Όταν μιλάμε για σεξ, για αγάπη ή για συναισθήματα, το ερώτημα «Τι είναι το φυσιολογικό;» επανέρχεται διαρκώς στη σκέψη μας. Αναρωτιόμαστε συχνά εάν αυτό που νιώθουμε, που κάνουμε ή που θα θέλαμε να κάνουμε είναι αποδεκτό ή αν αποκλίνει από έναν υποτιθέμενο κανόνα. Μια γενική απάντηση είναι πως, εάν δεν βλάπτουμε κανέναν άλλον, τότε αυτό που ζούμε είναι απόλυτα εντάξει.
Τι είναι το φυσιολογικό; Ορισμοί και κοινωνικές παρανοήσεις
Στην πολυετή διαδρομή μου ως ψυχολόγος, έχω ερωτηθεί από άτομα που αναζητούν απεγνωσμένα μια επιβεβαίωση. Τα ερωτήματα είναι συχνά και αφοπλιστικά:
«Μου αρέσει να κοιτώ ταινίες με ανδρικό ομοφυλοφιλικό περιεχόμενο, αν και είμαι κοπέλα. Είναι φυσιολογικό;»
«Ερεθίζομαι ερωτικά στη θέα πολύχρωμων φιόγκων ή κορδονιών. Είναι φυσιολογικό;»
«Πάντα όταν κάνω έρωτα, θέλω να πάω να ουρήσω. Είναι φυσιολογικό;»
Αυτό που μας αρέσει μπορεί να είναι ασυνήθιστο ή να αποκλίνει από αυτό που αρέσει στους πολλούς. Όμως, αυτό δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση πως είναι «μη φυσιολογικό». Η υποκειμενική εμπειρία του καθενός μας είναι ένας ολόκληρος γαλαξίας, και η προσπάθεια να τον χωρέσουμε σε ένα στενό καλούπι προκαλεί μόνο πόνο.
Το «φυσιολογικό» στην ψυχολογία δεν είναι ένας σταθερός κανόνας, αλλά μια δυναμική κατάσταση εσωτερικής ισορροπίας και λειτουργικότητας.
Η κοινωνική πίεση και το βάρος της απόκλισης
Ζούμε και μεγαλώνουμε σε μία κοινωνία όπου είναι πολύ σημαντικό να είμαστε «φυσιολογικοί», ιδιαίτερα όσον αφορά στις σεξουαλικές μας προτιμήσεις. Διαπαιδαγωγούμαστε στο τι είναι «αποδεκτό» και η οποιαδήποτε απόκλιση συχνά αποδοκιμάζεται.
Παρακολουθώ αυτό το διάστημα έναν 16χρονο έφηβο με απίστευτο άγχοςκαι τρομερούς ψυχαναγκασμούς. Ο φόβος του δεν είναι η ίδια του η ταυτότητα, αλλά η πιθανή απόκλιση από αυτό που η αυστηρή του οικογένεια θεωρεί ως «φυσιολογικό». Αυτή η πίεση πυροδοτεί εντός του μια εσωτερική κόλαση.
Νιώθετε ότι πνίγεστε από τις προσδοκίες των άλλων; Η ανάγκη σας να “ταιριάξετε” μπορεί να κρύβει τον πιο αυθεντικό σας εαυτό. Ας μιλήσουμε σε μια προσωπική συνεδρία online για να βρούμε μαζί τη δική σας ισορροπία, μακριά από τον φόβο της κριτικής.
Το ιατρικό μοντέλο έναντι της ψυχικής λειτουργίας
Η αξιολόγηση του ψυχισμού μας με βάση το κλασικό ιατρικό μοντέλο οδηγεί συχνά σε στρεβλώσεις. Στην ιατρική, το μη φυσιολογικό είναι οτιδήποτε αποκλίνει από τον μέσο όρο των αντικειμενικών δεικτών (π.χ. πίεση, σάκχαρο). Όμως, στην ψυχική λειτουργία, οι αποκλίσεις είναι τόσο πολλές όσο και οι άνθρωποι.
Ακομα, ησεξουαλικότητα και οι επιθυμίες του ατόμου δεν είναι στατικές, αλλά αποτελούν ένα ευρύ φάσμα. Η επιστημονική κοινότητα ξεκαθαρίζει ότι οι αποκλίσεις από το “συνηθισμένο” δεν αποτελούν διαταραχή, αλλά μέρος της ανθρώπινης ποικιλομορφίας.
Η αξιολόγηση του ψυχισμού μας με βάση το κλασικό ιατρικό μοντέλο για το τι είναι το φυσιολογικό; οδηγεί συχνά σε στρεβλώσεις. Αντίθετα, στην ψυχολογία, η μοναδικότητα είναι αυτή που ορίζει την υγεία.
Η σεξουαλικότητα και το ερώτημα: Τι είναι το φυσιολογικό πέρα από το συνηθισμένο;
Όσον αφορά στη σεξουαλικότητα, για πολλούς το μη συνηθισμένο είναι ταυτόσημο με το «λανθασμένο». Είναι εντυπωσιακό το πώς σε άλλους τομείς, όπως η μόδα, οι άνθρωποι —κυρίως οι γυναίκες— επιδιώκουν να ξεχωρίζουν. Θέλουν ένα φόρεμα μοναδικό. Στο σεξ, όμως, οι περισσότεροι τρέμουν να μην είναι “διαφορετικοί”.
Η αποδοχή εαυτού ξεκινά από τη στιγμή που καταλαβαίνουμε ότι οι επιθυμίες μας δεν είναι “συμπτώματα”, αλλά πτυχές της μοναδικότητάς μας. Κάποτε, η αριστεροχειρία θεωρείτο αμαρτία και τιμωρούνταν. Σήμερα γελάμε με αυτή την προκατάληψη. Το ίδιο θα συμβεί μελλοντικά και με πολλές από τις σημερινές μας “βεβαιότητες” περί φυσιολογικού.
Σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία (APA), η σεξουαλικότητα και οι επιθυμίες του ατόμου δεν είναι στατικές, αλλά αποτελούν ένα ευρύ φάσμα. Η επιστημονική κοινότητα ξεκαθαρίζει ότι οι αποκλίσεις από το “συνηθισμένο” δεν αποτελούν διαταραχή, αλλά μέρος της ανθρώπινης ποικιλομορφίας.
Η σεξουαλικότητα είναι ένας χώρος εξερεύνησης, όχι ντροπής. Αν νιώθετε μπερδεμένοι ή φοβισμένοι για τις επιθυμίες σας, μη διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μου. Μαζί θα αποδομήσουμε τις ταμπέλες που σας βαραίνουν.
Οι περισσότεροι άνθρωποι θέλουν να είναι όσο το δυνατόν πιο «φυσιολογικοί» και να μοιάζουν
Η μοναδικότητα ως η μόνη αληθινή φυσιολογικότητα
Υπάρχουν άνθρωποι που δεν τους ενδιαφέρει να είναι όπως οι πολλοί. Θέλουν απλώς να νιώθουν καλά με αυτό που είναι. Όσο δεν βλάπτουν τον εαυτό τους ή κάποιον άλλον, αυτό είναι απόλυτο δικαίωμά τους. Στη γονεϊκότητα, για παράδειγμα, συχνά εγκλωβίζεται σε πρότυπα για το πώς “πρέπει” να είναι ένας γονιός, προκαλώντας περιττό άγχος.
Η αλήθεια είναι πως η έννοια της “κανονικότητας” είναι συχνά ένα εργαλείο κοινωνικού ελέγχου. Ετσι, ψυχολογία μας διδάσκει ότι η υγεία κρύβεται στην αυθεντικότητα. Το να προσπαθείς να μοιάσεις σε μια φανταστική “νόρμα” είναι ο συντομότερος δρόμος προς την κατάθλιψη.
Ας μην ξεχνάμε πως είναι απόλυτα «φυσιολογικό» να είναι κάποιος ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ! Η μοναδικότητα δεν είναι πρόβλημα προς επίλυση, αλλά ο πλούτος της ανθρώπινης ύπαρξης. Στην ουσία, η μόνη “μη φυσιολογική” κατάσταση είναι να ζει κανείς μια ζωή που δεν του ανήκει, καταπιέζοντας την αλήθεια του.
Είναι ώρα να αγκαλιάσετε τη δική σας μοναδικότητα. Αν νιώθετε έτοιμοι να αφήσετε πίσω σας το κυνήγι του “φυσιολογικού” και να ζήσετε ελεύθερα, κλείστε μια online συνεδρία ψυχολογικής υποστήριξης. Είμαι εδώ για να σας ακούσω, χωρίς ταμπέλες, μόνο με κατανόηση.
Πνευματικά Δικαιώματα: Το περιεχόμενο της ιστοσελίδας www.i-psyxologos.gr αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Dr. Σάββα Σαλπιστή.
Η αναδημοσίευση ή χρήση μέρους του κειμένου επιτρέπεται αποκλειστικά και μόνο με την παράθεση
ενεργού συνδέσμου (active link)
που θα οδηγεί στην πηγή.
