Αυτοκτονικές σκέψεις: Σημάδια και τρόποι υποστήριξης

Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες ο ψυχικός πόνος δεν μοιάζει απλώς μεγάλος, μοιάζει να καταλαμβάνει ολόκληρο τον ορίζοντα. Ο άνθρωπος μπορεί να αισθάνεται ότι έχει κουραστεί να προσπαθεί, ότι δεν βλέπει διέξοδο ή ότι δεν μπορεί να φανταστεί τον εαυτό του έξω από αυτό που τον βασανίζει.

Μέσα σε μια τέτοια κατάσταση, μπορεί να εμφανιστούν αυτοκτονικές σκέψεις. Δεν έχουν πάντοτε την ίδια μορφή ούτε το ίδιο νόημα. Για κάποιον μπορεί να είναι μια επίμονη σκέψη γύρω από τον θάνατο, για κάποιον άλλον μια επιθυμία να σταματήσει ένας αβάσταχτος πόνος, ενώ σε μια οξεία κρίση μπορεί να συνυπάρχουν σκέψεις, πρόθεση και η αίσθηση ότι δεν υπάρχει άλλη επιλογή.

Το σημαντικό είναι να μην προσπαθήσουμε να ερμηνεύσουμε βιαστικά αυτές τις σκέψεις. Χρειάζεται να τις πάρουμε στα σοβαρά, να ακούσουμε τον άνθρωπο που τις εκφράζει και να αναζητήσουμε μαζί του τον δρόμο προς την ασφάλεια και τη βοήθεια.

Οι αυτοκτονικές σκέψεις είναι σκέψεις, επιθυμίες ή φαντασιώσεις που σχετίζονται με τον θάνατο ή την αυτοκτονία. Μπορεί να διαφέρουν σημαντικά σε ένταση και συχνότητα και δεν σημαίνουν πάντοτε ότι υπάρχει πρόθεση αυτοκτονίας. Κάθε αναφορά τους, όμως, χρειάζεται προσεκτική και σοβαρή αντιμετώπιση.

Τι είναι οι αυτοκτονικές σκέψεις και η αυτοκτονικότητα;

Ο όρος «αυτοκτονικές σκέψεις» περιγράφει ένα ευρύ φάσμα εμπειριών. Μπορεί να αφορά μια σκέψη όπως «μακάρι να μην ξυπνούσα», μια επίμονη επιθυμία να τελειώσει η ζωή ή επαναλαμβανόμενες σκέψεις γύρω από τον θάνατο. Σε σοβαρότερες καταστάσεις μπορεί να συνυπάρχουν πρόθεση και συγκεκριμένος σχεδιασμός.

Η κλινική βιβλιογραφία διακρίνει, σε γενικές γραμμές, δύο μορφές: τον παθητικό ιδεασμό, όπου η επιθυμία αφορά κυρίως να μην υπάρχει κανείς πια —χωρίς πρόθεση ή σχέδιο να βλάψει τον εαυτό του— και τον ενεργό ιδεασμό, όπου η σκέψη συνοδεύεται από κάποιο βαθμό πρόθεσης, ίσως και συγκεκριμένο σχέδιο. Η διάκριση αυτή δεν λέει από μόνη της πόσο επείγουσα είναι μια κατάσταση, βοηθάει όμως να καταλάβουμε τι ακριβώς συμβαίνει, ώστε η ανησυχία μας να έχει κατεύθυνση και όχι μόνο ένταση.

Γι’ αυτό δεν αρκεί να ρωτήσουμε αν κάποιος «έχει αυτοκτονικές σκέψεις». Χρειάζεται να καταλάβουμε τι ακριβώς συμβαίνει μέσα του εκείνη τη στιγμή.

Πόσο συχνά εμφανίζονται; Πόσο έντονες είναι; Υπάρχει επιθυμία να πεθάνει ή κυρίως η επιθυμία να σταματήσει ένας αβάσταχτος πόνος; Αισθάνεται ότι μπορεί να παραμείνει ασφαλής; Έχει συμβεί κάτι πρόσφατα που έκανε την κατάσταση δυσκολότερη;

Η αυτοκτονικότητα δεν είναι μια σταθερή κατάσταση. Μπορεί να μεταβάλλεται σημαντικά μέσα στον χρόνο. Γι’ αυτό η αξιολόγηση χρειάζεται να βλέπει τον άνθρωπο μέσα στο συγκεκριμένο πλαίσιο της ζωής του και στις ανάγκες του, όχι να τον κατατάσσει απλώς σε μια κατηγορία κινδύνου.

Όταν ο ψυχικός πόνος στενεύει τον ορίζοντα

Σε μια περίοδο έντονης απελπισίας, ο άνθρωπος μπορεί να μη βλέπει απλώς τη ζωή του ως δύσκολη. Μπορεί να μην μπορεί πλέον να φανταστεί ότι θα μπορούσε να υπάρξει διαφορετικά.

Το μέλλον χάνει την αίσθηση της δυνατότητας και της πιο αισιόδοξης προοπτικής. Οι λύσεις μοιάζουν απρόσιτες. Οι σχέσεις μπορεί να βιώνονται ως βάρος ή ως κάτι από το οποίο δεν μπορεί να ζητήσει το άτομο βοήθεια. Η σκέψη στενεύει γύρω από ένα μόνο συμπέρασμα: «Δεν αντέχω άλλο».

Η αυτοκτονικότητα δεν έχει μία μοναδική αιτία. Περιγράφεται ως αποτέλεσμα πολλών και αλληλεπιδρώντων παραγόντων, που μπορεί να είναι ψυχολογικοί, βιολογικοί, κοινωνικοί, πολιτισμικοί και περιβαλλοντικοί.

Γι’ αυτό, μερικές φορές, το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι μόνο «γιατί θέλει να πεθάνει;», αλλά: «Τι έχει γίνει τόσο αβάσταχτο ώστε ο θάνατος να αρχίζει να μοιάζει με λύτρωση;»

Ποια σημάδια χρειάζεται να πάρουμε στα σοβαρά;

Δεν υπάρχει ένα μοναδικό σημάδι που να αποδεικνύει ότι κάποιος σκέφτεται την αυτοκτονία. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι καινούργιες ή εντονότερες αλλαγές στη συμπεριφορά, στη διάθεση και στον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος μιλά για τον εαυτό και το μέλλον του.

Χρειάζεται να δώσουμε προσοχή όταν κάποιος:

• μιλά για επιθυμία να πεθάνει ή λέει ότι δεν έχει λόγο να ζει,
• εκφράζει έντονη απελπισία ή αισθάνεται παγιδευμένος,
• λέει ότι αποτελεί βάρος για τους άλλους,
• αποσύρεται από ανθρώπους και δραστηριότητες,
• αποχαιρετά ανθρώπους ή χαρίζει σημαντικά προσωπικά αντικείμενα,
• τακτοποιεί υποθέσεις με τρόπο που δεν συνηθίζει,
• παρουσιάζει έντονες αλλαγές στη διάθεση ή στη συμπεριφορά,
• αυξάνει τη χρήση αλκοόλ ή άλλων ουσιών,
• παρουσιάζει ασυνήθιστα επικίνδυνες συμπεριφορές,
• έχει ιστορικό προηγούμενης απόπειρας αυτοκτονίας.

Μια ξαφνική αλλαγή από έντονη απελπισία σε ασυνήθιστη ηρεμία μπορεί, επίσης, να χρειάζεται προσοχή, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται και από άλλες ανησυχητικές αλλαγές. Η εξωτερική ηρεμία όμως, από μόνη της, δεν μας επιτρέπει να γνωρίζουμε τι συμβαίνει μέσα στον άνθρωπο.

Το σημαντικότερο ίσως «σημάδι» παραμένει αυτό που ο ίδιος ο άνθρωπος λέει.

Μπορούμε να ρωτήσουμε ευθέως;

Ναι. Και συχνά η άμεση ερώτηση είναι πιο βοηθητική από την προσπάθεια να μαντέψουμε.

Μπορούμε να πούμε: «Σε ακούω να λες ότι δεν αντέχεις άλλο. Έχεις σκεφτεί ότι θα ήθελες να πεθάνεις ή να κάνεις κακό στον εαυτό σου;»

Η άμεση ερώτηση για την αυτοκτονία δεν βάζει την ιδέα στο μυαλό του άλλου. Μπορεί να ανοίξει έναν ασφαλή χώρο για συζήτηση και να βοηθήσει να αναγνωριστεί ένας άνθρωπος που βρίσκεται σε κίνδυνο.

Δεν χρειάζεται όμως να μετατρέψουμε τη συζήτηση σε ανάκριση.

Σε μια πρώτη στιγμή, δεν είναι απαραίτητο να πιέσουμε τον άνθρωπο να εξηγήσει «γιατί». Πιο σημαντικό είναι να ακούσουμε τι συμβαίνει τώρα, πόσο έντονος είναι ο πόνος, αν υπάρχει πρόθεση να κάνει κακό στον εαυτό του και αν αισθάνεται ότι μπορεί να παραμείνει ασφαλής.

Όταν το παιδί λέει «θέλω να πεθάνω»

Όταν ένα παιδί λέει «θέλω να πεθάνω», ο ενήλικας μπορεί να τρομάξει και να απαντήσει αμέσως:

«Μην λες τέτοια πράγματα». «Δεν έχεις κανέναν λόγο να στενοχωριέσαι». «Τα παιδιά δεν σκέφτονται έτσι».

Χρειάζεται κάτι διαφορετικό.

Η φράση του παιδιού πρέπει να ακουστεί και να διερευνηθεί όσο το δυνατόν χωρίς πανικό και χωρίς να υποτιμηθεί.

Μπορούμε να ρωτήσουμε: «Θέλω να καταλάβω τι εννοείς όταν λες ότι θέλεις να πεθάνεις. Τι έχει γίνει και νιώθεις έτσι;»

Στα παιδιά και στους εφήβους, μια τέτοια φράση μπορεί να συνδέεται με πολύ διαφορετικές εμπειρίες: έντονη απελπισία, απώλεια, εκφοβισμό, οικογενειακή σύγκρουση, απόρριψη, τραυματικές εμπειρίες ή μια κρίση που το παιδί δεν μπορεί ακόμη να επεξεργαστεί. Η κατανόηση του παιδιού για τον θάνατο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ηλικία του, κι αυτό επηρεάζει το πώς χρειάζεται να του μιλήσουμε.

Δεν σημαίνει ότι κάθε τέτοια φράση έχει το ίδιο νόημα. Σημαίνει ότι καμία τέτοια φράση δεν χρειάζεται να αγνοηθεί.

Γιατί μπορεί ένας άνθρωπος να σκέφτεται την αυτοκτονία;

Δεν υπάρχει μία αιτία.

Η αυτοκτονικότητα μπορεί να εμφανιστεί στο πλαίσιο κατάθλιψης ή άλλων ψυχικών δυσκολιών, αλλά μπορεί επίσης να συνδέεται με απώλεια, σοβαρή σχεσιακή κρίση, χρόνια ασθένεια ή πόνο, χρήση ουσιών, κοινωνική απομόνωση, βία, οικονομική ή άλλη σοβαρή πίεση. Η αυτοκτονική συμπεριφορά δεν είναι αποτέλεσμα ενός μόνο παράγοντα ή ενός μόνο γεγονότος.

Σε μια ενδεικτική θεραπευτική συνθήκη, ένας άνθρωπος μπορεί να πει:

«Δεν είναι ότι θέλω πραγματικά να πεθάνω. Απλώς δεν μπορώ να φανταστώ πώς θα συνεχίσω να ζω έτσι».

Η φράση αυτή δεν πρέπει ούτε να ερμηνευθεί ως «δεν κινδυνεύει» ούτε να αγνοηθεί. Μας καλεί να πλησιάσουμε περισσότερο την εμπειρία του ανθρώπου.

Τι είναι αυτό που δεν αντέχεται;

Η αμφιθυμία: όταν ο άνθρωπος θέλει να τελειώσει ο πόνος

Η αυτοκτονικότητα μπορεί να συνοδεύεται από βαθιά αμφιθυμία.

Ένα μέρος του ανθρώπου μπορεί να θέλει να παραιτηθεί από τα πάντα, ενώ ένα άλλο να επιθυμεί να συνεχίσει, να ανακουφιστεί, να τον καταλάβουν ή απλώς να πάψει να πονά.

Η αμφιθυμία δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη ούτε να χρησιμοποιείται για να υποτιμηθεί ο κίνδυνος. Μπορεί όμως να αποτελέσει σημαντικό μέρος της θεραπευτικής δουλειάς: να μπορέσει να υπάρξει ξανά χώρος ανάμεσα στο «δεν αντέχω» και στο «δεν υπάρχει άλλη λύση».

Εκεί μπορεί να αρχίσει να ανοίγει ένας μικρός ψυχικός χώρος για βοήθεια.

Όταν ο πόνος στρέφεται προς τον εαυτό: μια ψυχοδυναμική ματιά

Από μια ψυχοδυναμική σκοπιά, η αυτοκτονική σκέψη μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να συνδέεται με τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος βιώνει τον εαυτό του, την απώλεια, την ενοχή, τον θυμό, την εξάρτηση και τη σχέση του με τους άλλους.

Δεν σημαίνει ότι η αυτοκτονικότητα έχει πάντοτε το ίδιο ασυνείδητο νόημα. Ούτε ότι μπορούμε να το συμπεράνουμε από μία φράση.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, ο άνθρωπος μπορεί να έχει στραφεί εναντίον του εαυτού του με έναν θυμό που δεν μπορεί να κατευθύνει αλλού. Σε άλλες, μπορεί να βιώνει μια απώλεια ως οριστική κατάρρευση του δεσμού ή να αισθάνεται ότι δεν αξίζει να συνεχίσει να υπάρχει.

Σε μια ενδεικτική θεραπευτική συνθήκη μπορεί να ακουστεί: «Δεν αντέχω αυτό που έχω γίνει. Θα ήταν καλύτερα να μην υπήρχα».

Η θεραπεία δεν χρειάζεται να απαντήσει αμέσως σε αυτή τη φράση με επιχειρήματα. Χρειάζεται πρώτα να μπορέσει να ακούσει ποιος εαυτός είναι αυτός που αισθάνεται τόσο αφόρητος για τον ίδιο τον άνθρωπο.

Τι μπορούμε να κάνουμε όταν ανησυχούμε για κάποιον;

Πρώτα απ’ όλα, ακούμε. Χωρίς κριτική, χωρίς πανικό και χωρίς την ανάγκη να δώσουμε αμέσως λύση.

Μπορούμε να πούμε: «Χαίρομαι που μου το είπες». «Δεν χρειάζεται να το περάσεις μόνος σου». «Θέλω να βρούμε μαζί κάτι που μπορεί να σε βοηθήσει».

Αν υπάρχει σοβαρή ανησυχία για την ασφάλεια του ανθρώπου, δεν συμφωνούμε να κρατήσουμε την κατάσταση μυστική. Αναζητούμε κατάλληλη επαγγελματική βοήθεια. Σε άμεσο κίνδυνο χρειάζεται επείγουσα κινητοποίηση.

Η ασφάλεια, επίσης, δεν χρειάζεται να στηρίζεται σε μια υπόσχεση τύπου «Υποσχέσου μου ότι δεν θα κάνεις τίποτα». Οι σύγχρονες οδηγίες δίνουν έμφαση σε ένα εξατομικευμένο σχέδιο ασφάλειας, με προειδοποιητικά σημάδια, τρόπους αντιμετώπισης, ανθρώπους στους οποίους μπορεί να απευθυνθεί το άτομο και επαγγελματικές ή επείγουσες υπηρεσίες.

Ένα ακόμη στοιχείο που περιλαμβάνεται συστηματικά σε αυτά τα σχέδια ασφαλείας είναι ο περιορισμός της πρόσβασης σε μέσα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για αυτοτραυματισμό, όπως φάρμακα, όπλα ή άλλα επικίνδυνα αντικείμενα, έστω προσωρινά, όσο διαρκεί η κρίση. Δεν είναι δείγμα δυσπιστίας απέναντι στον άνθρωπο. Είναι ένα πρακτικό βήμα που, σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα, μειώνει πραγματικά τον κίνδυνο σε μια στιγμή όπου η κρίση μπορεί να περάσει πιο γρήγορα απ’ όσο φαντάζεται κανείς.

Όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος

Όταν ένας άνθρωπος δηλώνει ότι κινδυνεύει άμεσα, δεν αισθάνεται ότι μπορεί να παραμείνει ασφαλής ή η κατάσταση φαίνεται επείγουσα, χρειάζεται άμεση βοήθεια.

Στην Ελλάδα, το 112 είναι ο ενιαίος αριθμός έκτακτης ανάγκης και λειτουργεί δωρεάν, όλο το 24ωρο.

Για ψυχοκοινωνική υποστήριξη υπάρχει η Γραμμή 10306. Ειδικά για θέματα αυτοκτονίας λειτουργεί επίσης η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018, της ΚΛΙΜΑΚΑ, με αστική χρέωση.

Σε μια άμεση κρίση δεν περιμένουμε να «ξεκαθαρίσει» μόνο του το τι συμβαίνει.

Μετά από μια απόπειρα: ο άνθρωπος δεν χρειάζεται μόνο να «επιβιώσει»

Μετά από μια απόπειρα αυτοκτονίας, μπορεί να εμφανιστούν αισθήματα ντροπής, ενοχής, φόβου, θυμού, ανακούφισης, σύγχυσης ή ακόμη μεγαλύτερης απελπισίας.

Η σωματική ασφάλεια είναι φυσικά απαραίτητη. Δεν είναι όμως όλη η θεραπεία.

Χρειάζεται να κατανοηθεί τι συνέβη, τι προηγήθηκε, ποια ήταν η ψυχική κατάσταση του ανθρώπου και τι χρειάζεται ώστε να υπάρξει συνέχεια στη φροντίδα.

Η σύγχρονη προσέγγιση δίνει έμφαση στην ψυχοκοινωνική αξιολόγηση, στην εξατομικευμένη φροντίδα και στη συνέχεια της υποστήριξης μετά από ένα επεισόδιο αυτοτραυματισμού ή απόπειρας.

Η θεραπεία ως χώρος όπου μπορεί να ξανανοίξει ο ορίζοντας

Η αντιμετώπιση δεν είναι ίδια για όλους.

Εξαρτάται από την ένταση και τη διάρκεια των αυτοκτονικών σκέψεων, την παρουσία άλλων ψυχικών ή σωματικών δυσκολιών, το ιστορικό του ανθρώπου, τις σχέσεις του και τις συνθήκες μέσα στις οποίες ζει.

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο να κατανοήσει τον ψυχικό πόνο, να αναγνωρίζει νωρίτερα τις στιγμές κρίσης και να αναπτύξει τρόπους αντιμετώπισης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, χρειάζεται και ψυχιατρική αξιολόγηση ή φαρμακευτική αντιμετώπιση, ανάλογα με την κλινική εικόνα.

Ο στόχος δεν είναι απλώς να «εξαφανιστούν οι σκέψεις». Είναι να μπορέσει σταδιακά να γίνει ξανά κατοικήσιμη η ζωή που σήμερα μοιάζει αδύνατο να αντέξει.

Πότε χρειάζεται να ζητήσει κάποιος βοήθεια;

Αξίζει να ζητήσει επαγγελματική βοήθεια όταν οι αυτοκτονικές σκέψεις:

• επανέρχονται ή γίνονται συχνότερες,
• γίνονται πιο έντονες,
• συνοδεύονται από απελπισία ή αίσθηση παγίδευσης,
• δυσκολεύουν την καθημερινή λειτουργικότητα,
• συνυπάρχουν με αυτοτραυματισμό ή προηγούμενη απόπειρα,
• συνοδεύονται από πρόθεση ή από την αίσθηση ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να παραμείνει ασφαλής.

Δεν χρειάζεται να περιμένει κανείς μέχρι να φτάσει στο «χειρότερο σημείο».

Μερικές φορές η πιο σημαντική στιγμή για να μιλήσει κάποιος είναι ακριβώς εκείνη κατά την οποία αρχίζει να αισθάνεται ότι δεν μπορεί πλέον να μιλήσει σε κανέναν. Πληροφορίες για την πρόληψη της αυτοκτονίας παρέχει και το Υπουργείο Υγείας.

Επίλογος

Οι αυτοκτονικές σκέψεις δεν χωρούν εύκολα σε μία ερμηνεία. Πίσω τους μπορεί να υπάρχει κατάθλιψη, απώλεια, τραύμα, μοναξιά, μια σχέση που κατέρρευσε, χρόνια εξάντληση ή ένας ψυχικός πόνος που δεν βρήκε ποτέ λέξεις για να εκφρασθεί. Μπορεί, επίσης, να υπάρχουν πολλοί παράγοντες μαζί.

Αυτό που χρειάζεται περισσότερο από μια γρήγορη ερμηνεία είναι ένας άνθρωπος απέναντι σε αυτόν που υποφέρει και διατρέχει κίνδυνο.

Κάποιος που θα ακούσει χωρίς να τρομάξει, που δεν θα απαντήσει «σκέψου θετικά», αλλά θα μπορέσει να μείνει για λίγο μέσα στη δυσκολία.

Κάποιος που θα βοηθήσει να αναζητηθεί επαγγελματική φροντίδα όταν αυτή χρειάζεται.

Γιατί μέσα στην αυτοκτονική κρίση το μέλλον μπορεί να μοιάζει χωρίς διέξοδο. Αυτό, όμως, που σήμερα δεν μπορεί να φανταστεί ο άνθρωπος δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να υπάρξει.

Μερικές φορές, η πρώτη μορφή ελπίδας δεν είναι να θέλει κανείς να ζήσει.

Είναι απλώς να μπορέσει να μην μείνει μόνος με τον πόνο του.

Πλαίσιο άμεσης βοήθειας

Αν υπάρχει άμεσος κίνδυνος ή ο άνθρωπος δεν αισθάνεται ότι μπορεί να παραμείνει ασφαλής, χρειάζεται άμεση βοήθεια. Στην Ελλάδα μπορείτε να καλέσετε το 112, δωρεάν, όλο το 24ωρο. Για δωρεάν και ανώνυμη ψυχοκοινωνική υποστήριξη όλο το 24ωρο μπορείτε να καλέσετε τη Γραμμή 10306.

Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι οι αυτοκτονικές σκέψεις;

Είναι σκέψεις, επιθυμίες ή φαντασιώσεις που σχετίζονται με τον θάνατο ή την αυτοκτονία. Μπορεί να διαφέρουν σημαντικά σε ένταση, συχνότητα και περιεχόμενο. Δεν σημαίνουν πάντοτε ότι υπάρχει πρόθεση αυτοκτονίας, χρειάζονται όμως σοβαρή αντιμετώπιση.

Ποια σημάδια μπορεί να δείχνουν αυτοκτονικές σκέψεις;

Ενδείξεις μπορεί να είναι η έκφραση επιθυμίας για θάνατο, η έντονη απελπισία ή αίσθηση παγίδευσης, η απόσυρση, οι αποχαιρετισμοί, η παραχώρηση σημαντικών αντικειμένων, η τακτοποίηση υποθέσεων και σημαντικές αλλαγές στη συμπεριφορά ή στη χρήση ουσιών. Κανένα μεμονωμένο σημάδι δεν αρκεί για να εκτιμηθεί ο κίνδυνος.

Πρέπει να ρωτήσουμε κάποιον αν σκέφτεται την αυτοκτονία;

Ναι. Η άμεση και ήρεμη ερώτηση μπορεί να ανοίξει έναν ασφαλή χώρο για συζήτηση και δεν θεωρείται ότι «βάζει την ιδέα» στο μυαλό του άλλου.

Πώς μπορούμε να στηρίξουμε κάποιον με αυτοκτονικές σκέψεις;

Ακούμε χωρίς κριτική, παίρνουμε στα σοβαρά όσα λέει, αποφεύγουμε τις απλοϊκές συμβουλές και τον ενθαρρύνουμε να αναζητήσει επαγγελματική βοήθεια. Αν υπάρχει σοβαρή ανησυχία για την ασφάλειά του, δεν συμφωνούμε να κρατήσουμε την κατάσταση μυστική και αναζητούμε την κατάλληλη βοήθεια.

Μπορεί κάποιος να έχει αυτοκτονικές σκέψεις χωρίς να θέλει πραγματικά να πεθάνει;

Ναι. Μερικές φορές η σκέψη εκφράζει κυρίως την επιθυμία να σταματήσει ένας αβάσταχτος ψυχικός πόνος ή μια κατάσταση που μοιάζει αδιέξοδη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κατάσταση είναι ακίνδυνη. Η ένταση, η πρόθεση και η ασφάλεια του ανθρώπου χρειάζεται να διερευνηθούν.

Όταν ένα παιδί λέει «θέλω να πεθάνω», πρέπει να ανησυχήσουμε;

Η φράση χρειάζεται να λαμβάνεται σοβαρά και να διερευνάται ήρεμα, χωρίς πανικό και χωρίς υποτίμηση. Είναι σημαντικό να κατανοηθεί τι εννοεί το παιδί, τι έχει προηγηθεί και αν υπάρχουν άλλες ενδείξεις ψυχικής δυσφορίας ή κινδύνου. Όταν υπάρχει αμφιβολία, είναι σκόπιμη η αναζήτηση επαγγελματικής αξιολόγησης.

Πώς αντιμετωπίζονται οι αυτοκτονικές σκέψεις;

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη μορφή και την ένταση των σκέψεων και από τις δυσκολίες που συνυπάρχουν. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση του ψυχικού πόνου, στην αναγνώριση των παραγόντων που πυροδοτούν την κρίση, στην ενίσχυση της ασφάλειας και της συναισθηματικής ρύθμισης. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται και ψυχιατρική αξιολόγηση.

Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc. Ph.D.

Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων. Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης.

Κάθε δυσκολία κρύβει μέσα της την προοπτική μιας νέας αρχής. Αν νιώθετε ότι οι σκέψεις σας σας βαραίνουν, είμαι εδώ για να τις μοιραστούμε και να βρούμε μαζί τη δική σας εσωτερική ισορροπία.

Προγραμματίστε τη συνάντησή μας στο γραφείο Ξεκινήστε την Online θεραπεία σας (από όπου κι αν βρίσκεστε)