Ο μητρικός θηλασμός είναι ένα φαινόμενο που πυροδοτεί πολλά και έντονα συναισθήματα, τόσο στις γυναίκες που θηλάζουν όσο και στον κοινωνικό τους περίγυρο. Αυτό ίσως συμβαίνει επειδή αφορά άμεσα στα μικρά παιδιά, αλλά και στο γυναικείο σώμα.
Επιπλέον,ο μητρικός θηλασμός άλλοτε προσεγγίζεται μέσα από μια καθαρά βιολογική σκοπιά —που σημαίνει πως το γυναικείο σώμα προσδοκάται να παράξει επαρκή και ατομικά προσαρμοσμένη ποσότητα γάλακτος για το συγκεκριμένο βρέφος— και άλλοτε ως ηθική ευθύνη και υποχρέωση της γυναίκας απέναντι στο παιδί της.
Οι αντιφάσεις γύρω από τον μητρικό θηλασμό
Ανάλογες αντιφάσεις υπάρχουν και όσον αφορά στα πλεονεκτήματα του μητρικού γάλακτος. Για παράδειγμα, συζητείται το εάν αποτρέπει ή ευνοεί την εμφάνιση αλλεργιών στο παιδί, ή εάν προστατεύει από τη μελλοντική παχυσαρκία. Με άλλα λόγια, θα μπορούσαμε να πούμε πως ο θηλασμός απασχολεί την κοινή γνώμη πολύ περισσότερο για θέματα που αφορούν σε οτιδήποτε άλλο, και πολύ λιγότερο —έως ελάχιστα— στην ίδια τη θηλάζουσα γυναίκα.
Μια ιστορική ανασκόπηση του θηλασμού
Οι επικρατούσες αξίες και συνήθειες σε μια κοινωνία, καθώς και διάφοροι κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες, καθορίζουν κάθε φορά τον τρόπο, τη συχνότητα και τη διάρκεια που οι μητέρες θηλάζουν τα παιδιά τους.
Στις περισσότερες χώρες του δυτικού κόσμου και κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, οι συστάσεις μεταβλήθηκαν από τον θηλασμό με βάση τις ανάγκες του παιδιού, στον θηλασμό που διέπεται από αυστηρούς κανόνες.
Η ιατρική οπτική και ο μητρικός θηλασμός
Παλαιότερα, ο μητρικός θηλασμός και οι γνώσεις περί αυτού αποτελούσαν ένα αυτονόητο και φυσιολογικό κομμάτι της ζωής. Οι άνθρωποι ζούσαν πολύ κοντύτερα μεταξύ τους. Πράγματι η γνώση μεταβιβαζόταν από γυναίκα σε γυναίκα και από γενιά σε γενιά.
Ωστόσο, από τη στιγμή όμως που οι γέννες άρχισαν να γίνονται ολοένα και συχνότερα σε νοσοκομεία, η διατροφή των βρεφών άλλαξε. Συγκεκριμένα άρχισε να προσεγγίζεται περισσότερο μέσα από μία ιατρική οπτική. Περάσαμε στην εποχή των κανόνων και της μετατροπής του θηλασμού σε μια μορφή διαπαιδαγώγησης. Σύμφωνα με αυτή το παιδί θα έπρεπε από νωρίς να καταπιέζει ή να ελέγχει τις ανάγκες του.
Το βρέφος βρισκόταν χώρια από τη μητέρα και έπρεπε να θηλάζει αυστηρά κάθε 4 ώρες. Επιπλέον αυτό έπρεπε να συμβαίνει είτε πεινούσε είτε όχι με εξαίρεση τη νύχτα. Ο θηλασμός θεωρούνταν αποκλειστικά ως τροφή που έπρεπε να ρυθμίζεται. Στο ενδιάμεσο διάστημα, το βρέφος έπρεπε να παραμένει στην κούνια του για να μη κακομάθει.
Η σωστή θέση είναι το κλειδί για έναν ανώδυνο και αποτελεσματικό θηλασμό.
Η θεώρηση αυτή είχε ως αποτέλεσμα τη σταδιακή απώλεια των παλαιών συνηθειών και γνώσεων, τη μείωση της παραγωγής του μητρικού γάλακτος και, ως εκ τούτου, τη μείωση του αριθμού των γυναικών που θήλαζαν. Παράλληλα, η παρασκευή υποκατάστατων μητρικού γάλακτος στα μέσα της δεκαετίας του 1930, και ιδιαίτερα μετά το πέρας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, συνέβαλε ακόμα περισσότερο σε αυτή την πτωτική πορεία, με αποκορύφωμα τις αρχές της δεκαετίας του 1970. Στη συνέχεια, η τάση άρχισε να αντιστρέφεται και πάλι. Πράγματι, ο αριθμός των γυναικών που θήλαζαν αυξήθηκε σημαντικά μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1980, ενώ ο θηλασμός βάσει αυστηρών κανόνων άρχισε να αμφισβητείται ολοένα και περισσότερο.
Η στροφή προς τον ελεύθερο μητρικό θηλασμό
Τώρα πλέον, οι περισσότεροι ειδικοί υποστηρίζουν τον ελεύθερο θηλασμό με βάση τις ανάγκες του παιδιού. Επιπλέον, η ελεύθερη πρόσβαση στο μητρικό στήθος είναι εξαιρετικά σημαντική, καθώς το ίδιο το παιδί ρυθμίζει αυτόνομα την αναγκαία ποσότητα παραγωγής γάλακτος που χρειάζεται για την ανάπτυξή του.
Ο μητρικός θηλασμός ως πολιτισμικό και συναισθηματικό φαινόμενο
Η δυναμική αλληλεπίδραση μητέρας και παιδιού
Ο θηλασμός δεν είναι ένα μεμονωμένο φαινόμενο. Αποτελεί μία σειρά πρακτικών, στάσεων και συναισθημάτων που ποικίλλουν διαχρονικά όσον αφορά το «εάν», το «πώς» και το «για πόσο» θα πρέπει να λαμβάνει χώρα. Είναι σαφές πως ο θηλασμός επηρεάζεται άμεσα από πολιτισμικούς παράγοντες, τόσο ιστορικά όσο και γεωγραφικά.
Η ψυχολογική διάσταση της θηλάζουσας γυναίκας
Ως εκ τούτου, δεν θα πρέπει να θεωρείται απλά ως μία τεχνική στην οποία η γυναίκα πρέπει να εκπαιδευτεί. Εμπεριέχει αναμφισβήτητα ένα πρακτικό μέρος, όμως λαμβάνει χώρα μέσα σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο, όπου η θηλάζουσα γυναίκα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος. Επιπλέον οι ανάγκες και τα συναισθήματά της πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη.
Η δυναμική αλληλεπίδραση μητέρας και παιδιού
Με άλλα λόγια, ο θηλασμός πρέπει να προσεγγίζεται ως μία δυναμική διεργασία και αλληλεπίδραση που συμπεριλαμβάνει μητέρα και παιδί. Οι ανάγκες και των δύο πρέπει να λαμβάνονται εξίσου υπόψη. Επιπλέον δεν είναι ένα στατικό φαινόμενο που εκτιμάται μόνο μέσα από μία ιατρική οπτική. Πράγματι δεν μπορούμε να θεωρούμε πως όλες οι γυναίκες μπορούν και θέλουν να το εφαρμόσουν, αρκεί να έχουν τη σωστή εκπαίδευση.
Τι είναι, αλήθεια, ο θηλασμός;
Η αλήθεια είναι πως όσοι έρχονται σε επαφή με γυναίκες που απέκτησαν παιδί γνωρίζουν λίγο ή πολύ πως δεν μπορούν να θηλάσουν όλες τους, ακόμα και αν το θέλουν πραγματικά. Αυτό οφείλουμε να το συνειδητοποιήσουμε και να το σεβαστούμε, αντί —άμεσα ή έμμεσα— να ευνοούμε την ενοχοποίησή τους.
Αναμφίβολα, ο μητρικός θηλασμός προσεγγίζεται με ποικίλους τρόπους. Για παράδειγμα:
Άλλοτε προσεγγίζεται ως κάτι το απαιτητικό και δύσκολο, δηλαδή ως κάτι ανάλογο της εργασίας.
Άλλοτε ως μία αποκλειστικά γυναικεία υπόθεση, καθοριζόμενη από την ίδια τη φύση.
Άλλοτε ως κάτι ρομαντικό και τρυφερό που αφορά τη σύνδεση.
Όλοι αυτοί οι διαφορετικοί τρόποι προσέγγισης και εκτίμησης καλό είναι να μην διαχωρίζονται και αλληλοαποκλείονται. Αντίθετα, πρέπει να ενσωματώνονται και να συντίθενται ως διαφορετικές πλευρές του ίδιου φαινομένου που μπορεί ακόμα και να συνυπάρχουν στην καθημερινότητα μιας μητέρας.
Ο θηλασμός αποτελεί τον πιο απλό και φυσικό τρόπο λήψης τροφής για ένα βρέφος. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (2014) συνιστά πως τα παιδιά, από τη γέννησή τους μέχρι και την ηλικία των 6 μηνών, θα πρέπει να τρέφονται αποκλειστικά με μητρικό γάλα. Το γάλα αυτό αποτελεί τη μακράν καλύτερη πηγή ενέργειας και όλων εκείνων των διατροφικών στοιχείων (εκτός της βιταμίνης D) που χρειάζονται ώστε να αναπτυχθούν ομαλά.
Οι συστάσεις του Π.Ο.Υ. για τον χρόνο θηλασμού
Στη συνέχεια, ο θηλασμός θα πρέπει να συνεχίζει τουλάχιστον έως την ηλικία των 12 μηνών, αλλά ως μέρος πλέον της καθημερινής διατροφής του βρέφους και, κατά προτίμηση, μόνο πριν από τον ύπνο. Ο θηλασμός είναι, επίσης, κάτι το βολικό, από τη στιγμή που η μητέρα δεν χρειάζεται να προετοιμάζει και να κουβαλά μαζί της μπιμπερό, νερό και υποκατάστατα βρεφικού γάλακτος. Η τροφή είναι πάντα εκεί, έτοιμη, στη σωστή θερμοκρασία και αποθηκευμένη σε απόλυτα υγιεινό και ασφαλές περιβάλλον.
Χιλιάδες είναι οι έρευνες για τα πιθανά οφέλη του μητρικού γάλακτος τόσο για το παιδί όσο και για την ίδια τη μητέρα. Για πρώτη φορά, τα τελευταία 10-15 χρόνια, η έρευνα άρχισε να ενδιαφέρεται ουσιαστικά για τον τρόπο που βιώνει τον θηλασμό η γυναίκα σε ψυχολογικό επίπεδο.
Αν αισθάνεστε πίεση ή ενοχές, η ψυχοθεραπεία μπορεί να σας βοηθήσει να βρείτε την ισορροπία σας.
Τα οφέλη του θηλασμού
Τα οφέλη του θηλασμού είναι πολλά και σημαντικά, τόσο για το παιδί όσο και για την ίδια τη μητέρα.
1. Για το παιδί
Το μητρικό γάλα αποτελεί την πιο φυσική, απλή και ποιοτικά πληρέστερη βρεφική τροφή. Ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα του παιδιού, προστατεύοντάς το από διάφορες λοιμώξεις (αναπνευστικού, ουροποιητικού, ωτίτιδες) και καθιστώντας πιο ανεκτή τη μελλοντική εισαγωγή της γλουτένης στη διατροφή του.
Έχει παρατηρηθεί πως παιδιά που θηλάζουν εμφανίζουν, αργότερα στη ζωή, μικρότερη συχνότητα παθήσεων του εντέρου, καρκίνου και τύπου-1 διαβήτη. Επίσης, θεωρείται πως ο κίνδυνος αιφνίδιου βρεφικού θανάτου και παχυσαρκίας στην ενήλικη ζωή μειώνεται κατά πολύ, ενώ παράλληλα ενισχύεται η αίσθηση ασφάλειας του παιδιού.
Η συναισθηματική εγγύτητα και ο ασφαλής δεσμός
Η αίσθηση εγγύτητας και ασφάλειας που δίνει η άμεση σωματική επαφή με τη μητέρα στη διάρκεια του θηλασμού ενισχύουν τη σχέση δεσμού μαζί της. Για να είναι όμως ο δεσμός αυτός ασφαλής, η μητέρα θα πρέπει να είναι συναισθηματικά προσβάσιμη για το παιδί. Επιπλέον πρέπει να είναι ευαίσθητη, ώστε να αντιλαμβάνεται και να ανταποκρίνεται πρόθυμα στις διάφορες ανάγκες του.
Τα σωματικά και ψυχικά οφέλη που έχει ο μητρικός θηλασμός
2. Για τη μητέρα
Ο θηλασμός δεν είναι ευεργετικός μόνο για το παιδί, αλλά και για την ίδια τη μητέρα. Η εγγύτητα που δημιουργείται με το παιδί ενδυναμώνει το συναισθηματικό της δεσμό με αυτό και την αίσθηση επάρκειάς της στον μητρικό της ρόλο.Επομένως, ο μητρικός θηλασμός προσφέρει ολιστική προστασία στη γυναίκα.
Υπάρχουν έρευνες που δείχνουν πως οι γυναίκες που θηλάζουν διατρέχουν μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νόσων, διαβήτη, υπέρτασης και χοληστερίνης, ενώ μειώνεται το κοιλιακό πάχος. Υποστηρίζεται δε πως ο θηλασμός αποτελεί ασπίδα προστασίας απέναντι στον καρκίνο του μαστού και των ωοθηκών.
Η σωματική αποκατάσταση και η εσωτερική γαλήνη
Διαπιστώθηκε, επίσης, πως οι γυναίκες που αρχίζουν να θηλάζουν αμέσως μετά τον τοκετό επανέρχονται σωματικά γρηγορότερα. Ο θηλασμός προκαλεί συσπάσεις στη μήτρα, βοηθώντας τη να συρρικνωθεί, κάτι που έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση των αιμορραγιών. Η αίσθηση πως το βρέφος της έχει την τροφή, την εγγύτητα και την ηρεμία που χρειάζεται, δημιουργεί στη μητέρα ένα αίσθημα γαλήνης και χαλαρότητας.
Ο μύθος περί αλλεργιών και ο μητρικός θηλασμός
Η άποψη πως τα παιδιά που θηλάζουν εμφανίζουν λιγότερες αλλεργικές παθήσεις ή αντιδράσεις, συγκριτικά με αυτά που τρέφονται με υποκατάστατα μητρικού γάλακτος, αποτελεί έναν μύθο που φαίνεται πως επινοήθηκε ακριβώς την κατάλληλη στιγμή και γι’ αυτό είχε και την ανάλογη επίδραση. Ήταν στα μέσα της δεκαετίας του 1980, και την εποχή εκείνη οι γυναίκες που θήλαζαν ήταν πολύ λιγότερες απ’ ό,τι σήμερα.
Η τάση μείωσης του αριθμού γυναικών που θήλαζαν άρχισε από τις αρχές της δεκαετίας του 1960. Ο θηλασμός άρχισε να θεωρείται ως παλαιομοδίτικη συνήθεια και οι βιομηχανίες παραγωγής παιδικών τροφών άδραξαν την ευκαιρία να εκμεταλλευτούν τη συγκυρία. Με επιθετικές διαφημιστικές καμπάνιες άρχισαν να προβάλλουν συστηματικά τα υποκατάστατα μητρικού γάλακτος και το αποτέλεσμα ήταν καταστροφικό, τουλάχιστον στις υπό ανάπτυξη χώρες (το περίφημο σκάνδαλο-Nestle της δεκαετίας του ’70). Στις χώρες αυτές —ελλείψει καθαρού πόσιμου νερού— η σκόνη γάλακτος ανακατευόταν με ακατάλληλο νερό, με συνέπεια τον θάνατο πάρα πολλών βρεφών από επώδυνες γαστρεντερικές λοιμώξεις.
Η στρατηγική του Π.Ο.Υ. και τα επιχειρήματα υπέρ του θηλασμού
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) πέρασε στην αντεπίθεση, προτρέποντας τα κράτη-μέλη του να πριμοδοτήσουν τον θηλασμό και να επιτηρούν τις διαφημίσεις των υποκατάστατων μητρικού γάλακτος. Με ποιο επιχείρημα, όμως, να πείσει κάποιος τις γυναίκες των βιομηχανικά ανεπτυγμένων χωρών να θηλάσουν, τη στιγμή που το νερό στις χώρες αυτές είναι καθαρό και δίχως κινδύνους για την υγεία των βρεφών τους;
Θα έπρεπε, λοιπόν, να επινοηθεί ένα νέο πειστικό επιχείρημα. Η προσοχή στράφηκε, τότε, προς τις αλλεργίες που αυξάνονταν αλματωδώς στις ανεπτυγμένες χώρες. Έτσι, λοιπόν, το κύριο επιχείρημα, στις μεν χώρες του Τρίτου κόσμου, έγινε η αποφυγή των επικίνδυνων λοιμώξεων, στις δε χώρες του δυτικού κόσμου, η αποφυγή των αλλεργιών.
Η επιστημονική ασάφεια γύρω από τις αλλεργίες
Φυσικά και υπήρχαν έρευνες που κατέδειχναν πως υπάρχει σχέση ανάμεσα στον θηλασμό και στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης αλλεργιών. Ωστόσο υπήρχαν και άλλες που κατέδειχναν το ακριβώς αντίθετο. Μέχρι και σήμερα, έχουν γίνει χιλιάδες άλλες έρευνες για το ίδιο θέμα. Πράγματι δεν κατάφεραν να διαλευκάνουν την ασάφεια του θέματος των αλλεργιών. Αυτή η ασάφεια συνεχίζει να υφίσταται.
Επιστημονικά δεδομένα και μητρικός θηλασμός
Στην πραγματικότητα, είναι περισσότερες οι επιστημονικά τεκμηριωμένες έρευνες που καταδεικνύουν πως το μητρικό γάλα αυξάνει τον κίνδυνο αλλεργιών. Επιπλέον αυτό συμβαίνει παρά το αντίθετο. Οι διαφορές όμως είναι πολύ μικρές για να αποτελέσουν λόγο αποφυγής του θηλασμού.
Ο Π.Ο.Υ., όμως, προτρέπει τη συνέχιση του πλήρους θηλασμού μέχρι και τον έκτο μήνα. Συγκεκριμένα πριν από αυτό πρότεινε μέχρι τον 4ο και την εν μέρει συνέχισή του μέχρι και τον 18ο-24ο μήνα.
Η πολιτική διάσταση στις οδηγίες του Π.Ο.Υ.
Πολλοί είναι οι επιστήμονες που θεωρούν πως η συνέχιση του θηλασμού μετά τον 4ο μήνα είναι εντελώς περιττή για λόγος υγείας. Υποστηρίζουν πως οι οδηγίες του Π.Ο.Υ. έχουν να κάνουν περισσότερο με πολιτική. Επίσης αυτό αφορά την ανάγκη ένδειξης αλληλεγγύης και στήριξης των γυναικών του Τρίτου κόσμου. Στόχος είναι οι πρώτες να συνεχίσουν να θηλάζουν. Με τον τρόπο αυτό προστατεύονται τα παιδιά τους από επικίνδυνες λοιμώξεις εξαιτίας του ακατάλληλου πόσιμου νερού.
Ανάλογης μορφής αντιφατικά ερευνητικά ευρήματα υπάρχουν και όσον αφορά στην προστασία που παρέχει ο μητρικός θηλασμός. Συγκεκριμένα αφορούν την προστασία απέναντι στο ενδεχόμενο μιας μελλοντικής παχυσαρκίας. Παρόλα αυτά, δεν υπάρχει αμφιβολία πως το μητρικό γάλα εξακολουθεί να θεωρείται ως η σαφώς καλύτερη τροφή για τα βρέφη. Πράγματι αυτό ισχύει ακόμα και αν οι απόψεις για την προστασία από αλλεργίες ή την παχυσαρκία διίστανται.
Η εμπορευματοποίηση και η βιομηχανία υποκατάστατων
Γεγονός αδιαμφισβήτητο είναι, επίσης, πως ο θηλασμός έχει χρησιμοποιηθεί και χρησιμοποιείται ακόμα ως μέσο στον βωμό του κέρδους. Η πιο πρόσφατη απόδειξη αποτελεί η πίεση που ασκήθηκε σε διεθνές επίπεδο προς χώρες. Επιπλέον αυτές οι χώρες επιχείρησαν να καταθέσουν προτάσεις στον Π.Ο.Υ. για την «προστασία, πριμοδότηση και διευκόλυνση» του θηλασμού. Οι αντιρρήσεις αυτές γίνονται αμέσως κατανοητές αν αναλογιστεί κανείς τον τζίρο της παγκόσμιας βιομηχανίας. Συνεπώς τα έσοδα από τα υποκατάστατα μητρικού γάλακτος ανέρχονται σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Γεγονός αδιαμφισβήτητο είναι, επίσης, πως ο θηλασμός έχει χρησιμοποιηθεί και χρησιμοποιείται ακόμα ως μέσο στον βωμό του κέρδους. Η πιο πρόσφατη απόδειξη αποτελεί η πίεση που ασκήθηκε σε διεθνές επίπεδο προς χώρες. Επιπλέον αυτές οι χώρες επιχείρησαν να καταθέσουν προτάσεις στον Π.Ο.Υ. για την «προστασία, πριμοδότηση και διευκόλυνση» του θηλασμού. Οι αντιρρήσεις αυτές γίνονται αμέσως κατανοητές αν αναλογιστεί κανείς τον τζίρο της παγκόσμιας βιομηχανίας. Συνεπώς τα έσοδα από τα υποκατάστατα μητρικού γάλακτος ανέρχονται σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Δεν μπορούν να θηλάσουν όλες οι γυναίκες
Υπάρχουν μητέρες που έχουν βιώσει τραυματικές εμπειρίες, όπως ο βιασμός, ή που αντιμετώπισαν σοβαρά προβλήματα με προηγούμενο θηλασμό. Ωστόσο δεν επιθυμούν να θηλάσουν, αν και από φυσιολογική άποψη δεν υπάρχει κώλυμα. Υπάρχουν, ακόμα, πολλές γυναίκες που, παρόλο που δεν επιθυμούν τον αποκλειστικό θηλασμό, επιλέγουν να θηλάζουν συμπληρωματικά. Πράγματι αυτό γίνεται ώστε το παιδί να λαμβάνει τα απαραίτητα οφέλη.
Δεν μπορούν ή δεν θέλουν να θηλάσουν όλες οι γυναίκες. Παρόλο που ο μητρικός θηλασμός είναι μία φυσιολογική σωματική λειτουργία, αυτό δεν σημαίνει πως είναι κάτι το απλό. Επιπλέον δεν είναι χωρίς δυσκολίες για όλες. Οι περισσότερες γυναίκες χρειάζεται να μάθουν να θηλάζουν. Συνεπώς για να γίνει αυτό μπορεί να απαιτηθεί ένα διάστημα 1-2 μηνών.
Υπάρχουν συγκεκριμένες περιπτώσεις όπου ο θηλασμός είναι αδύνατος ή αντενδείκνυται:
Μητέρες που έχουν υποβληθεί σε μαστεκτομή.
Γυναίκες που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή ασύμβατη με τον θηλασμό.
Βρέφη που δυσκολεύονται να θηλάσουν με τη σωστή τεχνική.
Περιπτώσεις όπου το βρέφος χρειάζεται περισσότερο γάλα από αυτό που παράγει το μητρικό στήθος.
Επίλογος
Συνεπώς,για να ενθαρρυνθεί ο μητρικός θηλασμός, ειδικά όταν η μητέρα βιώνει δυσκολίες, απαιτείται ουσιαστική στήριξη και πληροφόρηση.
Αυτή πρέπει να προέρχεται τόσο από τους επαγγελματίες υγείας της περιγεννητικής περιόδου. Επιπλέον πρέπει να προέρχεται από τον πατέρα και το άμεσο οικογενειακό περιβάλλον. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να μην πριμοδοτείται ο μητρικός θηλασμός με κάθε αντίτιμο. Πράγματι κάτι τέτοιο δημιουργεί αισθήματα ενοχής και ανεπάρκειας στη μητέρα.
Όσον αφορά στη διάρκεια του θηλασμού, δεν υπάρχει μία και μόνο «σωστή» απάντηση. Η βασική αρχή είναι ο θηλασμός να συνεχίζεται για όσο διάστημα το επιθυμούν. Συγκεκριμένα πρέπει να νιώθουν καλά με αυτό τόσο η μητέρα όσο και το παιδί.
Για περισσότερα άρθρα σχετικά με τη μητρότητα και την ψυχική υγεία, επισκεφθείτε την αρχική σελίδα του i-psyxologos.gr.
Η φροντίδα της δικής σας ψυχικής υγείας είναι το πολυτιμότερο δώρο που μπορείτε να κάνετε στο παιδί σας. Αν αισθάνεστε ότι οι προκλήσεις της νέας αυτής καθημερινότητας σας υπερβαίνουν, είμαι εδώ για να σας βοηθήσω. Μπορείτε να προγραμματίσετε μια online συνεδρία ή να κλείσετε ένα ραντεβού στο γραφείο μου μέσω της σελίδας επικοινωνίας.
Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.
Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.
Πνευματικά Δικαιώματα: Το περιεχόμενο της ιστοσελίδας www.i-psyxologos.gr αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Σάββα Σαλπιστή. Η αναδημοσίευση επιτρέπεται αποκλειστικά με την παράθεση ενεργού συνδέσμου (active link) στην πηγή.
