Εισαγωγή
Ζούμε σε μια εποχή όπου πολλοί άνθρωποι είναι μόνοι ή νιώθουν φόβο, συστολή και ανασφάλεια για κάθε είδους άμεση επαφή. Ειδικότερα με το αντίθετο φύλο, η δυσκολία είναι έντονη. Επομένως, δεν προκαλεί πλέον ιδιαίτερη εντύπωση η επιλογή για διαδικτυακές σχέσεις, είτε φιλικές είτε ερωτικές.
Τα παραπάνω αποτελούν μια πρώτη ανάγνωση αυτής της τάσης που έχει διαδοθεί τα τελευταία χρόνια. Υπάρχουν, όμως, και άλλες αναγνώσεις. Οι ουσιαστικές σχέσεις των πολλών από εμάς έχουν συρρικνωθεί. Έχουν χάσει σε ποιότητα, συχνότητα, διάρκεια και βάθος. Αυτό συμβαίνει σε τέτοιο βαθμό που, σε συνδυασμό με την καταναλωτική μας διάθεση, έχουμε αρχίσει να βιώνουμε τον ίδιο μας τον εαυτό ως εμπόρευμα. Έστω και ασυνείδητα.
Ο Εαυτός ως «Εμπόρευμα» στις Διαδικτυακές Σχέσεις
Αυτό φαίνεται σε πολλούς τομείς της πολύπλοκης καθημερινότητάς μας. Σχεδόν παντού πρέπει να καταθέτουμε βιογραφικά και να λανσάρουμε όσο καλύτερα γίνεται τον εαυτό μας. Ωστόσο, αυτό ισχύει ίσως ακόμα περισσότερο στην αναζήτηση του έρωτα μέσα από τις διαδικτυακές σχέσεις ή τη διαδικτυακή επικοινωνία.
Όσο αποτελεσματικότερα καταφέρνει κάποιος να «λανσάρει» τον εαυτό του, τονίζοντας τα θετικά και καλύπτοντας ταυτόχρονα τα αρνητικά του στοιχεία, τόσο αυξάνει τις πιθανότητές του. Λειτουργούμε όπως ακριβώς γίνεται και στη διαφήμιση κάθε εμπορεύματος για να βρούμε αυτό που αναζητούμε.
Οι διαδικτυακές σχέσεις, γενικά, και η διαδικτυακή αναζήτηση ερωτικού συντρόφου είναι ελκυστικές και για έναν επιπρόσθετο λόγο. Μειώνουν για τον ενδιαφερόμενο τους κινδύνους που έχουν άλλες μορφές αναζήτησης, όπως οι αγγελίες ή η άμεση επαφή. Οι κίνδυνοι αυτοί μειώνονται, καθώς αναβάλλουμε τη στιγμή της άμεσης συνάντησης με τον «Άλλον» στην πραγματική ζωή. Την αντικαθιστούμε με την ασφάλεια που δίνει η οθόνη ενός υπολογιστή. Η οθόνη αποκρύπτει πλήρως τη γλώσσα του σώματος, η οποία σε μια άμεση επαφή θα αποκάλυπτε την όποια νευρικότητα, ανασφάλεια ή φόβο.
Νιώθετε μοναξιά μέσα στο πλήθος του διαδικτύου; Η αναζήτηση σχέσης online μπορεί να προκαλέσει σύγχυση και απογοήτευση. Μην μένετε μόνοι με τις σκέψεις σας. Μιλήστε με έναν ειδικό Online
Η σημασία της μη λεκτικής επικοινωνίας
Είναι αρκετές οι έρευνες που δείχνουν πως η επικοινωνία μεταξύ των ατόμων βασίζεται σε πολύ μικρό μόνο βαθμό στις λέξεις (περίπου στο 10%). Σύμφωνα με τον κανόνα του Albert Mehrabian, η συντριπτική πλειοψηφία των μηνυμάτων που εκπέμπουμε, επικοινωνούνται διαφορετικά. Περίπου το 40% μεταδίδεται μέσω του τόνου της φωνής και το 50% μέσω των εκφράσεων του προσώπου και της γλώσσας του σώματος. Ο άμεσος διάλογος προϋποθέτει έκθεση στο άγνωστο και ικανότητες που, δυστυχώς, δεν διαθέτουμε όλοι μας.
Η καταναλωτική νοοτροπία στον έρωτα
Η πληθώρα των ιστοσελίδων αναζήτησης ερωτικού συντρόφου εξοικειώνει τους «καταναλωτές» με τη νέα αυτή συνήθεια. Μειώνει το όποιο άγχος τους για το νέο και επομένως άγνωστο. Οι ιστοσελίδες του «έρωτα» λειτουργούν, εκτός των άλλων, και ως ένα είδος «οικονομικού συστήματος» που καθορίζεται από την προσφορά και τη ζήτηση.
Αυτό σημαίνει πως οι συμμετέχοντες οφείλουν να είναι ευέλικτοι. Πρέπει να μπορούν να προσαρμόζονται στις εκάστοτε απαιτήσεις του «καταναλωτικού» κοινού που είναι σχεδόν πάντα αδηφάγο. Όμως, η συνεχής κατανάλωση δεν οδηγεί αυτόματα στην ικανοποίηση και στην ευτυχία. Αντίθετα, οδηγεί σε μια διαρκή αίσθηση έλλειψης ικανοποίησης, σε μια ανάγκη για ακόμα μεγαλύτερη κατανάλωση και σε μια άνεση για αλλαγή του «προϊόντος» χωρίς την παραμικρή υποχρέωση.
Το καταναλωτικό «σύνδρομο» προσπαθεί να αποτρέψει τον καταναλωτή από τη διατήρηση των όσων αγοράζει. Κινητά, υπολογιστές, αντικείμενα ένδυσης, σχεδόν τα πάντα πρέπει να αντικαθιστώνται το συντομότερο δυνατόν. Έτσι αποτρέπεται μια βαθύτερη σχέση εξάρτησης από αυτά.
Για τον λόγο αυτό, η διάρκεια ζωής όλων των προϊόντων έχει μειωθεί δραματικά. Ζούμε σε έναν κόσμο όπου κυριαρχεί η κουλτούρα του «φθείρω και πετώ στον κάλαθο των αχρήστων». Αυτό μας κάνει να νιώθουμε μια σχεδόν άγρια χαρά όταν πετάμε οτιδήποτε χρησιμοποιημένο, αντικαθιστώντας το με κάτι νέο. Είτε πρόκειται για αντικείμενο, είτε για… άτομο!
Η παγίδα της «Εικονικής Ταυτότητας»
Η δυνατότητα που δίνει το διαδίκτυο για νέες γνωριμίες και επικοινωνία μπορεί να οδηγήσει πολλούς χρήστες σε αδιέξοδο. Δημιουργούνται πολλές νέες εκδοχές «εικονικής» ή «διαδικτυακής» ταυτότητας. Πρόκειται για μια διαφορετική κάθε φορά προσωπική αίσθηση για τον εαυτό, ίσως και παντελώς διαφορετική από την πραγματική.
Οι συνέπειες αυτού του ενδεχόμενου μπορεί να είναι έως και πολύ σοβαρές. Ιδιαίτερα αν το άτομο έχει ευάλωτη ή μη ολοκληρωμένη ψυχική δομή, όπως συμβαίνει συχνά με τους εφήβους.
Σίγουρα, ο διαδικτυακός τρόπος επικοινωνίας δεν έχει μόνο μειονεκτήματα. Ενδεχομένως τα μειονεκτήματα να υπερτονίζονται μέχρι στιγμής, γιατί οτιδήποτε νέο γεννά επιφύλαξη και φόβο. Για τον λόγο αυτό, και επειδή «παν μέτρον άριστον», μέχρι να διερευνηθούν περισσότερο οι επιπτώσεις, χρειάζεται προσοχή. Επιβάλλεται μια πιο συνετή και ειλικρινής αξιοποίηση από τον καθένα που επιλέγει τις διαδικτυακές σχέσεις.
Χρειάζεστε βοήθεια στη διαχείριση των σχέσεών σας; Είτε πρόκειται για διαδικτυακές γνωριμίες είτε για διαπροσωπικές σχέσεις, είμαι δίπλα σας για να σας καθοδηγήσωυπεύθυνα. Για Online Συνεδρίες (Skype/Viber): Κλείστε ραντεβού εδώ Για Ραντεβού στο Γραφείο (Θεσσαλονίκη): Επικοινωνήστε μαζί μου
Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.
Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.
Πνευματικά Δικαιώματα: Το περιεχόμενο της ιστοσελίδας www.i-psyxologos.gr αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Σάββα Σαλπιστή. Η αναδημοσίευση επιτρέπεται αποκλειστικά με την παράθεση ενεργού συνδέσμου (active link) στην πηγή.
