Γραφείο

Γραφείο: Πατριάρχου Ιωακείμ 10, Θεσσαλονίκη (Αγία Σοφία,κέντρο)

Μερικές φορές, όταν κάποιος μας ρωτά «τι έχεις;», η απάντηση μοιάζει να βρίσκεται κάπου μέσα μας, αλλά δεν μπορούμε να τη φτάσουμε. Μπορεί να νιώθουμε ένα σφίξιμο, να εκνευριζόμαστε με τους ανθρώπους γύρω μας ή να αποσυρόμαστε χωρίς να ξέρουμε ακριβώς γιατί. Λέμε «δεν είμαι καλά», όμως η φράση αυτή δεν χωρά όσα συμβαίνουν μέσα μας.

Η λεκτικοποίηση των συναισθημάτων είναι η διαδικασία με την οποία αναγνωρίζουμε και περιγράφουμε με λέξεις αυτό που νιώθουμε. Δεν εξαφανίζει αυτομάτως τη δυσφορία ούτε λύνει από μόνη της κάθε σύγκρουση. Μπορεί, όμως, να μας επιτρέψει να πλησιάσουμε αυτό που μέχρι εκείνη τη στιγμή βιώναμε χωρίς να το καταλαβαίνουμε.

Η λεκτικοποίηση συναισθημάτων είναι η ικανότητα να ονομάζουμε και να περιγράφουμε με λέξεις όσα νιώθουμε. Μας βοηθά να ξεχωρίζουμε μια ασαφή εσωτερική ένταση από ένα συγκεκριμένο βίωμα, να το μοιραζόμαστε με τους άλλους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να μετριάζουμε την ένταση της εμπειρίας.

Όταν το συναίσθημα αποκτά όνομα

Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο «νιώθω άσχημα» και στο «φοβάμαι ότι θα απογοητεύσω έναν άνθρωπο που αγαπώ». Η δεύτερη διατύπωση αφήνει τον φόβο στη θέση του, του δίνει όμως ένα περίγραμμα: βλέπουμε τι αισθανόμαστε, σε ποια κατάσταση εμφανίζεται και ποια σημασία μπορεί να έχει για εμάς.

Η ψυχολογική έρευνα εξετάζει αυτή τη διαδικασία με τον όρο affect labeling, δηλαδή απόδοση λέξεων στο συναίσθημα. Μια ανασκόπηση ερευνών των Torre και Lieberman (2018) δείχνει ότι η ονομασία ενός συναισθήματος μπορεί να μετριάσει την ένταση της εμπειρίας, συχνά χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε ως προσπάθεια ρύθμισης. Παραμένουν, ωστόσο, ανοιχτά ερωτήματα για τον μηχανισμό, και η επίδραση εξαρτάται από το πλαίσιο και από τον τρόπο που το άτομο επεξεργάζεται το βίωμα.

Ας πάρουμε ένα ενδεικτικό παράδειγμα από την καθημερινή ζωή. Κάποιος θυμώνει όταν ένας φίλος αργεί να απαντήσει στα μηνύματά του. Η πρώτη του σκέψη είναι ότι ο άλλος αδιαφορεί και η αντίδρασή του γίνεται επιθετική. Αν, με λίγη απόσταση, μπορέσει να αναγνωρίσει ότι μαζί με τον θυμό αισθάνεται ανασφάλεια ή φόβο απόρριψης, αποκτά περισσότερες δυνατότητες να επιλέξει πώς θα αντιδράσει. Ίσως ο φίλος να έχει απλώς κουραστεί· το σίγουρο είναι ότι μπορεί πια να ξεχωρίσει τον φόβο του από το συμπέρασμα που έβγαλε για τον άλλον.

Εδώ βρίσκεται μία από τις βασικές λειτουργίες της λεκτικοποίησης: δημιουργεί λίγο χώρο ανάμεσα σε αυτό που αισθανόμαστε και σε αυτό που κάνουμε.

Χέρια πλάθουν πηλό σε τροχό αγγειοπλαστικής· το ένα μέρος του πηλού μένει άμορφο και το άλλο έχει πάρει καθαρό περίγραμμα
Η λεκτικοποίηση δεν εξαφανίζει το συναίσθημα· του δίνει περίγραμμα.

«Βγάλ’ το από μέσα σου»: Η ανάγκη να μοιραστούμε όσα νιώθουμε

Η προτροπή «βγάλ’ το από μέσα σου» εκφράζει μια ανθρώπινη ανάγκη: να βρούμε κάποιον που θα ακούσει αυτό που μας συμβαίνει χωρίς να μας απορρίψει ή να βιαστεί να μας διορθώσει. Όταν μιλάμε, οργανώνουμε την εμπειρία μας και την κάνουμε πιο κατανοητή, για εμάς και για όποιον μας ακούει. Το ξέσπασμα ελαφρύνει για λίγο, ενώ η λεκτικοποίηση αναζητά όνομα και νόημα.

Το να μιλήσουμε, ωστόσο, δεν αρκεί. Μετρά και η ανταπόκριση που συναντάμε. Ένα παιδί που λέει «φοβάμαι» και ακούει «δεν υπάρχει λόγος να φοβάσαι» μπορεί να μάθει ότι το συναίσθημά του δεν γίνεται αποδεκτό. Ένας ενήλικας που μοιράζεται τη λύπη του και ακούει «σκέψου θετικά» μπορεί να σταματήσει να μιλά, όχι επειδή έπαψε να πονά, αλλά επειδή δεν αισθάνεται ότι υπάρχει χώρος για τον πόνο του.

Η έκφραση των συναισθημάτων δεν χρειάζεται να είναι άμεση ούτε απεριόριστη για να είναι αυθεντική, χρειάζεται να μπορούμε να αναγνωρίζουμε αυτό που βιώνουμε και να αποφασίζουμε πότε και με ποιον θα το μοιραστούμε.

Πώς μαθαίνουμε να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας

Η ανταπόκριση που συναντάμε σήμερα συνεχίζει μια πολύ παλαιότερη ιστορία, γιατί η συναισθηματική μας γλώσσα αναπτύσσεται μέσα στις σχέσεις. Ένα μικρό παιδί δεν γνωρίζει εξαρχής πώς να ξεχωρίζει κάθε εσωτερική ένταση ούτε πώς να τη ρυθμίζει. Χρειάζεται έναν ενήλικα που να παρατηρεί την αναστάτωσή του, να ανταποκρίνεται και, σταδιακά, να το βοηθά να συνδέει αυτό που αισθάνεται με όσα συμβαίνουν γύρω του.

Όταν ένας γονέας λέει «στενοχωρήθηκες που έφυγε ο φίλος σου» ή «θύμωσες επειδή σταμάτησε το παιχνίδι», το παιδί παίρνει κάτι περισσότερο από μια λέξη: μαθαίνει ότι αυτό που ένιωσε έχει όνομα και συνδέεται με κάτι που συνέβη. Μια μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων μελετών (2023), με παιδιά περίπου από ενάμισι έως επτά ετών, βρήκε ότι οι παρεμβάσεις που βοηθούν τους γονείς να ανταποκρίνονται στα συναισθήματα των παιδιών τους είχαν θετική επίδραση στη συναισθηματική ικανότητα των παιδιών. Η ανάπτυξη, βέβαια, επηρεάζεται και από πολλούς άλλους παράγοντες.

Το βρέφος που κλαίει δεν ξέρει τι του συμβαίνει, το μαθαίνει σταδιακά από τον τρόπο που το κοιτάζει και το καταλαβαίνει όποιος το φροντίζει. Ο ψυχαναλυτής Donald Winnicott περιέγραψε το πρόσωπο του φροντιστή ως έναν πρώιμο «καθρέφτη», μέσα από τον οποίο το βρέφος αρχίζει να συναντά τον εαυτό του. Δεν χρειάζεται να αντανακλά σωστά κάθε συναίσθημα· αρκεί το παιδί να νιώθει ότι αυτό που συμβαίνει μέσα του γίνεται αντιληπτό και αντέχεται μέσα στη σχέση. Ο Wilfred Bion μίλησε με παρόμοιο πνεύμα για το «δοχείο»: ο γονέας δέχεται μια ένταση που το παιδί δεν αντέχει ακόμη και του την επιστρέφει σε μορφή που αντέχεται και μπορεί, με τον καιρό, να αποκτήσει όνομα.

Εικαστική σύνθεση από χαρτί: μπερδεμένες κορδέλες περνούν μέσα από ένα διάφανο δοχείο που κρατά μια ανθρώπινη φιγούρα και βγαίνουν από την άλλη πλευρά ίσιες και τακτοποιημένες
Ο φροντιστής δέχεται την ένταση που το παιδί δεν αντέχει ακόμη και του την επιστρέφει σε μορφή που αντέχεται.

Το παιδί που ακούει συστηματικά «τα αγόρια δεν κλαίνε», «μην κάνεις έτσι» ή «δεν έχεις λόγο να θυμώνεις» μπορεί να αρχίσει να κρύβει ορισμένα συναισθήματα για να παραμείνει αποδεκτό. Καμία τέτοια φράση δεν αρκεί από μόνη της για να δημιουργήσει μόνιμη δυσκολία, όταν όμως η αποδοκιμασία γίνεται σταθερό μοτίβο, το παιδί μπορεί να μάθει να αμφισβητεί την ίδια του την εμπειρία και να προσαρμόζεται για να μη χάσει την αποδοχή, όπως στο σύνδρομο του «Καλού Παιδιού».

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο «τι αισθάνομαι;», αλλά και «έμαθα ότι μπορώ να δείχνω αυτό που αισθάνομαι χωρίς να χάνω την αποδοχή των άλλων;».

Όταν η λύπη εμφανίζεται ως θυμός

Τα συναισθήματα που δεν βρήκαν χώρο να ειπωθούν συχνά εμφανίζονται με άλλη μορφή. Κάποιος μπορεί να θυμώνει, κάθε φορά που αισθάνεται παραμελημένος, χωρίς να αναγνωρίζει τη λύπη ή την ανασφάλεια που προηγείται. Τέτοιες αντιδράσεις δεν έχουν μία και μοναδική εξήγηση, μπορεί όμως να λειτουργούν ως τρόποι προστασίας από συναισθήματα που είναι δύσκολο να γίνουν ανεκτά.

Έχω παρατηρήσει πόσο εύκολα μπορεί κάποιος να μιλήσει για τον θυμό του και πόσο δυσκολότερο είναι να προσεγγίσει αυτό που βρίσκεται πίσω από αυτόν. Περιγράφει με ένταση την αδικία που υπέστη ή τη συμπεριφορά που δεν ανέχεται, χωρίς να αναγνωρίζει πόσο πληγώθηκε, πόσο μόνος ένιωσε ή πόσο είχε ανάγκη να τον υπολογίσει ο άλλος.

Ένα ενδεικτικό παράδειγμα: το «ποτέ δεν με υπολογίζεις» ακούγεται ως κατηγορία και προκαλεί άμυνα, ενώ το «ένιωσα ότι δεν έχω σημασία για σένα» επιτρέπει να συζητηθεί ένα βίωμα αντί να ανταλλάσσονται κατηγορίες, χωρίς να είναι κατ’ ανάγκη η μοναδική αλήθεια της σύγκρουσης.

Κάποιοι άνθρωποι θυμώνουν με τον ίδιο τρόπο και με τα ίδια πρόσωπα ξανά και ξανά, σαν να παίζεται μια σκηνή που ξεκίνησε παλιότερα. Η ψυχοδυναμική προσέγγιση ενδιαφέρεται ακριβώς για αυτή τη σχέση ανάμεσα στο παρόν και στην προσωπική ιστορία. Χωρίς να θεωρεί κάθε θυμό μεταμφιεσμένη λύπη, αναρωτιέται αν κάποιος δυσκολεύεται να αναγνωρίσει ορισμένες πλευρές της εμπειρίας του επειδή συνδέονται με ντροπή, ενοχή, φόβο ή παλαιότερες σχέσεις.

Σκούρα ραγισμένη επιφάνεια με πορτοκαλί φωτεινές ρωγμές και, στη μεγαλύτερη σχισμή, ένα απαλό γαλάζιο φως από κάτω
Κάτω από τον θυμό μπορεί να βρίσκεται μια πιο ευάλωτη εμπειρία.

Η δυσκολία, λοιπόν, μπορεί να μη βρίσκεται μόνο στο να βρούμε τη σωστή λέξη, αλλά και στο να αντέξουμε όσα αναγνωρίζουμε όταν τελικά την προφέρουμε.

Να ρωτάμε τι νιώθουμε, όχι μόνο γιατί

Πολλοί άνθρωποι σπεύδουν να εξηγήσουν αμέσως τον εαυτό τους: αναζητούν τον λόγο που θύμωσαν ή την αιτία που στενοχωρήθηκαν. Η αναζήτηση νοήματος είναι χρήσιμη, αλλά όταν προηγείται της αναγνώρισης μπορεί να μας απομακρύνει από την ίδια την εμπειρία.

Αντί να αναρωτηθούμε αμέσως «γιατί αντιδρώ έτσι;», μπορούμε να σταθούμε στο «τι ακριβώς νιώθω τώρα;». Είναι απογοήτευση, ζήλια, φόβος, ντροπή ή μοναξιά; Μήπως αισθάνομαι περισσότερα από ένα πράγματα ταυτόχρονα; Μπορεί να είμαι θυμωμένος με κάποιον και συγχρόνως να φοβάμαι ότι θα τον χάσω.

Η στάση αυτή θυμίζει όσα η θεωρία του δεσμού και η ψυχοθεραπεία ονομάζουν νοητικοποίηση (mentalization): δηλαδή, την ικανότητα να κατανοούμε τη συμπεριφορά μας και αυτή των άλλων σε σχέση με σκέψεις, συναισθήματα, επιθυμίες και προθέσεις. Ο Peter Fonagy και οι συνεργάτες του την έχουν μελετήσει συστηματικά. Η λεκτικοποίηση είναι ένα από τα εργαλεία της: δίνει όνομα σε ό,τι νιώθουμε, ενώ η νοητικοποίηση ρωτά και τι μπορεί να σημαίνει. Δεν χρειάζεται βεβαιότητα για το τι συμβαίνει μέσα μας ή στους άλλους, αρκεί η δυνατότητα να αναρωτιόμαστε και να αντέχουμε το να μην έχουμε ακόμη καταλάβει πλήρως.

Μπορούμε, για παράδειγμα, να πούμε «ίσως αισθάνομαι απόρριψη, αλλά δεν είμαι βέβαιος». Η φράση αυτή αφήνει χώρο για διερεύνηση και δεν μας αναγκάζει να υιοθετήσουμε μια ερμηνεία μόνο και μόνο επειδή είναι η πρώτη που μας ήρθε στον νου.

Έχω δει ανθρώπους για τους οποίους ένα «δεν ξέρω ακόμη τι αισθάνομαι» σηματοδοτούσε μια διαφορετική στάση απέναντι στον εσωτερικό τους κόσμο. Δεν βιάζονταν πια να δώσουν μια έτοιμη απάντηση ούτε να καλύψουν το κενό με λογικές εξηγήσεις. Άρχιζαν να αναγνωρίζουν ότι κάτι υπάρχει μέσα τους, ακόμη κι αν δεν μπορούσαν να το ονομάσουν. Η λέξη «ακόμη» κρατά ανοιχτό έναν χώρο: το συναίσθημα δεν έχει γίνει σαφές, αλλά δεν απορρίπτεται.

Γυάλινος θόλος πάνω σε τσιμεντένια βάση, με έναν έγχρωμο στρόβιλο στο εσωτερικό του, και η σκιά ενός χεριού να απλώνεται προς το μέρος του
Το συναίσθημα υπάρχει ήδη, ακόμη κι αν δεν έχει βρει ακόμη λέξεις.

Αλεξιθυμία: Όταν δυσκολευόμαστε να αναγνωρίσουμε τα συναισθήματά μας

Έχω συναντήσει ανθρώπους που μπορούν να περιγράψουν με αξιοσημείωτη ακρίβεια όσα συνέβησαν μέσα στην ημέρα τους: ποιος είπε τι, πώς αντέδρασε ο σύντροφός τους, ποια προβλήματα χρειάστηκε να λύσουν. Όταν, όμως, η συζήτηση στρέφεται από τα γεγονότα στο πώς τα βίωσαν οι ίδιοι, η αφήγηση μοιάζει να χάνει τον προσανατολισμό της. Οι λέξεις λιγοστεύουν και η απάντηση περιορίζεται συχνά σε ένα «δεν ξέρω» ή «δεν έγινε και τίποτα». Δεν λείπει η ικανότητα να αφηγούνται, δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν τη δική τους συναισθηματική παρουσία μέσα σε όσα αφηγούνται.

Η δυσκολία αυτή περιγράφεται με τον όρο αλεξιθυμία, που σχηματίστηκε από ελληνικές λέξεις (α-λέξις-θυμός, δηλαδή «χωρίς λέξεις για τα συναισθήματα») και εισήχθη τη δεκαετία του 1970 από τον ψυχίατρο Peter Sifneos.

Η αλεξιθυμία αφορά κυρίως τη δυσκολία αναγνώρισης και περιγραφής των συναισθημάτων, καθώς και την τάση να στρέφεται κανείς περισσότερο σε εξωτερικά γεγονότα παρά στον εσωτερικό του κόσμο. Σήμερα, μελετάται ως πολυδιάστατο χαρακτηριστικό, που εμφανίζεται σε διαφορετικούς βαθμούς και συνυπάρχει συχνά με άλλες δυσκολίες. Δεν αποτελεί αυτοτελή ψυχιατρική διάγνωση, και η συχνή δυσκολία να βρούμε λέξεις για ό,τι νιώθουμε δεν σημαίνει ότι κάποιος «έχει αλεξιθυμία»: αυτό χρειάζεται εκτίμηση από ειδικό.

Κάποιες φορές, το άτομο αντιλαμβάνεται πρώτα σωματικές αισθήσεις, όπως σφίξιμο ή ταχυκαρδία, χωρίς να μπορεί να τις συνδέσει εύκολα με ένα συναίσθημα. Η σχέση τής συναισθηματικής επεξεργασίας με το σώμα και την υγεία είναι σύνθετη: η δυσκολία έκφρασης δεν προκαλεί από μόνη της σωματική ασθένεια, ούτε κάθε άνθρωπος με σωματικά συμπτώματα δυσκολεύεται να αναγνωρίσει τα συναισθήματά του.

Ο άνθρωπος αυτός δεν έχει λιγότερα συναισθήματα ούτε επιθυμεί λιγότερο τη σύνδεση με τους άλλους. Συχνά, τα βιώνει έντονα, χωρίς σαφή τρόπο να τα αναγνωρίσει και να τα περιγράψει. Η ψυχοδυναμική σκέψη υποθέτει ότι, τουλάχιστον σε ορισμένους ανθρώπους, η δυσκολία συνδέεται με τις πρώιμες σχέσεις και με το αν υπήρξε κάποιος να βοηθήσει το παιδί να ονομάσει ό,τι ένιωθε. Πρόκειται για θεωρητική ερμηνεία που δεν ισχύει για όλους. Στην ψυχοθεραπεία η εμπειρία αυτή μπορεί να διερευνηθεί σταδιακά, χωρίς πίεση για άμεσες απαντήσεις.

Όταν οι λέξεις δεν αρκούν

Η γλώσσα δεν είναι ο μόνος τρόπος επικοινωνίας: η μη λεκτική επικοινωνία, δηλαδή το σώμα, το πρόσωπο, η στάση, η σιωπή και ο τόνος της φωνής, μεταφέρει επίσης πληροφορίες. Μερικές φορές, αντιλαμβανόμαστε ότι κάτι μας έχει επηρεάσει, πριν μπορέσουμε να πούμε τι ακριβώς είναι. Άλλες φορές, μιλάμε με ευχέρεια για τα συναισθήματά μας, χωρίς να έχουμε ακόμη αγγίξει το προσωπικό τους νόημα.

Λίγες ελεύθερες πινελιές μελανιού με μια αχνή μπλε πινελιά σχηματίζουν στο κέντρο ενός χαρτιού ρυζιού μια μορφή που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί
Η εμπειρία μπορεί να αρχίσει να εκφράζεται πριν βρει λέξεις.

Η ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία μπορεί να προσφέρει έναν χώρο όπου οι λέξεις δεν χρειάζεται να είναι έτοιμες. Κάποιος μπορεί να ξεκινήσει από μια σωματική αίσθηση, μια εικόνα, μια επαναλαμβανόμενη σύγκρουση ή μια αδιόρατη δυσφορία. Ο θεραπευτής δεν υποδεικνύει τι αισθάνεται ο άλλος, αλλά τον βοηθά να διερευνήσει πιθανές σημασίες, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ότι ορισμένα πράγματα χρειάζονται χρόνο για να γίνουν κατανοητά.

Η ικανότητα να παρατηρούμε τον εσωτερικό μας κόσμο χρειάζεται, εκτός από τις κατάλληλες λέξεις, και τη δυνατότητα να μένουμε κοντά σε όσα αισθανόμαστε, χωρίς να τα απορρίπτουμε και χωρίς να βιαζόμαστε να τα εξηγήσουμε. Συχνά, αυτό γίνεται ευκολότερο όταν υπάρχει ένας άλλος άνθρωπος που αντέχει να ακούσει, χωρίς να βιαστεί να διορθώσει την εμπειρία μας.

Όταν η δυσκολία να καταλάβουμε ή να πούμε τι νιώθουμε είναι επίμονη, επηρεάζει τις σχέσεις ή την καθημερινότητα ή συνοδεύεται από έντονη δυσφορία, αξίζει να μιλήσει κάποιος με έναν ειδικό ψυχικής υγείας.

Η γλώσσα ως γέφυρα ανάμεσα στους ανθρώπους

Πριν από πολλά χρόνια, όταν εργαζόμουν ως ψυχολόγος σε ένα κέντρο ψυχικής υγείας στη Στοκχόλμη, παρατήρησα ένα φαινόμενο σε παιδιά ελληνικών οικογενειών που είχαν μεταναστεύσει στη Σουηδία. Πολλά από αυτά εκδήλωναν επιθετική συμπεριφορά απέναντι σε Σουηδούς συμμαθητές τους. Στη δική μου κλινική παρατήρηση, η δυσκολία επικοινωνίας λόγω του γλωσσικού φραγμού έπαιζε σημαντικό ρόλο: τα παιδιά δυσκολεύονταν να εκφραστούν και να γίνουν κατανοητά, ενώ οι όποιες παρεξηγήσεις δεν ήταν εύκολο να επιλυθούν με λόγια.

Η εμπειρία αυτή δεν εξηγεί κάθε επιθετική συμπεριφορά και δεν επιτρέπει γενικεύσεις για τα παιδιά μεταναστών. Δείχνει, ωστόσο, κάτι που συχνά παραβλέπουμε: η συμπεριφορά είναι ορατή, ενώ το βίωμα που προηγείται μπορεί να παραμένει αθέατο. Όταν οι διαθέσιμοι τρόποι επικοινωνίας είναι περιορισμένοι, η πρόθεση μπορεί να παρερμηνευθεί και η ένταση να μεγαλώσει.

Ίσως η σημασία των λέξεων να βρίσκεται λιγότερο στην ακρίβεια με την οποία περιγράφουν κάθε συναίσθημα και περισσότερο στην προθυμία μας να αναζητήσουμε την αλήθεια της εμπειρίας μας. Μερικές φορές, η πρώτη λέξη είναι «φοβάμαι». Άλλες φορές, είναι «δεν ξέρω ακόμη». Και οι δύο μπορούν να ανοίξουν έναν δρόμο προς την κατανόηση του εαυτού μας και προς μια πιο ουσιαστική σχέση με τους άλλους.

Συχνές ερωτήσεις

Τι σημαίνει λεκτικοποίηση των συναισθημάτων;

Λεκτικοποίηση είναι η διαδικασία με την οποία αναγνωρίζουμε και περιγράφουμε με λέξεις αυτό που νιώθουμε. Μας βοηθά να διακρίνουμε το συναίσθημα από τις σκέψεις και τις σωματικές αντιδράσεις μας και να επικοινωνούμε την εμπειρία μας στους άλλους.

Γιατί δυσκολεύομαι να εκφράσω τα συναισθήματά μου;

Η δυσκολία μπορεί να συνδέεται με περιορισμένη εξοικείωση με τα συναισθήματα, φόβο απόρριψης, ντροπή, προηγούμενες εμπειρίες ή δυσκολία να καταλάβουμε τι ακριβώς νιώθουμε. Δεν υπάρχει μία εξήγηση που να ισχύει για όλους.

Είναι καλό να εκφράζουμε πάντα όσα αισθανόμαστε;

Όχι απαραίτητα και όχι σε κάθε περίσταση. Έχει σημασία να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας και να επιλέγουμε πότε, πώς και με ποιον θα τα μοιραστούμε. Η συναισθηματική ρύθμιση δεν απαιτεί ούτε ανεξέλεγκτη έκφραση ούτε μόνιμη καταπίεση.

Μπορεί η ονομασία ενός συναισθήματος να μειώσει την έντασή του;

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ονομασία μπορεί να βοηθήσει στην επεξεργασία της εμπειρίας και στη ρύθμιση του συναισθήματος. Δεν μειώνει, όμως, πάντα την ένταση ούτε αντικαθιστά την ανάγκη για υποστήριξη όταν το βίωμα είναι ιδιαίτερα επώδυνο.

Τι είναι η αλεξιθυμία;

Η αλεξιθυμία περιγράφει, κυρίως, τη δυσκολία αναγνώρισης και περιγραφής των συναισθημάτων. Δεν αποτελεί αυτοτελή ψυχιατρική διάγνωση και δεν σημαίνει ότι το άτομο δεν έχει συναισθήματα.

Τι μπορούμε να κάνουμε όταν δεν ξέρουμε τι νιώθουμε;

Μπορούμε να ξεκινήσουμε από κάτι συγκεκριμένο: πού το νιώθουμε στο σώμα, τι συνέβη λίγο πριν, τι μας θυμίζει. Μια πρώτη διατύπωση, όπως «κάτι με έχει ταράξει και δεν ξέρω ακόμη τι», είναι αρκετή για αρχή. Αν η δυσκολία είναι επίμονη ή επηρεάζει τις σχέσεις και την καθημερινότητα, βοηθά μια συζήτηση με ειδικό ψυχικής υγείας.

Σάββας Ν. Σαλπιστής

Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.

Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.

Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.

Προτεινόμενα άθρα

Leave A Comment

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *