότητας. Μέσα, όμως, σε ένα ευρύτερο περιβάλλον όπου η αποδοχή μοιάζει να εξαρτάται από την επίδοση ή την εικόνα, τέτοιες φράσεις αποκτούν βαρύτητα που δεν διακρνεται εξωτερικά.
Άλλες φορές, το παιδί μεγαλώνει μέσα σε έντονη κριτική, συναισθηματική αστάθεια ή παραμέληση, και αναπτύσσει μια εξιδανικευμένη εικόνα εαυτού ως μια προσπάθεια να προστατευτεί από βαθύτερα αισθήματα ντροπής και ανεπάρκειας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος με τέτοιες εμπειρίες θα αναπτύξει τη διαταραχή, ούτε ότι οι γονείς ευθύνονται αποκλειστικά. Η προσωπικότητα δημιουργείται μέσα από βιολογικούς, ψυχολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες ταυτόχρονα.
Αυτό που φαίνεται να μετράει περισσότερο είναι πόσο δύσκολα αποκτά κάποιος μια σταθερή και ρεαλιστική εικόνα του εαυτού του. Αντί να μπορεί να δεχτεί ότι έχει και δυνατότητες αλλά και αδυναμίες, όπως όλοι, νιώθει πως πρέπει να είναι ξεχωριστός, ειδάλλως κινδυνεύει να μην έχει καμία απολύτως αξία. Η καθημερινότητά του μοιάζει, έτσι, σαν μια διαρκής προσπάθεια να μη διαταραχθεί αυτή η επισφαλής ισορροπία.
Πολλά χαρακτηριστικά της διαταραχής αποκτούν διαφορετικό νόημα μέσα από αυτό το πρίσμα. Η ανάγκη για θαυμασμό δεν είναι απλώς ματαιοδοξία. Η δυσκολία μπροστά στην κριτική δεν είναι μόνο υπερευαισθησία. Η τάση να υποτιμά τους άλλους δεν εκφράζει πάντα πραγματική αίσθηση ανωτερότητας. Συχνά, είναι τρόποι να προστατευτεί μια εικόνα εαυτού που απειλείται πολύ εύκολα.
Αυτό, βέβαια, δεν αναιρεί τις συνέπειες στις σχέσεις. Οι άνθρωποι κοντά σε ένα τέτοιο άτομο βιώνουν συχνά κριτική, απαξίωση, χειριστικότητα, συναισθηματική απόσταση. Το να καταλαβαίνουμε τους μηχανισμούς πίσω από μια συμπεριφορά δεν σημαίνει ότι τη δικαιολογούμε. Σημαίνει πως προσπαθούμε να δούμε πιο καθαρά τόσο την εσωτερική δυσκολία όσο και τον αντίκτυπό της στους άλλους, πάντα και τα δύο μαζί, όχι μείτε το ένα είτε το άλλο.
Πώς αντιμετωπίζεται η Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας
Αν υπάρχει κάτι που αλλάζει δύσκολα σε αυτή την ισορροπία, είναι ακριβώς αυτό: η αίσθηση πως κάποιος πρέπει να προστατεύεται συνέχεια. Η αλλαγή δεν είναι εύκολη. Δεν είναι, όμως, ούτε αδύνατη.
Για χρόνια επικρατούσε η άποψη ότι οι άνθρωποι με τη διαταραχή αυτή δεν ωφελούνται ουσιαστικά από ψυχοθεραπεία. Αυτή η εικόνα έχει αλλάξει αρκετά. Όταν κάποιος καταφέρει να χτίσει μια σταθερή θεραπευτική σχέση και είναι διατεθειμένος να δει πώς σχετίζεται με τον εαυτό του και τους άλλους, τότε μπορούν να συμβούν ουσιαστικές αλλαγές. Η διαδικασία απαιτεί χρόνο, συνέπεια και αρκετή ψυχική αντοχή. Συχνά, η προσπάθεια αυτή χρειάζεται να αγγίξει βαθιά αισθήματα ντροπής, φόβου και ευαλωτότητας που για χρόνια κρύβονταν πίσω από μια εικόνα δύναμης.
Δεν είναι σπάνιο, όταν η θεραπεία αρχίζει να πλησιάζει πιο ευάλωτες πλευρές του εαυτού, να εμφανίζεται μια έντονη ανάγκη απομάκρυνσης. Κάποιος μπορεί να πει: «Νομίζω ότι δεν έχει νόημα να συνεχίσουμε. Απλώς αναλύουμε τα ίδια και τα ίδια». Λίγο αργότερα, όμως, μπορεί να προσθέσει σχεδόν διστακτικά: «Ίσως απλώς δεν μου αρέσει αυτό που αρχίζω να βλέπω».
Τέτοιες στιγμές θυμίζουν ότι η αντίσταση δεν είναι απαραίτητα έλλειψη διάθεσης για αλλαγή. Συχνά, είναι τρόπος προστασίας απέναντι σε εμπειρίες που για χρόνια έπρεπε να παραμείνουν απρόσιτες.
Δεν είναι σπάνιο οι άνθρωποι με τη διαταραχή αυτή να ζητούν βοήθεια όχι επειδή αναγνωρίζουν εξαρχής τη δυσκολία στον τρόπο που σχετίζονται, αλλά επειδή βρίσκονται μπροστά σε μια κρίση: μια απώλεια, μια διάλυση σχέσης, δυσκολίες στη δουλειά, ένα επεισόδιο κατάθλιψης. Συχνά, αυτές οι στιγμές λειτουργούν σαν αφορμή για να αναρωτηθούν αν ο τρόπος που έμαθαν να προστατεύονται εξακολουθεί να τους εξυπηρετεί.
Ο στόχος της θεραπείας δεν είναι να «γκρεμίσει» την προσωπικότητα ούτε να αφαιρέσει την αυτοπεποίθηση. Είναι να βοηθήσει τον άνθρωπο να χτίσει μια πιο σταθερή, ρεαλιστική αίσθηση εαυτού ώστε να μη χρειάζεται να στηρίζει την αξία του αποκλειστικά στην επιβεβαίωση, την επιτυχία και τον θαυμασμό των άλλων. Παράλληλα, μπορεί να ενισχυθεί η ικανότητα τού ατόμου να αναγνωρίζει τα συναισθήματα και τις ανάγκες όσων είναι γύρω του και να καταφέρει να χτίσει σιγά-σιγά σχέσεις με περισσότερη αμοιβαιότητα.
Επίλογος
Η ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας είναι πολύ περισσότερα πράγματα από την εικόνα που κυκλοφορεί στις καθημερινές κουβέντες ή στα social media. Δεν είναι απλώς κάποιος που αγαπά υπερβολικά τον εαυτό του. Είναι ένας τρόπος ψυχικής οργάνωσης που, μάλλον, αναπτύχθηκε σαν προσπάθεια να προστατευτεί μια αίσθηση αξίας που ποτέ δεν βιώνονταν ως αρκετά επαρκής και σταθερή.
Η κατανόηση της παραπάνω σύνδεσης δεν σημαίνει ότι αγνοούμε τον πόνο που προκαλούν οι συμπεριφορές κάποιου με τη διαταραχή, ούτε ότι ενθαρρύνουμε να μένει κάποιος σε σχέσεις που πληγώνουν επανειλημμένα. Σημαίνει πως επιλέγουμε να δούμε την πολυπλοκότητα αντί μιας εύκολης ετικέτας.
Πίσω από κάθε διάγνωση, υπάρχει ένας άνθρωπος με τη δική του ιστορία και τις δικές του άμυνες. Δεν ξέρω αν η γνώση, από μόνη της, μπορεί ποτέ να «λύσει» κάτι τέτοιο. Μπορεί, ίσως, να μας βοηθήσει να κρατήσουμε ταυτόχρονα δύο πράγματα που δεν συμφωνούν εύκολα μεταξύ τους: την κατανόηση για το πώς δημιουργήθηκε αυτή η ευθραυστότητα, και τα όρια που χρειάζεται να θέτει όποιος στέκεται απέναντί της.
Συχνές ερωτήσειw (FAQ)
1. Μπορεί ένας άνθρωπος με Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας να αλλάξει;
Ναι, η αλλαγή είναι δυνατή, αλλά συνήθως απαιτεί μακροχρόνια ψυχοθεραπευτική δουλειά. Συχνά οι άνθρωποι αναζητούν βοήθεια όταν μια σημαντική κρίση, όπως μια διάλυση σχέσης ή μια επαγγελματική αποτυχία, κλονίσει την εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους.
2. Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στον ναρκισσισμό και τη Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας;
Ο ναρκισσισμός αποτελεί φυσιολογικό χαρακτηριστικό της ανθρώπινης προσωπικότητας και συνδέεται με την ανάγκη για αυτοεκτίμηση και αναγνώριση. Η Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας αφορά έναν σταθερό τρόπο λειτουργίας, όπου η προσωπική αξία εξαρτάται υπερβολικά από την εξωτερική επιβεβαίωση και επηρεάζονται σημαντικά οι σχέσεις και η καθημερινή λειτουργικότητα.
3. Μπορεί κάποιος να έχει ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά χωρίς να έχει διαταραχή προσωπικότητας;
Ναι. Πολλοί άνθρωποι μπορεί κατά περιόδους να εμφανίζουν εγωκεντρικές ή ανταγωνιστικές συμπεριφορές χωρίς να πάσχουν από Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας. Η διάγνωση βασίζεται σε ένα διαχρονικό και σταθερό μοτίβο λειτουργίας και δεν μπορεί να στηριχθεί σε μεμονωμένες συμπεριφορές.
4. Γιατί οι άνθρωποι με Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας δυσκολεύονται στις σχέσεις;
Επειδή η ανάγκη να προστατεύσουν την εύθραυστη αίσθηση προσωπικής αξίας μπορεί να δυσκολεύει την αμοιβαιότητα, την ενσυναίσθηση και την αποδοχή της διαφορετικότητας του άλλου. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούν να αγαπήσουν ή να δεθούν, αλλά ότι συχνά οι σχέσεις τους επηρεάζονται από αυτή τη βαθύτερη ψυχική δυσκολία.
5. Πότε χρειάζεται να ζητήσει κάποιος βοήθεια;
Όταν οι δυσκολίες στις σχέσεις, η έντονη ευαισθησία στην κριτική, η ανάγκη για συνεχή επιβεβαίωση ή οι επαναλαμβανόμενες συγκρούσεις προκαλούν σημαντική δυσφορία ή επηρεάζουν την προσωπική, κοινωνική ή επαγγελματική ζωή. Η αξιολόγηση από ειδικό ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση των δυσκολιών και στην επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής προσέγγισης.
Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.
Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.
Πνευματικά Δικαιώματα: Το περιεχόμενο της ιστοσελίδας www.i-psyxologos.gr αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Σάββα Σαλπιστή. Η αναδημοσίευση επιτρέπεται αποκλειστικά με την παράθεση ενεργού συνδέσμου (active link) στην πηγή.
