Παιδικός αυνανισμός: Πότε ανησυχεί ο γονιός;

Όταν ένας γονιός βλέπει κάτι που δεν περίμενε

Μπορεί να συμβεί ξαφνικά. Το παιδί είναι στο δωμάτιό του, βλέπει τηλεόραση, παίζει ή ετοιμάζεται να κοιμηθεί και ο γονιός παρατηρεί ότι αγγίζει επίμονα τα γεννητικά του όργανα. Ίσως τρίβεται πάνω σε ένα μαξιλάρι ή στο στρώμα. Ίσως το κάνει στο σαλόνι, μπροστά στους άλλους, σαν να μη βλέπει τίποτα παράξενο σε αυτό.

Η πρώτη αντίδραση είναι συχνά αμηχανία. Μετά έρχεται η ανησυχία: «Γιατί το κάνει; Είναι φυσιολογικό; Μήπως είδε κάτι; Μήπως κάποιος του έκανε κάτι; Μήπως υπάρχει κάποιο πρόβλημα;»

Οι ερωτήσεις αυτές είναι απολύτως κατανοητές. Χρειάζεται όμως να αντισταθούμε στην παρόρμηση να δώσουμε αμέσως στη συμπεριφορά του παιδιού ένα ενήλικο σεξουαλικό νόημα. Τα μικρά παιδιά εξερευνούν το σώμα τους πολύ πριν κατανοήσουν τη σεξουαλικότητα όπως την αντιλαμβάνονται οι ενήλικες. Το άγγιγμα ή το τρίψιμο των γεννητικών οργάνων μπορεί να αποτελεί μέρος της φυσιολογικής ανάπτυξης, της περιέργειας για το σώμα ή ακόμη και έναν τρόπο αυτοκαθησύχασης.

Το πρώτο ερώτημα, επομένως, δεν είναι «τι κρύβεται πίσω από αυτό;». Είναι «τι ακριβώς βλέπω και μέσα σε ποιο πλαίσιο συμβαίνει;»

Ο παιδικός αυνανισμός, ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες, μπορεί να αποτελεί φυσιολογική εξερεύνηση και αυτορρύθμιση του σώματος. Δεν αποτελεί από μόνος του ένδειξη προβλήματος ή κακοποίησης. Σημασία έχουν η ηλικία, το πλαίσιο, η επιμονή της συμπεριφοράς, η δυνατότητα ανακατεύθυνσης και τυχόν πόνος, τραυματισμός, εξαναγκασμός ή άλλες ανησυχητικές συμπεριφορές.

Τι είναι ο παιδικός αυνανισμός;

Ο παιδικός αυνανισμός αναφέρεται στην αυτοδιέγερση των γεννητικών οργάνων από το ίδιο το παιδί, μέσω αγγίγματος, πίεσης ή τριψίματος. Μπορεί να εμφανιστεί τόσο στα αγόρια όσο και στα κορίτσια και, ιδιαίτερα στις ηλικίες περίπου 2–6 ετών, αποτελεί μία από τις συμπεριφορές που εντάσσονται στην ευρύτερη παιδική σεξουαλικότητα και στη φυσιολογική εξερεύνηση του σώματος σε αυτή την ηλικία.

Για ένα μικρό παιδί η συμπεριφορά αυτή δεν έχει κατ’ ανάγκη το ίδιο νόημα που θα είχε για έναν έφηβο ή έναν ενήλικα. Μπορεί απλώς να έχει ανακαλύψει ότι ένα συγκεκριμένο άγγιγμα προκαλεί μια ευχάριστη αίσθηση. Μπορεί να το κάνει όταν βαριέται, όταν κουράζεται ή λίγο πριν κοιμηθεί. Σε ορισμένα παιδιά λειτουργεί και ως τρόπος να ηρεμήσουν, όπως άλλες επαναλαμβανόμενες σωματικές συμπεριφορές που βοηθούν το παιδί να χαλαρώσει.

Αυτό δεν σημαίνει πως κάθε αύξηση της συμπεριφοράς αυτής κρύβει αυτόματα άγχος. Σημαίνει ότι η ίδια συμπεριφορά μπορεί να έχει διαφορετική λειτουργία από παιδί σε παιδί και από στιγμή σε στιγμή.

«Το παιδί μου πιάνει τα γεννητικά του όργανα. Είναι φυσιολογικό;»

Συχνά, ναι. Αλλά η ερώτηση χρειάζεται να γίνει λίγο πιο συγκεκριμένη. Η απάντηση εξαρτάται κυρίως από το πότε και πόσο συχνά συμβαίνει, τι προηγείται και τι ακολουθεί, αν το παιδί μπορεί σχετικά εύκολα να στραφεί σε κάτι άλλο, αν ενοχλείται ή πονάει, και αν η συμπεριφορά παρεμβαίνει στο παιχνίδι, στον ύπνο ή στις καθημερινές του δραστηριότητες.

Ένα παιδί μπορεί να αγγίζει το σώμα του όταν είναι κουρασμένο, μόνο, βαριεστημένο ή πριν κοιμηθεί. Μπορεί επίσης να το κάνει επειδή έχει ανακαλύψει μια ευχάριστη αίσθηση και απλώς την επαναλαμβάνει. Στις μικρότερες ηλικίες μπορεί να το κάνει ακόμη και σε δημόσιο χώρο, επειδή δεν έχει κατακτήσει ακόμη τη διάκριση ανάμεσα σε ιδιωτικές και δημόσιες συμπεριφορές.

Ένα σημαντικό στοιχείο είναι η ανακατεύθυνση. Όταν το παιδί μπορεί σχετικά εύκολα να στραφεί σε μια άλλη δραστηριότητα και η συμπεριφορά δεν προκαλεί βλάβη ή σημαντική δυσφορία, αυτό είναι περισσότερο συμβατό με μια αναπτυξιακά αναμενόμενη συμπεριφορά.

Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη που αξίζει να σκεφτούμε: μήπως το παιδί ενοχλείται σωματικά; Κνησμός, ερεθισμός ή άλλου είδους ενόχληση στην περιοχή των γεννητικών οργάνων μπορεί επίσης να οδηγήσει ένα παιδί σε συχνότερο άγγιγμα ή τρίψιμο. Όταν μια τέτοια συμπεριφορά εμφανίζεται ξαφνικά ή συνοδεύεται από πόνο, κνησμό ή άλλα σωματικά συμπτώματα, χρειάζεται και παιδιατρική αξιολόγηση.

Ένας γονιός παρατήρησε ακριβώς κάτι τέτοιο: το παιδί του είχε αρχίσει ξαφνικά να αγγίζει την περιοχή πολύ πιο συχνά από πριν. Πριν αναζητηθεί ψυχολογική εξήγηση, ο παιδίατρος εξέτασε αν υπήρχε ερεθισμός ή φαγούρα, και όντως διαπιστώθηκε τοπικός ερεθισμός που προκαλούσε τη δυσφορία. Δεν είναι κάθε άγγιγμα ψυχολογική συμπεριφορά. Μερικές φορές, το παιδί προσπαθεί απλώς να αντιμετωπίσει μια σωματική ενόχληση.

«Το παιδί μου τρίβεται». Τι μπορεί να σημαίνει;

Η φράση «Το παιδί μου τρίβεται» περιγράφει συχνά πολύ καλύτερα την αγωνία του γονιού από τον όρο «παιδικός αυνανισμός». Το παιδί μπορεί να τρίβεται πάνω στο στρώμα, σε ένα μαξιλάρι ή σε κάποιο άλλο αντικείμενο, ιδιαίτερα όταν βρίσκεται μόνο του ή χαλαρώνει.

Στα μικρότερα παιδιά, αυτή η συμπεριφορά μπορεί να αποτελεί μορφή αυτοδιέγερσης και να ανήκει στο ευρύτερο φάσμα της φυσιολογικής εξερεύνησης του σώματος. Δεν σημαίνει από μόνη της ότι το παιδί έχει εκτεθεί σε ενήλικη σεξουαλικότητα ή ότι κάποιος του έμαθε τη συγκεκριμένη συμπεριφορά.

Εδώ η στάση του γονιού έχει ιδιαίτερη σημασία. Το παιδί χρειάζεται να μάθει ότι η συγκεκριμένη συμπεριφορά είναι ιδιωτική, όχι ότι είναι «βρώμικη» ή «κακή». Το όριο αφορά τον χώρο και το πλαίσιο της συμπεριφοράς, όχι την αξία του παιδιού ή το σώμα του.

Όταν η περιέργεια συναντά την ιδιωτικότητα

Ένα μικρό παιδί δεν γνωρίζει αυθόρμητα όλους τους κοινωνικούς κανόνες γύρω από το σώμα. Μπορεί να δείξει τα γεννητικά του όργανα, να ρωτήσει για το σώμα ενός άλλου ανθρώπου ή να προσπαθήσει να δει κάποιον γυμνό. Η περιέργεια αυτή μπορεί να είναι μέρος της φυσιολογικής ανάπτυξης, ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες.

Ο ρόλος του γονιού δεν είναι να εξαφανίσει την περιέργεια. Είναι να της δώσει πλαίσιο, δηλαδή σταθερά όρια που δεν βασίζονται στον φόβο ή στην ντροπή.

Μπορούμε να πούμε:

«Το σώμα σου είναι δικό σου. Υπάρχουν όμως πράγματα που κάνουμε ιδιωτικά μόνοι μας και όχι μπροστά στους άλλους.»

Αυτό το μάθημα μπορεί να συνδυαστεί με κάτι ακόμη πιο σημαντικό: τα ιδιωτικά μέρη του σώματος δεν είναι απαγορευμένα ή «κακά» μέρη. Είναι μέρη για τα οποία μπορούμε να μιλάμε με σωστά ονόματα και να ζητάμε βοήθεια όταν κάτι μας ανησυχεί.

Έτσι η ιδιωτικότητα δεν γίνεται μυστικότητα. Το παιδί μαθαίνει ότι το σώμα του τού ανήκει και ότι μπορεί να μιλήσει σε έναν ενήλικα εμπιστοσύνης αν κάποιος παραβιάσει τα όριά του.

Δεν έχει πάντα το ίδιο νόημα η ίδια συμπεριφορά

Ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα για έναν γονιό είναι η ανάγκη να βρει αμέσως μια εξήγηση. Όμως στα παιδιά η ίδια συμπεριφορά μπορεί να εμφανίζεται για διαφορετικούς λόγους.

Μια μητέρα περιέγραψε ότι ο τετράχρονος γιος της είχε αρχίσει να τρίβεται πάνω στο μαξιλάρι σχεδόν κάθε βράδυ, λίγο πριν αποκοιμηθεί. Φοβήθηκε αρχικά ότι κάτι είχε συμβεί χωρίς να το γνωρίζει. Παρατηρώντας όμως πιο προσεκτικά, φάνηκε ότι η συμπεριφορά εμφανιζόταν σχεδόν αποκλειστικά όταν το παιδί ήταν κουρασμένο, λειτουργώντας σαν ένας επαναλαμβανόμενος τρόπος να ηρεμεί πριν τον ύπνο, χωρίς άλλες ανησυχητικές ενδείξεις, με το παιδί να μπορεί εύκολα να στραφεί σε κάτι άλλο όταν του ζητιόταν.

Ένα άλλο παιδί μπορεί να το κάνει κυρίως όταν νυστάζει, για τον ίδιο περίπου λόγο. Σε κάποια παιδιά μια τέτοια συμπεριφορά μπορεί να εμφανιστεί συχνότερα σε περιόδους αλλαγής ή έντασης. Νέα οικογενειακή συνθήκη, αλλαγή φροντιστή, γέννηση αδελφού, μετακόμιση ή άλλη αναστάτωση μπορεί να επηρεάσουν τη συμπεριφορά ενός παιδιού.

Δεν σημαίνει ότι κάθε αύξηση της συχνότητας της συμπεριφοράς αυτής κρύβει αυτόματα άγχος ή είναι μήνυμα ύπαρξης κάποιου ψυχολογικού προβλήματος. Η ερμηνεία «το κάνει επειδή αγχώνεται» μπορεί να είναι εξίσου βιαστική με την ερμηνεία «το κάνει επειδή κάτι κακό συνέβη».

Πιο χρήσιμο είναι να κοιτάξουμε ολόκληρο το παιδί και τη ζωή του εκείνη την περίοδο: αν έχει αλλάξει κάτι, αν είναι πιο πιεσμένο, αν κοιμάται διαφορετικά, αν έγινε πιο ευερέθιστο ή απομονωμένο, ή αν κατά τα άλλα είναι το ίδιο παιδί που απλώς ανακάλυψε κάτι που του αρέσει.

Η παρατήρηση προηγείται της ερμηνείας.

Η αντίδραση του γονιού έχει σημασία

Όταν ένας γονιός βλέπει το παιδί του να αυνανίζεται, μπορεί να νιώσει σοκ, αμηχανία ή φόβο. Αυτά τα συναισθήματα δεν είναι λάθος. Χρειάζεται όμως να μην μετατραπούν σε ντροπή για το παιδί.

Ένα αγόρι πέντε ετών είχε αρχίσει να αγγίζει συχνά τα γεννητικά του όργανα όταν καθόταν μόνο του, χωρίς κάποια δραστηριότητα. Ο πατέρας του, στην αρχή, το μάλωνε κάθε φορά, και το παιδί απομακρυνόταν ντροπιασμένο. Όταν ο πατέρας σταμάτησε να αντιδρά με θυμό και άρχισε απλώς να λέει ότι πρόκειται για κάτι ιδιωτικό, προτείνοντας παράλληλα κάτι άλλο να κάνει, η συμπεριφορά μειώθηκε σημαντικά.

Οι παιδιατρικές οδηγίες προτείνουν, όταν πρόκειται για αναπτυξιακά αναμενόμενη συμπεριφορά, ψυχραιμία, ήπια ανακατεύθυνση και εκπαίδευση γύρω από την ιδιωτικότητα, αντί για θυμό ή τιμωρία.

Μπορούμε να πούμε απλά:

«Βλέπω ότι αγγίζεις το σώμα σου. Αυτό είναι κάτι ιδιωτικό. Αν θέλεις να το κάνεις, χρειάζεται να είσαι μόνος σου.»

Και ύστερα να στρέψουμε το παιδί σε κάτι άλλο.

Δεν χρειάζεται διάλεξη. Δεν χρειάζεται ανάκριση. Κυρίως, δεν χρειάζεται να του μεταδώσουμε την ιδέα ότι το σώμα του είναι κάτι για το οποίο πρέπει να ντρέπεται.

Το παιδί χρειάζεται όριο χωρίς εξευτελισμό.

Πότε ο παιδικός αυνανισμός χρειάζεται περισσότερη προσοχή;

Δεν υπάρχει ένας αριθμός φορών την ημέρα ή την εβδομάδα που από μόνος του να μας επιτρέπει να πούμε ότι ο αυνανισμός είναι «υπερβολικός». Η συχνότητα έχει σημασία, αλλά εξετάζεται μαζί με το πλαίσιο και τη λειτουργία της συμπεριφοράς.

Περισσότερη προσοχή χρειάζεται όταν η συμπεριφορά γίνεται επίμονη και δύσκολα ανακατευθύνεται, όταν καταλαμβάνει μεγάλο μέρος της καθημερινότητας ή παρεμβαίνει στο παιχνίδι, στον ύπνο, στο σχολείο ή στις σχέσεις του παιδιού. Το ίδιο ισχύει όταν προκαλεί πόνο ή τραυματισμό, συνοδεύεται από επιθετικότητα ή εξαναγκασμό ή περιλαμβάνει συμπεριφορές σαφώς ακατάλληλες για την ηλικία και το αναπτυξιακό επίπεδο.

Οι γονείς ενός τρίχρονου αγοριού περιέγραψαν ακριβώς μια τέτοια εικόνα: το παιδί περνούσε μεγάλα χρονικά διαστήματα αγγίζοντας τα γεννητικά του όργανα, όχι μόνο πριν τον ύπνο ή σε στιγμές πλήξης. Όταν προσπαθούσαν να το στρέψουν σε παιχνίδι, εκείνο επέστρεφε αμέσως στη συμπεριφορά, μερικές φορές θυμώνοντας έντονα, και η συμπεριφορά είχε αρχίσει να παρεμβαίνει στο παιχνίδι και στην καθημερινότητά του. Σε μια τέτοια εικόνα, δεν αρκεί η απλή καθησύχαση, χρειάζεται αξιολόγηση του συνολικού πλαισίου.

Ανησυχία μπορεί επίσης να προκαλέσει μια απότομη και σημαντική αλλαγή στη σεξουαλική συμπεριφορά, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν άλλες αλλαγές στη συμπεριφορά ή ενδείξεις έκθεσης σε σεξουαλικό περιεχόμενο.

Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν χρειάζεται ο γονιός να αποφασίσει μόνος του «τι σημαίνει». Χρειάζεται αξιολόγηση του συνόλου της εικόνας.

Και αν φοβάμαι μήπως έχει συμβεί κακοποίηση;

Μια μητέρα είδε την πεντάχρονη κόρη της να αγγίζει συχνά τα γεννητικά της όργανα και, μέσα στον φόβο της, σκέφτηκε αμέσως μήπως κάποιος την είχε αγγίξει. Όταν το συζήτησε με τον παιδίατρο, συνειδητοποίησε ότι η ίδια η συμπεριφορά δεν μπορούσε από μόνη της να απαντήσει σε αυτό το ερώτημα. Αυτό που χρειαζόταν ήταν να εξεταστεί το συνολικό πλαίσιο: πότε εμφανιζόταν, αν μπορούσε να διακοπεί, αν υπήρχαν άλλες αλλαγές στη συμπεριφορά της.

Αυτή είναι ίσως η πιο δύσκολη σκέψη που μπορεί να περάσει από το μυαλό ενός γονιού, και η αγωνία της παραπάνω μητέρας δεν είναι σπάνια.

Ο παιδικός αυνανισμός από μόνος του δεν αποτελεί ένδειξη σεξουαλικής κακοποίησης. Τα παιδιά μπορούν να ανακαλύψουν την αυτοδιέγερση χωρίς να την έχουν διδαχθεί από κάποιον άλλον. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής τονίζει ότι η αυτοδιέγερση αποτελεί συχνή παιδική συμπεριφορά και δεν μπορεί από μόνη της να χρησιμοποιηθεί ως ένδειξη κακοποίησης.

Από την άλλη πλευρά, ορισμένες συμπεριφορές χρειάζονται διερεύνηση: επίμονη και εξαιρετικά παρεμβατική σεξουαλική συμπεριφορά, εξαναγκασμός άλλου παιδιού, σημαντικός πόνος ή τραυματισμός, σαφής μίμηση ενήλικων σεξουαλικών πράξεων ή συμπεριφορές που είναι έντονα ασυνήθιστες για το αναπτυξιακό επίπεδο του παιδιού.

Ακόμη και τότε, όμως, η συμπεριφορά δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση ή απόδειξη κακοποίησης. Χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση του παιδιού, του περιβάλλοντος και των υπόλοιπων στοιχείων.

Ούτε πανικός ούτε αδιαφορία. Παρατήρηση και κατάλληλη βοήθεια.

Τι μπορεί να κάνει πρακτικά ο γονιός;

Όταν το παιδί αγγίζει τα γεννητικά του όργανα μπροστά σε άλλους, μια ήρεμη φράση είναι συνήθως αρκετή:

«Αυτό είναι κάτι που αφορά εσένα και το σώμα σου. Το κάνουμε όταν είμαστε μόνοι.»

Αν συνεχίσει, μπορούμε να το κατευθύνουμε σε μια άλλη δραστηριότητα χωρίς να δημιουργήσουμε σκηνή. Αν ρωτήσει γιατί, απαντάμε με απλά λόγια.

Παράλληλα, αξίζει να διδάξουμε από νωρίς τα σωστά ονόματα των μερών του σώματος και τα βασικά όρια στη φροντίδα του παιδιού: ποιος μπορεί να αγγίξει τα ιδιωτικά μέρη του παιδιού και για ποιο λόγο, ότι το παιδί μπορεί να πει «όχι» σε ένα άγγιγμα που δεν θέλει και ότι μπορεί πάντοτε να μιλήσει σε έναν ενήλικα εμπιστοσύνης.

Αυτό δεν είναι μάθημα σεξουαλικότητας με την ενήλικη έννοια. Είναι μάθημα ασφάλειας και σωματικής αυτονομίας.

Τι να παρατηρήσει ο γονιός πριν ζητήσει βοήθεια

Όταν κάτι μας ανησυχεί, είναι χρήσιμο να φύγουμε από τη γενική εντύπωση «το κάνει πολύ» και να παρατηρήσουμε συγκεκριμένα πράγματα όπως: πότε ξεκίνησε η συμπεριφορά, αν έγινε ξαφνικά συχνότερη, αν συμβαίνει σε συγκεκριμένες στιγμές, αν το παιδί μπορεί εύκολα να στραφεί σε κάτι άλλο, αν υπάρχει πόνος ή τραυματισμός.

Αξίζει, επίσης, να δούμε πώς επηρεάζεται ο ύπνος, το παιχνίδι ή το σχολείο, αν συμμετέχουν άλλα παιδιά, αν υπάρχει πίεση ή εξαναγκασμός, και αν έχει αλλάξει παράλληλα η διάθεση ή η συμπεριφορά του παιδιού γενικότερα.

Αυτές οι πληροφορίες είναι πολύ πιο χρήσιμες σε έναν παιδίατρο ή ειδικό ψυχικής υγείας από έναν χαρακτηρισμό όπως «ο αυνανισμός του είναι υπερβολικός». Η αξιολόγηση βασίζεται ακριβώς σε αυτό το ευρύτερο πλαίσιο: τι κάνει το παιδί, σε ποια ηλικία, πόσο επίμονα, σε ποιες συνθήκες και τι συμβαίνει γύρω από τη συμπεριφορά.

Όταν το σώμα του παιδιού δεν χρειάζεται να γίνει πηγή ντροπής

Πίσω από την ερώτηση «γιατί το κάνει;», κρύβεται συχνά μια βαθύτερη αγωνία: «Μήπως κάτι δεν πάει καλά με το παιδί μου;»

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ένα παιδί που αγγίζει ή τρίβει τα γεννητικά του όργανα δεν προσπαθεί να εκφράσει κάποιο κρυφό μήνυμα. Εξερευνά το σώμα του, ανακαλύπτει αισθήσεις και, σιγά σιγά, μαθαίνει ότι ορισμένες συμπεριφορές έχουν τον δικό τους χώρο και χρόνο.

Ο στόχος του γονιού δεν είναι ούτε να αγνοήσει τη συμπεριφορά ούτε να την αντιμετωπίσει σαν κάτι απαγορευμένο και ντροπιαστικό. Είναι να βοηθήσει το παιδί να γνωρίσει το σώμα του, να το σέβεται και να μάθει τα όριά του.

Και όταν υπάρχει πράγματι κάτι που χρειάζεται διερεύνηση, η ήρεμη παρατήρηση είναι πολύ πιο χρήσιμη από έναν βιαστικό χαρακτηρισμό.

Το σώμα του παιδιού δεν χρειάζεται την ετικέτα «κακό» για να μάθει τα όριά του. Συχνά, αρκεί να ξέρει πως το σώμα τού ανήκει, πως μπορεί να το προστατεύει και πως μπορεί να μιλά γι’ αυτό χωρίς ντροπή.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι φυσιολογικό ένα παιδί να αγγίζει συχνά τα γεννητικά του όργανα ή να τρίβεται;

Ναι. Ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες, το άγγιγμα ή το τρίψιμο των γεννητικών οργάνων μπορεί να αποτελεί μέρος της φυσιολογικής εξερεύνησης του σώματος. Η σημασία της συμπεριφοράς κρίνεται από την ηλικία, το πλαίσιο, την επιμονή της και το αν μπορεί να ανακατευθυνθεί.

Το παιδί μου τρίβεται πάνω στο μαξιλάρι. Πρέπει να ανησυχώ;

Όχι απαραίτητα. Το τρίψιμο μπορεί να αποτελεί μορφή αυτοδιέγερσης ή αυτοκαθησύχασης. Περισσότερη προσοχή χρειάζεται όταν είναι επίμονο, παρεμβαίνει στην καθημερινότητα, προκαλεί τραυματισμό ή συνοδεύεται από άλλες ανησυχητικές συμπεριφορές.

Πρέπει να του πω να σταματήσει;

Χρειάζεται να του μάθετε ότι η συγκεκριμένη συμπεριφορά είναι ιδιωτική, όχι ότι είναι κακή. Μια ήρεμη φράση όπως «αυτό είναι κάτι που κάνουμε ιδιωτικά» και μια αλλαγή δραστηριότητας είναι συνήθως καταλληλότερες από φωνές, τιμωρία ή ντροπή.

Ο παιδικός αυνανισμός σημαίνει ότι κάποιος κακοποίησε το παιδί;

Όχι. Ο παιδικός αυνανισμός από μόνος του δεν αποτελεί ένδειξη σεξουαλικής κακοποίησης. Όταν όμως συνυπάρχουν εξαναγκασμός, τραυματισμός, πολύ επίμονες ή αναπτυξιακά ασυνήθιστες σεξουαλικές συμπεριφορές ή άλλα ανησυχητικά στοιχεία, χρειάζεται αξιολόγηση από κατάλληλο επαγγελματία.

Μπορεί ο αυνανισμός να σχετίζεται με άγχος;

Μπορεί σε ορισμένα παιδιά μια τέτοια συμπεριφορά να λειτουργεί και ως τρόπος αυτοκαθησύχασης ή να εμφανίζεται συχνότερα σε περιόδους αλλαγής και έντασης. Ωστόσο, δεν πρέπει να θεωρούμε κάθε παιδικό αυνανισμό ένδειξη άγχους. Χρειάζεται να εξετάζεται ολόκληρο το πλαίσιο της ζωής και της συμπεριφοράς του παιδιού.

Πότε χρειάζεται να απευθυνθώ σε ειδικό;

Όταν η συμπεριφορά είναι επίμονη και δεν ανακατευθύνεται, παρεμβαίνει σημαντικά στην καθημερινότητα, προκαλεί πόνο ή τραυματισμό, περιλαμβάνει εξαναγκασμό ή συνοδεύεται από άλλες συμπεριφορές που προκαλούν ανησυχία. Σε περίπτωση σωματικών συμπτωμάτων, όπως πόνος ή έντονος κνησμός, χρειάζεται επίσης παιδιατρική αξιολόγηση.

Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.

Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.

Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.

Προγραμματίστε τη συνάντησή μας στο γραφείο Ξεκινήστε την Online θεραπεία σας (από όπου κι αν βρίσκεστε)