Εκεί που παλαιότερα το σχολείο, η γειτονιά ή η παρέα αποτελούσαν τον βασικό χώρο κοινωνικοποίησης. Σήμερα το Instagram, το TikTok και το Snapchat είναι οι «πλατείες» όπου συναντιούνται οι έφηβοι και οι νέοι ενήλικες. Η σχέση ανάμεσα στα social media και τους νέους βασίζεται πλέον στη συνεχή πρόσβαση. Η κοινωνική ζωή δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένους χώρους ή ώρες, είναι διαθέσιμη 24 ώρες το 24ωρο.

Οι δύο όψεις της ψηφιακής κοινωνικοποίησης

Αυτή η νέα πραγματικότητα έχει δύο όψεις:

1. Η Θετική Πλευρά:Δίνει τη δυνατότητα στους νέους να ανακαλύπτουν διαφορετικές κουλτούρες, να εκφράζονται δημιουργικά και να βρίσκουν ομάδες με κοινά ενδιαφέροντα, ενισχύοντας το αίσθημα του ανήκειν.

2. Η Πίεση της Παρουσίας:Η αδιάκοπη παρουσία στα δίκτυα δημιουργεί την ανάγκη να είναι διαρκώς «ενημερωμένοι» και παρόντες.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι μαθητές που ξενυχτούν για να παρακολουθήσουν ή να ανεβάσουν stories, επειδή φοβούνται μήπως μείνουν «εκτός». Έτσι, η κοινωνικότητα μετατρέπεται σε υποχρέωση και η ξεκούραση, η συγκέντρωση και η προσωπική ιδιωτικότητα συχνά θυσιάζονται. Η καθημερινότητα των social media και των νέων δεν διαμορφώνεται μόνο από τις επιλογές τους, αλλά και από τον αόρατο ρυθμό που επιβάλλουν οι ψηφιακές πλατφόρμες.

Η ψευδαίσθηση της τέλειας ζωής

Μία από τις πιο ισχυρές επιρροές που ασκούν τα social media και οι νέοι συχνά δυσκολεύονται να διαχειριστούν, είναι η αίσθηση ότι όλοι οι άλλοι ζουν πιο ευτυχισμένα. Οι φωτογραφίες με φίλτρα και οι σκηνοθετημένες στιγμές δημιουργούν μια «βιτρίνα» που σπάνια αποκαλύπτει τις δυσκολίες ή τις αποτυχίες.

Αυτό οδηγεί αναπόφευκτα σε σύγκριση. Ένας έφηβος μπορεί να νιώθει πως η δική του ζωή είναι «φτωχή», απλώς επειδή δεν αντανακλά την ίδια λάμψη με την οθόνη του. Έρευνες δείχνουν ότι η υπερβολική ενασχόληση με πλατφόρμες όπως το Instagram συνδέεται με:

• Χαμηλή αυτοεκτίμηση.

• Αυξημένο άγχος.

• Καταθλιπτική διάθεση.

Παράδειγμα αποτελεί η μαθήτρια που συγκρίνει το σώμα της με influencers ή ο φοιτητής που νιώθει ανεπαρκής για την κοινωνική του ζωή. Ο εγκέφαλος του εφήβου δεν είναι ακόμη έτοιμος να φιλτράρει αυτή την ψευδαίσθηση, με αποτέλεσμα η ψηφιακή εικόνα να γίνεται η μόνη «αλήθεια».

Η εξάρτηση από την αποδοχή

Η ανάγκη για επιβεβαίωση αποτελεί κεντρικό άξονα στη σχέση ανάμεσα στα social media και τους νέους, καθώς η προσωπική αξία μετριέται συχνά με αριθμούς. Αυτό το φαινόμενο δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο, όπου η αποδοχή αυξάνει το αίσθημα ικανοποίησης, ενώ η απουσία της βιώνεται ως απόρριψη. Για έναν έφηβο που χτίζει την ταυτότητά του, αυτή η ψηφιακή εξάρτηση είναι ιδιαίτερα επιβαρυντική.

Για έναν νέο που χτίζει την ταυτότητά του, αυτή η εξάρτηση είναι επιβαρυντική. Αντί για εσωτερικά κριτήρια αυτοεκτίμησης, βασίζεται στις αντιδράσεις της ψηφιακής κοινότητας.

Μικρά γεγονότα με δυσανάλογη βαρύτητα

• Η διαγραφή αναρτήσεων: Ένας νέος που σβήνει μια φωτογραφία επειδή δεν συγκέντρωσε αρκετά likes.

• Η αγωνία του “Seen”: Η αίσθηση απόρριψης όταν κάποιος δεν είδε ένα story.

Αυτά τα μικρά γεγονότα αποκτούν τεράστια βαρύτητα, οδηγώντας σε συνεχή ανασφάλεια. Η ανάγκη για αποδοχή είναι φυσιολογική, όμως το πρόβλημα ξεκινά όταν η ζωή περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από την ικανοποίησή της στον ψηφιακό κόσμο.

Ο αόρατος κίνδυνος του κυβερνοεκφοβισμού

Εκτός από τις εσωτερικές πιέσεις, οι νέοι έρχονται συχνά αντιμέτωποι με τον σκληρό κόσμο του κυβερνοεκφοβισμού. Το διαδίκτυο προσφέρει ανωνυμία και απόσταση, πράγμα που κάνει πιο εύκολο σε κάποιον να εκτοξεύσει προσβολές ή να γελοιοποιήσει άλλους.

Για τον έφηβο που βρίσκεται στην πλευρά του θύματος, οι συνέπειες μπορεί να είναι καταστροφικές: αισθήματα ντροπής, απομόνωσης, ακόμα και σοβαρές διαταραχές άγχους ή κατάθλιψης. Σε αντίθεση με τον παραδοσιακό εκφοβισμό, ο διαδικτυακός έχει μια ιδιαιτερότητα: δεν περιορίζεται στο σχολείο ή στην παρέα, αλλά «ακολουθεί» το θύμα παντού, ακόμη και μέσα στο σπίτι του, μέσω του κινητού. Έτσι, ακόμα και η βασική αίσθηση ασφάλειας χάνεται.

Παράδειγμα: ένας μαθητής που γίνεται αποδέκτης χλευασμού σε μια ανάρτηση δεν μπορεί να «ξεφύγει» απλώς κλείνοντας την πόρτα του δωματίου του. Το σχόλιο ή το meme εξαπλώνεται και παραμένει εκεί, προσβάσιμο σε όλους. Οι επιπτώσεις μπορεί να είναι τόσο έντονες που ορισμένοι νέοι καταφεύγουν σε ακραίες συμπεριφορές ή εγκαταλείπουν εντελώς την κοινωνική ζωή.

Η πρόληψη και η στήριξη εδώ είναι κρίσιμες: η αναγνώριση του προβλήματος από γονείς και εκπαιδευτικούς μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στη σιωπή και στη θεραπεία.

Γονείς και εκπαιδευτικοί – το κρίσιμο αντίβαρο

Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί μπορούν να είναι το πιο αποφασιστικό αντίβαρο στις πιέσεις των social media – όχι με απαγορεύσεις τύπου «μην μπεις καθόλου», αλλά με έμφαση στην επάρκεια, την επικοινωνία και την κριτική σκέψη.

Η στάση «πρότυπου» είναι καθοριστική: όταν οι ενήλικοι δείχνουν υγιή σχέση με την οθόνη (όρια, προτεραιότητες, χρόνος χωρίς κινητό), δίνουν στους νέους ένα ζωντανό παράδειγμα.

Πρακτικά βήματα που βοηθούν είναι: * Θέσπιση ρουτίνας ψηφιακού χρόνου (π.χ. χωρίς κινητά στο τραπέζι ή πριν τον ύπνο).

• Κοινή συζήτηση για το περιεχόμενο που βλέπουν οι έφηβοι.

• Ενθάρρυνση εναλλακτικών δραστηριοτήτων (αθλήματα, δημιουργία, φυσική συναναστροφή).

Η ψηφιακή παιδεία στο σχολείο -να μαθαίνουν κριτική ανάγνωση προφίλ, αναγνώριση παραπληροφόρησης και διαχείριση ιδιωτικότητας- είναι εξίσου σημαντική.

Παράδειγμα 1: Μητέρα που κάθε βράδυ βάζει «σύντομο χρόνο οθόνης» για όλη την οικογένεια και συζητούν μαζί τι είδαν. Με τον τρόπο αυτό, τα παιδιά μαθαίνουν να μοιράζονται και να αναστοχάζονται.

Παράδειγμα 2: Σχολείο που οργανώνει εργαστήρια διαπαιδαγώγησης στην κοινωνική δικτύωση, όπου οι μαθητές αναλύουν συγκεκριμένες αναρτήσεις και μαθαίνουν πώς λειτουργούν οι αλγόριθμοι. Αυτό δίνει τη δυνατότητα κατανόησης που, με τη σειρά της, μειώνει την επιρροή της «βιτρίνας».

Σημαντικό, επίσης, είναι οι ενήλικες να αναγνωρίζουν σημάδια ύπαρξης προβλήματος (άγχος, απόσυρση κ.ά.) και να προσφέρουν υποστήριξη χωρίς να κρίνουν. Όταν ο νέος νιώσει ότι μπορεί να μιλήσει ανοιχτά, η πιθανότητα να ζητήσει βοήθεια γίνεται μεγαλύτερη. Τέλος, η συνεργασία γονέων–σχολείου και η έγκαιρη παρέμβαση (σχολικός σύμβουλος, ψυχολόγος) κάνουν τεράστια διαφορά.

Οι νέοι και η αυτοφροντίδα στον ψηφιακό κόσμο

Η εξοικείωση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν σημαίνει ότι οι νέοι πρέπει να υποκύψουν σε όλα όσα αυτά επιβάλλουν. Αντίθετα, μπορούν να μάθουν να θέτουν όρια και να καλλιεργούν στρατηγικές αυτοφροντίδας που προστατεύουν την ψυχική τους υγεία.

Η αναγνώριση της έντασης που προκαλεί η συνεχής χρήση είναι το πρώτο βήμα: ο νέος μπορεί να παρατηρήσει πότε νιώθει άγχος ή ανασφάλεια και να σταματήσει για λίγο, χωρίς ενοχές. Μερικές πρακτικές που βοηθούν περιλαμβάνουν:

• Καθορισμό συγκεκριμένου χρόνου χρήσης.

• Ενεργοποίηση ειδοποιήσεων μόνο για σημαντικά μηνύματα.

• Εναλλαγή δραστηριοτήτων με κοινωνική, αθλητική ή δημιουργική διάσταση.

Παράδειγμα: ο φοιτητής που κάθε απόγευμα αφιερώνει μία ώρα σε περπάτημα χωρίς κινητό και μία ώρα σε σχέδια ή μουσική, έτσι ώστε να «καθαρίζει» την ψηφιακή πίεση.

Επίσης, η καλλιέργεια κριτικής σκέψης είναι καθοριστική: οι νέοι μπορούν να θυμούνται ότι τα posts δεν αντικατοπτρίζουν πάντα την πραγματικότητα και ότι κάθε άνθρωπος επιλέγει τι θα δείξει. Ένα άλλο παράδειγμα είναι η έφηβη που κρατά ημερολόγιο για να καταγράφει πώς νιώθει μετά από κάθε διάστημα ενασχόλησης με τα social media. Έτσι, μαθαίνει να διακρίνει πότε τα social την επηρεάζουν αρνητικά.

Τέλος, η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης μέσα από πραγματικές επιτυχίες, σχέσεις και δημιουργικές δραστηριότητες μειώνει την εξάρτηση από την ψηφιακή αποδοχή. Η προσωπική ισορροπία είναι το κλειδί.

Κοινωνικές συνέπειες και μοναξιά

Παρά την ψευδαίσθηση συνδεσιμότητας που προσφέρουν τα social media και οι νέοι συχνά βιώνουν μοναξιά, η συνεχής επαφή μέσα από οθόνες δεν αντικαθιστά την αληθινή παρουσία. Μερικοί έφηβοι νιώθουν ότι πάντα παρακολουθούν, αλλά ποτέ δεν συμμετέχουν ουσιαστικά στις ζωές των άλλων.

Έρευνες δείχνουν ότι η υπερβολική ενασχόληση με τα social media μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα κατάθλιψης και άγχους, καθώς οι νέοι συχνά ζουν μέσα σε έναν κόσμο «βιτρίνας» που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Παράδειγμα 1: ο μαθητής που περνά ώρες βλέποντας τους φίλους του να διασκεδάζουν, ενώ ο ίδιος νιώθει ανήμπορος ή αποκλεισμένος. Παράδειγμα 2: η έφηβη που παίζει με φίλτρα για να δείξει μια «τέλεια» εκδοχή του εαυτού της, κρύβοντας την πραγματική της ταυτότητα.

Ωστόσο, τα social media μπορούν να γίνουν και χώρος θετικής κοινωνικής εμπειρίας, αν χρησιμοποιηθούν συνειδητά. Οι νέοι μπορούν να συμμετέχουν σε κοινότητες που τους υποστηρίζουν, να ανακαλύπτουν ενδιαφέροντα και να επικοινωνούν με συνομηλίκους με νόημα. Η πρόκληση είναι να αναπτύξουν δεξιότητες αυτοσυγκράτησης, να γνωρίζουν τα όριά τους και να μην αφήνουν την ψηφιακή ζωή να αντικαταστήσει την πραγματική.

Η κοινωνική απομόνωση δεν είναι αναπόφευκτη συνέπεια των social media. Είναι αποτέλεσμα της μη χρηστής χρήσης τους. Μαθαίνοντας να ισορροπούν μεταξύ πραγματικής και ψηφιακής ζωής, οι νέοι μπορούν να διατηρήσουν την αίσθηση κοινότητας χωρίς να χάσουν την ατομικότητα και την ψυχική τους ισορροπία.

Συμπεράσματα και πρακτικές συμβουλές

Η εμπειρία των νέων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι πολυδιάστατη. Από τη μία πλευρά, τους δίνει πρόσβαση σε πληροφορίες, κοινωνική σύνδεση και δημιουργική έκφραση. Από την άλλη, τους εκθέτει σε πίεση για τελειότητα, άγχος για αποδοχή και συγκρίσεις που πλήττουν την αυτοεκτίμηση. Η ισορροπία μεταξύ αυτών των δύο όψεων καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την ψυχική τους υγεία.

Συμπεράσματα από τις προηγούμενες ενότητες δείχνουν ότι η κριτική σκέψη, η καθοδήγηση από γονείς και εκπαιδευτικούς είναι βασικά στοιχεία. Επίσης, η καλλιέργεια αυτοφροντίδας βοηθά για να αποφευχθεί η ψηφιακή πίεση. Η αναγνώριση των συναισθημάτων, η διάκριση μεταξύ πραγματικής και ψηφιακής ζωής και η ενασχόληση με ποιοτικές κοινωνικές δραστηριότητες μειώνουν τα αρνητικά αποτελέσματα. Παράλληλα, οι δράσεις αυτές ενισχύουν την αυτοεκτίμηση.

Συμπερασματικά, η αλληλεπίδραση ανάμεσα στα social media και τους νέους είναι μια σύνθετη διαδικασία που απαιτεί εγρήγορση και όρια.

Οδηγός επιβίωσης στον ψηφιακό κόσμο

Πρακτικές συμβουλές για νέους περιλαμβάνουν:

• Καθορισμένο χρόνο χρήσης.

• Αποσύνδεση πριν τον ύπνο.

• Συμμετοχή σε δραστηριότητες χωρίς οθόνη.

• Αυτοπαρατήρηση των συναισθημάτων που προκαλεί η χρήση των social media.

Για γονείς και εκπαιδευτικούς:

• Η ανοιχτή επικοινωνία και η υποστήριξη.

• Η συνεργασία με σχολικούς συμβούλους.

• Η διδασκαλία ψηφιακής παιδείας.

Παράδειγμα: έφηβος που κρατά ημερολόγιο ψηφιακής χρήσης και αναγνωρίζει πότε η πλοήγηση στο Instagram τον αγχώνει. Με αυτόν τον τρόπο, μαθαίνει να περιορίζει μόνος του την έκθεσή του. Παράλληλα, η συμμετοχή σε ομαδικές δραστηριότητες ή σε κοινότητες που τον υποστηρίζουν ενισχύει την αίσθηση του «ανήκειν». Έτσι, δεν χρειάζεται να βασίζεται αποκλειστικά στην ψηφιακή αποδοχή.

Τελικά, η πρόκληση για τους νέους δεν είναι να απορρίψουν τα social media. Πρέπει όμως να τα χρησιμοποιούν με συνείδηση, να προστατεύουν την ψυχική τους ισορροπία και να καλλιεργούν την αληθινή σύνδεση με τον εαυτό τους και τους άλλους. Η ψηφιακή ζωή μπορεί να είναι εργαλείο ανάπτυξης και σύνδεσης, όχι πηγή άγχους και απομόνωσης. Αυτό επιτυγχάνεται αρκεί να υπάρχουν όρια, υποστήριξη και επίγνωση.

Προστατέψτε την ψυχική υγεία του παιδιού σας

Η ψηφιακή εποχή απαιτεί νέα εργαλεία διαχείρισης των συναισθημάτων. Αν οι προκλήσεις των social media έχουν γίνει πηγή έντασης στην οικογένειά σας ή αν το παιδί σας δυσκολεύεται να βρει την ισορροπία του, η ψυχοθεραπευτική υποστήριξη μπορεί να προσφέρει τη λύση.

The post Social media και νέοι: Σύνδεση ή παγίδα για την ψυχική υγεία; appeared first on Ψυχολόγος στη Θεσσαλονίκη & Online | Σάββας Σαλπιστής M.Sc. Ph.D.

Αναμφίβολα, ο ναρκισσισμός και η ψυχοπάθεια αποτελούν δύο έννοιες που συχνά συγχέονται, καθώς τα άτομα αυτά κινούνται καθημερινά ανάμεσά μας. Επειδή λειτουργούν, σε γενικές γραμμές, ικανοποιητικά στην καθημερινότητά τους, σπανίως αναζητούν βοήθεια σε κάποια ψυχιατρική δομή ώστε να διαγνωστούν επίσημα.

Ιστορικά, η ψυχοπάθεια έχει μελετηθεί κυρίως σε άτομα που έχουν καταδικαστεί για εγκληματικές πράξεις και εκτίουν ποινές σε σωφρονιστικά ιδρύματα. Σε αυτούς τους χώρους, τα εν λόγω άτομα υπερεκπροσωπούνται σημαντικά συγκριτικά με τον γενικό πληθυσμό.

Σύμφωνα με μια εκτενή έρευνα στις Η.Π.Α., το 50% όσων έχουν καταδικαστεί για πολύ βίαιες πράξεις είναι ψυχοπαθητικά άτομα. Αυτό σημαίνει πρακτικά πως ένα 2% του πληθυσμού ευθύνεται για το ήμισυ του συνόλου των βίαιων εγκλημάτων. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να διευκρινίσουμε πως τα περισσότερα άτομα με ψυχοπάθεια δεν είναι εγκληματίες. Μπορεί να είναι ο διευθυντής μας, ο σύντροφός μας ή ακόμα και οι γονείς μας. Πρόκειται για τα λεγόμενα «ήπια ψυχοπαθή» άτομα, τα οποία παραμένουν κοινωνικά λειτουργικά και μη παραβατικά.

Επειδή τα άτομα με ψυχοπάθεια φέρουν έντονα ναρκισσιστικά στοιχεία, είναι κρίσιμο να μπορούμε να τα διαχωρίζουμε από εκείνα που πάσχουν αμιγώς από ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας.

Κοινά στοιχεία που μοιράζονται ο ναρκισσισμός και η ψυχοπάθεια

Πράγματι, τα άτομα με ψυχοπάθεια και ναρκισσισμό μοιράζονται πολλά κοινά εξωτερικά γνωρίσματα. Αυτή η διαφοροποίηση γίνεται αντιληπτή όταν εξετάζουμε τι κρύβεται πίσω από τη συμπεριφορά τους, δηλαδή τα βαθύτερα κίνητρά τους.

Το κύριο κοινό στοιχείο που τα διακρίνει είναι η μεγαλειώδης αυτοεικόνα τους. Θεωρούν τον εαυτό τους ανώτερο από όλους τους άλλους, διαθέτουν ελλιπή ή καθόλου ικανότητα για ενσυναίσθηση και χαρακτηρίζονται ως άκρως χειριστικά. Λειτουργούν συστηματικά σε βάρος των άλλων, υπερβαίνοντας τα προσωπικά τους όρια χωρίς την παραμικρή συστολή.

Οι διαπροσωπικές τους σχέσεις είναι ιδιαίτερα προβληματικές και συνήθως καταλήγουν σε «ναυάγιο». Τα άτομα αυτά μπορεί να είναι:

• Ιδιαίτερα χαρισματικά.

• Γοητευτικά και σαγηνευτικά.

• Προικισμένα με μεγάλη αυτοπεποίθηση.

Αυτά τα χαρακτηριστικά έλκουν πολλούς ανθρώπους σε μια αρχική φάση, με αποτέλεσμα να θαυμάζονται από τον περίγυρό τους. Η συνέχεια, όμως, είναι συνήθως πολύ διαφορετική και οδυνηρή για όσους σχετίζονται μαζί τους.

Η θεμελιώδης διαφορά στα κίνητρα

Πράγματι, η σημαντικότερη διαφορά ανάμεσα σε ένα άτομο με ναρκισσισμό και ένα με ψυχοπάθεια εντοπίζεται στην πηγή της επιβεβαίωσής τους.

• Ναρκισσισμός: Το άτομο αναζητά συνεχώς την επιβεβαίωση, τον θαυμασμό και τη θετική αξιολόγηση από τους άλλους για να τροφοδοτήσει τον εαυτό του.

• Ψυχοπάθεια: Το άτομο δεν νοιάζεται καθόλου για την αποδοχή ή τη θετική γνώμη των άλλων, λειτουργώντας με μια απόλυτη συναισθηματική ανεξαρτησία που συχνά αγγίζει την αναλγησία.

   Τι κρύβεται, όμως, πίσω από αυτά τα χαρακτηριστικά;

Α. Ο ναρκισσιστής (άτομο με ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας)

Σύμφωνα με τον Freud, όλοι μας γεννιόμαστε με ένα αίσθημα ναρκισσισμού. Ωστόσο, μεγαλώνοντας, συνειδητοποιούμε φυσιολογικά πως δεν είμαστε ο «ομφαλός της γης» και πως όλοι οι άνθρωποι έχουν τους δικούς τους στόχους, επιδιώξεις και ανάγκες. Ένα άτομο με ναρκισσισμό, για διάφορους ψυχολογικούς λόγους, δεν καταφέρνει να ενσωματώσει αυτή την πραγματικότητα. Αντίθετα, απαιτεί την αποδοχή και τον θαυμασμό των άλλων, και μάλιστα με τρόπο άμεσο και απόλυτο.

Στο πεδίο της ψυχολογίας, ο εξεζητημένος ναρκισσισμός θεωρείται παθολογικός και ονομάζεται ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας (Ν.Δ.Π.). Πρόκειται για μια σαφή κλινική οντότητα που συμπεριλαμβάνεται στο DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders).

Στατιστικά στοιχεία από έρευνες στις Η.Π.Α. δείχνουν ότι:

• Περίπου το 6% του πληθυσμού εκτιμάται ότι παρουσιάζει Ν.Δ.Π.

• Τα 2/3 των περιπτώσεων αφορούν άνδρες (περίπου 4 στους 100).

• Το 1/3 αφορά γυναίκες (περίπου 2 στις 100). Στην Ευρώπη, τα ποσοστά αυτά εμφανίζονται ελαφρώς χαμηλότερα, παραμένοντας όμως σημαντικά.

Η στρατηγική του ναρκισσιστή στις σχέσεις

Τα άτομα με ναρκισσισμό είναι ιδιαίτερα ικανά στο να εξαπατούν και να χειρίζονται τους γύρω τους. Διαθέτουν την ικανότητα να γίνονται γρήγορα συμπαθή, να συνάπτουν νέες φιλίες και να «διαβάζουν» τους ανθρώπους. Επιπλέον, εντοπίζουν άμεσα τις δυνατές και αδύναμες πλευρές των άλλων.

Ακόμα και ένα ψυχικά δυνατό άτομο μπορεί να έρθει σε επαφή μαζί τους. Όμως, ο ναρκισσιστής αντιλαμβάνεται γρήγορα αν δεν μπορεί να χειριστεί ή να αποπλανήσει έναν τέτοιο χαρακτήρα. Σε αυτή την περίπτωση, χάνει το ενδιαφέρον του και αποχωρεί, αν δεν τον έχει ήδη προλάβει ο άλλος. Όπως συμβαίνει στη φύση, έτσι και το άτομο με ναρκισσισμό επιλέγει ως «θήραμα» το εμφανώς πιο αδύναμο μέρος.

Ο Ψευδής Εαυτός και ο Εσωτερικός Δικαστής

Η ψυχολογική εξέλιξη ενός ατόμου με ναρκισσισμό αναχαιτίστηκε κατά την πρώιμη παιδική ηλικία. Η ζωή του καθορίζεται από τα συναισθήματα: ό,τι νιώθει ανά πάσα στιγμή αποτελεί για αυτόν την απόλυτη πραγματικότητα. Στο βάθος, κουβαλά αισθήματα ντροπής που του είναι αδύνατον να αντέξει ή να διαχειριστεί.

Αυτή η αδυναμία οδηγεί στη δημιουργία ενός βοηθητικού εαυτού, δηλαδή ενός «ψευδούς εαυτού». Αυτός ο προβολικός εαυτός είναι η ακριβής αντίθεση της εικόνας που του υποβάλλει η εσωτερική του συνείδηση.

Ωστόσο, αυτός ο αδυσώπητος εσωτερικός δικαστής δεν σιωπά ποτέ. Η πίεση του αληθινού εαυτού, με όλα τα ανεπεξέργαστα συναισθήματα, είναι αφόρητη. Έτσι, ο ναρκισσιστής διεξάγει έναν συνεχή αγώνα για να:

1. Φιμώσει την εσωτερική κριτική.

2. Εκφορτίσει την πίεση προβάλλοντας την ευθύνη στους άλλους.

3. Προκαλέσει εντάσεις και συγκρούσεις, ώστε να διαψεύσει τον εσωτερικό κριτή και να επιβεβαιώσει ότι ο ψευδής του εαυτός είναι ο μόνος αληθινός.

Οποιαδήποτε προσπάθεια του συντρόφου ή του περιβάλλοντος να αλλάξει ένα τέτοιο άτομο θα πέσει στο κενό. Για τον ναρκισσιστή, η αλλαγή ταυτίζεται με τον ψυχικό θάνατο, καθώς απαιτεί την παραδοχή της ντροπής και της ευαλωτότητας που τόσο έντονα απορρίπτει. Συναισθηματικά, παραμένει ένα μικρό παιδί εγκλωβισμένο στο σώμα ενός ενήλικα, που αντιδρά σπασμωδικά απέναντι στην παραμικρή υποψία ταπείνωσης.

Β. Ο ψυχοπαθής (άτομο με αποκλίνουσα και αντικοινωνική συμπεριφορά)

Η ψυχοπάθεια, η οποία δεν υφίσταται στο DSM-5 ως αυτοτελής ψυχική διαταραχή, παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με την αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας (που παλαιότερα ονομαζόταν «κοινωνιοπάθεια»). Υπολογίζεται πως σχεδόν το 1% του ανδρικού πληθυσμού εμφανίζει ψυχοπάθεια, ενώ η αναλογία μεταξύ γυναικών και ανδρών είναι 1/3.

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε πως η ψυχοπάθεια δεν αποτελεί ασθένεια ή ψυχιατρική διάγνωση με την παραδοσιακή έννοια. Πρόκειται για μια αποκλίνουσα και αντικοινωνική συμπεριφορά που συναντάται κυρίως σε σωφρονιστικά ιδρύματα και σε περιπτώσεις που εμπίπτουν στη δικαιοδοσία της ιατροδικαστικής ψυχιατρικής. Για τον λόγο αυτό, ο όρος «θεραπεία» είναι ανακριβής. Αντ’ αυτού, ορθότερος είναι ο όρος «αντιμετώπιση», κάτι που για μεγάλο χρονικό διάστημα θεωρούνταν εξαιρετικά δύσκολο έως αδύνατο.

Χαρακτηριστικά και εσωτερικός κόσμος

Τις τελευταίες δεκαετίες, το ερευνητικό ενδιαφέρον μετατοπίστηκε από τους εγκληματίες στη μελέτη των ψυχοπαθητικών χαρακτηριστικών στον γενικό πληθυσμό. Στοιχεία όπως η έλλειψη ενσυναίσθησης, η συναισθηματική ψυχρότητα, η χειριστική συμπεριφορά, η απουσία φόβου και η ψευδολογία, απαντώνται σε όλο το πληθυσμιακό φάσμα. Ωστόσο, το άτομο που χαρακτηρίζεται ως ψυχοπαθητικό πρέπει να συγκεντρώνει τα περισσότερα από αυτά τα γνωρίσματα ταυτόχρονα.

Ουσιαστικά, τα άτομα αυτά δεν διαθέτουν εσωτερική συναισθηματική ζωή. Σε αντίθεση με τους ναρκισσιστές:

• Δεν βασανίζονται από αισθήματα ντροπής.

• Δεν διαθέτουν εσωτερικό αυστηρό κριτή που πρέπει να φιμωθεί.

• Μιμούνται συναισθήματα, χωρίς όμως να τα αισθάνονται στην πραγματικότητα.

Τα κίνητρά τους είναι αμιγώς ωφελιμιστικά (τι τους βολεύει ή τους συμφέρει) και συχνά παίρνουν περισσότερα ρίσκα από τους ναρκισσιστές. Επιδιώκουν τις προκλήσεις για να νιώσουν κάτι έντονο, ακριβώς επειδή στερούνται αυθεντικής συναισθηματικής ροής.

Η επιλογή του θύματος και η οικειότητα της τοξικότητας

Το άτομο με ψυχοπάθεια, όπως και αυτό με ναρκισσισμό, λειτουργεί με έναν παρόμοιο θηρευτικό μηχανισμό. Μπαίνοντας σε έναν χώρο, «σκανάρει» άμεσα τους παρευρισκόμενους για να εντοπίσει το πιο ευάλωτο άτομο. Αυτός είναι ο λόγος που άνθρωποι με χαμηλή αυτοεκτίμηση πέφτουν συχνά θύματά τους.

Ένας άλλος καθοριστικός παράγοντας είναι η πρότερη εμπειρία: πολλά θύματα έχουν μεγαλώσει με γονείς που είχαν παρόμοια προσωπικότητα. Έτσι, η τοξική συμπεριφορά τούς φαίνεται γνώριμη και οικεία, με αποτέλεσμα να μην την αναγνωρίζουν ως προβληματική εγκαίρως.

Όλοι μας μπορεί να συναντήσουμε έναν τέτοιο «σατράπη». Αναμφίβολα, οι προηγούμενες εμπειρίες μας και η αυτογνωσία μας καθορίζουν αν θα εγκλωβιστούμε σε μια τέτοια σχέση ή αν θα καταφέρουμε να αποχωρήσουμε έγκαιρα και αλώβητοι.

Οι ουσιαστικές διαφορές ανάμεσα στον ναρκισσισμό και την ψυχοπάθεια

1. Τα άτομα με ψυχοπάθεια δεν χρειάζονται κανέναν ούτε κάποιου είδους επιβεβαίωση από τους άλλους. Είναι αυτάρκη, αυτόνομα και άκρως εγωκεντρικά.

Αντίθετα, αυτά με ναρκισσισμό έχουν ανάγκη τη ναρκισσιστική επιβεβαίωση, όπως ακριβώς και ένας χρήστης ουσιών την καθημερινή του δόση. Έχουν ανάγκη από το θαυμασμό, την αποδοχή, την επιβεβαίωση, ακόμα και τη ζήλεια των άλλων για να μπορέσουν να υπάρξουν. Ως εκ τούτου, εξαρτώνται από τους άλλους, οι εκδηλώσεις θαυμασμού των οποίων τους βοηθούν να ρυθμίζουν την αυτοεκτίμησή τους και να προστατεύουν τον ευάλωτο εαυτό τους.

2. Τα άτομα με ψυχοπάθεια έχουν μεγάλη ιδέα για τον εαυτό τους και νιώθουν υπεροχή έναντι όλων των άλλων.

Αυτά με ναρκισσισμό έχουν μια βαθιά αίσθηση ανεπάρκειας και, στην προσπάθειά τους να αποφύγουν να νιώσουν την αίσθηση αυτή, δημιουργούν έναν ψευδή εαυτό που είναι τόσο τέλειος και καταπληκτικός ώστε οι άλλοι θα πρέπει όχι μόνο να θαυμάζουν αλλά και να το δείχνουν. Η στάση των άλλων απέναντι στον ψευδή τους εαυτό καθορίζει αποφασιστικά την αυτοεκτίμησή τους.

3. Τα άτομα με ψυχοπάθεια δεν έχουν μια σταθερά δομημένη ταυτότητα, αλλά δημιουργούν διάφορες ψευδείς προσωπικότητες-μάσκες, για να μπορούν να χειρίζονται ανάλογα το εκάστοτε θύμα τους, μέχρι να αποκομίσουν αυτό που επιθυμούν. Δεν νιώθουν τίποτα για το θύμα τους και δεν έχουν κανενός είδους σύνδεση με αυτό.

Ναρκισσισμός και ψυχοπάθεια: Η στάση απέναντι στην απιστία 

4. Τα άτομα με ψυχοπάθεια δεν είναι πιστά, ως σύντροφοι, επειδή βλέπουν τη ζωή σαν ένα παιχνίδι όπου κάνουν πάντα αυτό που τους βολεύει, αναζητώντας συνεχώς νέες εντάσεις και νέο ενδιαφέρον. Δεν έχουν καμία συνείδηση.

Αντίθετα, τα άτομα με ναρκισσισμό δεν είναι, επίσης, πιστά ως σύντροφοι, επειδή είναι πολύ ανασφαλή. Ως εκ τούτου, χρειάζονται συνεχή επιβεβαίωση πως είναι ερωτικά ελκυστικά και επιθυμητά. Έχουν μια ιδιότυπη συνείδηση που, σε περίπτωση που αποκαλυφθούν, κατηγορούν τη/το σύντροφό τους ως υπεύθυνη/-ο για την απιστία. Συνήθως, προβάλλουν τη δικαιολογία πως ο σύντροφος δεν τους έδειχνε αρκετά το πόσο τους επιθυμεί.

Τα άτομα με ψυχοπάθεια έχουν μια εμμονή να θέλουν να κερδίζουν, ενώ αυτά με ναρκισσισμό να επιβεβαιώνονται, να αξιολογούνται και να θαυμάζονται από τους άλλους. Επιπλέον, τα άτομα με ψυχοπάθεια, σε αντίθεση με αυτά με ναρκισσισμό, δεν επιθυμούν να ελέγχουν ή να αναβάλουν τις παρορμήσεις τους, προς ικανοποίησή τους.

Ναρκισσισμός και ψυχοπάθεια: Αντίδραση στην απόρριψη και την κριτική

Το άτομο με ψυχοπάθεια μπορεί να γίνει σαδιστικό και να ικανοποιείται, προκαλώντας πόνο στο θύμα του, και να το βρίσκει ακόμα και διασκεδαστικό. Αντίθετα, το άτομο με ψυχοπάθεια έχει μεγαλύτερα προβλήματα στο να έρθει σε επαφή με άλλους ανθρώπους, σε αντίθεση με αυτά με ναρκισσισμό που τρέφονται από αυτό.

5. Τα άτομα με ψυχοπάθεια είναι συνειδητά κακά, σκληρά και απάνθρωπα. Αυτά με ναρκισσισμό μπορεί να γίνουν κακά εκ περιτροπής και δεν υπολογίζουν τα πάντα στον ίδιο βαθμό, όπως τα άτομα με ψυχοπάθεια.
6. Τα άτομα με ψυχοπάθεια δεν αισθάνονται άσχημα συναισθηματικά, όταν τους απορρίπτουν. Αντίθετα, αυτά με ναρκισσισμό νοιάζονται πολύ για το περιτύλιγμα και είναι ευάλωτα απέναντι στην κοινωνική απομόνωση και την απόρριψη, γενικώς. Κάποιος μπορεί να συνθλίψει στην κυριολεξία ένα άτομο με ναρκισσισμό, εάν δεν του δείξει θαυμασμό και σεβασμό, ή εάν το χλευάσει ή το προσβάλει δημόσια.
7. Το άτομο με ψυχοπάθεια γνωρίζει τη διαφορά ανάμεσα σε σωστό και λάθος αλλά δεν το ενδιαφέρει γιατί δεν νιώθει κάτι για αυτό. Το άτομο με ναρκισσισμό γνωρίζει συναισθηματικά τη διαφορά ανάμεσα σε σωστό και λάθος αλλά προτιμά να πείσει τους άλλους πως η δική του άποψη/επιλογή είναι η μόνη ορθή.
8. Τα άτομα με ψυχοπάθεια δεν νιώθουν ενοχή ή ντροπή, σε αντίθεση με αυτά με ναρκισσισμό που ναι με νιώθουν αυτά τα αισθήματα, χωρίς όμως να μπαίνουν στον κόπο να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους.
9. Τα άτομα με ψυχοπάθεια δεν δέχονται την οποιαδήποτε θεραπεία, επειδή δεν θεωρούν πως έχουν κάποιο πρόβλημα. Αυτά με ναρκισσισμό μπορούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να δεχθούν βοήθεια και να βελτιωθεί, σε μεγάλο βαθμό, η κατάστασή τους, ιδιαίτερα μετά από σοβαρές κρίσεις ζωής ή σε μεγάλη ηλικία, όταν η λάμψη τους αρχίζει να θαμπώνει ή όταν αισθάνονται πως θα μείνουν μόνοι και εγκαταλειμμένοι γιατί κανείς δεν θα τους αντέχει πλέον.

Ομοιότητες ανάμεσα σε άτομα με ναρκισσισμό και ψυχοπάθεια

      1. Και οι δύο διαθέτουν, συνήθως, μια γοητεία και το χάρισμα του να αποπλανούν τους άλλους, στοιχεία που τα χρησιμοποιούν συνειδητά για να προσελκύουν την προσοχή τους και να μπορούν να τους χειρίζονται ευκολότερα.

     2. Και οι δύο έχουν μεγάλη ιδέα για τον εαυτό, τις ικανότητες, τους στόχους και τα πιστεύω τους.

     3.  Και οι δύο κρατούν για τον εαυτό τους όλη τη δόξα πραγμάτων που έχουν κάνει σωστά και είναι καλά, καταλογίζοντας κάθε ευθύνη στους άλλους, για οτιδήποτε πηγαίνει στραβά.

     4. Και οι δύο είναι άτομα εγωκεντρικά που επικεντρώνονται στις προσωπικές τους ανάγκες και επιθυμίες.

     5. Και οι δύο δεν διαθέτουν ικανότητα ενσυναίσθησης

     6. Και οι δύο θεωρούν πως δικαίωμά τους το να βλέπουν τους εαυτούς τους κάτι το ιδιαίτερο.

     7. Και οι δύο δεν έχουν αυτογνωσία.

     8. Και οι δύο διαστρεβλώνουν την αλήθεια για το παρελθόν τους, έτσι ώστε να ταιριάζει με τις ανάγκες τους.

     9. Και οι δύο μπορούν και μιλούν για αισθήματα αλλά οι εμπειρίες τους διαφέρουν από αυτές των άλλων, λόγω έλλειψης ικανότητας ενσυναίσθησης.

Η έλλειψη ενσυναίσθησης ως κοινός παρονομαστής

   10. Και οι δύο απορρίπτουν τους κανόνες, τους νόμους και τις ηθικές αξίες της κοινωνίας.

   11. Και οι δύο εξαπατούν, χειρίζονται και κάνουν χρήση ψεμάτων για να πετύχουν τους στόχους τους.

   12. Και οι δύο αδειάζουν από ενέργεια τα θύματά τους.

   13. Και οι δύο αποζητούν τον έλεγχο και την εξουσία, σπέρνοντας, συχνά, διχόνοιες και χρησιμοποιώντας ίντριγκες, για να το πετύχουν.

   14. Και οι δύο παπαγαλίζουν επιδερμικές γνώσεις για διάφορα θέματα, τις οποίες επαναλαμβάνουν με τη σιγουριά ειδήμονα. Και οι δυο τους δεν τηρούν                             συμφωνίες  και αμελούν τις υποχρεώσεις τους.

   15. Και οι δύο είναι εγωκεντρικοί και δίχως ευαισθησία για τις ανάγκες και τα συναισθήματα των άλλων, αν και διατείνονται το εντελώς αντίθετο.

   16. Και οι δύο παίζουν ρόλους και υιοθετούν ψευδείς προσωπικότητες.

   17. Και οι δύο βαριούνται εύκολα και γι΄αυτό δραματοποιούν καταστάσεις.

   18. Και οι δύο έχουν ανεύθυνη συμπεριφορά, ως γονείς, και χρησιμοποιούν τα παιδιά τους για να επιβεβαιώνονται.

   19. Και οι δύο μπορεί να ζηλεύουν και να είναι ελεγκτικοί.

   20. Και οι δύο μπορούν να προκαλέσουν στους άλλους σωματικά και ψυχικά τραύματα και να γίνουν κακοί.

   21. Τέλος, δεν ζητούν ποτέ συγνώμη παρά μόνο εάν πρόκειται να έχουν κάποιο όφελος από αυτό.

Η αναγνώριση αυτών των χαρακτηριστικών είναι μια δεξιότητα επιβίωσης. Αν νιώθετε ότι ο ναρκισσισμός και η ψυχοπάθεια επηρεάζουν τη ζωή σας, η ψυχοθεραπεία online ή οι συνεδρίες διά ζώσης μπορούν να σας προσφέρουν τα εργαλεία για να θέσετε όρια. Είμαι εδώ για να σας βοηθήσω να σπάσετε τον κύκλο της τοξικότητας και να διεκδικήσετε ξανά την ψυχική σας ηρεμία. Προγραμματίστε μια online συνεδρία σήμερα.

The post Ναρκισσισμός και ψυχοπάθεια: Διαφορές και Ομοιότητες appeared first on Ψυχολόγος στη Θεσσαλονίκη & Online | Σάββας Σαλπιστής M.Sc. Ph.D.

Αναμφίβολα, η βία κατά των γυναικών αποτελεί μια μόνιμη και τεράστια απειλή για την ασφάλεια των γυναικών σε ολόκληρο τον κόσμο. Τα τελευταία χρόνια, η βία κατά των γυναικών έχει αυξηθεί δραματικά, ιδιαίτερα στη διάρκεια της πανδημίας του COVID-19.

Επιπρόσθετα, παρατηρείται ότι αντιδραστικές και πολιτικές ομάδες σε ολόκληρο τον πλανήτη ενώνονται μέσα από συνθήματα για την οικογένεια, τη θρησκεία και το έθνος. Σε αυτά τα πλαίσια, προωθείται η ιδέα ότι κάθε άτομο, αλλά κυρίως οι γυναίκες, θα πρέπει να συμμορφωθούν, αν όχι να υποταγούν σε συγκεκριμένα πρότυπα. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η γυναίκα θεωρείται ότι πρέπει να ελέγχεται ακόμα και με τη χρήση βίας, αν κριθεί απαραίτητο.

Μια έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), την άνοιξη του 2021, επιβεβαιώνει τα ανησυχητικά στατιστικά: μία στις τρεις γυναίκες στον πλανήτη έχει πέσει θύμα άσκησης βίας τουλάχιστον μία φορά στη ζωή της. Ο ίδιος οργανισμός, ήδη από το 2009, ανακοίνωνε πως στις 19 από τις 20 περιπτώσεις κακοποίησης ο θύτης είναι άνδρας. Σχεδόν σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, ο άνδρας αυτός είναι ο νυν ή ο πρώην σύντροφος/σύζυγος της γυναίκας. Αντιθέτως, οι περιπτώσεις όπου μια γυναίκα πέφτει θύμα κακοποίησης από έναν άγνωστο άνδρα ή από άλλη γυναίκα είναι εξαιρετικά σπάνιες.

Μορφές και στόχοι που έχει η βία κατά των γυναικών

Η βία αυτή μπορεί να αποβεί θανατηφόρος ή να αποτελέσει άμεση απειλή για τη ζωή, ειδικά όταν χρησιμοποιούνται πυροβόλα όπλα, μαχαίρια ή άλλα αιχμηρά αντικείμενα. Ωστόσο, πέρα από τη σωματική βλάβη, η κακοποίηση αποβλέπει συνήθως στον απόλυτο έλεγχο και στον περιορισμό της ζωής της γυναίκας. Στόχος του θύτη είναι η υποταγή της γυναίκας στις δικές του επιθυμίες και θελήματα.

Σε πολλές κοινωνίες, η βία των ανδρών κατά των γυναικών νομιμοποιείται και επικυρώνεται από κοινωνικούς και θρησκευτικούς θεσμούς. Παρόλο που υπάρχουν νόμοι που ποινικοποιούν την ενδοοικογενειακή βία, η εφαρμογή τους είναι συχνά πλημμελής. Οι παραβιάσεις αυτών των νόμων σπάνια οδηγούν σε ουσιαστική δίωξη από τις αρμόδιες αρχές, αφήνοντας τα θύματα απροστάτευτα.

Νομικό πλαίσιο και η πρόκληση της συναίνεσης

Εδώ και μερικές δεκαετίες, έχει υπάρξει μια σημαντική εξέλιξη σε πολλές χώρες. Σε επίσημο και θεωρητικό επίπεδο, η άσκηση βίας κατά των γυναικών δεν θεωρείται πλέον μια «εσωτερική οικογενειακή υπόθεση». Πλέον, σε πολλές έννομες τάξεις απαγορεύεται δια νόμου και ο βιασμός εντός του γάμου, δηλαδή η σεξουαλική πράξη χωρίς τη ρητή συναίνεση της γυναίκας.

Ωστόσο, ο βιασμός στα πλαίσια της οικογένειας παραμένει πρακτικά πολύ δύσκολο να αποδειχθεί. Αυτό το κενό αφήνει τη γυναίκα εκτεθειμένη στη σεξουαλική βία και τον θύτη, σχεδόν πάντα, ατιμώρητο.

Η άσκηση βίας στις στενές σχέσεις

Ουσιαστικά, η άσκηση βίας στις στενές σχέσεις αποτελεί έναν «όρο ομπρέλα» που καλύπτει πολλές διαφορετικές μορφές κακοποίησης.Για να χαρακτηριστεί μια πράξη ως «άσκηση βίας σε στενή σχέση», θα πρέπει ο άνδρας και η γυναίκα να είναι ή να έχουν υπάρξει ζευγάρι. Το γεγονός ότι η γυναίκα διατηρεί μια συναισθηματική σχέση με τον θύτη και ότι η κακοποίηση συμβαίνει, συνήθως, μέσα στο σπίτι —το οποίο θεωρητικά αποτελεί το ασφαλέστερο μέρος— καθιστά την κατάσταση εξαιρετικά δύσκολη.

Παράλληλα, η άσκηση βίας γίνεται, συνήθως, με έναν προσχεδιασμένο και ελεγχόμενο τρόπο.

Οι λόγοι που μια γυναίκα επιλέγει να παραμείνει δίπλα στον κακοποιητή της είναι σύνθετοι:

• Τα αισθήματα που εξακολουθεί να τρέφει για τον άνδρα.

• Ο φόβος για τις συνέπειες που μπορεί να έχει η εγκατάλειψη της σχέσης.

• Η ανησυχία για το τι θα απογίνει ο ίδιος ο άνδρας ή η ίδια μετά τον χωρισμό.

Πολλές γυναίκες ενοχοποιούν τον εαυτό τους ή υποβαθμίζουν τη σοβαρότητα της κατάστασης. Συνέπεια αυτού είναι η μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων κακοποίησης να μην καταγγέλλεται και να παραμένει στο σκοτάδι.

Οι πολλές μορφές άσκησης βίας

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τις διαφορετικές μορφές βίας, καθώς η καθεμία επιδρά με διαφορετικό τρόπο στον ψυχισμό του θύματος.

1. Φυσική βία

Η φυσική βία συμπεριλαμβάνει σπρωξίματα, χτυπήματα, κλωτσιές, ακινητοποίηση και τράβηγμα μαλλιών. Περιλαμβάνει επίσης την εκτόξευση αντικειμένων, το πιάσιμο από τον λαιμό με απειλή πνιγμού και τις απειλές χρήσης κάποιου φονικού αντικειμένου.

2. Ψυχική βία

Περιλαμβάνει έμμεσες ή άμεσες απειλές, γελοιοποίηση, προσβολές και συστηματική υποτίμηση της γυναίκας. Συχνά επεκτείνεται σε απειλές για κακοποίηση του κατοικίδιου ή ακόμα και στην πραγματοποίηση αυτών των απειλών.

3. Συναισθηματική βία

Η συναισθηματική βία μοιάζει με την ψυχική και εκδηλώνεται με την πλήρη αγνόηση της γυναίκας. Ο σύντροφος αρνείται κάθε είδους στήριξη (πρακτική ή κοινωνική) και δεν λαμβάνει υπόψη τα συναισθήματά της. Περιλαμβάνει εξευτελιστικές συμπεριφορές, τρομοκράτηση και τη σκόπιμη προσπάθεια του άνδρα να κάνει τη γυναίκα να αισθάνεται άσχημα για το σώμα, την εμφάνιση ή τον χαρακτήρα της.

4. Σεξουαλική βία

Σημαίνει ερωτική συνεύρεση χωρίς τη συναίνεση της γυναίκας, συχνά λόγω φόβου για αντίποινα. Περιλαμβάνει τον εξαναγκασμό σε ανεπιθύμητες ή υποτιμητικές πράξεις. Ο βιασμός στα πλαίσια του γάμου παραμένει η πλέον κρυφή μορφή βίας στις στενές σχέσεις.

5. Οικονομική και υλική βία

Πρόκειται για τον περιορισμό της οικονομικής αυτονομίας της γυναίκας. Ο άνδρας μπορεί να ελέγχει τους κοινούς λογαριασμούς, να τη χρεώνει χρησιμοποιώντας τις κάρτες της ή να της κλέβει προσωπικές οικονομίες. Επίσης, μπορεί να την εμποδίζει να ολοκληρώσει τις σπουδές της ή να καταστρέφει προσωπικά της αντικείμενα.

6. Κοινωνική απομόνωση

Σημαίνει τον αποκλεισμό της γυναίκας από συναναστροφές με συγγενείς και φίλους. Ο θύτης την απομονώνει από κοινωνικές δραστηριότητες παρά τη θέλησή της, καθιστώντας τον εαυτό του τη μοναδική της επαφή με τον κόσμο..

Εάν αισθάνεστε ότι η βία κατά των γυναικών έχει επηρεάσει τη δική σας ζωή ή κάποιου κοντινού σας προσώπου, η ψυχοθεραπεία  προσφέρει έναν ασφαλή και εχέμυθο χώρο για να βρείτε ξανά τη δύναμή σας.

Η βία κατά των γυναικών και οι συνέπειες στην ψυχική υγεία

Πράγματι, οι επιστημονικές έρευνες καταδεικνύουν την άμεση σύνδεση ανάμεσα στην άσκηση βίας στις στενές σχέσεις και στην εμφάνιση σοβαρών ψυχικών προβλημάτων. Έχει διαπιστωθεί πως γυναίκες που έχουν πέσει θύματα κακοποίησης εμφανίζουν πολύ συχνότερα:

• Συμπτώματα άγχους και κρίσεις πανικού.

• Κατάθλιψη (ιδιαίτερα όταν η σωματική βία συνδυάζεται με οικονομική ή συναισθηματική κακοποίηση).

• Σύνδρομο Μετατραυματικού Στρες (PTSD), ο κίνδυνος του οποίου αυξάνεται ανάλογα με τον βαθμό της βίας.

• Αυτοκτονικές σκέψεις αλλά και απόπειρες αυτοκτονίας.

Επιπλέον, οι γυναίκες αυτές κινδυνεύουν να εμφανίσουν αλεξιθυμία. Πρόκειται για μια κατάσταση που δυσχεραίνει το άτομο να κατανοήσει, να περιγράψει και να επεξεργαστεί τα συναισθήματά του, δημιουργώντας ένα εσωτερικό συναισθηματικό κενό που δυσκολεύει την ίαση.

Οι συνέπειες της πανδημίας στη ζωή των γυναικών και η αύξηση της βίας

Τα δύο φύλα έχουν πληγεί με διαφορετικό τρόπο από την υγειονομική κρίση. Ενώ οι άνδρες παρουσιάζουν υψηλότερη θνησιμότητα από τον ιό, οι γυναίκες πλήττονται σκληρότερα σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο.

Η ευθύνη για τη φροντίδα του σπιτιού και των παιδιών εξακολουθεί να θεωρείται «γυναικεία υπόθεση». Αυτό οδήγησε πολλές γυναίκες κατά τη διάρκεια της πανδημίας:

1. Να εγκαταλείψουν την εργασία τους λόγω του κλεισίματος των σχολείων

2. Επιπλέον, υπέστησαν μειώσεις μισθών ή απώλεια θέσεων εργασίας.

3. Τελικά, βρέθηκαν σε κατάσταση πλήρους οικονομικής εξάρτησης από τον σύντροφό τους.

Ο εγκλεισμός και η απομόνωση στο σπίτι με έναν κακοποιητικό σύντροφο είναι μια εφιαλτική πραγματικότητα. Χωρίς δικό τους εισόδημα, είναι εξαιρετικά δύσκολο για τις γυναίκες, ειδικά όταν υπάρχουν παιδιά, να εγκαταλείψουν τον θύτη. Μάλιστα, εκθέσεις των Ηνωμένων Εθνών αναφέρουν πως η οικονομική ένδεια που προκάλεσε η πανδημία οδήγησε ακόμα και σε εξαναγκαστικούς γάμους ανήλικων κοριτσιών σε πολλές χώρες.

Η ψυχική επιβάρυνση ως καταλύτης κακοποίησης

Η ανεργία και η οικονομική πίεση που έφερε η πανδημία αποτελούν μια έντονη ψυχική επιβάρυνση που αυξάνει κατακόρυφα τον κίνδυνο βίας. Ακόμα και σε σχέσεις όπου δεν υπήρχε παρελθόν κακοποίησης, οι συνθήκες της καραντίνας λειτούργησαν ως πυροδότης.

Η άσκηση βίας σχετίζεται στενά με καταστάσεις όπως:

• Η κοινωνική απομόνωση.

• Η οικονομική και κοινωνική πίεση.

• Η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ.

Η πανδημία εξανάγκασε χιλιάδες ανθρώπους να εκτεθούν ταυτόχρονα σε όλους αυτούς τους παράγοντες, μετατρέποντας το σπίτι σε ένα επικίνδυνο περιβάλλον για πολλές γυναίκες που χρειάζεται πλέον να διαχειριστούν τις επώδυνες συνέπειες αυτής της «κρυφής» πανδημίας.

Τα νούμερα αντικατοπτρίζουν μια “κρυφή πανδημία” βίας.

Ο καταλυτικός ρόλος της απομόνωσης

Η απομόνωση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου. Όταν μια γυναίκα γίνεται αποδέκτης βίας, χάνει σε μεγάλο βαθμό την επαφή με σημαντικά πρόσωπα του υποστηρικτικού της περίγυρου. Αυτή η έλλειψη κοινωνικών επαφών στερεί από το θύμα τη δυνατότητα να συγκρίνει τη ζωή του με τη ζωή άλλων ανθρώπων και να αντιληφθεί τη σοβαρότητα της κατάστασής του.

Αυτή η διαδικασία οδηγεί σταδιακά στη θεώρηση της βίας ως κάτι φυσιολογικό. Για να αποφευχθεί αυτή η γνωστική διαστρέβλωση, η διατήρηση κοινωνικών επαφών είναι απαραίτητη. Μόνο όταν σπάσει η απομόνωση και μειωθεί ο απόλυτος έλεγχος του θύτη, μπορεί το θύμα να δει τη βία στις πραγματικές της διαστάσεις και να αναζητήσει διέξοδο.

Επίλογος: Η πανδημία ως «τριπλός» κίνδυνος

Η πανδημία λειτούργησε ως ένας τριπλά απρόσκλητος επισκέπτης με πολυεπίπεδες συνέπειες:

1. Οικονομικό πλήγμα: Ταρακούνησε συθέμελα τις οικονομίες των περισσότερων κρατών.

2. Πολιτικοί περιορισμοί: Έδωσε την ευκαιρία σε διεφθαρμένους ηγέτες να περιορίσουν ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες.

3. Ενδοοικογενειακή ένταση: Οι πλέον άμεσες συνέπειες διαφάνηκαν μέσα στο σπίτι.

Η ανεργία, ως επακόλουθο της υγειονομικής κρίσης, απειλεί να μετατρέψει τη ματαίωση σε επιθετικότητα. Αυτή η επιθετικότητα απευθύνεται πρωτίστως στα πιο ευάλωτα άτομα του άμεσου περιβάλλοντος: τις γυναίκες και τα παιδιά. Τα στοιχεία παγκοσμίως επιβεβαιώνουν ότι η βία κατά των γυναικών αυξήθηκε δραματικά, ενώ η καραντίνα μετέτρεψε το σπίτι σε ένα από τα πιο επικίνδυνα μέρη διαβίωσης.

Πράγματι, η ανάγκη για προστασία και περίθαλψη των θυμάτων πρέπει να αποτελεί άμεση προτεραιότητα. Αναμφίβολα, η υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι θεμέλιο της Δημοκρατίας. που δοκιμάζονται σκληρά σε τέτοιες περιόδους κρίσης.

Η βία κατά των γυναικών, σε οποιαδήποτε μορφή της, δεν είναι ποτέ ιδιωτική υπόθεση. Αν βιώνετε την απομόνωση και τον φόβο, θυμηθείτε ότι η σιωπή μπορεί να σπάσει. Η ψυχοθεραπεία online προσφέρει έναν ασφαλή χώρο για να ανακτήσετε τη δύναμή σας και να σχεδιάσετε τα βήματα προς την ασφάλεια. Είμαι εδώ για να σας ακούσω με απόλυτη εχεμύθεια. Προγραμματίστε μια online συνεδρία  η μια δια ζωσης συνεδρια σήμερα για να ξεκινήσουμε μαζί την έξοδο από τον κύκλο της κακοποίησης.

The post Βία κατά των γυναικών: Οι επιπτώσεις της πανδημίας appeared first on Ψυχολόγος στη Θεσσαλονίκη & Online | Σάββας Σαλπιστής M.Sc. Ph.D.

Αναμφίβολα, η αυτοκτονία συμπεριλαμβάνεται στις 20 συνηθέστερες αιτίες θανάτου σε όλες τις ηλικίες, παγκοσμίως. Πράγματι, αποτελεί την αιτία θανάτου 800.000 συνανθρώπων μας., κάτι που σημαίνει πως έχουμε μία αυτοκτονία κάθε 40 δευτερόλεπτα που περνούν.

Κάθε ζωή που χάνεται είναι ο/η σύντροφος, το παιδί, ο γονιός, ο φίλος ή ο/η συνάδελφος κάποιου. Έχει υπολογισθεί πως από κάθε αυτοκτονία πλήττονται περίπου 135 άτομα από έντονη θλίψη ή επηρεάζονται με κάποιον άλλον τρόπο. Αυτό σημαίνει πως 108 εκατομμύρια άτομα επηρεάζονται έντονα, κάθε χρόνο στον πλανήτη, εξαιτίας της αυτοκτονικής συμπεριφοράς συνανθρώπων μας.

Η αυτοκτονική συμπεριφορά συμπεριλαμβάνει:

• Την αυτοκτονία (ολοκληρωμένη πράξη).

• Τις αυτοκτονικές σκέψεις (ιδεασμός).

• Τις απόπειρες αυτοκτονίας.

Οι σκέψεις αυτοκτονίας αρχίζουν συχνά με μία κρίση

Ως «κρίση» ορίζεται μια κατάσταση όπου οι προηγούμενες εμπειρίες μας δεν επαρκούν για να τη διαχειριστούν. Επίσης, όλοι μας ερχόμαστε αντιμέτωποι με μεγάλες αλλαγές στη ζωή μας. που, κάποιες φορές, μπορεί να νιώθουμε πως είναι δύσκολο να διαχειριστούμε και τότε τις βιώνουμε ως καθολική καταστροφή.

Οι αλλαγές αυτές μπορεί να αφορούν:

• Στην εγκατάλειψη από ένα αγαπημένο πρόσωπο ή στην απώλειά του (π.χ. σύντροφο, φίλο, γονιό κ.ά.).

• Στη φυγή ενός παιδιού από το σπίτι.

• Στη μετακόμιση σε άλλη περιοχή, πόλη ή χώρα.

• Στην αλλαγή σχολείου ή εργασίας.

• Στην απώλεια περιουσίας ή εργασίας.

Μερικές φορές, δεν καταφέρνουμε να ανταποκριθούμε και στις απαιτήσεις που μπορεί να έχουμε εμείς οι ίδιοι από τον εαυτό μας ή στις απαιτήσεις ατόμων του περίγυρού μας. Άλλες πάλι, νιώθουμε ιδιαίτερα εκτεθειμένοι και ευάλωτοι, σε περίπτωση που έχουμε πέσει θύματα κακοποίησης, διάκρισης, σκληρής τιμωρίας ή σχολικής βίας. Για τέτοιου είδους βιώματα, είναι συχνά δύσκολο να ζητήσει κάποιος βοήθεια ή να εμπιστευθεί άλλα άτομα.

Σε καταστάσεις κρίσης, τα προβλήματα βιώνονται συχνά ως ιδιαίτερα σοβαρά ή ακόμα και ανυπέρβλητα. Τότε κάνουν την εμφάνισή τους δυσκολίες αυτοσυγκέντρωσης, ύπνου και κινητοποίησης. Κάποιοι αρχίζουν να κάνουν αρνητικές σκέψεις τόσο για άλλους όσο και για τον εαυτό τους, νιώθοντας ανεπαρκείς και άχρηστοι.

Ο ψυχικός πόνος μπορεί να είναι τόσο έντονος ώστε να θέλουμε, αν είναι δυνατόν, να εξαφανιστούμε ή να φύγουμε. Κανείς μας, όμως, δεν μπορεί να ξεφύγει από τον ίδιο του τον εαυτό. Εάν, επιπρόσθετα, έχουμε βιώσει δύσκολες καταστάσεις και στο παρελθόν, τότε ο ψυχικός πόνος μπορεί να γίνει δυσβάστακτος.

Η διέξοδος της αυτοκτονίας

Σε ιδιαίτερα δύσκολες καταστάσεις ή σε βιώματα που φαντάζουν αφόρητα, κάποιοι από εμάς μπορεί να αρχίσουν να σκέφτονται την αυτοκτονία. Αυτό αποτελεί μια εντελώς φυσιολογική αντίδραση απέναντι σε μια μη φυσιολογική κατάσταση ή σε μια κατάσταση που μας ξεπερνά.

Ωστόσο, συνήθως βρίσκουμε άλλους τρόπους επίλυσης των προβλημάτων μας από το να βάλουμε τέλος στη ζωή μας. Σε ορισμένους, όμως, οι αυτοκτονικές σκέψεις εξελίσσονται και μετατρέπονται σε συγκεκριμένα σχέδια και πράξεις. Πράγματι, η αυτοκτονία μπορεί να αρχίζει να φαντάζει ως ο μόνος τρόπος. Ουσιαστικά, είναι αυτό που μπορεί να κάνει κάποιον να πάψει να πονά. Παράλληλα, τον κάνει να νιώσει πως ανακτά τον έλεγχο της ζωής του σε μια εντελώς αδιέξοδη κατάσταση.

Η πανδημία επηρεάζει τους περισσότερους

Αναμφίβολα, η πανδημία του COVID-19 αποτελεί μια πρωτόγνωρη πρόκληση σχεδόν για όλους μας. Πράγματι, επηρεάζει τη φυσική και ψυχική μας υγεία, την οικονομική μας κατάσταση και την κοινωνική μας ζωή. Παράλληλα, η φυσική απόσταση και το κλείσιμο των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων άλλαξαν ξαφνικά τη ροή της καθημερινότητας. Επιπλέον, οι μεγάλες αλλαγές στην αγορά εργασίας συνέβαλαν σε αυτή την ανατροπή.

Οι κοινωνικές μας επαφές συρρικνώθηκαν απότομα. Ενώ αυτοί οι παράγοντες έχουν επηρεάσει το σύνολο του πληθυσμού, για κάποιους η κατάσταση αυτή δημιούργησε έντονα αισθήματα απομόνωσης και μοναξιάς. Αυτά, με τη σειρά τους, πυροδότησαν έντονο άγχος, συμπτώματα κατάθλιψης, καθώς και μια ανησυχητική αυτοκτονική διάθεση και συμπεριφορά.

Αυτοκτονία και πανδημία

Πολλές έρευνες υποδεικνύουν πως είναι πολύ πιθανό ο αριθμός των αυτοκτονιών, ως συνέπεια των επιπτώσεων της πανδημίας, να αυξηθεί μετά το τέλος αυτής της κοινωνικής περιπέτειας. Οι κίνδυνοι σχετίζονται άμεσα με τις κοινωνικές, οικονομικές και υγειονομικές συνέπειες που προκάλεσε η κρίση.

Έχει τεκμηριωθεί ερευνητικά πως ο αριθμός των αυτοκτονιών μειώνεται ευκαιριακά κατά τη διάρκεια μεγάλων κοινωνικών κρίσεων (π.χ. πόλεμοι ή φυσικές καταστροφές). Ωστόσο, αυτές οι μειώσεις τείνουν να αναπληρώνονται από μια αύξηση των αυτοκτονιών αμέσως μετά το τέλος της κρίσης.

Επιπλέον επιβαρυντικοί παράγοντες περιλαμβάνουν:

• Απώλεια αγαπημένων προσώπων: Αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για το περιβάλλον του θανόντα, ειδικά για τους ήδη ευάλωτους.

• Ακούσια κοινωνική απομόνωση: Μειώνει τη δυνατότητα των οικείων προσώπων να επισημάνουν τον κίνδυνο αυτοχειρίας και να τον αποτρέψουν.

• Οικονομικοί παράγοντες: Η ανεργία, οι κοινωνικές ανισότητες και η απώλεια εισοδήματος αυξάνουν κατακόρυφα τον κίνδυνο.

• Πρόσβαση σε μέσα: Η συσσώρευση τοξικών φαρμάκων στο σπίτι αυξάνει τις πιθανότητες αυτοχειρίας σε ομάδες υψηλού κινδύνου.

Πρόληψη και κοινωνική υποστήριξη

Η σχεδόν παντελής ανυπαρξία δομών περίθαλψης για άτομα σε κρίση καθιστά την κατάσταση δυσκολότερη. Υπάρχουν τεκμηριωμένες στρατηγικές πρόληψης αυτοχειριών που απαιτούν πολιτική βούληση και οργάνωση από τους αρμόδιους φορείς για να εφαρμοστούν αποτελεσματικά.

Η καθημερινότητα έχει γίνει ρευστή: εργασία από το σπίτι, περιορισμένα ταξίδια και δυσκολία επίσκεψης σε ηλικιωμένους συγγενείς. Μία από τις βασικότερες προϋποθέσεις για την προστασία της ψυχικής υγείας είναι η αποτροπή της μοναξιάς. Πρέπει να καταβληθεί μεγάλη προσπάθεια για τη στήριξη των ατόμων τρίτης ηλικίας, των οποίων ο κοινωνικός κύκλος συρρικνώνεται δραματικά λόγω των μέτρων.

Η σημασία της επικοινωνίας με αυτούς που νιώθουν άσχημα

Όταν δεν έχουμε συστηματική προσωπική επαφή με κάποιον, είναι πολύ δύσκολο να διαπιστώσουμε τις όποιες αλλαγές διάθεσης μπορεί να έχει. Είναι, κάποιες φορές, ζήτημα ζωής ή θανάτου η επικοινωνία με τηλέφωνο, SMS ή με άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με άτομα με τα οποία έχουμε την αίσθηση πως μπορεί να νιώθουν μόνα και ανήμπορα.

Ας μη φοβόμαστε να ρωτήσουμε πώς νιώθουν ή πώς περνούν τη μέρα τους. Αυτό είναι από μόνο του ένα ισχυρό μήνυμα που δείχνει πως υπάρχει κάποιος που ενδιαφέρεται. Και μόνο αυτό είναι πιθανό να μπορεί να αποτρέψει μία αυτοχειρία.

Καταρρίπτοντας τους μύθους

Δεν θα πρέπει να φοβόμαστε ακόμα και να ρωτήσουμε αν το άτομο έχει κάνει κάποιες αυτοκτονικές σκέψεις. Είναι μύθος πως, με τον τρόπο αυτόν, «μπορεί να ξυπνήσουμε το θεριό που κοιμάται». Αντιθέτως:

• Άτομα που κάνουν τέτοιες σκέψεις νιώθουν, συνήθως, ανακούφιση όταν τους δίνεται η ευκαιρία να μιλήσουν.

• Η ύπαρξη ενός προσώπου που είναι πρόθυμο να ακούσει χωρίς προκαταλήψεις μειώνει το αίσθημα της απόγνωσης.

• Δεν θα πρέπει να εφησυχάζουμε θεωρώντας πως το άτομο θα έπαιρνε από μόνο του την πρωτοβουλία να μιλήσει ή πως οι σκέψεις θα φύγουν από μόνες τους.

Η δυνατότητα να μιλήσει ένα άτομο σε κρίση με κάποιον που προσφέρεται να ακούσει χωρίς κριτική, μπορεί να ξυπνήσει μια αμυδρή ελπίδα για το μέλλον. Αυτή η σύνδεση αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα να ζητήσει το άτομο επαγγελματική βοήθεια την επόμενη φορά που θα αισθανθεί τόσο άσχημα.

Πηγές βοήθειας και υποστήριξης

Αν εσείς ή κάποιο οικείο σας πρόσωπο ταλαιπωρείται από σκέψεις για την αυτοκτονία, η βοήθεια είναι άμεσα διαθέσιμη. Πράγματι, στην Ελλάδα μπορείτε να καλέσετε την 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία στο 1018 (Κλίμακα).

Επιπλέον, για περιπτώσεις έμφυλης βίας, η Γραμμή SOS 15900 προσφέρει εξειδικευμένη στήριξη σε γυναίκες. Δεν είστε μόνοι και η επικοινωνία μπορεί να σώσει ζωές! Αναμφίβολα, η αναζήτηση βοήθειας είναι μια πράξη θάρρους και δύναμης!

Επίλογος

Η πανδημία δεν είναι το μόνο πράγμα που μας απειλεί. Καθημερινά, βλέπουμε και ακούμε ειδήσεις για πολέμους, τρομοκρατικές ενέργειες και τεράστιες φυσικές καταστροφές. Έτσι, είναι εύκολο να δημιουργηθεί η εντύπωση πως οι απειλές προέρχονται αποκλειστικά από τον εξωτερικό μας κόσμο. Η μεγαλύτερη απειλή, όμως, προέρχεται από μέσα μας.

Εκατομμύρια συνάνθρωποί μας υποφέρουν από «εσωτερικούς δαίμονες», όπως είναι το αφόρητο άγχος, η κατάθλιψη και το αίσθημα αυτο-υποτίμησης. Είναι πάρα πολλοί. Κάθε 40 δευτερόλεπτα, κάποιος συνάνθρωπός μας βάζει τέλος στη ζωή του σε όλο τον πλανήτη — οκτακόσιες χιλιάδες συνολικά κάθε χρόνο.

Εάν προσθέταμε όλους τους ανθρώπους που χάνουν τη ζωή τους σε πολέμους, τρομοκρατικές ενέργειες και φυσικές καταστροφές, το άθροισμά τους δεν θα πλησίαζε καν τον αριθμό αυτών που βάζουν μόνοι τους τέλος στη ζωή τους. Είναι αυτοί που, τελικά, αναγκάζονται να παραδοθούν στον αβάσταχτο ψυχικό πόνο.

Η σιωπηρή πανδημία

Η αυτοκτονία αποτελεί μία σιωπηρή πανδημία, χωρίς τίτλους πρωτοσέλιδων. Τα δε άτομα του άμεσου περιβάλλοντος, συνηθέστατα, δεν έχουν την παραμικρή στήριξη από την πλευρά της κοινωνίας, η οποία συχνά τα αντιμετωπίζει με σιωπή και αποφυγή.

Ενώ η πανδημία του COVID-19 αντιμετωπίζεται με την τήρηση αποστάσεων ασφαλείας, ισχύει ακριβώς το αντίθετο για την πανδημία της αυτοχειρίας. Η πρόληψη των ψυχικών προβλημάτων και της αυτοχειρίας απαιτεί την ύπαρξη εγγύτητας μεταξύ μας. Χρειάζεται να πλησιάσουμε και να συναντήσουμε ο ένας τον άλλον πραγματικά και ειλικρινά.

Φοβόμαστε, όμως. Φοβόμαστε μήπως πούμε λάθος λόγια και, άθελά μας, κάνουμε τα πράγματα χειρότερα. Είναι απόλυτα κατανοητό και είναι πολύ ευκολότερο να σιωπήσουμε. Στην ουσία όμως, αυτή η σιωπή είναι πολύ χειρότερη..

Αναζητήστε στήριξη απέναντι στην απόγνωση

Η αυτοκτονία και ο ψυχικός πόνος δεν είναι αδιέξοδα που πρέπει να αντιμετωπίσετε μόνοι σας. Αν νιώθετε ότι ο εσωτερικός σας πόνος έχει γίνει δυσβάσταχτος, η ψυχοθεραπεία online η μια δια ζωσης συνεδρια προσφέρει ένα ασφαλές καταφύγιο. Εκεί, οι σκέψεις μπορούν να ειπωθούν χωρίς τον φόβο της κριτικής. Είμαι εδώ για να περπατήσουμε μαζί αυτή τη διαδρομή προς την ανακούφιση και την ελπίδα. Προγραμματίστε μια online συνεδρία σήμερα.

The post Αυτοκτονία: Οι επιπτώσεις της πανδημίας στην ψυχική υγεία appeared first on Ψυχολόγος στη Θεσσαλονίκη & Online | Σάββας Σαλπιστής M.Sc. Ph.D.

Είναι γνωστό σε όλους, όσον αφορά στην ψυχοθεραπεία τουλάχιστον, πως κανένας επαγγελματίας της σωματικής ή ψυχικής υγείας δεν καταφέρνει να βοηθήσει όλους όσους απευθύνονται σε αυτόν. Ιδιαίτερα όσον αφορά στο χώρο της ψυχικής υγείας και κυρίως της ψυχοθεραπείας, ο θεραπευόμενος σπανίως ρωτάται για το πώς βιώνει τη θεραπεία του, τι ήταν αυτό που τον δυσκόλεψε και σε ποιους τομείς δεν βοηθήθηκε.

Επιπρόσθετα, είναι συχνά πολύ δύσκολο για έναν θεραπευόμενο να ασκήσει κριτική ή να αναφερθεί σε κάτι που θεωρεί πως μπορεί να θίξει την επάρκεια του θεραπευτή του. Αυτή η δυσκολία στην επικοινωνία μπορεί μερικές φορές να αποτελέσει τροχοπέδη στην εξέλιξη των συνεδριών.

Πότε η ψυχοθεραπεία θεωρείται αποτελεσματική

Είναι πλέον επιστημονικά τεκμηριωμένο πως η ψυχοθεραπεία βοηθά σημαντικά τη μεγάλη πλειοψηφία των ατόμων. Συγκεκριμένα, περίπου τα 2/3 των ανθρώπων επιλύουν σοβαρά προσωπικά τους προβλήματα. Τέτοια προβλήματα είναι η κατάθλιψη, οι αγχώδεις διαταραχές, οι συνέπειες διαφόρων τραυματικών εμπειριών, οι διαταραχές προσωπικότητας και πολλά άλλα.

Η έρευνα καταδεικνύει, όμως, πως το υπόλοιπο 1/3 δεν θεωρεί πως η κατάστασή του βελτιώθηκε από τη θεραπεία του.

Η έρευνα αναφέρει, επίσης, πως υπάρχει και ένα μικρό ποσοστό ατόμων (περίπου 5%) των οποίων η κλινική εικόνα επιδεινώθηκε μετά το πέρας της θεραπείας. Θα πρέπει να αναφέρουμε, όμως, πως ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό ατόμων που ξεκινούν ψυχοθεραπεία δεν ολοκληρώνει ποτέ την προσπάθειά του, διακόπτοντάς την πρώιμα. Όλα αυτά τα στοιχεία καταδεικνύουν την αναγκαιότητα περαιτέρω διερεύνησης και επισήμανσης των παραγόντων εκείνων που συμβάλλουν στην αύξηση ή στη μείωση της αποτελεσματικότητας που έχει η ψυχοθεραπεία.

Η σημασία της επάρκειας στην ψυχοθεραπεία

Από τη στιγμή που η ψυχοθεραπεία διεξάγεται, σχεδόν αποκλειστικά, πίσω από κλειστές πόρτες, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διαθέτει ο κάθε ψυχοθεραπευτής την απαραίτητη επαγγελματική επάρκεια. Αυτό του επιτρέπει να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του κάθε περιστατικού, αλλά και να αξιολογεί αντικειμενικά την αποτελεσματικότητα της θεραπείας που παρέχει, χωρίς προκαταλήψεις ή μετάθεση ευθυνών στον θεραπευόμενο.

Δυστυχώς, κάτι τέτοιο δεν ισχύει πάντα. Σε ορισμένους επαγγελματίες ψυχικής υγείας παρατηρείται έλλειψη επάρκειας. Συχνά, αυτοί διαθέτουν μόνο «εγκυκλοπαιδικές» γνώσεις ή ελλιπή εκπαίδευση λόγω απουσίας κρατικού ελέγχου. Παράλληλα, υπάρχει και ένας άλλος κρίσιμος παράγοντας. Πρόκειται για την τάση υπερεκτίμησης της προσωπικής θεραπευτικής ικανότητας. Σε σχετική έρευνα, διαπιστώθηκε πως το 80% των επαγγελματιών αξιολόγησαν την επάρκειά τους ως «καλύτερη του μέσου όρου». Αδιαμφισβήτητα, αυτό αποτελεί ένα στατιστικά παράδοξο που υποδηλώνει έλλειψη αυτοκριτικής.

Οι κίνδυνοι μιας ανεπαρκούς θεραπευτικής προσέγγισης

Μία πιθανή εξήγηση για την αδυναμία αξιολόγησης της δυσαρέσκειας των θεραπευόμενων είναι ότι η πλειονότητα των δημοσιεύσεων εστιάζει σε περιπτώσεις με θετική έκβαση. Αυτό μπορεί να οδηγεί ορισμένους θεραπευτές σε εφησυχασμό, θεωρώντας πως το χειρότερο σενάριο είναι απλώς η στασιμότητα.

Όμως, οι αρνητικές επιπτώσεις μπορεί να είναι πολύ σοβαρότερες. Ένας ανεπαρκώς εκπαιδευμένος ψυχολόγος μπορεί, λόγω άγνοιας, να ενεργοποιήσει «απειλητικό» και επώδυνο υποσυνείδητο υλικό, το οποίο στη συνέχεια να μην μπορεί να διαχειριστεί. Η κατάσταση αυτή μοιάζει με έναν χειρουργό που προκαλεί μια αιμορραγία την οποία αδυνατεί να σταματήσει, με ολέθριες συνέπειες για τον ασθενή.

Το κόστος της αποτυχημένης ψυχοθεραπείας

Ένα τέτοιο σκεπτικό δεν λαμβάνει υπόψη σημαντικές παραμέτρους για τον θεραπευόμενο:

• Χαμένος χρόνος: Ο πολύτιμος χρόνος που δαπανήθηκε χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.

• Οικονομική επιβάρυνση: Τα χρήματα που καταβλήθηκαν χωρίς βελτίωση της ψυχικής υγείας.

• Ψυχολογική ματαίωση: Η απογοήτευση που μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια ελπίδας και εμπιστοσύνης προς κάθε μορφή θεραπείας ή ακόμα και προς τις διαπροσωπικές σχέσεις γενικότερα.

Μια τέτοια έκβαση μπορεί να έχει ζοφερά αποτελέσματα στη συνολική ψυχική κατάσταση και την αυτοεκτίμηση του ατόμου, καθιστώντας το ακόμα πιο ευάλωτο.

Ποιες μπορεί να θεωρούνται ως αρνητικές θεραπευτικές συνέπειες;

Ο ορισμός των αρνητικών θεραπευτικών συνεπειών εξαρτάται άμεσα από τον τρόπο που ορίζουμε την ψυχική υγεία. Επιπλέον, καθοριστικό ρόλο παίζει το ποιος κρίνει αν μια θεραπεία είχε επιτυχημένη έκβαση ή όχι. Οι απαντήσεις σε αυτό το ερώτημα μπορεί να είναι πολύ διαφορετικές. Συγκεκριμένα, η οπτική αλλάζει αναλόγως με το αν το ερώτημα τεθεί στον θεραπευόμενο, στον θεραπευτή ή αν η αξιολόγηση γίνει με βάση κοινωνικά κριτήρια.

Για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε τα αισθήματα δυσαρέσκειας των θεραπευόμενων, απαιτούνται γνώσεις τόσο για τους ποσοτικούς παράγοντες που συνδέονται με μια μη επιτυχημένη ψυχοθεραπευτική έκβαση όσο και για τις προσωπικές συναισθηματικές αντιδράσεις στις οποίες αναφέρεται ή έμμεσα εκφράζει ο θεραπευόμενος.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, που αναδεικνύει τη δυσκολία αξιολόγησης των αποτελεσμάτων μιας ψυχοθεραπευτικής προσπάθειας, είναι το να χωρίσει ο θεραπευόμενος μετά την ολοκλήρωση της ψυχοθεραπείας του. Πώς θα πρέπει να κριθεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο; Αποτελεί μια θετική ή μια αρνητική έκβαση και επιλογή; Ίσως θεραπευτής και θεραπευόμενος να έχουν διαφορετική άποψη. Ίσως άλλα πρόσωπα του άμεσου περιβάλλοντος του θεραπευόμενου να έχουν, επίσης, μια επιπλέον διαφορετική άποψη. Ως εκ τούτου, η όποια αξιολόγηση δεν είναι απόλυτη και εξαρτάται από το ποιος και με τι κριτήρια την αξιολογεί.

Η πολυπλοκότητα της αξιολόγησης και η παροδική επιδείνωση

Αναμφίβολα, η αξιολόγηση των θεραπευτικών αποτελεσμάτων είναι μια ιδιαίτερα περίπλοκη διαδικασία. Συγκεκριμένα, απαιτεί γνώση, ενσυναίσθηση, ευελιξία και αποστάσεις από προκαταλήψεις, στερεότυπα και εμμονές. Παράλληλα, η εξεύρεση μιας αιτιολογικής διασύνδεσης ανάμεσα στη θεραπεία και την όποια έκβασή της δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση.

Για την όποια έκβαση θα μπορούσαν κάλλιστα να ευθύνονται διάφοροι ιδιωτικοί λόγοι της ζωής του θεραπευόμενου. Από την άλλη, δεν υπάρχει ακόμα ένας επαρκής αριθμός μακροπρόθεσμων ερευνών για θεραπευόμενους των οποίων η κατάσταση επιδεινώθηκε, ώστε να διαπιστωθεί αν πρόκειται για μια σύντομη επιδείνωση ή για μια κατάσταση που φαίνεται πως έχει μονιμοποιηθεί.

Μια επιδείνωση αποτελεί συχνά δείγμα πως η ψυχοθεραπεία αγγίζει βαθιά συναισθήματα και σκέψεις. Ουσιαστικά, έρχονται στην επιφάνεια βιώματα που το άτομο απέφευγε για χρόνια. Με βάση αυτήν την οπτική, είναι δεδομένο πως ο θεραπευόμενος θα νιώσει κάποια στιγμή λιγότερο ή περισσότερο άσχημα. Αδιαμφισβήτητα, αυτό το στάδιο προηγείται της περιόδου όπου αρχίζει να βελτιώνεται η διάθεση και η γενική του κατάσταση.

Από την άλλη, όμως, κάτι τέτοιο εμπεριέχει και τον κίνδυνο να θεωρήσει ο θεραπευόμενος πως όχι μόνο δεν τον βοηθά η θεραπεία, αλλά και πως τον έχει κάνει να νιώθει ακόμα πιο άσχημα, με αποτέλεσμα να τη διακόψει. Για να μπορέσουμε, λοιπόν, να κατανοήσουμε την όποια εμφανή ή λανθάνουσα δυσαρέσκεια του θεραπευόμενου για τη θεραπεία του, χρειαζόμαστε γνώση γύρω από διάφορους ποσοτικούς παράγοντες (π.χ. ηλικία, οικονομική κατάσταση κ.ά.), αλλά και για τον τρόπο που ο ίδιος βιώνει τις αλλαγές στη ζωή του.

Η σημασία της θεραπευτικής σχέσης

Στην ψυχαναλυτική θεωρία, μια καλή σχέση ανάμεσα σε θεραπευτή και θεραπευόμενο αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για οποιουδήποτε είδους αλλαγή. Ταυτόχρονα, λειτουργεί ως εργαλείο για την αναδιαμόρφωση του τρόπου λειτουργίας των διαπροσωπικών σχέσεων του θεραπευόμενου.

Ο όρος θεραπευτική συμμαχία αφορά στη συνεργασία ανάμεσα σε θεραπευτή και θεραπευόμενο. Αδιαμφισβήτητα, η συμμαχία αυτή είναι κάτι διαφορετικό από την αποκαλούμενη μεταβιβαστική σχέση.

• Μεταβιβαστική σχέση: Έχει τις ρίζες της στον εσωτερικό κόσμο του θεραπευόμενου και στις πρωταρχικές του εμπειρίες. Ο θεραπευόμενος προβάλλει στο πρόσωπο του θεραπευτή προσδοκίες και συναισθήματα που αφορούν σημαντικά πρόσωπα του παρελθόντος.

• Ο ρόλος του θεραπευτή: Οφείλει να συνειδητοποιήσει αυτές τις υποσυνείδητες προβολές και να βοηθήσει τον θεραπευόμενο να τις ταυτοποιήσει.

Μέσα από αυτή τη διαδικασία, ο θεραπευόμενος αρχίζει σταδιακά να βλέπει τις παρούσες σχέσεις του στην πραγματική τους βάση. Αυτό ισχύει και για τη σχέση με τον θεραπευτή του. Ουσιαστικά, τις αντιλαμβάνεται έτσι όπως πραγματικά είναι και όχι όπως θα ήθελε ή φοβόταν ότι είναι. Έχει αποδειχθεί επανειλημμένα πως η ισχυρή θεραπευτική συμμαχία είναι ο ισχυρότερος προγνωστικός παράγοντας για μια θετική θεραπευτική έκβαση.

Προσωπικά χαρακτηριστικά του θεραπευόμενου

Τα τελευταία χρόνια, το ενδιαφέρον για το ρόλο του θεραπευόμενου στην έκβαση της θεραπείας του έχει αυξηθεί σημαντικά. Παράγοντες όπως το κίνητρο, οι προσδοκίες, το κοινωνικό δίκτυο και η ικανότητα δημιουργίας ουσιαστικών σχέσεων διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο.

Αντίθετα, ορισμένα παθολογικά στοιχεία προσωπικότητας —ιδιαίτερα μεταιχμιακά (Borderline), ναρκισσιστικά, αντικοινωνικά και παρανοϊκά— αποτελούν συχνά σοβαρά εμπόδια στη δημιουργία συμμαχίας. Σύμφωνα με σημαντικές έρευνες, η θεραπευτική έκβαση εξαρτάται από τον θεραπευόμενο σε ένα ποσοστό που κυμαίνεται μεταξύ 30-40%.

Επίλογος

Για να κατανοήσουμε πλήρως τους λόγους μιας μη επιθυμητής έκβασης, οφείλουμε ως ψυχοθεραπευτές να ρωτάμε τους θεραπευόμενους. Συγκεκριμένα, πρέπει να λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη τον τρόπο που οι ίδιοι βιώνουν τη διαδικασία. Αυτή η ανατροφοδότηση προσφέρει νέα γνώση για την ελαχιστοποίηση του κινδύνου μιας αρνητικής έκβασης. Με αυτόν τον τρόπο, η ψυχοθεραπεία γίνεται πιο αποτελεσματική για όλους όσους ξεκινούν αυτό το ταξίδι αυτογνωσίας.

Είμαι εδώ για να συζητήσουμε τις ανησυχίες σας και να χτίσουμε μαζί μια σχέση εμπιστοσύνης. Μπορείτε να επιλέξετε ανάμεσα σε συνεδρίες στο γραφείο ή online ψυχοθεραπεία, στοχεύοντας στην ουσιαστική σας εξέλιξη.

The post Ψυχοθεραπεία: Γιατί ορισμένες φορές η ψυχοθεραπεία δεν βοηθά; appeared first on Ψυχολόγος στη Θεσσαλονίκη & Online | Σάββας Σαλπιστής M.Sc. Ph.D.

Τότε, από τα ουρλιαχτά τρόμου της αδελφής μου, που μόλις είχε μπει στο δωμάτιο όπου βρισκόμουν, συνειδητοποίησα πως το φόρεμά μου είχε γίνει μούσκεμα από το αίμα που έτρεχε από το κεφάλι και το πρόσωπό μου.

Αυτό ήταν το αποτέλεσμα ενός ακόμα ξυλοδαρμού μου από τη μητέρα μου, λίγο πριν, για ασήμαντη και πάλι αφορμή.

Κάθε φορά με χτυπούσε αλύπητα, σταματώντας μόνον όταν δεν είχε πια άλλη δύναμη για να συνεχίσει”…

Η συναισθηματική κακοποίηση πίσω από το προσωπείο

Αυτή ήταν η περιγραφή της μνήμης μιας νέας γυναίκας, που ανέκυψε εντός της στη διάρκεια μιας πολύ πρόσφατης ψυχοθεραπευτικής μας συνεδρίας.

Παρόλο που, στα τόσα χρόνια της ψυχοθεραπευτικής μου εμπειρίας, είναι πολλές οι φορές που έγινα μάρτυρας παρόμοιων αφηγήσεων, κάθε φορά νιώθω τον ίδιο κόμπο στο λαιμό.

Νιώθω μέρος της οδύνης, της ανημπόριας, της απόγνωσης και του ψυχικού πόνου που βίωσαν τα άτομα αυτά ως παιδιά, εξαιτίας του μένους της εφιαλτικής μητέρας που έτυχε να έχουν…

Δεν είναι, όμως, πάντα τόσο ωμή και στυγνή η συμπεριφορά μιας ναρκισσιστικής μητέρας απέναντι στο παιδί της.

Συχνά, το παιδί γίνεται αποδέκτης προσβολών, κριτικής και «επιθέσεων», οι οποίες πολύ δύσκολα γίνονται διακριτές ως τέτοιες. Αυτό συμβαίνει γιατί επικαλύπτονται κάτω από ένα περιτύλιγμα δήθεν έγνοιας «για το καλό» του παιδιού, καθώς και από αναφορές σε άλλους που τα κατάφεραν καλύτερα κ.τ.λ.

Όλα αυτά τού προκαλούν μόνο βαθιά τραύματα, σύγχυση και αυτοαμφισβήτηση.

Από τη μεριά της, μία ναρκισσιστική μητέρα —εξαιτίας της μεγαλειώδους εικόνας εαυτού που έχει κτίσει εντός της— θεωρεί πως η ίδια είναι αλάνθαστη και πως της αξίζει η αναγνώριση και ο θαυμασμός όλων για τις «θυσίες» που κάνει για τα παιδιά της.

Με άλλα λόγια, εδώ μιλάμε συχνά για μια ψυχική κακοποίηση, χωρίς εμφανή και ευδιάκριτα στοιχεία, στην οποία συχνά ούτε ο θύτης αλλά ούτε και το θύμα έχουν σαφή συνείδηση του δράματος στο οποίο συμμετέχουν.

Η αθέατη πλευρά της ναρκισσιστικής συμπεριφοράς

Πολλές από τις κόρες αυτές θεωρούν πως έζησαν όμορφα παιδικά χρόνια.

Όσες, όμως, αντιλαμβάνονται το τι πραγματικά συμβαίνει στη σχέση τους με τη μητέρα και γενικά στην οικογένειά τους, κουβαλούν μόνες τους αυτήν τη συνειδητοποίηση. Αυτό συμβαίνει από τη στιγμή που δεν είναι σε θέση να τα βγάλουν πέρα με την ακαμψία μιας τέτοιας μητέρας, η οποία έχει ταυτόχρονα —ανοιχτά ή σιωπηρά— τη στήριξη και την επιδοκιμασία των υπόλοιπων μελών της οικογένειας, αλλά και του άμεσου περίγυρου, που και αυτός, συνήθως, έχει αποπλανηθεί…

Η ουσία είναι, πάντως, πως οι κόρες μητέρων με ναρκισσιστική διαταραχή ζουν κάτω από τη μπότα και την απειλητική σκιά μιας τρομακτικής μητέρας-αράχνης.

Πρόκειται για μια μητέρα που τις βλέπει ως προέκτασή της, προβάλλοντας ταυτόχρονα επάνω τους οτιδήποτε μισεί στον εαυτό της και ασκώντας τες —για το λόγο αυτό— ασφυκτικό έλεγχο, χωρίς ίχνος έγνοιας ή ενσυναίσθησης.

Η ανάγκη για απόλυτο έλεγχο και επιβολή

Όπως μπορεί να αντιληφθεί κάποιος, οι συνέπειες μιας τέτοιου είδους «διαπαιδαγώγησης» —που ισοπεδώνει κάθε δυνατότητα δημιουργίας προσωπικής ταυτότητας, που συνθλίβει κάθε προσπάθεια της κόρης για αυτονομία, που γιγαντώνει την εξάρτηση και την άρνηση του αληθινού εαυτού της— είναι τραγικές έως ολέθριες…

Αυτού του είδους η μητρική φιγούρα είναι από τις πλέον τραυματικές και καταστροφικές που μπορεί να έχει ένα παιδί, και ιδίως μια κόρη…

Η ακύρωση της προσωπικότητας του παιδιού

Ένα άτομο με ναρκισσιστική διαταραχή έχει, βέβαια, μια εξεζητημένη ανάγκη για θαυμασμό και προσοχή. Η ανάγκη αυτή, όμως, εκφράζεται με πολλούς και διάφορους τρόπους, γεγονός που δυσχεραίνει την ανίχνευση της συγκεκριμένης διαταραχής.

Ορισμένα από τα άτομα αυτά θέλουν να ξεχωρίζουν με την εξωτερική τους εμφάνιση και με αντικείμενα που θεωρούνται ένδειξη κύρους, όπως συγκεκριμένες μάρκες αξεσουάρ, ειδών ένδυσης, υπόδησης, κοσμημάτων, αυτοκινήτων κ.ά., καθώς και μέσω καριέρας, σχέσεων με επώνυμα άτομα, χρημάτων κ.τ.λ.

Άλλα, πάλι, δεν ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για αυτόν τον τρόπο προβολής —τουλάχιστον φαινομενικά— και προτιμούν να ξεχωρίζουν σε ένα ηθικό επίπεδο. Για παράδειγμα, καταλαμβάνουν μια σημαντική θέση σε κάποιο φιλανθρωπικό ίδρυμα ή σε κάποια οργάνωση βοήθειας ευάλωτων ομάδων κ.ά., και, μέσα από αυτό, νιώθουν πως υπερέχουν —ως δήθεν καλύτερα και πιο γενναιόδωρα άτομα— έναντι των άλλων.

Η ναρκισσιστική μητέρα

Θα πρέπει να επισημάνουμε πως, όταν μιλάμε για μητέρες με ναρκισσιστική διαταραχή, αυτό δεν σημαίνει πως οι μητέρες αυτές έχουν απαραίτητα μια συγκροτημένη Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας.

Μπορεί να έχουν μόνο κάποια ναρκισσιστικά στοιχεία προσωπικότητας ή χαρακτήρα και να λειτουργούν, λιγότερο ή περισσότερο, ικανοποιητικά σε ένα κοινωνικό ή προσωπικό επίπεδο.

Ένα πράγμα, όμως, είναι βέβαιο: οι μητέρες αυτές είναι ανίκανες να διαπαιδαγωγήσουν παιδιά δίχως να τα τραυματίσουν, με κάποιον τρόπο, εφόρου ζωής.

Όταν μιλάμε για μητέρες με ναρκισσιστικές διαταραχές, αυτό συνεπάγεται ταυτόχρονα και μια κατεστραμμένη σχέση μητέρας-κόρης, από τη στιγμή που είναι αδύνατον για την κόρη να εξελιχθεί σε μία ασφαλή και αυτόνομη γυναίκα.

Πάντα, βαθιά μέσα της, θα επιζητά την αποδοχή και την επιβεβαίωση της μητέρας της, που ποτέ δεν εισέπραξε και ούτε πρόκειται να εισπράξει.

Η εξάρτησή της από αυτήν είναι τόσο ισχυρή που, σε συνδυασμό με τις συνεχείς ματαιώσεις που δέχεται, δημιουργούνται εντός της, σταδιακά, ολοένα και πιο έντονα αισθήματα ντροπής και αναξιότητας. Καθώς διαπιστώνει επανειλημμένα πως, ό,τι και να κάνει, δεν πρόκειται ποτέ να αγαπηθεί…

Πέραν του ότι μια μητέρα με ναρκισσιστική διαταραχή βλέπει την κόρη της ως ένα άγραφο χαρτί, επάνω στο οποίο θεωρεί πως έχει κάθε δικαίωμα να γράψει οτιδήποτε η ίδια επιθυμεί, νιώθει ταυτόχρονα και μια απειλή.

Ιδίως στο ενδεχόμενο η κόρη της να εξελιχθεί σε ένα ομορφότερο, εξυπνότερο, ικανότερο, πιο αυτόνομο κ.τ.λ. από την ίδια άτομο ή θηλυκό.

Συχνά γίνεται αναφορά σε δύο εκδοχές ναρκισσιστικών μητέρων.

Η «μητέρα που αγνοεί»

Η πρώτη είναι η αποκαλούμενη ως «μητέρα που αγνοεί», η οποία συχνότατα αδιαφορεί για τα παιδιά της, παραβλέποντας ακόμη και τις πλέον βασικές τους ανάγκες.

Σε περίπτωση που εμφανιστεί —π.χ. σε κάποια συνάντηση γονέων στο σχολείο— θα το κάνει μόνο και μόνο για να μη φανεί πως αδιαφορεί για το παιδί της.

Αμέσως μετά, στο σπίτι, μπορεί να αρχίσει να μιλά για το πόσο έξυπνο ή καλό είναι κάποιο άλλο παιδί, πόσο καλά λόγια είπαν για αυτό οι δάσκαλοί του κ.τ.λ.

Η οποιαδήποτε αναφορά στο δικό της παιδί θα είναι σύντομη και αδιάφορη, υπονοώντας πως δεν αξίζει να σταθεί κάποιος περισσότερο σε αυτό.

Αυτή η μορφή παραμέλησης έχει σοβαρές επιπτώσεις. Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για το πώς λειτουργεί μια ναρκισσιστική μητέρα και τις επιπτώσεις στην ψυχοσύνθεση του παιδιού.

Η «καταβροχθιστική μητέρα»

Η δεύτερη εκδοχή είναι η αποκαλούμενη ως «καταβροχθιστική μητέρα».

Αυτού του είδους οι μητέρες βιώνουν τις κόρες τους ως προέκταση του εαυτού τους, με τον ίδιο τρόπο που βιώνουν ένα μέλος του σώματός τους. Θέλουν να τις έχουν όσο κοντύτερά τους γίνεται, ώστε να διατηρούν την ψευδαίσθηση πως οι ίδιες και οι κόρες τους είναι ένα.

Όσον αφορά στα ίδια τα παιδιά, αυτά δεν επιτρέπεται να έχουν άλλες ανάγκες εκτός από τη μητέρα και το τι αυτή επιθυμεί.

Μια τέτοιου είδους μητέρα φαίνεται στα μάτια των άλλων ως πολύ δοτική, προστατευτική και αφοσιωμένη στα παιδιά της.

Η αλήθεια είναι, όμως, πως μία μητέρα που δεν βλέπει τα παιδιά της ως αυτόνομες υπάρξεις δεν είναι σε θέση να τα συναισθανθεί, από τη στιγμή που, για αυτήν, είναι σαν να μην έχουν τα ίδια προσωπικές ανάγκες, αλλά υπάρχουν κυρίως για να καλύπτουν αποκλειστικά και μόνο τις δικές της.

Αναγνωρίζετε αυτά τα πρότυπα στη δική σας ζωή; Η κατανόηση είναι το πρώτο βήμα. Αν νιώθετε έτοιμοι να μιλήσετε, μπορείτε να κλείσετε ένα ραντεβού στο γραφείο ή να ξεκινήσετε ψυχοθεραπεία online.

Ποιους ρόλους επιβάλλει η ναρκισσιστική μητέρα στην οικογένεια;

Στην ουσία, μία τέτοια μητέρα δεν ενδιαφέρεται καθόλου για το τι είδους άτομα είναι οι κόρες της. Από μόνη της αποδίδει σε αυτές συγκεκριμένες ιδιότητες. Οι ρόλοι αυτοί εξυπηρετούν τις δικές της ανάγκες και συχνά καθορίζονται πριν καν γεννηθεί το παιδί.

Έτσι, σε κάποιο παιδί μπορεί να αποδοθεί ο ρόλος του αποδιοπομπαίου τράγου. Σε ένα άλλο αποδίδεται ο ρόλος του ιδανικού ή ευνοούμενου παιδιού. Είναι αδύνατον για το παιδί να αλλάξει αυτή τη συνθήκη. Μοιραία, μπαίνει στο κρεβάτι του μητρικού του Προκρούστη. Κοινός παρονομαστής όλων των παιδιών είναι η αίσθηση πως η ναρκισσιστική μητέρα τους δεν τα βλέπει πραγματικά.

Ως αποτέλεσμα, το παιδί εξελίσσεται σε ένα άτομο χωρίς αίσθηση αυτόνομης αξίας. Αυτό συμβαίνει επειδή ο γονιός αδιαφορεί σκανδαλωδώς για τις πραγματικές του ανάγκες. Τα όνειρα και οι επιθυμίες του μένουν πάντα στο περιθώριο.

Η προβολή της ντροπής στα παιδιά

Ένα ακόμη σημαντικό χαρακτηριστικό μιας ναρκισσιστικής μητέρας είναι τα έντονα αισθήματα ντροπής που τη διακατέχουν και τα οποία —επειδή δεν είναι σε θέση η ίδια να αντέξει και να διαχειριστεί— τα προβάλλει συνεχώς στα οικογενειακά μέλη που ελέγχει.

Αυτό, όμως, δεν είναι παρά μια παροδική «λύση». Κανείς δεν απαλλάσσεται από τα αισθήματα ντροπής που τον διακατέχουν προβάλλοντάς τα σε άλλους.

Για τον λόγο αυτό, η ναρκισσιστική μητέρα θα πρέπει να το κάνει συνεχώς, αμαυρώνοντας συστηματικά και για πάντα τους επιλεγμένους αποδέκτες των προσωπικών αισθημάτων ντροπής της.

Ο πατέρας στη ναρκισσιστική οικογένεια

Η αποτυχία του πατέρα να προστατεύσει το παιδί

Η «φροντίδα» που παρέχει μια ναρκισσιστική μητέρα είναι άκρως τοξική για το παιδί. Επομένως, είναι φυσικό αυτό να αναζητά την προστασία του πατέρα του. Ο πατέρας, ωστόσο, συνηθέστατα δεν είναι σε θέση να του την παράσχει. Η αποτυχία του να προστατέψει το παιδί, ενώ εκείνο κινδυνεύει και ζητά συνδρομή, έχει βαθύτερα αίτια. Ουσιαστικά, σημαίνει πως οι δικές του ανάγκες προηγούνται αυτών του παιδιού.

Η όποια προστασία παράσχει αποτελεί απλώς ένα τυχαίο γεγονός. Συνεπώς, δεν πρόκειται για μια σταθερή στάση που δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας. Οι παροχές του προς το παιδί, όπως το σχολείο ή τα ρούχα, δεν αντισταθμίζουν την εκκωφαντική απουσία του. Πράγματι, στις εφιαλτικές στιγμές που βίωσε το παιδί, ο πατέρας ήταν απών. Αυτό δημιουργεί αμφιθυμικά συναισθήματα και σύγχυση κατά την ενηλικίωση. Επιπλέον, το άτομο αναρωτιέται αν ο πατέρας του το αγαπούσε πραγματικά.

Όλα αυτά περιπλέκουν τη σχέση του παιδιού μαζί του, παρά την ανάγκη του να τον αγαπά. Το γεγονός ότι δεν κατέρρευσε ολοκληρωτικά ίσως οφείλεται στην έστω και λίγη αγάπη που έλαβε. Ωστόσο, αυτή η αγάπη δεν ήταν αρκετή. Δυστυχώς, δεν μπόρεσε να αποτρέψει τα βαθιά τραύματα από τη βία της ναρκισσιστική μητέρα.

Αυτή η δυναμική συχνά περιγράφεται ως συνεξάρτηση. Για την κατανόηση των ρόλων στην οικογένεια, η Cleveland Clinic παρέχει σημαντικά στοιχεία για τη ναρκισσιστική συμπεριφορά εντός του σπιτιού.

Η συναισθηματική συνενοχή του πατέρα

Τα όποια επιχειρήματα ενός τέτοιου πατέρα, όπως «Για να μη γίνουν τα πράγματα χειρότερα», «Κάνε αυτό που σου λέει η μητέρα σου», «Κάνε πως δεν καταλαβαίνεις», ή η δικαιολόγηση και ο εξωραϊσμός των κινήτρων της μητέρας-αράχνης κ.ά., ισοδυναμούν με το μήνυμα προς το παιδί ότι οφείλει να αρνηθεί τις δικές του αδιαπραγμάτευτες συναισθηματικές ανάγκες.

Του ζητείται, ουσιαστικά, να προσπαθεί με κάθε τρόπο να επιβεβαιώνει το μεγαλείο και το αλάνθαστο της ανελέητης μητέρας του και να τροφοδοτεί αγόγγυστα τον ακόρεστο Μινώταυρο του ναρκισσισμού της, ώστε, εν τέλει, ο ίδιος ο πατέρας να έχει ήσυχο το κεφάλι του —σε βάρος της ψυχικής ισορροπίας του ίδιου του παιδιού.

Αυτό δεν είναι παρά μια βαθιά συναισθηματική προδοσία και έλλειψη συμπόνιας προς το παιδί. Αν, επιπλέον, αυτό είναι κόρη, μπορεί κανείς να αντιληφθεί ποιες θα είναι οι επιπτώσεις στη μελλοντική στάση της απέναντι στο αντίθετο φύλο.

Το ψυχολογικό προφίλ του πατέρα στη ναρκισσιστική οικογένεια

Ένας τέτοιος πατέρας —που συχνά είναι άτομο χαμηλών τόνων, ήρεμο, που δεν αρνείται την επικοινωνία και μοιάζει να διαθέτει ενσυναίσθηση— αποτελεί το ιδανικό θύμα μιας ναρκισσιστικά διαταραγμένης μητέρας.

Αυτό που είναι βέβαιο πως δεν διαθέτει είναι αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση. Για τους λόγους αυτούς, η ανοχή και η σύμπλευσή του με τη μητέρα —όσον αφορά την κακοποίηση της κόρης τους και όχι μόνο— αποτελούν το ευκολότερο μονοπάτι, από τη στιγμή που δεν μπορεί ή δεν θέλει να αναλάβει τον έλεγχο και την ευθύνη της ζωής που επέλεξε να ζήσει.

Έτσι, αναθέτει εξολοκλήρου αυτή την ευθύνη στη ναρκισσιστικά διαταραγμένη σύζυγο και μητέρα της οικογένειάς του.

Η ναρκισσιστική οικογένεια

Ένα μη ασφαλές περιβάλλον για το παιδί

Αυτού του είδους η οικογένεια δεν μπορεί, σε καμία περίπτωση, να αποτελέσει το ασφαλές καταφύγιο που χρειάζεται κάθε παιδί για να μεγαλώσει ομαλά. Πράγματι, το μόνο μέλος που νιώθει «ασφάλεια» σε αυτήν είναι η ναρκισσιστική μητέρα (ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, ο πατέρας). Εκείνη λειτουργεί όπως ακριβώς η αράχνη στον θανατηφόρο —για οποιονδήποτε άλλον— ιστό της, ο οποίος χτίζεται με μεθοδικότητα και ακρίβεια ώστε να εγκλωβίζονται σε αυτόν οι άλλοι, να ελέγχονται και να εξυπηρετούν στο μέγιστο βαθμό τις ανάγκες της.

Η τριγωνοποίηση και ο ανταγωνισμός μεταξύ των παιδιών

Συχνά, δημιουργείται μια ανταγωνιστική σχέση μεταξύ των παιδιών της οικογένειας, την οποία ενισχύει ακόμη περισσότερο η ναρκισσιστική μητέρα μέσω της αποκαλούμενης «τριγωνοποίησης».

Αυτό σημαίνει ότι η μητέρα φέρνει τα παιδιά της σε αντιπαράθεση μεταξύ τους, άλλοτε λέγοντας ψέματα, άλλοτε συκοφαντώντας ή υποσκάπτοντας κάποιο από αυτά, ανάλογα με τις ανάγκες της κάθε φορά.

Σε κάθε περίπτωση, βασική της αρχή είναι το «διαίρει και βασίλευε». Επιπλέον, η στρατηγική αυτή δημιουργεί βαθιές ρωγμές στην αδελφική αλληλεγγύη. Μπορείτε να μελετήσετε περισσότερα για το πώς η τριγωνοποίηση στη ναρκισσιστική οικογένεια παγιδεύει τα μέλη σε δυσλειτουργικούς ρόλους.

Η ψευδαίσθηση λειτουργικότητας της ναρκισσιστικής οικογένειας

Οι οικογένειες που καθορίζονται από μια ναρκισσιστική μητέρα φαίνονται συχνά λειτουργικές προς τα έξω. Αυτό συμβαίνει γιατί κάθε μέλος ακολουθεί αυστηρά έναν προκαθορισμένο ρόλο. Παράλληλα, η συναισθηματική κακοποίηση δεν φέρει εμφανή σημάδια, εύκολα αναγνωρίσιμα από τον περίγυρο.

Πίσω από αυτό το περιτύλιγμα φαινομενικής ευτυχίας, καραδοκούν η θλίψη και ο φόβος. Υπάρχει μια έντονη αίσθηση μοναξιάς, καθώς και ένας δυσλειτουργικός πατέρας. Αυτός ο πατέρας μπορεί να είναι και ο ίδιος νάρκισσος ή να είναι απών. Συχνά λειτουργεί παθητικά ή υπερασπίζεται τυφλά τις επιλογές της μητέρας. Σε κάθε περίπτωση, είναι εκείνος που της επιτρέπει να συνεχίζει την τοξική της δράση. Αυτή η λειτουργία αποβαίνει άκρως τραυματική για τα παιδιά.

Η επιλογή συντρόφου στη ναρκισσιστική οικογένεια

Οι γυναίκες με ναρκισσιστικές διαταραχές δεν δημιουργούν ποτέ σταθερές σχέσεις με ψυχικά ισορροπημένους άνδρες που μπορούν να υπερασπίζονται τα παιδιά τους απέναντι στην ψυχική βία που οι ίδιες ασκούν.

Αν, για κάποιον λόγο, συμβεί αυτό, η σχέση διακόπτεται σύντομα είτε από τις ίδιες είτε από τους άνδρες αυτούς, οι οποίοι αποχωρούν προσπαθώντας να προστατέψουν τα παιδιά τους.

Οι ρόλοι μέσα στη ναρκισσιστική οικογένεια

Όπως προαναφέρθηκε, σε μια ναρκισσιστική οικογένεια κάθε μέλος έχει έναν συγκεκριμένο ρόλο, ο οποίος του έχει επιβληθεί από τη ναρκισσιστική μητέρα.

Οι βασικοί αυτοί ρόλοι είναι τρεις:

1. Ο ρόλος του υποστηρικτή

Μια ναρκισσιστική μητέρα χρειάζεται πάντα τη βοήθεια άλλων για να μπορεί να ελέγχει την οικογένειά της με τον τρόπο που επιθυμεί. Για τον ρόλο αυτό επιλέγονται συνήθως τα πιο αδύναμα μέλη, τα οποία συναινούν εύκολα και ανταποκρίνονται πρόθυμα σε κάθε της αίτημα, ακόμη και όταν αυτό γίνεται εις βάρος κάποιου άλλου μέλους της οικογένειας.

Ο πατέρας στον ρόλο του υποστηρικτή

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου και οι δύο γονείς έχουν ναρκισσιστική διαταραχή. Όταν, όμως, ο πατέρας αναλαμβάνει τον ρόλο του υποστηρικτή, ενθαρρύνει —άμεσα ή έμμεσα— τη σύζυγό του να επιτίθεται στα παιδιά με όποιον τρόπο εκείνη επιθυμεί.

Την κολακεύει, τη δικαιολογεί διαρκώς και την παρουσιάζει ως μια μητέρα που θυσιάζεται και κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί για τα παιδιά της, προσπαθώντας να πείσει και τα ίδια για το ίδιο αφήγημα.

Πάνω απ’ όλα, τον ενδιαφέρει η δική του ησυχία και η επιφανειακή «ηρεμία» στο σπίτι, ακόμη κι αν αυτό προϋποθέτει τον ψυχικό στραγγαλισμό των ίδιων του των παιδιών.

Η συνεξαρτητική σχέση μητέρας και υποστηρικτή

Η σχέση μεταξύ μιας ναρκισσιστικής μητέρας και του υποστηρικτή συζύγου της είναι βαθιά συνεξαρτητική.

Ορισμένοι υποστηρικτές εξιδανικεύουν ή ωραιοποιούν τη σύζυγό τους, μόνο και μόνο για να διατηρήσουν την ψευδαίσθηση ότι έκαναν τη σωστή επιλογή συντρόφου ζωής. Άλλοι συναινούν επειδή δεν αντέχουν την επιθετικότητα και την ψυχική βία που ασκεί.

Τέλος, υπάρχουν και εκείνοι που έχουν πλήρως συνθλιβεί, με αποτέλεσμα το παιδί ή τα παιδιά να μην έχουν πλέον κανέναν που να μπορεί να τα προστατέψει από την καταβροχθιστική διάθεση της μητέρας.

2. Ο αποδιοπομπαίος τράγος

Ο ρόλος αυτός αποδίδεται, συνηθέστατα, στο ψυχικά δυνατότερο παιδί της οικογένειας, το οποίο επιδεικνύει ισχυρή θέληση και επιμονή — στοιχεία απειλητικά για τη ναρκισσιστική μητέρα, η οποία έχει διακαώς ανάγκη από την υπακοή όλων, ώστε να ικανοποιούνται οι επιθυμίες της.

Για την επίτευξη αυτού του σκοπού, το δυνατό παιδί πρέπει, με κάθε τρόπο, να αποδυναμωθεί στο μέγιστο δυνατό βαθμό. Έτσι, του αποδίδεται αδιακρίτως η ευθύνη για οτιδήποτε δεν είναι «όπως θα έπρεπε», κατά τη ναρκισσιστική μητέρα, μετατρεπόμενο σε μόνιμο αποδέκτη επικρίσεων και απορρίψεων, τόσο από την ίδια όσο και από τους συνακόλουθούς της.

Η δυναμική μεταξύ αποδιοπομπαίου τράγου και ευνοούμενου παιδιού

Η συστηματική στοχοποίηση του αποδιοπομπαίου τράγου προκαλεί σοβαρά προβλήματα. Παράλληλα, η προκλητική εύνοια προς το ευνοούμενο παιδί δημιουργεί ρήγμα στη σχέση μεταξύ των αδελφών. Τα αισθήματα ζήλιας και υπεροχής που αναπτύσσονται εξυπηρετούν απόλυτα τη ναρκισσιστική μητέρα. Αυτό ακριβώς επιδιώκει: να διαιρεί και να βασιλεύει.

Ο ευνοούμενος ενθαρρύνεται να ασκεί συναισθηματική βία στον αδελφό του. Με αυτόν τον τρόπο, γίνεται ο εντολοδόχος και το μακρύ χέρι της ναρκισσιστική μητέρα. Έτσι, διευκολύνεται ακόμη περισσότερο ο έλεγχος και η επιβολή των επιθυμιών της. Οι αποδιοπομπαίοι τράγοι μπορεί να είναι ένας ή περισσότεροι.

3. Ο ευνοούμενος

Το παιδί αυτό —που μπορεί να είναι είτε μέλος της οικογένειας είτε συγγενικό παιδί— απολαμβάνει απεριόριστα προνόμια και γίνεται αποδέκτης, σε υπερθετικό βαθμό, θετικών σχολίων, επιβραβεύσεων και εύνοιας από τη ναρκισσιστική μητέρα, από τη στιγμή που αποτελεί προέκταση του ιδανικού της εαυτού.

Το τίμημα της εύνοιας

Εκ πρώτης όψεως, φαίνεται πως το ευνοούμενο μέλος της ναρκισσιστικής οικογένειας είναι ο μεγάλος κερδισμένος. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν ισχύει κάτι τέτοιο.

Το ευνοούμενο παιδί δεν είναι παρά ένας όμηρος εφ’ όρου ζωής στο «χρυσό κλουβί» που του έχει διασφαλίσει η ναρκισσιστική του μητέρα, με αντάλλαγμα την παραίτησή του από κάθε μορφή προσωπικής ελευθερίας.

Η συνεχής κάλυψη κάθε επιθυμίας του το μετατρέπει, σταδιακά, σε άτομο χωρίς πρωτοβουλία, αλαζονικό και βαθιά εξαρτημένο.

Αποδιοπομπαίος τράγος και προοπτική αυτονόμησης

Αντίθετα, ο αποδιοπομπαίος τράγος είναι το παιδί που έχει περισσότερες πιθανότητες να επιδιώξει, κάποια στιγμή, την αυτονομία του, να αναζητήσει την αλήθεια του και να απεγκλωβιστεί από τον ιστό ψυχικής οδύνης και αφαίμαξης στον οποίο το είχε εγκλωβίσει η ναρκισσιστική του μητέρα.

Η εικόνα προς τα έξω και η αθέατη πραγματικότητα

Τα παιδιά μιας ναρκισσιστικά λειτουργούσας οικογένειας —και κυρίως εκείνα στα οποία έχει αποδοθεί ο ρόλος του αποδιοπομπαίου τράγου— αγωνίζονται απεγνωσμένα να επιβιώσουν μέσα στη συναισθηματική παραμέληση και τη βία που βιώνουν καθημερινά.

Στα μάτια του περίγυρου, ωστόσο, συχνά θεωρείται πως μεγαλώνουν σε μια ιδανική οικογένεια.

Οι συνέπειες για την κόρη

Η πρώτη σχέση με τον κόσμο

Η μητέρα αποτελεί για το παιδί της την πρώτη του συνάντηση με τον έξω κόσμο και ένα ζωντανό παράδειγμα του τι έχει να περιμένει από την επαφή του με αυτόν, αργότερα στη ζωή.

Μια παιδική ηλικία, όμως, με μια ναρκισσιστική μητέρα μοιάζει με περίπατο σε ναρκοπέδιο. Ποτέ δεν γνωρίζεις πότε θα γίνει η επόμενη έκρηξη οργής και, όταν αυτή συμβεί, ξέρεις —ως κόρη— πως θα γίνεις αποδέκτης ψυχικής ή σωματικής κακοποίησης, απειλών και ισοπεδωτικών επικρίσεων.

Ανιχνεύετε αυτά τα μοτίβα στο παρελθόν σας; Η συνειδητοποίηση είναι η αρχή της απελευθέρωσης. Η εξειδικευμένη ψυχοθεραπεία μπορεί να σας βοηθήσει να διαχειριστείτε το τραύμα και να βρείτε την ισορροπία σας.

Ο φόβος της αγάπης στην ενήλικη ζωή

Η ίδια σου η μητέρα δεν σου έδωσε αγάπη χωρίς προαπαιτούμενα. Αντίθετα, η «αγάπη» της είχε βαρύ αντίτιμο και προϋπέθετε να είσαι όπως εκείνη σε ήθελε. Ως ενήλικας, λοιπόν, μπορεί να τρέμεις ακόμη και στην ιδέα να αγαπήσεις έναν άνθρωπο. Ακόμη και μια φιλική σχέση ή μια ανθρώπινη εγγύτητα βιώνεται συχνά ως απειλή. Αυτό συμβαίνει ακόμη κι όταν το άλλο πρόσωπο αξίζει πραγματικά την εμπιστοσύνη σου.

1. Δεν νιώθει πως ανήκει κάπου

Ένα παιδί που ζει συνεχώς μέσα στην αμφισβήτηση, την κριτική και την απόρριψη νιώθει πως δεν ανήκει πουθενά.

Όταν βιώνεις με σκληρό τρόπο πως δεν έχεις θέση στην οικογένειά σου, η οδύνη είναι μεγάλη. Πράγματι, το γεγονός ότι δεν αγαπήθηκες γι’ αυτό που είσαι, σε κάνει να αναρωτιέσαι. Συνεπώς, αναζητάς αν υπάρχει κάπου ένα ασφαλές καταφύγιο για σένα.

Η αναζήτηση αγάπης συχνά εμπεριέχει μεγάλο πόνο και βαρύ αντίτιμο, χωρίς ποτέ να εισπράττεται. Επομένως, σταδιακά παύεις να πιστεύεις πως μπορείς να τη βρεις. Αυτό το γεγονός προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη απόγνωση. Επιπλέον, εντείνει το αίσθημα της μοναξιάς που κουβαλάς από τη ναρκισσιστική μητέρα σου.

2. Απόκρυψη συναισθημάτων

Μία ναρκισσιστική μητέρα μαθαίνει στα παιδιά της να μην εκφράζουν συναισθήματα. Κατά την ίδια, η έκφραση αυτή αποτελεί ένδειξη αδυναμίας και ευαλωτότητας. Συνεπώς, η κόρη μιας τόσο ελεγκτικής μητέρας δεν αναπτύσσει τη συναισθηματική της νοημοσύνη. Αδυνατεί έτσι να συναισθανθεί επαρκώς τους άλλους ή να μοιραστεί όσα νιώθει. Η ικανότητα αυτή, όμως, είναι απαραίτητη για τη δημιουργία στενών και ουσιαστικών σχέσεων.

3. Μη αναγνώριση προσωπικών αναγκών και επιθυμιών

Η ναρκισσιστική μητέρα έχει την ανάγκη να είναι πάντα το επίκεντρο της προσοχής. Αυτή η επιθυμία την οδηγεί στο να ελέγχει και να χειρίζεται τους άλλους. Ωστόσο, αυτό συμβαίνει πάντα σε βάρος των προσωπικών αναγκών των υπολοίπων. Κάθε δική της ανάγκη αποκτά απόλυτη προτεραιότητα, ακόμη κι αν πρόκειται για τα ίδια της τα παιδιά.

Ένα τέτοιο παιδί μαθαίνει από πολύ νωρίς μια σκληρή πραγματικότητα. Οφείλει να υπηρετεί τη μητέρα του και να ικανοποιεί κάθε της θέλω. Έτσι, δεν νιώθει ως άτομο με δικές του επιθυμίες. Αντιθέτως, αισθάνεται ως προέκταση του εαυτού της μητέρας του. Εισπράττει επιβράβευση μόνο όταν λειτουργεί ως τέτοιο εργαλείο. Μαθαίνει, λοιπόν, πως η αποδοχή έρχεται μόνο αν δίνει προτεραιότητα στις ανάγκες των άλλων και όχι στις δικές του.

4. Μαθαίνει πως η αγάπη έχει πάντα κάποιο αντίτιμο

Η κόρη μιας ναρκισσιστικής μητέρας μαθαίνει από νωρίς πως η αγάπη είναι εξαγοράσιμη.

Δεν αγαπιέται για αυτό που είναι, αλλά για όλα όσα κάνει. Κάθε φορά που απογοητεύει τη μητέρα της, εκείνη αποσύρει την αγάπη της.

Ως ενήλικη, δεν γνωρίζει τι σημαίνει υγιής σχέση αγάπης με ισοτιμία και αμοιβαιότητα ή πώς αυτή δημιουργείται.

Ένα πιθανό ζοφερό σενάριο είναι να θεωρεί πως η βία αποτελεί το αναγκαίο αντίτιμο που πρέπει να πληρώνει για να εισπράττει αγάπη.

5. Μαθαίνει πως η αγάπη σε καθιστά ευάλωτο και έρμαιο άλλων

Επειδή από μικρό παιδί βιώνει συναισθηματική μοναξιά, η κόρη μαθαίνει πως η αγάπη την καθιστά ευάλωτη. Πράγματι, ως ενήλικας, μπορεί να προτιμά τη μοναξιά. Ωστόσο, αυτή η μοναξιά, αν και οικεία, παραμένει επώδυνη.

6. Διαστρεβλωμένη αντίληψη περί αγάπης

Οι κόρες μητέρων με ναρκισσιστική διαταραχή αντιλαμβάνονται πως η εικόνα τους για την αγάπη είναι παραμορφωμένη. Αυτό συμβαίνει εξαιτίας των εμπειριών από την παιδική τους ηλικία. Δυστυχώς, δεν γνωρίζουν τη μορφή που έχει η αληθινή και ανυστερόβουλη αγάπη. Παρά τον ψυχικό πόνο και την απόρριψη, συνεχίζουν να υπηρετούν τους άλλους. Επιπλέον, αυτή η στάση συνεχίζεται και στις μελλοντικές τους σχέσεις, χωρίς να ζητούν τίποτα για τον εαυτό τους.

Το συναισθηματικό τους κενό καλύπτεται συχνά με ακατάλληλες ή τοξικές σχέσεις. Πράγματι, όλοι έχουμε την τάση να επιλέγουμε συντρόφους με οικεία μοτίβα σχέσης. Ένας επιπλέον τραγικός λόγος επανάληψης αυτού του σεναρίου είναι η έλλειψη συνειδητοποίησης.Πολλές κόρες αρνούνται να αποδεχτούν μια σκληρή πραγματικότητα. Η ναρκισσιστική μητέρα τους δεν μπόρεσε ποτέ να τις αγαπήσει για αυτό που πραγματικά είναι.

Έτσι, συνεχίζουν να ελπίζουν πως η επόμενη ευκαιρία ίσως έχει διαφορετική έκβαση, δημιουργώντας μη ρεαλιστικές προσδοκίες και επαναλαμβανόμενες ματαιώσεις.

7. Χαμηλή αυτοεκτίμηση

Η αγνόηση βασικών αναγκών του παιδιού δημιουργεί μια βαθιά αίσθηση προσωπικής ανεπάρκειας. Επιπλέον, οι υπερβολικές απαιτήσεις της μητέρας εντείνουν αυτό το συναίσθημα. Συνεπώς, στην ενήλικη ζωή, αυτό μεταφράζεται σε απεγνωσμένη αναζήτηση αποδοχής.

8. Απόκρυψη και υπονόμευση του αληθινού εαυτού

Στην προσπάθειά της να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της μητέρας της, η κόρη αναγκάζεται να αρνηθεί σημαντικές πλευρές του αληθινού της εαυτού.

Μαθαίνει από νωρίς πως δεν είναι αρκετή και πως πρέπει να κρύβει τον εαυτό της, για τον οποίο νιώθει ντροπή.

Σταδιακά, αποκτά μια θολή εικόνα για το ποια είναι, τι χρειάζεται και τι ζωή θα ήθελε να ζήσει.

Η συστηματική απόρριψη και οι συνεχείς ματαιώσεις οδηγούν την κόρη να προσδοκά πάντα το χειρότερο. Καταλήγει έτσι να υπονομεύει οτιδήποτε καλό, λειτουργώντας μέσα από μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία.

9. Τελειομανία

Συχνά, οι κόρες μητέρων με ναρκισσιστική διαταραχή διακατέχονται από έντονη τελειομανία.

Από τον τρόπο που γράφουν έως την εξωτερική τους εμφάνιση και το σώμα τους —όπου παρατηρούνται συχνά διαταραχές πρόσληψης τροφής— επιδιώκουν την τελειότητα, σε μια υποσυνείδητη προσπάθεια αποφυγής της κριτικής.

Επίλογος

Η ζωή ως κόρη με ναρκισσιστική μητέρα σημαίνει την ύπαρξη ανεξίτηλων ψυχικών τραυμάτων. Αυτά δημιουργούν μια ασαφή αίσθηση προσωπικής ταυτότητας και έναν τεράστιο όγκο θαμμένων συναισθημάτων. Πράγματι, το ενδεχόμενο να αναδυθούν αυτά στην επιφάνεια προκαλεί τρόμο. Ο συνεχής αγώνας αποφυγής ενός τέτοιου ψυχικού σεναρίου είναι εξαντλητικός. Επιπλέον, η ντροπή και ο φόβος της συνεξάρτησης καθιστούν την αποκατάσταση δύσκολη.

Ωστόσο, πρόκειται για μια υπόθεση που απαιτεί πολύ θάρρος και κουράγιο.

Η απαλλαγή από τον εφιάλτη αυτόν είναι εφικτή, αρκεί να βρει κάποιος τη σωστή βοήθεια. Χρειάζεται ένας θεραπευτής με την απαραίτητη εμπειρία, ώστε να συμπορευθεί μαζί του στους σκοτεινούς δαιδάλους του εσωτερικού του τοπίου. Στόχος είναι να αντικατασταθεί σταδιακά η επικριτική μητρική φωνή με την αληθινά προσωπική. Επομένως, αυτό οδηγεί στον αυτοσεβασμό και στην επιθυμία για δημιουργική εξέλιξη χωρίς φόβο και προαπαιτούμενα.

Η επούλωση από μια ναρκισσιστική μητέρα είναι μια διαδρομή αυτογνωσίας.Η αναγνώριση του τραύματος είναι το πρώτο βήμα και η εξειδικευμένη ψυχοθεραπεία μπορεί να σας προσφέρει τα εργαλεία για μια ουσιαστική εσωτερική αλλαγή.  Αν αναζητάτε υποστήριξη, μπορείτε να κλείσετε το δικό σας ραντεβού για ψυχοθεραπεία online ή δια ζώσης μέσω της φόρμας επικοινωνίας.

The post Ναρκισσιστική μητέρα: Οι επιπτώσεις στην ψυχολογία της κόρης appeared first on Ψυχολόγος στη Θεσσαλονίκη & Online | Σάββας Σαλπιστής M.Sc. Ph.D.

Κάθε κοινωνία έχει την τάση να κατηγοριοποιεί τα μέλη της σε διάφορες κατηγορίες που η κάθε μία από αυτές έχει συγκεκριμένα διακριτά χαρακτηριστικά για το τι θεωρείται ως «φυσιολογικό» ή μη.Πράγματι, οι ψυχώσεις αποτελούν συχνά το κέντρο αυτών των διακρίσεων.

Αν κάποιος αποκλίνει, με τρόπο εμφανή, από αυτό που θεωρείται ως «φυσιολογικό», ο κίνδυνος να στιγματισθεί ως τρελός, χαζός, καθυστερημένος, σακάτης, «ξένος» κ.τ.λ. είναι πολύ μεγάλος μέχρι του σημείου του χλευασμού, της απόρριψης και του κοινωνικού αποκλεισμού.

Οι περισσότεροι ειδικοί του χώρου, αλλά και πολιτικοί, συμφωνούν με την άποψη πως η ψυχική ασθένεια στιγματίζει σε μεγάλο βαθμό το άτομο, δημιουργώντας σοβαρές συνέπειες στη μετέπειτα ζωή του. Τα άτομα που έχουν κάποια σοβαρή ψυχική ασθένεια βρίσκονται απέναντι σε ένα σοβαρό δίλημμα, η επίλυση του οποίου δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση:

1. Από τη μία, θα πρέπει να παλέψουν με το γεγονός πως ανήκουν πλέον στην ομάδα των ψυχικά ασθενών ατόμων.

2. Από την άλλη, αντιμετωπίζουν τον άμεσο κίνδυνο του στιγματισμού που συνεπάγεται αυτή η νέα τους κοινωνική ταυτότητα.

Με άλλα λόγια, τα άτομα που έχουν κάποια σοβαρή ψυχική ασθένεια πρέπει να δίνουν έναν συνεχή αγώνα σε δύο μέτωπα: αυτό που αφορά στην ψυχική τους κατάσταση και αυτό που αφορά στη στάση του κόσμου απέναντι στην ψυχική ασθένεια και στα άτομα με ψυχική ασθένεια.

Τι είναι ο στιγματισμός;

Μια παροιμία λέει πως, αν σαράντα άτομα σου πουν πως είσαι τρελός, στο τέλος θα αρχίσεις να το πιστεύεις. Με την ίδια έννοια, αν κάποιος αισθάνεται έντονη την αμφισβήτηση του ατόμου του από τον περίγυρό του, θα αρχίσει να αμφισβητεί τόσο τον ίδιο τον εαυτό του όσο και την κατάσταση στην οποία βρίσκεται.

Συνεπώς, ο στιγματισμός είναι μια μη επιθυμητή κοινωνική διάκριση που προκαλεί στο άτομο, μεταξύ άλλων, αισθήματα ντροπής, χαμηλή αυτοεκτίμηση, μεγάλο ψυχικό πόνο και σοβαρά προβλήματα στην εν γένει ζωή του. Τα άτομα που έχουν ψύχωση γίνονται συχνότερα αποδέκτες στιγματισμού και προκαταλήψεων, απ’ όTag τι άτομα με ηπιότερες μορφές ψυχικής ασθένειας.

Η τρίπτυχη προβληματική του στιγματισμού

Ο στιγματισμός αφορά:

• Στη γνώση: Η έλλειψη γνώσης οδηγεί στην άγνοια και στην απροθυμία εξεύρεσης εναλλακτικών προσεγγίσεων και ερμηνειών.

• Στη στάση: Οι αρνητικές στάσεις οδηγούν σε προκαταλήψεις.

• Στη συμπεριφορά: Οι συμπεριφορές που καθορίζονται από προκαταλήψεις οδηγούν στη διάκριση.

Η διεργασία των τεσσάρων σταδίων

1. Ετικετοποίηση: Η μετατροπή ορισμένων από τα αμέτρητα διαφορετικά χαρακτηριστικά μεταξύ των ανθρώπων σε ετικέτα/στάμπα που διαφοροποιεί αμέσως κάποιον από τους υπολοίπους.

2. Στερεοτυπίες: Αρνητικού περιεχομένου στερεοτυπίες που μετατρέπουν το άτομο σε κάποιον με ιδιότητες που καθορίζει η στερεοτυπία (π.χ. επικινδυνότητα, βίαιη συμπεριφορά, αναξιοπιστία).

3. Διάκριση ανάμεσα σε «εμείς» και «αυτοί»: Οι στιγματισμένοι θεωρούνται ως «διαφορετικοί» ή «κατώτεροι», δημιουργώντας αισθήματα φόβου και απειλής που ενισχύουν την περιθωριοποίηση.

4. Διάκριση και απώλεια κύρους: Οι στιγματισμένοι υποτιμώνται και χάνουν το κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό τους κύρος. Η διάκριση μπορεί να είναι ατομική ή δομική (π.χ. λιγότεροι πόροι για την υγεία).

Τα τρία είδη στιγματισμού

• Φυσικός στιγματισμός: Αφορά σωματική παραμόρφωση ή μεταδοτικές ασθένειες.

• Ψυχικός στιγματισμός: Αφορά άτομα με ψυχική ασθένεια που στιγματίζει τον χαρακτήρα τους (π.χ. εξαρτήσεις).

• Ομαδικός στιγματισμός: Αφορά συγκεκριμένο θρήσκευμα, εθνικότητα ή χρώμα.

Μορφές στιγματισμού

Επιπλέον, οι ψυχώσεις βιώνονται διαφορετικά μέσα από διάφορες μορφές στιγματισμού που επηρεάζουν την καθημερινότητα και την ταυτότητα του ατόμου:

1. Ατομική διάκριση: Για παράδειγμα, κάποιος αρνείται να νοικιάσει το διαμέρισμά του σε κάποιο άλλης εθνικότητας άτομο ή σε κάποιον που νοσηλεύθηκε σε κάποια ψυχιατρική κλινική.

2. Δομική διάκριση: Όταν οι κοινωνικές διεργασίες στιγματισμού οδηγούν σε διακρίσεις χωρίς να στιγματίζονται άμεσα άτομα.

   • Για παράδειγμα, όταν οι κάτοικοι μιας περιοχής δεν θέλουν να εγκατασταθεί στην περιοχή τους κάποιο κέντρο φροντίδας ατόμων με κάποιας μορφής εξάρτηση (π.χ. αλκοόλ, ναρκωτικά), μία μονάδα αποκατάστασης ψυχιατρικών ασθενών, ένα κέντρο υποδοχής μεταναστών κ.τ.λ.

   • Όταν ο στιγματισμός των ατόμων με ψυχική νόσο έχει ως συνέπεια να μη δίνονται ούτε καν τα άκρως αναγκαία κεφάλαια για μια αξιοπρεπή περίθαλψη και στήριξή τους.

3. Αυτοστιγματισμός / αυτοδιάκριση: Η κοινωνική και προσωπική μας ταυτότητα αποτελεί, σε μεγάλο βαθμό, το καθρέφτισμα του τρόπου που ο περίγυρός μας (άμεσος και έμμεσος) μας βλέπει και μας ορίζει. Ως εκ τούτου, ο αυτοστιγματισμός εμπεριέχει όλες τις στερεοτυπίες, τις αρνητικές παραστάσεις και συναισθηματικές εκδηλώσεις του εκάστοτε ευρύτερου κοινωνικού στιγματισμού που το άτομο ενσωματώνει, αποδέχεται και στρέφει στον ίδιο του τον εαυτό.

Τα ποσοστά εμφάνισης αυτοστιγματισμού κυμαίνονται, σύμφωνα με διάφορες έρευνες, μεταξύ 25-40%. Ένα μεγάλο πρόβλημα είναι πως το άτομο μπορεί να νιώθει στιγματισμένο ακόμα και όταν δεν στιγματίζεται άμεσα από τον περίγυρό του.

Η κατανόηση είναι η αρχή της αποδοχής. Αν οι ψυχώσεις ή ο φόβος του στίγματος σας εμποδίζουν να ζήσετε τη ζωή που επιθυμείτε, μπορείτε να περιηγηθείτε στην αρχική σελίδα i-psyxologos.gr για περισσότερους πόρους. Μπορειτε ακομα να κλεισετε μια online ψυχοθεραπεια η ενα ραντεβου δια ζωσης στο γραφειο μου.

Οι συνέπειες του αυτοστιγματισμού ατόμων με ψυχική ασθένεια

Ο στιγματισμός αφορά σχεδόν κάθε μορφή ψυχικής διαταραχής, αλλά τα άτομα με σοβαρή ψυχική νόσο, όπως η ψύχωση και ιδιαίτερα η σχιζοφρένεια, πλήττονται περισσότερο. Οι έρευνες δείχνουν πως τουλάχιστον το 50% των ατόμων αυτών έχουν βιώσει σοβαρό στιγματισμό, τα δε 2/3 δηλώνουν πως έχουν υποστεί διακρίσεις.

Η ενσωμάτωση των στερεοτυπιών οδηγεί σε μια προσδοκία στιγματισμού, η οποία έχει ως συνέπεια:

• Να πλήττεται η αυτοεκτίμηση και η εικόνα που έχει το άτομο για τον εαυτό του.

• Παράλληλα, το άτομο κρύβει το πρόβλημά του ( κοινωνική απομόνωση.)

• Να αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εξεύρεση κατοικίας, εργασίας και στην οικονομική του κατάσταση.

• Να μη ζητά τη βοήθεια και τη στήριξη που έχει ανάγκη, εξαιτίας του φόβου της απόρριψης.

Σημαντικό: Οι συνέπειες αυτού του φόβου είναι ζοφερές. Η θνησιμότητα ατόμων με σοβαρή ψυχική νόσο είναι πολύ υψηλή, με το προσδόκιμο ζωής να είναι 20-25 χρόνια χαμηλότερο από τον μέσο όρο, λόγω της ελλιπούς φροντίδας.

Στιγματισμός και Φροντίδα Υγείας

Παρατηρείται συχνά μια μείωση της ποιότητας της παρεχόμενης φροντίδας, καθώς οι ασθενείς αντιμετωπίζονται ως «παιδιά ενός κατώτερου Θεού».

• Ψυχιατρική Φροντίδα: Υπάρχει συχνά στο προσωπικό μια αίσθηση παραίτησης και ματαιότητας, που επιδεινώνει την πρόγνωση. Οι στερεοτυπίες του προσωπικού αγγίζουν το 75%, έχοντας παρόμοια ή και χειρότερη στάση από τον γενικό πληθυσμό.

• Σωματική Υγεία: Οι έρευνες δείχνουν πως η ποιότητα φροντίδας για σοβαρά νοσήματα (διαβήτης, εμφράγματα, εγκεφαλικά) είναι κατώτερη. Σαφή σωματικά συμπτώματα θεωρούνται συχνά ως μέρος του ψυχικού προβλήματος και δεν διερευνώνται περαιτέρω.

Ο στιγματισμός εμφανίζεται σε πολλούς τομείς της ζωής του ασθενούς

Ο στιγματισμός δεν περιορίζεται στον εσωτερικό κόσμο του ατόμου, αλλά εισβάλλει βίαια σε κάθε πτυχή της κοινωνικής του ύπαρξης:

1. Κατοικία και οικογένεια:

Αρνητικές αντιδράσεις  :

1. • στον ασθενή από την ίδια του την οικογένεια.

   • του περίγυρου προς την οικογένεια του ασθενούς.

   • στα ψηλότερα ποσοστά αδυναμίας εξεύρεσης στέγης.

   • του περβαλλοντος  για την εγκατάσταση ασθενών στην περιοχή τους.

2. Φίλοι και άλλες σχέσεις:

   • Φίλοι που απομακρύνονται ή «εξαφανίζονται».

   • Διάφορες άλλες σημαντικές σχέσεις που διακόπτονται απότομα.

3. Εργασία:

   • Υψηλά ποσοστά ανεργίας.

   • Υποβαθμισμένο είδος εργασίας και χαμηλότερη αμοιβή.

   • Σημαντικά μειωμένες προϋποθέσεις για επαγγελματική εξέλιξη (καριέρα).

4. Μεγάλες δυσκολίες στη δημιουργία οικογένειας.

Ο ρόλος των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης (ΜΜΕ)

Εκτός από τον τομέα της ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης, διακρίσεις σε βάρος των ατόμων με σοβαρή ψυχική νόσο παρατηρούνται και στα μέσα ενημέρωσης. Ενδεικτικά:

• Σε έντυπα μέσα, η συσχέτιση της ψυχικής νόσου με τη βία κυμαίνεται μεταξύ 40-70%.

• Επισης στη τηλεόραση, τα άτομα με ψυχική νόσο παρουσιάζονται ως 10-20 φορές βιαιότερα από οποιονδήποτε άλλον.

• Ακομα και σε ταινίες κινούμενων σχεδίων, η παρουσίαση ατόμων με ψυχική νόσο ως βίαιων αγγίζει το 85%.

Οι επιπτώσεις στα άτομα του άμεσου οικογενειακού περιβάλλοντος

Ο στιγματισμός πλήττει ολόκληρη την οικογένεια. Αν λάβουμε υπόψη πως οι σοβαρές ψυχικές νόσοι πλήττουν περίπου το 2% του γενικού πληθυσμού και πως αντιστοιχούν κατά μέσο όρο 5 άτομα στο άμεσο περιβάλλον κάθε ασθενούς, στην Ελλάδα αυτό αφορά περίπου ένα εκατομμύριο άτομα.

Ο στιγματισμός αυτός επηρεάζει άμεσα:

• Τον ελεύθερο χρόνο των μελών της οικογένειας.

• Τη δυνατότητα δημιουργίας και διατήρησης φιλικών σχέσεων.

• Την ικανότητα να μιλήσουν ανοιχτά για την κατάστασή τους, οδηγώντας σε απομόνωση.

Γιατί στιγματίζουμε;

Όλοι οι άνθρωποι έχουν μια έμφυτη τάση να θέλουν να αποφεύγουν κάθε είδους κίνδυνο. Όταν η ανάγκη για κοινωνική ένταξη συγκρούεται με τον φόβο, το άτομο αναζητά τρόπους να επισημάνει ομάδες που εκλαμβάνονται ως «απειλή» για την ασφάλεια, την υγεία ή τις αξίες του.

Μέσα από τη σύγκριση με κοινωνικές ομάδες που θεωρούνται «αναξιόπιστες» ή «ανάξιες»:

• Η αυτοεκτίμηση των μελών της πλειοψηφίας ενισχύεται.

• Η θεώρησή τους για τον κόσμο επιβεβαιώνεται και δικαιώνεται.

• Η συνοχή της ομάδας στην οποία ανήκουν ενδυναμώνεται.

Ο στιγματισμός είναι ένα κοινωνικό δημιούργημα. Το άτομο που στιγματίζει συχνά αναπαράγει κοινωνικές αξίες και στερεότυπα. Αυτό το φαινόμενο έχει παρατηρηθεί ιστορικά σε πολλές ομάδες (φορείς HIV/AIDS, εθνικές ή θρησκευτικές μειονότητες, παλαιότερα καρκινοπαθείς). Τα άτομα με ψυχική νόσο παραμένουν, ωστόσο, από τα πλέον εκτεθειμένα.

Εσωτερική ισορροπία πέρα από το στίγμα

Επίλογος: Η βιολογική ερμηνεία και η ενίσχυση του στίγματος

Τα τελευταία χρόνια, η ψυχιατρική στρέφεται προς μια περισσότερο βιολογική ερμηνεία των ψυχικών διαταραχών. Θεωρούνται πλέον αποτέλεσμα δυσλειτουργίας του εγκεφάλου και, σε μεγάλο βαθμό, ανίατες. Πράγματι, αυτό φαίνεται πως έχει επιδεινώσει την εικόνα του κόσμου και τη στάση του απέναντι σε αυτές.

Έρευνες σε διάφορες χώρες δείχνουν πως η στροφή προς μια βιολογική ερμηνεία, όχι μόνο δεν βελτίωσε, αλλά επιδείνωσε τη στάση του κόσμου απέναντι στις σοβαρές τουλάχιστον ψυχικές νόσους.

Αυτό συμβαίνει καθώς οι πράξεις των ψυχικά ασθενών θεωρούνται εκτός του συνειδητού τους ελέγχου. Συνεπώς, τα άτομα αυτά βιώνονται πλέον ως ακόμα πιο απρόβλεπτα και επικίνδυνα ατομα. Η στάση του «εμείς και αυτοί» ενισχύθηκε σημαντικά. Ως εκ τούτου, ενισχύθηκε αναπόφευκτα και η ανάγκη στιγματισμού.

Μια πραγματική ιστορία: Η διάγνωση ως «ακύρωση» της αλήθειας

Πριν από πέντε μόλις χρόνια, στη Σουηδία —μια χώρα με πολύ υψηλό επίπεδο ιατρικής φροντίδας, κοινωνικής πρόνοιας και σύγχρονης αντίληψης— συνέβη το γεγονός που θα περιγράψω και που καταδεικνύει το πόσο βαθιά ριζωμένα είναι εντός μας στερεότυπα και αντιλήψεις που επηρεάζουν τον τρόπο που εκτιμούμε και βιώνουμε πολλά πράγματα, άτομα και καταστάσεις.

Ένα άτομο, λοιπόν, ειδικός σύμβουλος του Κοινωνικού Συμβουλίου ενός Νομού, που ήταν να πάρει μέρος σε μια μεγάλη δημόσια συζήτηση για την ψυχική υγεία, όπου θα συμμετείχε και μία εκπρόσωπος της κυβέρνησης, εμφάνισε αιφνιδιαστικά ένα ψυχωσικό επεισόδιο για το οποίο εισήχθη άμεσα σε ψυχιατρική κλινική.

Κάποια στιγμή, ζήτησε την άδεια να τηλεφωνήσει στο Κοινωνικό Συμβούλιο για να ενημερώσει πως δεν ήταν σε θέση να λάβει μέρος στη συζήτηση αυτή, εξαιτίας αυτού που του συνέβη. Δεν του επετράπη να τηλεφωνήσει ή να δεχθεί επισκέψεις και στον φάκελό του σημειώθηκε πως έχει «ιδέες μεγαλείου» και ισχυρίζεται πως έχει «υψηλές γνωριμίες στο Κοινωνικό Συμβούλιο»…

Τα περαιτέρω λόγια είναι περιττά…

Νιώθετε ότι το βάρος της διάγνωσης ακυρώνει την προσωπική σας αλήθεια; Η ψυχική υγεία είναι δικαίωμα όλων. Μπορείτε να ξεκινήσετε τη δική σας θεραπευτική διαδρομή κλείνοντας ένα ραντεβού online ή μια συνεδρία δια ζώσης στο γραφείο μας.

The post Ψυχώσεις: Ο Στιγματισμός και η Ανάκτηση της Ταυτότητας appeared first on Ψυχολόγος στη Θεσσαλονίκη & Online | Σάββας Σαλπιστής M.Sc. Ph.D.

Αυτό που συνήθως συμβαίνει είναι πως χαιρόμαστε και απολαμβάνουμε λίγο-πολύ τις αλλαγές των εποχών του χρόνου, με τις ομορφιές και τις ιδιαιτερότητες που η κάθε μια από αυτές έχει. Για ορισμένα άτομα, όμως, κάθε τέτοια αλλαγή σηματοδοτεί την έναρξη μιας περιόδου κατάθλιψης για τους ίδιους. Συνήθως, αυτό συμβαίνει στη διάρκεια των σκοτεινότερων περιόδων του χρόνου, δηλαδή στη διάρκεια του όψιμου φθινοπώρου ή/και στη διάρκεια του χειμώνα. Τα χειρότερα διαστήματα φαίνεται πως είναι οι μήνες Νοέμβριος και Ιανουάριος. Υπάρχουν, όμως, και άτομα που μπορεί να εμφανίσουν εποχική κατάθλιψη ακόμα και στη διάρκεια της άνοιξης ή του καλοκαιριού.

Είναι πολλοί αυτοί που εμφανίζουν ένα αίσθημα αυξημένης κόπωσης στη διάρκεια του φθινοπώρου και του χειμώνα. Ένα μικρό ποσοστό από αυτούς, όμως, εκδηλώνουν πολύ εντονότερα συμπτώματα από αυτό της αίσθησης γενικής κόπωσης που πληρούν τα κριτήρια ενός καταθλιπτικού επεισοδίου. Όταν συμβαίνει αυτό, τότε μιλάμε για μια εποχική κατάθλιψη.

Το πρόβλημα αυτό εμφανίζεται σπάνια σε παιδιά και εκδηλώνεται για πρώτη φορά συνήθως στη διάρκεια της πρώιμης ενήλικης ζωής.

Η εποχική κατάθλιψη, ή κατάθλιψη της άνοιξης ή/και του χειμώνα, φαίνεται να έχει άμεση σχέση με το φως. Πρόκειται για μια σύνδεση με την ύπαρξη φωτός και σκότους. Ένα στοιχείο συνηγορεί με την άποψη αυτή. Είναι το ό,τι η εποχική κατάθλιψη είναι φαινόμενο σχεδόν ανύπαρκτο σε χώρες κοντά στον ισημερινό.

Το φαινόμενο γίνεται όλο και συχνότερο καθώς πλησιάζουμε σε βορειότερες ή νοτιότερες χώρες των δύο ημισφαιρίων. Σε αυτές τις περιοχές, η διάρκεια των φωτεινότερων και σκοτεινότερων περιόδων του 24ώρου αλλάζει αισθητά. Οι αλλαγές αυτές συμβαίνουν ανάλογα με τις εποχές του χρόνου.

Νιώθετε το βάρος του χειμώνα να σας καταβάλλει; Δεν χρειάζεται να το αντιμετωπίσετε μόνοι. Ξεκινήστε σήμερα μια online συνεδρία ψυχοθεραπείας και βρείτε ξανά τη χαμένη σας ενέργεια.

Οι βιολογικοί μηχανισμοί πίσω από τη χειμερινή μελαγχολία

Η αλήθεια είναι πως δεν υπάρχει κάποια ενιαία και κοινά αποδεκτή εξήγηση για τους λόγους που η διάθεση κάποιων αλλάζει με τον τρόπο αυτό. Μία θεωρία είναι αυτή του ρόλου της ορμόνης μελατονίνης που ρυθμίζει το βιορυθμό μας στη διάρκεια του 24ώρου.

Η μελατονίνη είναι, πολύ απλά, το υπνωτικό του εγκεφάλου. Παράγεται στη διάρκεια της νύχτας ή όταν βρισκόμαστε για μεγάλο διάστημα σε σκοτεινά μέρη. Στη διάρκεια της ημέρας, μία μεγάλη ποσότητα φωτός φθάνει στον εγκέφαλο διαμέσου των ματιών μας. Τότε, διακόπτεται η παραγωγή της μελατονίνης.

Μία άλλη υπόθεση είναι αυτή που υποστηρίζει πως επηρεάζεται το σύστημα της σεροτονίνης, που παίζει σημαντικό ρόλο σε όλες τις μορφές κατάθλιψης. Έχει εκφρασθεί, επίσης, και η άποψη για κάποιο πιθανό ρόλο της βιταμίνης D.

Στο εύλογο ερώτημα γιατί πλήττονται μόνον ορισμένοι και όχι κάποιοι άλλοι, η απάντηση που δίνεται είναι πως αυτοί που εμφανίζουν εποχική κατάθλιψη είναι πιο ευάλωτοι γενετικά ως προς το σημείο αυτό. Σημαντικό ρόλο θεωρείται πως παίζει και ο τρόπος ζωής κάποιου.

Το ερώτημα, γιατί ορισμένοι εμφανίζουν εποχική κατάθλιψη στη διάρκεια των πιο φωτεινών περιόδων του έτους, δεν έχει απαντηθεί ακόμα.

Η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία. Αν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τις αλλαγές στην καθημερινότητά σας, είμαστε εδώ για να σας ακούσουμε. Επικοινωνήστε μαζί μας για μια εξειδικευμένη αξιολόγηση.

Εποχική κατάθλιψη: Συμπτώματα

Ο όρος «εποχική κατάθλιψη» –Seasonal Affective Disorder (S.A.D.), στα Αγγλικα- καθιερώθηκε στη δεκαετία του 1980, αλλά υπάρχουν αναφορές και περιγραφές του φαινομένου από την αρχαιότητα. Δεν πρόκειται στην ουσία για κάποια διαφορετική της κατάθλιψης ψυχική διαταραχή/νόσο αλλά εστιάζει στο ό,τι τα καταθλιπτικά επεισόδια έχουν σαφή σχέση με συγκεκριμένες εποχές του έτους και πως θα πρέπει να έχουν εμφανιστεί τουλάχιστον για 2 συνεχόμενα χρόνια.

Κατά τα άλλα, τα συμπτώματα της εποχικής κατάθλιψης είναι τα ίδια με αυτά των άλλων μορφών επεισοδίων κατάθλιψης. Παρόλ΄αυτά, υπάρχουν κάποια ιδιαίτερα στοιχεία που χαρακτηρίζουν την εποχική κατάθλιψη.

Για παράδειγμα, υπάρχει πολύ συχνά μια αίσθηση έντονης κόπωσης που δεν μειώνεται όσο και αν αυξηθεί η διάρκεια του ύπνου. Αυτό συμβαίνει, παρόλο που τα άτομα που έχουν εποχική κατάθλιψη κοιμούνται, συνήθως, περισσότερο στη διάρκεια των επεισοδίων.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό στοιχείο της εποχικής κατάθλιψης είναι πως το άτομο εμφανίζει μια αυξημένη ανάγκη κατανάλωσης υδατανθράκων, και συγκεκριμένα ζάχαρης, που μπορεί να οδηγήσει σε ανεπιθύμητη αύξηση του σωματικού βάρους. Εξαιτίας της έντονης αίσθησης κόπωσης, υπάρχουν δυσκολίες αυτοσυγκέντρωσης, π.χ. στην εργασία.

Πολλά άτομα, που εμφανίζουν εποχική κατάθλιψη, αναφέρουν μια αποδυνάμωση του ανοσοποιητικού τους συστήματος, με αποτέλεσμα να πλήττονται ευκολότερα από διάφορες ιώσεις, φλεγμονές ή άλλες ασθένειες.

Εποχική κατάθλιψη:  Τι μπορεί να κάνει κάποιος μόνος του;

Με βάση τις ισχύουσες απόψεις για τις αιτίες που πυροδοτούν την εποχική κατάθλιψη, αυτά που θα μπορούσαν να γίνουν προληπτικά είναι τα εξής:

–          Το σημαντικότερο είναι ίσως η παραμονή εκτός σπιτιού για όσο μεγαλύτερο διάστημα γίνεται, στη διάρκεια της ημέρας, ακόμα και τις συννεφιασμένες ημέρες.

–          Αποφυγή γυαλιών ηλίου ή έγχρωμων φακών επαφής γιατί διαμέσου των ματιών μας αποκομίζουμε σε μεγάλο βαθμό τα οφέλη του φωτός.

–          Συχνή σωματική άσκηση, περίπου 1 ώρα/3 φορές τη βδομάδα και κατά προτίμηση σε εξωτερικούς χώρους ή στη φύση.

–          Αποφυγή του οινοπνεύματος γιατί εντείνει τα καταθλιπτικά αισθήματα. Η όποια χρήση του θα πρέπει να είναι περιορισμένη.

–          Οργάνωση της ζωής με τρόπο που να αποφεύγεται όσο είναι δυνατόν το στρες.

–          Σταθερές συνήθειες ύπνου και διατροφής.

Εποχική κατάθλιψη:  Θεραπευτική αντιμετώπιση

Οι έρευνες και η εμπειρία δείχνουν πως η εποχική κατάθλιψη αντιμετωπίζεται πολύ αποτελεσματικά τόσο με ψυχοθεραπεία όσο και με διάφορα φαρμακευτικά σκευάσματα. Τα καλύτερα αποτελέσματα, πάντως, φαίνεται πως είναι ο συνδυασμός των δύο, τουλάχιστον στις πιο σοβαρές περιπτώσεις.

Σε ορισμένες χώρες, εφαρμόζεται και μία, αμφιλεγόμενη μέχρι στιγμής, θεραπευτική μέθοδος, η αποκαλούμενη «φωτοθεραπεία». Στην περίπτωση αυτή, χρησιμοποιείται τεχνητό φως του οποίου το μήκος κύματος μοιάζει με αυτό του φυσικού φωτός. Παρά τις πολλές έρευνες που έχουν γίνει για να διερευνηθεί η αποτελεσματικότητα της μεθόδου αυτής, δεν έχει αποδειχθεί ακόμα αν και κατά πόσο βοηθά.

Σπάστε τον κύκλο της εποχικότητας. Η εποχική κατάθλιψη αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με τη σωστή καθοδήγηση. Κλείστε το ραντεβού σας στο γραφείο ή διαδικτυακά και προετοιμαστείτε για την επόμενη εποχή με αυτοπεποίθηση.

The post Εποχική κατάθλιψη: συμπτώματα, αιτιολογία, αντιμετώπιση appeared first on Ψυχολόγος στη Θεσσαλονίκη & Online | Σάββας Σαλπιστής M.Sc. Ph.D.

Το να γίνει κάποιος γονιός αποτελεί -πέραν της πραγματοποίησης ενός ονείρου ζωής- μια τεράστια αλλαγή στη ζωή κάθε ανθρώπου. Τα συναισθήματα που πυροδοτούνται είναι συνηθέστατα πολύ έντονα και σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό τη διάθεσή του, ασχέτως αν πρόκειται για τη γέννηση του πρώτου παιδιού ή αν υπάρχουν ήδη άλλα παιδιά. Η αλλαγή μπορεί να είναι τόσο μεγάλη που κάποιος από τους δύο γονείς -στη χειρότερη περίπτωση, και οι δύο- να εμφανίσουν κατάθλιψη και να εύχονται να μην είχαν αποκτήσει παιδί. Όταν συμβαίνει κάτι τέτοιο, μιλάμε για επιλόχεια κατάθλιψη ή κατάθλιψη τοκετού.

Επιλόχεια κατάθλιψη: Συχνότητα εμφάνισης

Οι έρευνες δείχνουν πως περίπου το 13% των λεχώνων δεν έχουν καλή διάθεση στη διάρκεια του πρώτου χρόνου μετά τον τοκετό. Το 50% από αυτές πληρούν τα κριτήρια της επιλόχειας κατάθλιψης. Κατάθλιψη μπορεί να εμφανισθεί και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης -για το λόγο αυτό, χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο ο όρος «περιγεννητική κατάθλιψη»-  και να πλήξει ακόμα και τον υποψήφιο πατέρα.

Η επιλόχεια κατάθλιψη μπορεί να εμφανισθεί οποτεδήποτε στη διάρκεια του πρώτου χρόνου μετά τον τοκετό αλλά συνήθως εμφανίζεται μέσα στις πρώτες έξι εβδομάδες μετά από αυτόν. Ο κίνδυνος εμφάνισης είναι μεγαλύτερος εάν το άτομο είχε εμφανίσει κατάθλιψη και παλαιότερα στη ζωή του ή/και εάν είχε έντονες προεμμηνορροϊκές αλλαγές διάθεσης.

Το μεγαλύτερο ποσοστό των γυναικών που εμφανίζουν επιλόχεια κατάθλιψη αποκαθίστανται μέσα σε ένα διάστημα έξι μηνών.

Επιλόχεια κατάθλιψη: Συμπτώματα

Τα συνήθη συμπτώματα της επιλόχειας κατάθλιψης είναι:

–     Κακή διάθεση, θλίψη και κόπωση 

–    Αίσθημα κενού και απελπισίας

–    Εναλλαγές διάθεσης, εκνευρισμός, θυμός, ένταση, άγχος, ανορεξία και δυσκολίες ύπνου

–    Δυσκολίες αυτοσυγκέντρωσης

–    Αδικαιολόγητη ανησυχία για το παιδί

Τρεις τύποι επιλόχειας κατάθλιψης

1.  Λίγες μέρες μετά τον τοκετό, η μητέρα μπορεί να έχει άστατη διάθεση, να είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη, ευερέθιστη και να ξεσπά εύκολα σε κλάματα. Μπορεί, επίσης, να έχει άγχος και δυσκολίες ύπνου. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται «baby blues» και εξαφανίζεται συνήθως μέσα σε 2-3 εβδομάδες.

Αυτού του είδους οι συναισθηματικές αντιδράσεις θεωρούνται ως το αποτέλεσμα της απότομης μείωσης των οιστρογόνων αμέσως μετά από τον τοκετό και τις εμφανίζουν περίπου το 50% των γυναικών.

2.  Εάν τα παραπάνω συμπτώματα δεν εξαφανισθούν ή εάν επιδεινωθούν, μπορεί να αποτελούν ένδειξη μιας εξελισσόμενης επιλόχειας κατάθλιψης. Στην περίπτωση αυτή, η μητέρα έχει κακή διάθεση, δυσκολεύεται να χαρεί με το οτιδήποτε, να δει κάτι θετικό στη ζωή της ή να χαρεί με πράγματα που παλαιότερα την ενδιέφεραν και την χαροποιούσαν. Όλη της η ενέργεια διοχετεύεται στη φροντίδα του παιδιού και δεν έχει κουράγιο να ασχοληθεί με τον εαυτό και την εμφάνισή της.

      Μια γυναίκα με επιλόχεια κατάθλιψη μπορεί να δυσκολεύεται να πάρει αποφάσεις, έχει δυσκολίες αυτοσυγκέντρωσης και ένα αίσθημα παραίτησης. Δεν είναι σπάνια τα αισθήματα ενοχής, αναξιότητας, ανεπάρκειας ως μητέρας και ανησυχίας για το παιδί. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να προκαλέσουν σκέψεις θανάτου, ακόμα και αυτοχειρίας.

3.  Η τρίτη και σοβαρότερη μορφή επιλόχειας κατάθλιψης είναι η ονομαζόμενη «επιλόχεια ψύχωση». Πλήττει περίπου το 0,1% των γυναικών και τα συνήθη συμπτώματά της είναι: ψευδαισθήσεις, παράδοξος τρόπος σκέψης, παραλήρημα, πολύ έντονες εναλλαγές διάθεσης και μια κατάσταση οξείας σύγχυσης.

Επιλόχεια κατάθλιψη εμφανίζουν και οι άνδρες

Τώρα πλέον γνωρίζουμε πως και οι άνδρες μπορεί να εμφανίσουν επιλόχεια κατάθλιψη ή κατάθλιψη τοκετού, ανεξάρτητα από την ύπαρξη ή μη προηγούμενων ψυχικών προβλημάτων. Οι έρευνες δείχνουν ποσοστά που κυμαίνονται μεταξύ 4-25%. Στους άνδρες, όμως, η κατάθλιψη δεν εκδηλώνεται με τη ίδια σαφήνεια όπως στις γυναίκες. Μπορεί να αρχίσουν να πίνουν, να εκδηλώνουν επιθετικότητα ή βίαιη συμπεριφορά κ.ά. Οι περισσότεροι άνδρες έχουν μεγάλες προσδοκίες από το εαυτό τους, αισθάνονται την ευθύνη πως θα πρέπει να στηρίξουν τη μητέρα, να βοηθήσουν στη φροντίδα του παιδιού και ταυτόχρονα να συντηρήσουν την οικογένειά τους. Για ορισμένους άνδρες, η κούραση και το στρες που όλα αυτά συνεπάγονται είναι πέραν των όσων που μπορεί να αντέξουν.

Το στρες και η κούραση πλήττει συνήθως στον ίδιο βαθμό και τους άνδρες, και τα συμπτώματα που μπορεί να παρουσιάσουν είναι: κόπωση, δυσκολίες ύπνου, χαμηλή αυτοεκτίμηση καθώς και αύξηση ή μείωση του σωματικού τους βάρους.

Αρκετοί άνδρες μπορεί να νιώσουν παραμελημένοι και πως βρίσκονται εκτός της στενής σχέσης μητέρας-παιδιού. Αυτό μπορεί να τους οδηγήσει σε έναν ανταγωνισμό με τη μητέρα για το ποιος είναι καλύτερος γονιός ή ακόμα και σε αρνητικά συναισθήματα τόσο για τη μητέρα όσο και για το παιδί. Ορισμένοι φθάνουν μέχρι και του σημείου να φύγουν από το σπίτι, τουλάχιστον για κάποιο διάστημα, θεωρώντας πως, με τον τρόπο αυτόν, απαλλάσσουν την υπόλοιπη οικογένεια από τα προσωπικά τους προβλήματα.

Ο κίνδυνος εμφάνισης επιλόχειας κατάθλιψης και στους δύο γονείς αυξάνεται και από το γεγονός πως μία επιλόχεια κατάθλιψη της μητέρας αυξάνει κατά πολύ τις ευθύνες και την πίεση που νιώθει ο πατέρας.

Επιλόχεια κατάθλιψη: Αιτιολογία – παράγοντες κινδύνου

Η αγάπη προς το παιδί σπάνια απουσιάζει σε μια μητέρα που εμφανίζει επιλόχεια κατάθλιψη. Ακόμα και αν αγαπάμε το παιδί μας μπορεί να εμφανίσουμε κατάθλιψη. Συνήθως, η επιλόχεια κατάθλιψη οφείλεται σε ψυχικούς και κοινωνικούς παράγοντες αλλά η αιτιολογία μπορεί να είναι και οργανική. Για παράδειγμα, η μητέρα μπορεί να είχε μια πολύ δύσκολη γέννα. Προβλήματα στο θηλασμό μπορεί να συμβάλουν στη δημιουργία μιας αίσθησης απελπισίας και αμφισβήτησης της προσωπικής επάρκειας όσον αφορά στη φροντίδα του παιδιού.

Άλλη αιτία μπορεί να είναι μια αρχική απουσία επιθυμίας απόκτησης παιδιού ή η απουσία στήριξης από τον άμεσο περίγυρο της μητέρας. Οι διάφορες συγκρούσεις μέσα στην οικογένεια μπορεί να κάνουν μία γυναίκα  να νιώθει μόνη και χωρίς επαρκή στήριξη. Η ύπαρξη οικονομικών δυσκολιών μπορούν, επίσης, να προκαλέσουν έντονο στρες.

Εάν κάποιος παρουσίασε κατάθλιψη, για άλλους λόγους, παλαιότερα στη ζωή του, έχει αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσει επιλόχεια κατάθλιψη όταν γίνεται γονιός. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στην περίπτωση μιας απρόσμενα δύσκολης γέννας, όταν το βρέφος κλαίει πολύ ή δεν κοιμάται παρά μόνο για σύντομα χρονικά διαστήματα.

Ένας ακόμα παράγοντας κινδύνου είναι όταν υπάρχει κατάθλιψη στη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ορισμένες φορές, η κατάθλιψη εξαφανίζεται λίγο πριν από τον τοκετό αλλά μπορεί να επανεμφανισθεί αμέσως μετά.

Τρόποι πρόληψης της επιλόχειας κατάθλιψης

Το πρώτο διάστημα μετά τη γέννηση ενός παιδιού, είναι πολύ πιεστικό και κουραστικό, ειδικά για τη μητέρα. Για το λόγο αυτό, η δυνατότητα ξεκούρασης και αποφόρτισης είναι ιδιαίτερα σημαντική. Απλά πράγματα, όπως μια βόλτα στον καθαρό αέρα, η σωστή και τακτική διατροφή καθώς και η δυνατότητα επαφής και συζήτησης με άλλα άτομα μπορούν να την αποφορτίσουν και να την ανατροφοδοτήσουν θετικά.

Ορισμένες φορές, η μητέρα μπορεί να νιώθει ενοχές και ντροπή που δεν αισθάνεται καλά μετά την απόκτηση του παιδιού της. Αυτό ίσως οφείλεται στις μεγάλες προσδοκίες που έχει από τον εαυτό της ως γονιός και να διακατέχεται από ένα αίσθημα αποτυχίας που δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτά που ήθελε και ονειρεύονταν. Η δυνατότητα μοιράσματος αυτών των οδυνηρών συναισθημάτων με κάποιο άτομο εμπιστοσύνης ή με κάποιον ειδικό μπορεί να βοηθήσει σημαντικά.

Εάν η μητέρα έχει ιστορικό σοβαρής κατάθλιψης ή διπολικής διαταραχής, είναι ακόμα  σημαντικότερο να σχεδιασθεί προσεκτικά το χρονικό διάστημα μετά τον τοκετό και η επάνοδος στο σπίτι ώστε να δώσει στη μητέρα τη δυνατότητα ηρεμίας, ξεκούρασης και στήριξης.

Για κάποιες μητέρες, οι επισκέψεις φίλων και συγγενικών προσώπων είναι ευπρόσδεκτες και βοηθούν πολύ, ενώ για κάποιες άλλες αποτελούν επιπρόσθετο στρες και επιβάρυνση της διάθεσής τους. Εάν ισχύει το δεύτερο, είναι σημαντικό να πληροφορηθούν τα πρόσωπα του περίγυρου για την ιδιαιτερότητα αυτή και να δοθούν οι απαραίτητες εξηγήσεις για το καλό όλων.

Η επιλόχεια κατάθλιψη μπορεί να δυσχεράνει πολύ τη σχέση με το παιδί

Η κατάθλιψη αποτελεί πάντα μεγάλο εμπόδιο στη δημιουργία μιας στενής συναισθηματικής σχέσης με το παιδί. Η μητέρα νιώθει σωματική και συναισθηματική εξουθένωση που μειώνει αισθητά την ικανότητά της να αφουγκράζεται, να ερμηνεύει σωστά και να ανταποκρίνεται με ευαισθησία και καλή διάθεση στις ανάγκες του νεογέννητου παιδιού της.

Όταν μια μητέρα αισθάνεται καλά, βρίσκεται χωροταξικά και συναισθηματικά κοντά στο παιδί της , του μιλά, του χαμογελά, του τραγουδά και αποκρυπτογραφεί τις όποιες αντιδράσεις του ώστε να ανταποκριθεί στην ανάγκη του για τροφή, σωματική επαφή, παρηγοριά και καλή φροντίδα γενικώς.

Όταν συμβαίνουν αυτά, το παιδί εισπράττει τη διαθεσιμότητα, την ετοιμότητα και τις σαφείς εκδηλώσεις αγάπης της μητέρας του και, με τον τρόπο αυτόν, ενθαρρύνεται και συνεχίζει να αναζητά επαφή και επικοινωνία, άλλοτε βγάζοντας διάφορους ήχους, άλλοτε κλαίγοντας και άλλοτε χαμογελώντας.

Όταν μια μητέρα έχει κατάθλιψη, δεν είναι σε θέση να ερμηνεύει σωστά το τι  χρειάζεται κάθε φορά το παιδί της ώστε να επιλέγει τον κατάλληλο τρόπο ανταπόκρισης στις εκάστοτε ανάγκες του. Όταν το παιδί δεν καταφέρνει, παρά τις προσπάθειές του, να αποκτήσει ουσιαστική επαφή με τη μητέρα του, δοκιμάζει άλλους τρόπους, για παράδειγμα, κλαίγοντας εντονότερα και πολύ περισσότερο. Αυτό με τη σειρά του αυξάνει το άγχος της μητέρας και τις όποιες αμφισβητήσεις της για το πόσο καλή μητέρα είναι, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο αμοιβαίων αμφισβητήσεων και ματαιώσεων.

Επειδή η δημιουργία συναισθηματικού δεσμού με τη μητέρα είναι υψίστης σημασίας για όλη την κατοπινή ψυχοσυναισθηματική εξέλιξη του παιδιού, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να ζητηθεί η βοήθεια ειδικού όταν η μητέρα δεν είναι σε θέση να ανταποκριθεί στο μητρικό της ρόλο όσο και αν το θέλει ή όσο και αν προσπαθεί.

Επιλόχεια κατάθλιψη: Η σχέση με το σύντροφο

Συχνά, η σχέση με το σύντροφο/σύζυγο επιβαρύνεται με διάφορους τρόπους μετά τον τοκετό. Η μητέρα είναι συνήθως πολύ κουρασμένη. Η κατάσταση μπορεί να γίνει ακόμα και ανεξέλεγκτη, εάν, εκτός από την κούραση, εμφανίσει και κατάθλιψη, . Η έλλειψη ενέργειας και διάθεσης, οι ενοχές και η αυτοαμφισβήτηση της μητέρας επιβαρύνουν πολύ και τον πατέρα. Το άγχος της να χρειάζεται να μένει μόνη με το παιδί και η ανάγκη της να έχει το σύντροφό της κοντά της για μεγαλύτερο διάστημα από αυτό που φαντάζονταν δημιουργούν μεγάλη ένταση στη σχέση, την ίδια στιγμή που προσπαθούν να δείχνουν προς τα έξω πως όλα είναι πολύ καλά και πως οι ίδιοι είναι τρισευτυχισμένοι, επειδή αυτό προσδοκά συνήθως ο άμεσος περίγυρος.

Και στην περίπτωση αυτή, είναι σημαντικό να ζητηθεί η βοήθεια ενός ειδικού.

Επιλόχεια κατάθλιψη: Θεραπευτική αντιμετώπιση

Η ψυχολογικού τύπου βοήθεια, με τη μορφή υποστηρικτικών συνεδριών, όπου η μητέρα ή και οι δύο γονείς ταυτόχρονα θα έχουν τη δυνατότητα να μοιρασθούν προβλήματα, ανησυχίες, άγχος, ενοχές, θυμό και μία σειρά άλλων επώδυνων συναισθημάτων με έναν ειδικό που μπορεί να τους βοηθήσει όχι μόνο στην αποτελεσματικότερη διαχείρισή τους  αλλά και στη διεύρυνση της κατανόησής τους γύρω από ορισμένα σημαντικά προσωπικά και διαπροσωπικά τους θέματα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι απαραίτητη και μία παράλληλη αντικαταθλιπτική φαρμακευτική αγωγή.

The post Επιλόχεια κατάθλιψη: Συμπτώματα και υποστήριξη της μητέρας appeared first on Ψυχολόγος στη Θεσσαλονίκη & Online | Σάββας Σαλπιστής M.Sc. Ph.D.

Υπάρχουν ορισμένες ασθένειες, όπως η σχιζοφρένεια, που έχουν προσλάβει σχεδόν μυθικές διαστάσεις στα μάτια και στη συνείδηση του μέσου ανθρώπου.. Αυτό φαίνεται σε πολλές κινηματογραφικές ταινίες και τηλεοπτικές σειρές. Για παράδειγμα, υπάρχουν αμέτρητες αναφορές σε «παρανοϊκούς σχιζοφρενείς» και σε «ψυχοπαθείς δολοφόνους» που διαπράττουν απίστευτες φρικαλεότητες.

Αυτού του είδους η απλοϊκή προσέγγιση θεμάτων συμπεριλαμβάνει διάφορες ψυχιατρικές παθήσεις. Δυστυχώς, έχει δημιουργήσει μία σειρά από προκαταλήψεις και στερεότυπα γύρω από αυτές. Μεταξύ αυτών είναι η σχιζοφρένεια. Δηλαδή, οι προκαταλήψεις αφορούν το τι είναι η νόσος. Επίσης, αφορούν το πώς ένα άτομο που πάσχει από σχιζοφρένεια συμπεριφέρεται.

Η σχιζοφρένεια είναι μια σοβαρή ασθένεια. Χωρίς θεραπευτική αντιμετώπιση μπορεί να αποδιοργανώσει και να κατακερματίσει πλήρως την προσωπικότητα ενός ατόμου. Πρόκειται για μια ετερογενή ψυχική νόσο. Αποτελεί έναν όρο ομπρέλα για μία σειρά ψυχιατρικών καταστάσεων που κατακερματίζουν την προσωπικότητα.

Ως διάγνωση, διαχωρίζεται σε έναν αριθμό υποομάδων με βάση τα παρατηρούμενα συμπτώματα. Αυτά συχνά μπορεί να συγχέονται με άλλου είδους διαγνώσεις. Κάτι τέτοιο προκαλεί σύγχυση.

Σε σχέση με τον όρο «σχιζοφρένεια», ακούγεται συχνά και ο όρος «ψύχωση». Ο όρος «ψύχωση» αποτελεί όρο ομπρέλα για μία σειρά ψυχικών διαταραχών των οποίων χαρακτηριστικό γνώρισμα είναι η διαστρεβλωμένη αντίληψη πραγματικότητας. Παραδείγματα ψυχωσικών συμπτωμάτων είναι οι ψευδαισθήσεις και το παραλήρημα. Είναι πολύ σύνηθες το άτομο με ψύχωση να ακούει φωνές ή να πιστεύει πως μπορεί να καταλάβει τις διαθέσεις ή τις σκέψεις άλλων. Τα συμπτώματα αυτά, όμως, μπορούν να παρατηρηθούν και σε άλλες ψυχιατρικές ασθένειες ή καταστάσεις εκτός από τη σχιζοφρένεια. Ως εκ τούτου, είναι σαφές πως μια ψύχωση και η ψυχιατρική νόσος σχιζοφρένεια δεν είναι πάντα ταυτόσημες καταστάσεις, αν και συχνά παρουσιάζονται έτσι.

Τι είναι η σχιζοφρένεια;

Η σχιζοφρένεια είναι μία από τις συνηθέστερες ψυχιατρικές ασθένειες με συχνότητα εμφάνισης που προσεγγίζει περίπου το 1% και με τους άνδρες να την εμφανίζουν συχνότερα από τις γυναίκες. Υπάρχει υπερεκπροσώπηση των πιο εκτεθειμένων κοινωνικά στρωμάτων. Τα περισσότερα άτομα με σχιζοφρένεια εμφανίζουν τα συμπτώματα της νόσου ήδη από τη νεανική τους ηλικία. Ελάχιστοι είναι αυτοί που εμφανίζουν τη νόσο στη μέση ηλικία αλλά ο κίνδυνος εμφάνισης αυξάνεται και πάλι αργότερα στη ζωή. Η νόσος, σπάνια μεν, αλλά μπορεί να εμφανισθεί ακόμα και σε παιδιά.

Συμπτώματα της σχιζοφρένειας

Τα τυπικά συμπτώματα της νόσου μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από άτομο σε άτομο. Ένα συχνό σύμπτωμα είναι οι ψευδαισθήσεις με τη μορφή φωνών που σχολιάζουν τις πράξεις και τις σκέψεις του ασθενούς μέχρι του σημείου να βιώνονται ως αληθινές. Μπορεί ακόμα να υπάρχουν παραληρηματικές ιδέες διαφόρων ειδών που να είναι άκρως συγχυτικές και ενοχλητικές. Για παράδειγμα, το άτομο μπορεί να νιώθει πως μπορεί να επηρεάσει τις σκέψεις και τα συναισθήματα των άλλων ή το αντίστροφο. Μπορεί ακόμα να κάνει άκρως παράδοξους συνειρμούς για διάφορα πράγματα στο περιβάλλον του, θεωρώντας πως τα πάντα είναι πιθανά. Τα άτομα που συναντά μπορεί να φαντάζουν ξένα ή με διάφορους τρόπους απειλητικά.

Το άτομο με σχιζοφρένεια δεν έχει συνείδηση της σοβαρότητας της κατάστασής του. Για το λόγο αυτό οι παραληρηματικές του ιδέες βιώνονται ως πραγματικές. Διάφορες περίεργες καταστάσεις στον περίγυρο ερμηνεύονται ως υπερφυσικά φαινόμενα ή ως αποτέλεσμα τηλεπάθειας, ύπνωσης, ύπαρξης εξωγήινης επιρροής, συνωμοσίας ή κάποιας άλλης αιτίας που, όμως, δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα.

Η παρανοϊκή σχιζοφρένεια και οι ψευδαισθήσεις.

Στην περίπτωση της παρανοϊκού τύπου σχιζοφρένειας, το άτομο νιώθει πως είναι «επίλεκτο», για κάποιον ειδικό σκοπό. Για παράδειγμα, μπορεί να πιστεύει πως ακούει κωδικοποιημένα μηνύματα από το ραδιόφωνο και να νιώθει πως όλος ο κόσμος το εμποδίζει να πραγματοποιήσει την αποστολή για την οποία έχει επιλεγεί να εκτελέσει. Το άτομο με παρανοϊκού τύπου σχιζοφρένεια ακούει συχνά φωνές και γέλια, θεωρώντας πως κάποιοι το περιγελούν. Αυτά τα γέλια και οι φωνές θεωρούνται, συνήθως, ως απόλυτα υπαρκτά και για το λόγο αυτό προκαλούν εντονότατο άγχος ή/και οδηγούν σε αμφισβήτηση προσωπικών σκέψεων και εντυπώσεων.

Σχιζοφρένεια και η παρερμηνεία του διχασμού προσωπικότητας.

Η υποομάδα σχιζοφρένειας, που έχει διανθιστεί με υπερβολές και στερεότυπα περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη, είναι αυτή που, στην απλή καθομιλουμένη, αποκαλείται ως «διχασμός προσωπικότητας». Αυτή ακριβώς η μορφή σχιζοφρένειας έχει γίνει ευρύτατα γνωστή μέσα από διάφορες κωμωδίες, μυθιστορήματα, ταινίες τρόμου (π.χ. «Ψυχώ») κ.ά. Η επιστημονική ονομασία της κατάστασης αυτής είναι «Διασχιστική διαταραχή ταυτότητας» ή «Διαταραχή πολλαπλής προσωπικότητας» και ορίζεται ως η κατάσταση εκείνη όπου το άτομο παρουσιάζει έναν αριθμό προσωπικοτήτων εντελώς διαφορετικών μεταξύ τους. Η διάγνωση «Διασχιστική διαταραχή ταυτότητας» δεν έχει καμία σχέση με τη σχιζοφρένεια και είναι μια εντελώς διαφορετική ψυχιατρική κατάσταση. Εκτός αυτού, αποτελεί μια ιδιαίτερα αμφισβητούμενη διάγνωση που σπάνια τίθεται πλέον. Πολλοί τη θεωρούν ως το αποτέλεσμα λανθασμένης θεραπευτικής αντιμετώπισης ή χρήσης ναρκωτικών ουσιών.

Άλλου είδους συμπτώματα που μπορεί να υπάρχουν είναι: απρόσφορο ή επίπεδο συναίσθημα, ανακοπές σκέψης, απόσυρση, έλλειψη ενέργειας και μειωμένη ικανότητα προσοχής, μνήμης και σχεδιασμού.

Τα πρώτα σαφή συμπτώματα εμφανίζονται, συνήθως, στην όψιμη εφηβική ηλικία ή στην πρώιμη νεανική ζωή. Στις γυναίκες, τα συμπτώματα μπορεί να εμφανισθούν κάπως αργότερα, και πιο συγκεκριμένα μεταξύ του 25^ου-30^ου έτους της ζωής.

Αν αναγνωρίζετε σημάδια που σας ανησυχούν, ξεκινήστε μια online συνεδρία ψυχοθεραπείας για άμεση αξιολόγησηΣχιζοφρένεια: Αιτιολογία

Η σχιζοφρένεια δεν προκαλείται από κάποια μεμονωμένη αιτία. Οι έρευνες δείχνουν πως οι αιτιολογικοί παράγοντες της νόσου είναι τόσο κληρονομικοί όσο και περιβαλλοντικοί. Χωρίς την ύπαρξη κληρονομικού παράγοντα, οι πιθανότητες εμφάνισης της νόσου είναι -σύμφωνα με κάποιες έρευνες- περίπου 1%, ενώ όταν υπάρχει ένας γονέας με σχιζοφρένεια οι πιθανότητες αυξάνονται στο 10% περίπου. Στην περίπτωση που και οι δύο γονείς έχουν σχιζοφρένεια, ο κίνδυνος εμφάνισης εκτοξεύεται στο 40% περίπου. Ο τύπος της σχιζοφρένειας που εμφανίζει κάποιος μπορεί να διαφέρει από άτομο σε άτομο.

Σκέψεις γύρω από τον αιτιολογικό παράγοντα της κληρονομικότητας

Είναι σημαντικό να τονισθεί πως τα ποσοστά που αναφέρονται αναφορικά με τη σημασία της κληρονομικότητας αφορούν στον γενικό πληθυσμό ως σύνολο. Αυτό σημαίνει πως δεν ισχύουν για τη σημασία της επίδρασης της κληρονομικότητας ή του περιβάλλοντος στην κάθε ξεχωριστή περίπτωση. Για ένα άτομο, οι κληρονομικοί παράγοντες μπορεί να παίζουν καθοριστικό ρόλο στην εμφάνιση π.χ. της σχιζοφρένειας, ενώ για κάποιο άλλο να είναι οι περιβαλλοντικοί παράγοντες που παίζουν σημαντικότερο ρόλο. Η γενετική ευαλωτότητα δεν σημαίνει πως τα πάντα εξαρτώνται από τα γονίδια.

Κληρονομικότητα και περιβάλλον στη σχιζοφρένεια.

Για παράδειγμα, όταν κάποιο παιδί έχει έναν γονιό με σχιζοφρένεια, οι πιθανότητες να εμφανίσει τη νόσο και το ίδιο είναι, περίπου, 10% . Αυτό, ταυτόχρονα, σημαίνει πως το 90% των παιδιών με γονέα που έχει σχιζοφρένεια ΔΕΝ εμφανίζουν τη νόσο. Το συμπέρασμα που βγαίνει από αυτήν τη διαπίστωση είναι πως είτε μόνο το 1/10 των παιδιών με σχιζοφρενή γονέα αποκτούν κληρονομική προδιάθεση είτε απαιτούνται πολύ περισσότερα πράγματα -πέραν της κληρονομικής προδιάθεσης- για να εμφανισθεί η νόσος.

Το γενικό, λοιπόν, συμπέρασμα είναι πως ακόμα και για ασθένειες στις οποίες ο κληρονομικός παράγοντας παίζει σημαντικό ρόλο, αυτό από μόνο του δεν αρκεί ως εξήγηση για την εμφάνιση της νόσου.

Η σχιζοφρένεια επηρεάζει όλο το οικογενειακό σύστημα. Επικοινωνήστε μαζί μου σήμερα για εξειδικευμένη συμβουλευτική και υποστήριξη οικείων.

Συννοσηρότητα

Η σχιζοφρένεια έχει μεγάλες πιθανότητες να συνυπάρχει με κατάθλιψη η άλλες ψυχιατρικές νόσους, όπως:

–      Κατάθλιψη, ιδιαίτερα κατά την έναρξη της νόσου ή, στη συνέχεια, σε οξείας μορφής υποτροπές.

–      Διπολική διαταραχή. Εάν, εκτός της σχιζοφρένειας, υπάρχουν επεισόδια τόσο μανίας όσο και κατάθλιψης τότε η κατάσταση αποκαλείται «σχιζο-συναισθηματικό σύνδρομο».

–      Περίπου το 50% των ατόμων με σχιζοφρένεια κάνουν κατάχρηση αλκοόλ. Δεν είναι σπάνια, επίσης, η χρήση ουσιών που δρουν στο κεντρικό νευρικό σύστημα αλλά και μαριχουάνα, χασίς κ.ά.

–      Διάφορα οργανικά προβλήματα όπως διαβήτης, παχυσαρκία, υπέρταση, καρδιαγγειακά προβλήματα κ.ά.

Παράγοντες κινδύνου

Διάφοροι περιγεννητικοί παράγοντες θεωρούνται ως παράγοντες κινδύνου εμφάνισης της νόσου. Τέτοιοι είναι οι επιπλοκές στη διάρκεια του τοκετού. Επίσης, περιλαμβάνονται η πείνα ή το έντονο στρες στη μητέρα κατά τη διάρκεια της κύησης. Επιπλέον, ρόλο παίζει η γέννηση σε προχωρημένο χειμώνα ή πρώιμη άνοιξη.

Υπάρχει σχέση ανάμεσα στην κληρονομικότητα και στο περιβάλλον. Ένα άτομο με γενετική προδιάθεση έχει αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης της νόσου. Αυτό συμβαίνει όταν μεγαλώνει σε περιβάλλον που είναι επιβαρυντικό για τον ψυχισμό του.

Επίσης, η μετανάστευση, η διαμονή σε μεγαλούπολη και σε υποβαθμισμένες περιοχές καθώς και η ύπαρξη υπερήλικα πατέρα.

Οτιδήποτε έχει σχέση με στρες, αλκοόλ και ναρκωτικές ουσίες μπορεί να λειτουργήσει επιβαρυντικά, όσον αφορά στην πιθανότητα εμφάνισης της νόσου.

 Πρόγνωση

Όσον αφορά την πρόγνωση, η σχιζοφρένεια παρουσιάζει ύφεση συμπτωμάτων στο 25% των περιπτώσεων Ένα ποσοστό 50% περίπου μπορεί να έχει κάποια προσαρμοσμένη ενασχόληση, όντας παράλληλα σε συνεχή επαφή με κάποια ψυχιατρική κλινική, ενώ υπάρχει και ένα ποσοστό 25% περίπου των οποίων η κατάσταση βαίνει συνεχώς επιδεινούμενη.

Οι γυναίκες έχουν κατά μέσο όρο υψηλότερο βαθμό λειτουργικότητας, πριν από την εκδήλωση της νόσου, και, γενικώς, καλύτερη πρόγνωση.

Η διάρκεια ζωής των ασθενών αυτών αντιστοιχεί στο 80%, περίπου, της μέσης διάρκειας ζωής του υπόλοιπου πληθυσμού ή είναι κατά 15-20 χρόνια μικρότερη. Οι συνηθέστερες αιτίες θανάτου είναι τα καρδιαγγειακά προβλήματα, διάφορα ατυχήματα και αυτοχειρία.

Θεραπευτική αντιμετώπιση

Η θεραπευτική αντιμετώπιση της σχιζοφρένειας αποτελείται, σχεδόν πάντα, από συνεχή φαρμακευτική αγωγή. Η οποιαδήποτε διακοπή της αγωγής εμπεριέχει μεγάλο κίνδυνο υποτροπής.

Συμπεριλαμβάνει, επίσης, την πληροφόρηση και ψυχοθεραπευτική στήριξη των ατόμων του άμεσου περιβάλλοντος του ασθενούς ώστε να είναι σε θέση να αντιμετωπίζουν και να στηρίζουν αποτελεσματικότερα τον άνθρωπό τους αλλά και για να είναι σε ετοιμότητα να αντιμετωπίσουν την όποια τυχόν υποτροπή.

Επειδή η σχιζοφρένεια δεν θεραπεύεται εντελώς και για πάντα, η οποιαδήποτε θεραπευτική αντιμετώπιση αποβλέπει στη μεγαλύτερη δυνατή μείωση των επώδυνων συμπτωμάτων που αποδιοργανώνουν το άτομο ώστε να  μπορέσει να ζήσει μια όσο το δυνατόν  φυσιολογικότερη ζωή.

Σημαντική είναι, επίσης, και η ψυχοθεραπευτική στήριξη του ασθενούς ώστε να μπορεί να ανταπεξέρχεται καλύτερα στα όποια αιτήματα και στις δυσκολίες της κοινωνικής του ζωής.

Θα πρέπει, πάντα, να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη πως τα άτομα αυτά νιώθουν πολύ συχνά μόνα, εκτεθειμένα και ευάλωτα. Διακατέχονται από το φόβο πως κανείς δεν τους πιστεύει και δεν τους παίρνει στα σοβαρά. Επίσης, έχουν συχνά ένα έντονο αίσθημα κατωτερότητας απέναντι στους ειδικούς και στο προσωπικό που τους κουράρουν. Παράλληλα, διακατέχονται από φόβο μήπως γίνουν αποδέκτες εξαναγκαστικών θεραπευτικών μεθόδων/μέτρων.

Όλα αυτά τα στοιχεία θα πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη, στον οποιοδήποτε θεραπευτικό σχεδιασμό. Με αυτόν τον τρόπο, η θεραπεία των ατόμων αυτών θα είναι αποτελεσματική στο μέγιστο δυνατό βαθμό.

Η διαχείριση της νόσου απαιτεί εξατομικευμένο πλάνο και συνεχή φροντίδα. Κλείστε ένα ραντεβού στο γραφείο για να σχεδιάσουμε μαζί την πορεία προς την ανάρρωση.

The post Σχιζοφρένεια: Αιτίες, συμπτώματα και αντιμετώπιση appeared first on Ψυχολόγος στη Θεσσαλονίκη & Online | Σάββας Σαλπιστής M.Sc. Ph.D.